Đề tài các hình thái tiền tệ trong lịch sử cơ sở và phương thức phát hành tiền giấy vào lưu thông

Việc hiểu rõ về tiền tệ không chỉ giới hạn ở cách sử dụng hàng ngày mà còn bao gồm tầm ảnh hưởng lên chính sách kinh tế, ôn định xã hội và thậm chí cả quyền lực của các quốc gia.. Tat ca

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG

TIỂU LUẬN KINH TẺ CHÍNH TRỊ MAC-LENIN

TEN DE TAI: CAC HINH THAI TIEN TE TRONG LICH SU CO SO VA

PHUONG THUC PHAT HANH TIEN GIAY VAO LUU THONG

Ho va tén sinh vién : Va Lam Duy

Ma SV : 2312380807

Lớp hành chính : Anh 02 - CTTTTC

Lớp tín chỉ : TRILISE(HK1-2324).K62TTTC.1

Giảng viên giảng dạy : TS Vũ Thị Quế Anh

Hà Nội - 12/2023

LỜI NÓI ĐẦU - 2-25 22122212111211211121127112110111222111201121222112 1211 rse 2

PHAN I: CAC HÌNH THAI TIEN TỆ TRONG LỊCH SỬ - 552 scs czxczczxz 3

In 100 (7./., 1n ẽe 3

DL RUG NGM coc cece cess Ÿ344ỶÝỶÝÝẢÝỶ 3

I XL 1 n8" -/a< ha 3

PIn 1/ 8., /108868aaA 4

2.1 Khái HIỆH TS H212 22222121 rg 4

L2 ÿg,.;.7.; 1n" Ta 4

KN:) 5 1// 75./,7 // 7

S1 3 EEE SSS bbEEEEESG bE EbE EES 7

4, Tién dién tir (Electronic Money) .c.ccccccccccccccescssssssessessessessvesesssesesssessessessvssessveess 8

AL, KNGL HIGH ieee nh nh 8

F27 1 10 0nnn ẽ nên nen 8

A.B PHAN LOT ooo ccccccccccccececesccccccececessusuuceucccccececcccccssssesstttttttttteseecececeaaaauttetesess 8

PHÂN II: CƠ SỞ VÀ PHƯƠNG THỨC PHÁT HANH TIEN GIAY VÀO LƯU THÔNG 5221 221221122112212211121121211212211 121212121212 9

TÀI LIỆU THAM KHẢO 2 2s SE 2112212212 11 211t211 1211 trưa 12

LỜI NÓI ĐẦU

Tiền tệ đã xuất hiện trên thé giới từ rất lâu về trước Tiền tệ không chỉ là một phương tiện thanh toán quan trọng, mà còn đóng vai trò chủ chốt trong cau trúc kinh tế toàn cầu Việc hiểu rõ về tiền tệ không chỉ giới hạn ở cách sử dụng hàng ngày mà còn bao gồm tầm ảnh

hưởng lên chính sách kinh tế, ôn định xã hội và thậm chí cả quyền lực của các quốc gia

Việc tìm hiểu về tiền tệ cũng vô cùng quan trọng đối với toàn bộ công dân trên toàn thé

giới Tuy vậy, tiền tệ vẫn là một phạm trù vô cùng rộng lớn và để tìm hiểu sâu về nó cần

rất nhiều thời gian và kiến thức Có lẽ trước giờ chúng ta chỉ thân thuộc với những loại tiền cơ bản như tiền giấy, tiền xu, tiền polime như ở nước ta, nhưng thực chất, tiền tệ

tồn tại dưới vô vàn hình thức khác nhau

Với mục đích tìm hiểu, nghiên cứu cũng như nâng cao tầm hiểu biết của bản thân cũng

như mọi người; em viết bài tiểu luận nay vol dé tai “Cac hinh thai tién té trong lich sw

