Tác Động của quy luật giá trị lên nền kinh tế thị trường và các biện pháp vận dụng hiệu quả quy luật giá trị trong nền kinh tế việt nam

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNGKHOA KHOA HỌC CHÍNH TRỊ VÀ NHÂN VĂN ---***---TIỂU LUẬN KINH TẾ CHÍNH TRỊ TÁC ĐỘNG CỦA QUY LUẬT GIÁ TRỊ LÊN NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG VÀ CÁC BIỆN PHÁP VẬN DỤNG HI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG

KHOA KHOA HỌC CHÍNH TRỊ VÀ NHÂN VĂN

-*** -TIỂU LUẬN KINH TẾ CHÍNH TRỊ

TÁC ĐỘNG CỦA QUY LUẬT GIÁ TRỊ LÊN NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG VÀ CÁC BIỆN PHÁP VẬN DỤNG HIỆU QUẢ QUY LUẬT GIÁ TRỊ TRONG

NỀN KINH TẾ VIỆT NAM

Sinh viên thực hiện: Phan Bảo Nguyên

Mã sinh viên: 2411110222

Lớp hành chính: Anh 07 IBE.S

Lớp tín chỉ: TRI115(2425-1)GD2.4 Giáo viên hướng dẫn: ThS Đinh Thị Quỳnh Hà

Hà Nội, tháng 12 năm 2024

2

MỤC LỤC LỜI MỞ ĐẦU 3

I Vấn đề nghiên cứu 3

II Mục đích nghiên cứu 3 III Ý nghĩa của vấn đề nghiên cứu 3 NỘI DUNG 4

I CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUY LUẬT GIÁ TRỊ VÀ KINH TẾ THỊ TRƯỜNG 4

1 Quy luật giá trị _4

1.1 Khái niệm 41.2 Yêu cầu của quy luật giá trị _41.3 Tác động của quy luật giá trị 51.4 Sự cần thiết của quy luật giá trị trong phát triển kinh tế thị trường9

1 Thực trạng nền kinh tế Việt Nam. 12

2 Biểu hiện của quy luật giá trị trong phát triển kinh tế thị trường

ở 15

2.1 Trong lĩnh vực sản xuất: 152.2 Trong lĩnh vực lưu thông: _172.3 Trong nguồn nhân lực: _19

3 Biện pháp vận dụng hiệu quả quy luật giá trị _19

3.1 Đối với Đảng và Nhà nước 193.2 Đối với doanh nghiệp, nhà sản xuất _21

KẾT LUẬN _23 TÀI LIỆU THAM KHẢO _25

LỜI MỞ ĐẦU

I Vấn đề nghiên cứu

Trong nền kinh tế hàng hóa, quy luật giá trị là một trong những quy luật kinh tế quan trọng và mang tính chi phối mạnh mẽ nhất Quy luật giá trị đóng vai trò trung tâm, điều tiết sản xuất và lưu thông hàng hóa thông qua nguyên tắc: mọi hoạt động sản xuất và trao đổi đều phải dựa trên cơ sở lượng lao động xã hội cần thiết Quy luật này không chỉ là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế mà còn là nguyên nhân chính dẫn đến nhiều hệ quả tiêu cực như phân hóa giàu nghèo, khủng hoảng kinh tế chu kỳ, và cạnh tranh không lành mạnh

Trong bối cảnh Việt Nam đang phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, việc nghiên cứu, nắm rõ bản chất và tác động của quy luật giá trị là điều cấp thiết Điều này không chỉ giúp giải quyết những hạn chế và ảnh hưởng tiêu cực mà còn định hướng cách vận dụng quy luật giá trị một cách hiệu quả để phát triển kinh tế bền vững, đảm bảo công bằng xã hội

II Mục đích nghiên cứu

● Làm rõ bản chất của quy luật giá trị: Hiểu rõ các nguyên lý và cơ chế vận hành của quy luật giá trị trong nền kinh tế thị trường

● Phân tích tác động của quy luật giá trị: Nghiên cứu những tác động tích cực và tiêu cực của quy luật giá trị đối với nền kinh tế Việt Nam

● Đề xuất giải pháp: Đưa ra các biện pháp vận dụng hiệu quả quy luậtgiá trị, hạn chế các ảnh hưởng tiêu cực và phát huy các tác động tíchcực trong bối cảnh phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

III Ý nghĩa của vấn đề nghiên cứu

● Về lý luận: Đề tài giúp củng cố kiến thức về quy luật giá trị và vai

trò của nó trong nền kinh tế thị trường, góp phần bổ sung tài liệu nghiên cứu trong lĩnh vực kinh tế học.