Cơ sở và phương thức phát hành tiền giấy vào lưu thông” đề làm rõ những vấn đề được nêu Bài tiểu luận này có thê giúp những ai đọc nó hiểu về một góc cạnh quan trọng trong

lịch sử phát triển của tiền tệ Sự hiểu biết về tiền tệ không chỉ quan trọng với chuyên gia

tài chính mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sông hàng ngày và cách chúng ta giao dịch

và quản lý tài sản

Tat ca những thông tin được viết dưới đây đều được nghiên cứu từ vốn hiểu biết của bản

thân em, từ những nguồn thông tin chính thông và đáng tin cậy, từ thực chứng lịch sử ra đời và phát triển của các hình thái tiền tệ cũng như cách chúng ta đã đưa tiền giấy vào phát hành trong lưu thông như hiện nay Hi vọng bài tiêu luận này có thể một phần giúp giải đáp thắc mắc của mọi người về vẫn đề trên Từ bài tiểu luận này, em cũng muốn

nâng cao nhận thức của nhân loại về việc tìm hiểu tiền tệ một cách cần trọng bởi đây là

một trong những phạm trù quan trọng bậc nhất trong thế giới hiện đại ngày nay

PHAN I: CAC HINH THAI TIEN TE TRONG LICH SU

1 Hoa té (Commodity Money)

1.1 Khải niệm

Hóa tệ là hình thái cổ xưa và sơ khai nhất của tiền tệ theo đó một loại hàng hóa nào đó,

do được nhiều người ưa chuộng nên có thé tach ra khỏi thế giới hàng hóa nói chung đề thực hiện các chức năng của tiền tệ, tức là thực hiện những chức năng mà các hàng hóa thông thường khác không có được Hàng hóa này dần dần trở thành loại hàng hóa đặc biệt đóng vai trò vật ngang giá chung và được sử dụng thường xuyên đê trao đôi với những hàng hóa khác

1.2 Phân loại

Tùy theo đặc điểm của từng địa phương, từng vùng, từng khu vực, từng quốc gia người ta lựa chọn những hàng hóa khác nhau làm tiền tệ Nhưng nhìn chung, hóa tệ có thể chia ra làm hai loại: “Hóa tệ không phải kim loai” (nonmetalic commodity money) va “hoa té kim loại” (metalic commodity money)

“Hóa tệ không phải kim loại”, loại tiền tệ có nguồn gốc từ hàng hóa không phải là kim loại, đa đạng theo tập quán vùng miền, ví dụ như việc sử dụng súc vật ở Ân Độ, trà ở Trung Quốc, vỏ sò ở châu Phi hay thuốc lá ở Mỹ làm tiền tệ Tuy nhiên, hóa tệ thường gặp nhiều bắt tiện vì những đặc tính không lý tưởng như đễ hỏng, không bền theo thời gian, khó bảo quản và vận chuyền, không thê chia nhỏ thành đơn vị nhỏ, và không có tính đồng nhất Nhược điểm này khiến cho hóa tệ trở nên không thực tế khi sử đụng làm tiền

tệ chính thức Những thuộc tính không tiện lợi này làm cho hóa tệ không thê tồn tại lâu

dài và dần dần bị loại bỏ khỏi lưu thông khi người ta nhận ra rằng tiền tệ kim loại có

nhiều ưu điểm hơn

“Hóa tệ kim loại”, cũng thuộc loại tiền xuất phát từ hàng hóa, nhưng ở đây là các sản

pham kim loại Sau khi khám phá ra kim loại, nhận thấy rằng chúng, với thuộc tính tự

nhiên của mình, có thể vượt qua nhược điểm của tiền tệ không phải kim loại, như độ bền

cao hơn, dễ bảo quản, vận chuyền thuận lợi và có khả năng chia nhỏ thành đơn vị Nhờ những ưu điểm này, người ta nhanh chóng chuyên sang sử dụng kim loại làm tiền tệ Ban đầu, các kim loại như đồng, kẽm, chì được dùng làm tiền tệ Tuy nhiên, sau này, người ta