● Về thực tiễn: Các giải pháp vận dụng quy luật giá trị hiệu quả có thể được áp dụng để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, giải quyết vấn đề bất bình đẳng và xây dựng một môi trường cạnh tranh lành mạnh tại Việt Nam

● Về xã hội: Nghiên cứu này góp phần định hướng phát triển bền vững, vừa đảm bảo hiệu quả kinh tế vừa hướng tới mục tiêu công bằng xã hội

đó có sự xuất hiện và hoạt động của quy luật giá trị

1.2 Yêu cầu của quy luật giá trị

Quy luật giá trị đỏi hỏi việc sản xuất và lưu thông hàng hoá dựatrên cơ sở hao phí lao động xã hội cần thiết, cụ thể là:

- Trong sản xuất, hao phí lao động cá biệt phải phù hợp với haophí lao động xã hội cần thiết Vì trong nên sản xuất hàng hoá, vấn đềđặc biệt quan trọng là hàng hoá sản xuât ra có bán được không Để cóthể bán được hàng thì hao phí lao động để sản xuất ra hàng hoá của cácchủ thể kinh doanh phải phù hợp với mức hao phí lao động xã hôi cóthể chấp nhận được Mức hao phí càng thấp thì họ càng có khả năng

phát triển kinh doanh, thu được nhiều lợi nhuận, ngược lại sẽ thua lỗ,phá sản

- Trong trao đổi hàng hoá cũng phải dựa vào hao phí lao động xãhội cần thiết, tức là tuân theo nguyên tắc trao đổi ngang giá, hai hànghoá có giá trị sử dụng khác nhau nhưng có lượng giá trị bằng nhau thìphải trao đổi ngang nhau

Đòi hỏi trên của quy luật là khách quan, đảm bảo sự công bằng,hợp lý, bình đẳng giữa những người sản xuất hàng hóa

Quy luật giá trị bắt buốc những người sản xuất và trao đổi hànghoá phải tuân theo yêu cầu hay đòi hỏi của nó thông qua “mệnh lệnh”của giá cả thị trường

Tuy nhiên trong thực tế do sự tác động của nhiều quy luật kinh

tế, nhất là quy luật cung cầu làm cho giá cả hàng hoá thường xuyêntách rời giá trị

Nhưng sự tách rời đó chỉ xoay quanh giá trị, C Mác gọi đó là vẻđẹp của quy luật giá trị Trong vẻ đẹp này, giá trị hàng hoá là trục, giá

cả thị trường lên xuống quanh trục đó Đối với mỗi hàng hoá, giá cả của

nó có thể cao thấp khác nhau, nhưng khi xét trong một khoảng thời giannhất định, tổng giá cả phù hợp với tổng giá trị của nó

Giá cả thị trường tự phát lên xuống xoay quanh giá trị là biểuhiện sự hoạt động của quy luật giá trị

1.3 Tác động của quy luật giá trị

Quy luật giá trị tồn tại, hoạt động ở tất cả các phương thức sảnxuất Có sản xuất hàng hoá và có những đặc điểm hoạt động riêng tuỳthuộc vào quan hệ sản xuất thống trị Trong nền kinh tế hàng hóa, quyluật giá trị có những tác động cơ bản sau:

6

1.3.1 Điều tiết sản xuất và lưu thông hàng hoá.

Trong sản xuất, quy luật giá trị điều tiết việc phân phối tư liệu sảnxuất và sức lao động giữa các ngành sản xuất thông qua sự biến độngcủa giá cả hàng hoá Như đã nói trên, do ảnh hưởng của quan hệ cungcầu giá cả hàng hoá trên thị trường lên xuống xoay quanh giá trị của nó.Nếu một ngành nào đó, cung không đáp ứng cầu, giá cả hàng hoá lêncao thì những người sản xuất sẽ mở rộng quy mô sản xuất Nhữngngười đang sản xuất hàng hoá sẽ thu hẹp quy mô sản xuất để chuyểnsang sản xuất loại hàng hoá này Như vậy, tư liệu sản xuất, sức laođộng và vốn được chuyển vào ngành này tăng lên, cung về loại hànghoá này trên thị trường sẽ tăng cao Ngược lại khi

ngành đó thu hút quá nhiều lao động xã hội, cung vượt cầu, giá cả hànghoá hạ xuống, thì người sản xuất sẽ phải chuyển bớt tư liệu sản xuất vàsức lao động ra khỏi ngành này để đầu tư vào nơi có giá cả hàng hoácao Nhờ vậy mà tư liệu sản xuất và sức lao động được phân phối qualại một cách tư phát vào các ngành sản xuất khác nhau Ở đây ta thấyrằng sự biến động của giá cả xung quanh giá trị không những chỉ rõ sựbiến động về kinh tế mà còn có tác động điều tiết nền kinh tế.

Trong lưu thông, quy luật giá trị cũng điều tiết hàng hoá từ nơi cógiá cả thấp đến nơi có giá cả cao, từ nơi cung lớn hơn cầu đến nơi cungnhỏ hơn cầu Thông qua mệnh lệnh của giá cả thị trường, hàng hóa ởnơi có giá cả thấp được thu hút, chảy đến nơi có giá cả cao hơn, gópphần làm cho cung – cầu hàng hóa giữa các vùng được cân bằng, phânphối lại thu nhập giữa các vùng, miền, điều chỉnh sức mua của thịtrường (nếu giá cao thì mua ít, giá thấp thì mua nhiều)

1.3.2. Kích thích cải tiến kỹ thuật, hợp lý hóa sản xuất nhằm tăng năng suất lao động

Để tránh bị phá sản, giành được ưu thế trong cạnh tranh và thu hútđược nhiều lãi, từng người sản xuất hàng hoá đều tìm mọi cách cải tiến

kỹ thuật, hợp lý hoá sản xuất, ứng dụng những thành tựu khoa học kĩthuật mới vào sản xuất để giảm hao phí lao động cá biệt của mình, giảmgiá trị cá biệt của hàng hoá do mình sản xuất ra Từ đó làm cho kỹ thuậtcủa toàn xã hội càng phát triển lên trình độ cao hơn, năng suất càngtăng cao hơn

Như thế là chúng ta thấy phương thức sản xuất tư liệu sản xuấtluôn bị biến đổi, dẫn đến sự phân công tỉ mỉ hơn dùng nhiều máy móchơn, lao động trên một quy mô lớn hơn như thế nào

Đó là quy luật luôn hất sản xuất ra con đường cũ và luôn buộc

8

người sản xuất phải làm cho sức sản xuất của lao động khẩn trươnghơn Quy luật

đó không gì khác mà là quy luật nhất định giữ cho giá cả hàng hoánghang bằng với chi phí sản xuất của chính hàng hoá đó, trong giới hạncủa những biến động chu kì của thương mại Nếu một người nào sảnxuất dược rẻ hơn, có thể bán được nhiều hàng hoá hơn và do đó chiếmlĩnh được ở trên thị trường một địa bàn rộng hơn bằng cách bán ra hạgiá hơn giá cả thị trường hiện hành hay hạ hơn giá trị thị trường thì anh

ta sẽ làm ngay như thế và do đó mở đầu một hành động dần dần buộcnhững người khác cũng phải áp dụng các phương pháp ít tốn kém hơn