3

được sử dụng làm tiền tệ Ngoài tính chất bền, đễ bảo quản, vận chuyên và chia nhỏ, vàng

và bạc còn có ưu điềm khác vì chúng là những kim loại quý, chỉ cần một lượng nhỏ cũng

có thê đại diện cho một sản phâm có giá trị lớn

2 Tin té (Token Money)

2.1 Khải niệm

Tín tệ là một loại tiền mà bản thân nó không có gía trị, chỉ nhờ vào sự tín nhiệm của mọi

người mà được lưu dụng, nó còn được gọi là chỉ tệ, tức là do con người gán cho một giá

trị dé làm chức năng tiền tệ

2.2 Phán loại

Tín tệ có thê bao gồm tiền bằng kim loại và tiền giấy

Tiền bằng kim loại đã có một vai trò lịch sử quan trọng trong việc thực hiện các giao dịch

thương mại và làm tiền tệ chính thức trong các nền kinh tế Tiền bằng kim loại được sử dụng rộng rãi đưới hai hình thức là tién bạc và tiễn vàng:

- Bac da duoc sv dung lam tiền tệ từ thời cô đại Nó có gia tri cao và dé dang dé tao thanh cac dong tién, vi vậy bạc trở thành một loại tiền tệ chính thức rất pho bién trong nhiều nền kinh tế cô đại, như Hy Lạp cô đại, La Mã cổ đại và Trung Quốc cô

đại Bạc thường được đúc thành các đồng tiền với trọng lượng cô định và có thê đễ dàng nhận biết từ hình thức và chất liệu của nó Do hiểm nguyên liệu và ảnh hưởng của các yếu tô khác như inflation, sự suy giảm của giá trị bạc đã dần dần làm mat di vai trò của nó làm tiền tệ chính thông

- _ Vàng là một trong những kim loại có giá trị cao nhất và được sử dụng làm tiền tệ trong nhiều nền văn minh Vàng thường được đánh gia cao vì tính ôn định, hiếm

có và không bị ảnh hưởng nhiều bởi thời gian hay yếu tô môi trường Trong qua khứ, tiền vàng thường được đúc thành các đồng tiền có trọng lượng và giá trị cố định Các quốc gia đã sử dụng tiền vàng làm phương tiện thanh toán quốc tế và đề trữ giá trị Trong thời kỳ gần đây, việc sử dụng vàng làm tiền tệ đã suy giảm đáng

kể, chủ yêu do khó khăn trong việc đảm bảo tính ôn định và linh hoạt trong quản

lý kinh tế

Tiền bằng kim loại đã chứng tỏ được tính chất ôn định và giá trị lâu đài trong lịch sử Tuy

nhiên, việc sử dụng chúng đã dần dần giảm bớt khi các hệ thống tiền tệ khác được phát

triên và ưa chuộng hơn

Tiền giấy (Paper Mfoney) là loại tiền tệ chính thức của một quốc gia được phát hành bởi

Nhà nước, được lưu hành nhằm phục vụ cho các mục đích trao đổi và mua bán hàng hóa

Việc in tiền giấy thường được qui định bởi Ngân hàng Trung ương hoặc Kho bạc quốc gia để phù hợp với chính sách tiền tệ

Có thê tiền giấy được phát minh sớm nhất tại Trung Quốc từ lịch sử Khi ấy, các

nhà buôn đã hình thành các tổ chức được gọi là "hội phi tiền," nhằm sử dụng tiền

giấy thay vì vàng khi đi chuyên hàng hóa, đề tránh nguy cơ bị cướp giật Ban đầu,

các thành viên của hội phi tiền gửi một lượng vàng vào tô chức này Hội nhận

vàng và cung cấp cho người gửi một loại giấy gọi là "phi tiền." Những người năm giữ giấy này có thê sử dụng nó tại các chỉ nhánh khác của hội đề đổi lấy vàng khi cần thiết Chính phi tiền này là nguồn gốc tiền giấy sau này Vào thế kỷ 17, Ngân hàng Amsterdam ở Hà Lan cũng bắt đầu nhận kí gửi vàng hoặc bạc và cung cấp cho khách hàng một giấy chứng nhận số lượng vàng hoặc bạc họ đã gửi vào Tờ