và làm cho thời gian lao động xã hội cần thiết giảm xuống một mứcthấp hơn

1.4 Sự cần thiết của quy luật giá trị trong phát triển kinh

tế thị trường

Trong một nền kinh tế, mọi hệ thống kinh tế đều được tổ chứcbằng cách này hay các khác để huy động tối đa các nguồn lực của xãhội và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực đó nhằm sản xuất ra hànghoá Việc sản xuất phải được tiến hành theo những phương pháp tốtnhất, phân phối hàng hóa sản xuất được sao cho đáp ứng tốt nhất nhucầu của xã hội Đó là vấn đề cơ bản của tổ chức kinh tế - xã hội Trongnền kinh tế chỉ huy thì những vấn đề cơ bản đều do các cơ quan Nhànước quyết định, còn một nền kinh tế mà trong đó những vấn đề cơ bảncủa nó do thị trường quyết định được xem là nền kinh tế thị trường.Phát triển kinh tế thị trường là xu hướng tất yếu của quá trình đổimới kinh tế xã hội Thực tế cho thấy, không có quốc gia nào trên thếgiới có nền kinh tế thị trường phát triển lại không có sự điều hành củaNhà nước Mỗi quốc gia có một chính sách quản lý và phát triển kinh tếđặc thù của quốc gia đó, nhưng xét cho đến cùng thì cũng không thoátkhỏi quy luật chung là áp dụng các quy luật kinh tế và vận hành chúngmột cách có hiệu quả vào phát triển kinh tế Nó có vai trò điều tiết nền

sản xuất hàng hoá một cách hợp lý rồi từ đó gây tác động tới nền kinh

tế của đất nước Chính vì vậy quy luật giá trị có vai trò rất quan trọngtrong sự phát triển kinh tế thị trường của mỗi quốc gia

Đối với Việt Nam quy luật giá trị cũng có vai trò không nhỏ, nógây ảnh hưởng trực tiếp đến nền kinh tế quốc dân thông qua sự điều tiếtcủa nó đối với nền sản xuất hàng hóa

2 Kinh tế thị trường

I.1 Khái niệm kinh tế thị trường

Kinh tế thị trường là sự phát triển cao hơn của kiểu tổ chức kinh tế

- xã hội mà hình thái phổ biến của sản xuất là sản xuất ra sản phẩm đểtrao đổi trên thị trường Kinh tế thị trường là một nền kinh tế kháchquan do trình độ phát triển của lực lượng sản xuất quyết định, trong đótoàn bộ quá trình từ sản xuất tới trao đổi, phân phối và tiêu dùng đềythực hiện thông qua thị trường

I.2 Đặc trưng cơ bản của kinh tế thị trường

- Các chủ thể kinh tế có tính tự chủ cao Mỗi chủ thể kinh tế làmột thành phần của nền kinh tế có quan hệ độc lập với nhau, mỗi chủthể tự quyết định hoạt động của mình

- Tính phong phú của hàng hóa Do các chủ thể kinh tế đều tựquyết định lấy hoạt động của mình nên bất cứ hàng hoá nào có nhu cầuthì sẽ có người sản xuất Mà nhu cầu của con người thì vô cùng phongphú, điều này tạo nên sự phong phú của hàng hoá trong nền kinh tế thịtrường

- Cạnh tranh là tất yếu trong kinh tế thị trường Hàng hoá nào cónhu cầu lớn thí sẽ có nhiều người sản xuất Khi có quá nhiều ngườicùng sản xuất một mặt hàng thì sự cạnh tranh là tất yếu

- Kinh tế thị trường là một hệ thống kinh tế mở, trong đó có sựgiao lưu rộng rãi không chỉ trong thị trường một nước mà giữa các thịtrường với nhau.

- Giá cả hình thành ngay trên thị trường Không một chủ thể kinh

tế nào quyết định được giá cả Giá cả của một mặt hàng được quyếtđịnh bởi cung và cầu của trị trường Nền kinh tế thị trường có thể tựhoạt động được là nhờ vào sự điều tiết của cơ chế thị trường Đó là cácquy luật kinh tế khách quan như quy luật giá trị, quy luật cung cầu, lưuthông tiền tệ, cạnh tranh,… tác động, phối hợp hoạt động của toàn bộthị trường thành một hệ thống thống nhất

12

II THỰC TRẠNG TÁC ĐỘNG CỦA QUY LUẬT GIÁ TRỊ LÊN NỀN KINH TẾ VIỆT NAM VÀ CÁC BIỆN PHÁP NHẰM PHÁT TRIỂN NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG NƯỚC TA