giấy nảy có thê được sử dụng dé giao dich va khi cần, có thẻ đổi lại vàng hoặc bạc

tại Ngân hàng Amsterdam

Tiền giấy nói chung từ trước tới nay được chia thành hai loại: 7ïên giấy khả hoán và Tiên

giấy bất khả hoán

Tiên giấy khả hoán (Convertible Paper Money) là loại tiền được in trên giây để thay thê cho tiền vàng hoặc tiền bạc, được kí gửi trong ngân hàng và không tham gia trực tiếp trong quá trình lưu thông hàng ngày Bất kỳ ai sở hữu tiền giấy đều có thê đưa nó đến ngân hàng đề đổi lẫy vàng hoặc bạc theo giá trị được ghi trên tờ tiền Ví dụ, giả sử quốc gia quy định rằng l đơn vị tiền tệ (ví đụ như dollar hoặc franc) tương đương với l pgram vàng Khi một người nào đó gửi vào ngân hàng |

kg vàng, ngân hàng sẽ cấp cho họ 1.000 đơn vị tiền tệ Người này có thể sử dụng

số tiền giấy này trong các giao dịch thông thường, nhưng khi muốn đổi lại vàng,

họ có thê đến ngân hàng yêu cầu quy đổi trở lại thành I kg vàng với số tiền tương ứng

Tiên giấy bất khả hoán (Inconvertible Paper Mioney) là loại tiền in trên giấy đề lưu hành thay cho tiền vàng hay tiền bạc, không xuất hiện trong lưu thông nhưng khi cần vàng hay bạc người ta không thể chuyên đổi nó ra vàng hay bạc theo hàm lượng như đã định nghĩa, mà phải mua vàng hay bạc theo giá thị trường Trên quan điểm lịch sử, ban đầu, tiền giấy được sử dụng dưới dạng tiền hoán đôi Tuy

nhiên, về sau, đo các yếu tô như lạm phát hoặc chiến tranh, dẫn đến việc dự trữ

vàng của quốc gia, được sử dụng đề hoán đôi tiền giấy thành vàng, bị suy giảm và

không đủ đê đáp ứng nhu cầu hoán đổi của người dân Khi đó, chính phủ phải

giảm giá trị đồng tiền Ví dụ, thay vì quy định | dé la đối ra gam vàng theo quy định, chính phủ chỉ cho phép đổi L đô la thành 0,5 gam vàng, do dự trữ vàng giảm

50% Điều này ngụ ý rằng chính phủ đã giảm giá trị tiền tệ 50% Nếu sau khi giảm

giá, nhu cầu đối tiền giấy ra vàng vẫn cao và nêu chính sách hoán đổi tiếp tục, có nguy cơ dự trữ vàng sẽ cạn kiệt Lúc đó, chính phủ tuyên bố dừng hoán đôi tiền

giấy thành vàng và tiền trở thành không thê hoán đôi Khi nền kinh tế phục hồi và

phát triển, dự trữ vàng tăng lên, chính phủ có thê xem xét việc tái áp dụng tiền có

thể hoán đổi Do đó, việc sử dụng tiền hoán đồi hoặc không hoán đôi sẽ phụ thuộc

vào tình hình kinh tế cũng như dự trữ vàng của quốc gia Tuy nhiên, từ những năm

1930 trở đi, hai yếu tổ - chiến tranh và khủng hoảng kinh tế toàn cầu đã làm mat lòng tin của người dân vào đồng tiền, dẫn đến họ tìm đến ngân hàng để đôi tiền giấy thành vàng Sự kiện này gây suy giảm dự trữ vàng và hầu hết các quốc gia tuyên bố ngừng hoán đổi tiền giấy thành vàng, chuyển sang sử dụng tiền giấy không thê hoán đôi từ đó đến ngày nay

3 Bút tệ (Bank Money)

3.1 Khải niệm

Bút tệ là một loại tiền tệ có hình thái phi vat chat, nghĩa là không ở dạng hữu hình như

tiền giấy hay tiền xu Nó chính là những con số hiển thị trên tài khoản ngân hàng khi người dùng gửi tiền hoặc chuyền tiền

3.2 Dặc điềm

- But té la số tiền hiển thị một tài khoản ngân hàng nào đó

- Bút tệ được thanh toàn bằng chuyên khoản

Dù bút tệ chỉ là thử tiền tệ vô hình nhưng nó vẫn có những tính chất giống như tiền giấy,

đó là được sử dụng thông qua các công cụ thanh toán của ngân hàng Hơn nữa bút tệ còn

ưu việt ở tiền giấy ở điểm thanh toán thuận tiện, an toàn và đễ chuyên đổi Tuy nhiên

không phải tiền gửi nào ở ngân hàng cũng là bút tệ Theo lý thuyết tài chính hiện hành,

chỉ có tiền gửi không kỉ hạn mới được xem là bút tệ và được công nhận là một bộ phận

của khối tiền tệ Còn tiền gửi định kỳ và tiền gửi tiết kiệm thì không phải là bút tệ Lý do

là hai loại tiền gửi này không thê huy động vào thanh toán ngay nên chúng có khả năng thực hiện đầy đủ các chức năng của tiền tệ Trên thực tế, bút tệ không chỉ là con số biều

thị trên tài khoản ngân hàng mà còn tổn tại ở nhiều hình thái khác nhau Có thể kê đến

một số hình thái pho bién cua but té nhu tam séc, thẻ tín dụng, lệnh chuyên tiền hay hỗi

phiêu ngân hàng Tất cả chúng đều có thê dùng trong trao đổi giá trị hàng hóa 3.3 Vai tro

But tệ là loại tiền tệ hiếm hoi có “tuôi đời” lâu dài nhưng vẫn được áp dụng rộng rãi, thậm chí mạnh mẽ hơn đến ngày nay Tính ứng dụng cao của bút tệ trong giao dịch tài chính có thê được giải thích qua một số ưu điểm dưới đây:

- _ Giúp giảm bớt các chi phí lưu thông tiền mặt một cách đáng kể như chỉ phí ín tiền,

bảo quản, đóng gói, vận chuyên, đếm tiền

- _ Giúp người sở hữu tham gia thanh toán ngân hàng nhanh chóng, dễ đàng và thuận tiện hơn

- _ Giúp đảm bảo an toàn trong việc sử dụng đồng tiền, đồng thời hạn chế nhiều hiện

tượng tiêu cực

- _ Đặc biệt, bút tệ giúp cho Ngân hàng Trung ương có nhiều điều kiện thuận lợi trong công tác quản lý và điều tiết lượng tiền cung ứng

4 Tiền điện tir (Electronic Money)

4.1 Khải niệm

Tiền điện tử là loại tiền được tạo ra từ những bit số hay còn được gọi là tiền mã hóa Loại

tiền này chỉ được sử dụng duy nhất trên môi trường ¡internet đề thanh toán chi phí, đầu tư, Khi giao dịch, người tham gia phải đảm bảo được 3 yêu tô đó là: Kết nối internet, mạng máy tính và phương tiện điện tử của tổ chức phát hành

4.2 Lịch sử hình thành

Tiền điện tử đã bắt đầu nôi lên từ thập kỷ 1990, đúng khi thời kỹ thuật số và thông tin bắt

đầu trỗi dậy Lấy cảm hứng từ quá trình thương mại hóa, một số doanh nghiệp và tô chức