1 Thực trạng nền kinh tế Việt Nam.

Nền kinh tế của một quốc gia luôn luôn biến động cùng với nềnkinh tế thế giới Để phát triển nền kinh tế thì vấn đề trước hết là ta phảibiết bắt đầu từ đâu, đã có những cái gì và chưa có được những gì, cái gìphải làm trước, cái gì nên làm sau mới thực hiện ở phần này chúng ta

sẽ được rà soát một lượt những vấn đề tồn tại trong nền kinh tế ViệtNam để có thể lưu tâm vạch ra kế hoạch cho sự khắc phục và phát triểnnhững yếu tố đó

Thứ nhất, để phát triển nền kinh tế thì chúng ta cần phải có vốn,

đó là vấn đề đáng quan tâm hàng đầu của nước ta hiện nay Vậy màtrên thực tế những năm gần đây nước ta luôn trong tình trạng thiếu hụtnguồn vốn vì tổng thu ngân sách luôn nhỏ hơn tổng chi ngân sách.Thứ hai, là cơ sở vật chất của đất nước, không thể không thừanhận nước ta có cơ sở vật chất kém phát triển Các khu công nghiệp ít,

hệ thống máy nước trang thiết bị lạc hậu Cơ sở vật chất không đáp ứng

đủ cho việc thu hút vốn đầu tư của nước ngoài Hệ thống giao thôngkhông thuận lợi, kém phát triển, lại thêm sự ảnh hưởng của thiên nhiên

và môi trường càng làm cho hệ thống cơ sở vật chất của nước ta ngàycàng bị sa sút nghiêm trọng Chính sách đầu tư cho phát triển cơ sở hạtầng còn chưa được quan tâm thích đáng Các nguồn tài nguyên thiênnhiên bị lãng phí hoặc bị bỏ quên còn nhiều Những điều đó đã gây ảnhhưởng không nhỏ tới nền kinh tế quốc dân

Thứ ba, là trình độ văn hóa của người dân còn chưa cao Thái độlao động của nhiều người còn không nghiêm túc Những người có trình

độ, có tri thức vận dụng tài năng của mình để tham ô tài sản nhà nước.Tất cả các yếu tố trên đã góp một phần không nhỏ vào việc kìm hãm sựphát triển của nền kinh tế đất nước

Thứ tư, là vấn đề kỹ thuật và công nghệ Trình độ khoa học kỹthuật và công nghệ còn yếu Không có thành tựu nào là đáng kể trongnghiên cứu khoa học mà chỉ thừa hưởng những công nghệ đã lạc hậu ởnước tiên tiến trên thế giới chuyển giao lại Điều đáng nói là ngay cảviệc giám định các công nghệ chuyển giao cũng không có, gây lãng phíngân sách Nhà nước vì chúng ta phải nhận những máy móc, công nghệ

đã qua sử dụng với giá cả ngang bằng giá của máy móc, công nghệmới

Thứ năm, là cơ cấu kinh tế Tuy nền kinh tế nước ta đang vận hànhtheo cơ chế thị trường nhưng cơ cấu kinh tế vẫn chưa chặt chẽ, hợp lý,vẫn còn nhiều kẽ hở lớn, cơ cấu ngành nghề còn nhiều điều bất cập.Các vùng kinh tế chưa được chú ý phát triển đồng đều về các mặt Do

đó sự phát triển của nền kinh tế quốc dân vẫn bị kìm hãm

Thứ sáu là mức tăng dân số quá nhanh Nó đồng nghĩa với việc sốlao động ngày càng gia tăng trong khi việc làm thì ngày càng ít do sựphát triển của khoa học công nghệ, máy móc dần thay thế con người.Chính những người thất nghiệp này là nguy cơ dẫn đến sự gia tăng của

tệ nạn xã hội, an ninh không được bảo đảm

Cuối cùng, là thể chế chính trị và quản lý của Nhà nước Đây cũng

là nhân tố quan trọng nhất có vai trò quyết định trong phát triển kinh tếcủa đất nước Tuy rằng nước ta có một thể chế chính trị ổn định và tiến

bộ nhưng khả năng định hướng cho sự phát triển kinh tế còn nhiều

14