đã tạo ra các loại tiền điện tử như Flooz, Beenz, Digicash Những doanh nghiệp này

thường dựa vào hệ thống giao dịch của bên thứ ba, và đó là lí do chính dẫn đến sự sup dé

của chúng Sau nhiều thập ký, tiền điện tử mới chính thức hình thành nền kinh độc lập

của riêng nó Bitcom, ra đời vào năm 2008, là một điền hình Với việc áp dụng công nghệ Blockchain, Bitcoin không phụ thuộc vào bất kỳ bên trung gian nào trong quá trình giao dịch, đồng thời đảm bảo mức độ bảo mật cao Điều này giải thích lý do tại sao Bitcoin ngày càng mạnh mẽ và trở thành lựa chọn ưa thích của các nhà đầu tư

4.3 Phân loại

Tiền điện tử được chia thành 3 loại chính với cách thức sử dụng khác nhau như sau:

- - Tiền số pháp định: Là tiền điện tử đã được chính phủ công nhận Đây là loại tiền

rất phô biến hiện nay và được lưu trữ trong ATM, tài khoản ngân hàng, ví điện tử, Chủ sở hữu cũng có thê sử dụng tiền số pháp định đề đổi sang tiền giấy truyền thống

- _ Tiền ảo (?ral Money): Là loại tiền được phát hành và quản lý bởi các tô chức và

doanh nghiệp Tuy nhiên, tiền ảo không được chính phủ công nhận Chúng thường được sử dụng dưới những hình thái như: Xu trong game, com, token, Mục đích

là để mua, bán, trao đối vật phâm game, trade coin hoặc giao địch trên các trang

thương mại điện tử chấp thuận tiền ảo

- Tiền mã hóa (Cryy/ocurreney): Day là một nhánh của tiền áo, điển hình là đồng bitcoin lừng danh Tiền mã hóa dựa trên nền tảng blockchain nên không bị chi phối bởi chính phủ Do hoạt động dưới hình thức ấn danh nên tính bảo mật cao và không cần qua bên trung gian thứ 3

PHAN II: CƠ SỞ VÀ PHƯƠNG THỨC PHÁT HÀNH TIÊN GIẦY

VÀO LƯU THÔNG

Từ thời xưa, con người ta vẫn luôn quen với việc sử dụng tiền bằng kim loại, như những

đồng xu Song dần dần việc sử dụng những loại tiền bằng kim loại không còn thật sự

tiện lợi, đó là lúc tiền giấy được đưa vào lưu thông Tuy vậy, mỗi quốc gia lại có những phương thức phát hành khác nhau

Ở Trung Hoa từ đời Tống đã xuất hiện tiền giấy Vì những nhu cầu mua bán, các

thương gia hình thành từng thương hội có nhiều chỉ nhánh ở khắp các thị trân lớn

Các thương gia ký thác vàng hay bạc vào hội sở của thương hội rồi nhận giấy chứng nhận của hội sở thương hội, với giấy chứng nhận này các thương gia có thể mua hàng

ở các thị trấn khác nhau có chi nhánh của thương hội, ngoài loại giấy chứng nhận trên triều đình nhà Tống còn phát hành tiền giấy và được dân chúng chấp nhận

Ở Việt Nam vào cuối đời Trần, Hồ Quý Ly đã thí nghiệm cho phát hành tiền giấy

Nhân dân ai cũng phải nộp tiền đồng vào cho Nhà nước, cứ I quan tiền đồng đổi được

2 quan tiền giấy, việc sử dụng tiền giấy của Hồ Quý Ly thất bại vì nhà Hồ sớm bị lật

đồ, dân chưa quen sử dụng tiền giấy và sai lầm khi xác định quan hệ giữa tiền đồng và tiền giấy (bao hàm ý nghĩa tiền giấy có giá trị thấp hơn)

Nguồn góc của tiền giấy chỉ co thé được hiểu rõ khi xem xét lịch sử tiền tệ các nước Châu Âu Từ đầu thế kỷ thứ XVII, ở Hà Lan ngân hàng Amsterdam da cung cap cho những thân chủ gởi vàng vào ngân hàng những giấy chứng nhận bao gồm nhiều tờ nhỏ Khi cần, có thê đem những tờ nhỏ này đổi lấy vàng hay bạc tại ngân hàng Trong