Skkn vận dụng phương pháp dạy học dự Án trong chuyên Đề 'thiên tai và biện pháp phòng chống' (Địa lí 12) nhằm giáo dục Ý thức bảo vệ môi trường và kỹ năng Ứng phó thiên tai cho học sinh trường thpt anh sơn 2

V ẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC DỰ ÁN TRONG CHUYÊN Đ Ề 'THIÊN TAI VÀ BIỆN PHÁP PHÒNG CHỐNG' ĐỊA LÍ 12 NH ẰM GIÁO DỤC Ý THỨC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG VÀ KỸ NĂNG ỨNG PHÓ THIÊN TAI CHO HỌC SINH TR Ư

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ N

@&?

V ẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC DỰ ÁN TRONG CHUYÊN

Đ Ề 'THIÊN TAI VÀ BIỆN PHÁP PHÒNG CHỐNG' (ĐỊA LÍ 12)

NH ẰM GIÁO DỤC Ý THỨC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG

VÀ KỸ NĂNG ỨNG PHÓ THIÊN TAI CHO HỌC SINH

TR ƯỜNG THPT ANH SƠN 2

LĨNH VỰC: ĐỊ LÍ

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ N

TR ỜNG THPT NH S N 2

@&?

-Tên đề tài:

V ẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC DỰ ÁN TRONG CHUYÊN

Đ Ề 'THIÊN TAI VÀ BIỆN PHÁP PHÒNG CHỐNG' (ĐỊA LÍ 12)

NH ẰM GIÁO DỤC Ý THỨC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG

VÀ KỸ NĂNG ỨNG PHÓ THIÊN TAI CHO HỌC SINH

TR ƯỜNG THPT ANH SƠN 2

LĨNH VỰC: ĐỊ LÍ Nhóm tác giả: Nguyễn Thị Thương

Nguyễn Thị Huê Năm thực hiện: 2025

Số điện th ại: 0962542277

nh Sơn, tháng 4 năm 2025

M ỤC LỤC

PHẦN 1 MỞ ĐẦU 1

1 Lí do ch ọn đề tài 1

2 M ục đích nghiên cứu của đề tài 1

3 Đ ối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu 2

4 Nhi ệm vụ nghiên cứu 2

5 Ph ư ng pháp nghiên cứu 2

6 Tính m ới 2

7 Đóng góp m ới của đề tài 3

PHẦN 2 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 4

I C SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦ ĐỀ TÀI 4

1 Cơ sở lý luận 4

1.1 Các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn dạy học tích hợp bảo vệ tài nguy n môi trường và phòng chống thi n t i 4

1.2 Một số vấn đề chung về giáo dục bảo vệ môi trường và phòng chống thi n t i 4

1.2.1 Khái niệm môi trường và thiên t i 4

1.2.2 Mối qu n hệ giữ thiên t i và môi trường 5

1.2.3 Tầm qu n trọng củ giá dục ý thức bả vệ môi trường và kỹ năng ứng phó thiên t i 5

1.2.4 Một số giá trị cần được giá dục ch HS THPT thông qu dạ học tích hợp giá dục bả vệ môi trường tài ngu ên và phòng chống thiên t i 5

1.2.5 Khả năng giá dục bả vệ môi trường tài ngu ên và phòng chống thiên t i tr ng dạ học Đị lí THPT 6

1.3 Một số vấn đề chung về phư ng pháp dạy học dự án 6

1.3.1 Khái niệm dạ học dự án 6

1.3.2 Đặc điểm và qu trình dạ học dự án 7

1.3.3 Sự cần thiết củ việc đổi mới phư ng pháp dạ học tr ng giá dục bả vệ môi trường và phòng chống thiên t i 8

1.3.4 Khả năng ứng dụng phư ng pháp dạ học dự án tr ng chu ên đề “ Thiên t i và biện pháp phòng chống” Đị lí 12 8

2 Cơ sở thực tiễn 8

2.1 Khái quát về đị bàn nghi n cứu 8

2.2 Thực trạng giáo dục bảo vệ môi trường và phòng chống thi n t i ở trường THPT nh S n 2 9

2.3 Thực trạng vận dụng phư ng pháp dạy học dự án 13

II ĐỊNH H ỚNG VÀ GIẢI PHÁP 20

1 Thiết kế kế ho ch dạ học dự án chu ên đề “thiên t i và biện pháp phòng chống”- đị lí 12 nhằm giáo dục ý thức bảo vệ môi tr ờng và kĩ năng ứng phó thiên t i 20

1.1 Lự chọn chủ đề 20

1.2 Mục ti u dạy học Chuy n đề “Thi n t i và biện pháp phòng chống” 20

1.3 Thiết bị và học liệu 21

1.4 Xác định nội dung dạy học DHD chuy n đề “Thi n t i và biện pháp phòng chống”– Đị lý 12 nhằm giáo dục ý thức bảo vệ môi trường và kỹ năng ứng phó thi n t i cho học sinh 22

1.5 Bảng mô tả các mức y u cầu cần đạt cho mỗi loại c u hỏi trong chủ đề nhằm phát triển năng lực HS 23

1.6 Bộ c u hỏi định hướng HS tạo sản phẩm củ các nội dung dự án (Photo cho các nhóm) 24

1.7 Giải pháp và tổ chức thực hiện 26

1.7.1 Đ ặt tên các nội dung dự án 26

1.7.2 L ập kế hoạch thực hiện 27

2 Tổ chức hoạt động dạ học chu ên đề 27

3 Tổ chức dạ học th o kế hoạch 35

3.1 Bài học triển kh i dự án 35

3.2 Nhật ký th o dõi, hướng dẫn HS thực hiện dự án 35

3.3 T ổ chức dạy học bài học nghiệm thu dự án 35

4 Đánh giá kết quả dạ học 36

4.1 Đánh giá chung 36

4.2 Kết quả đánh giá cụ thể từng HS 36

4.3 K ết quả đánh giá của các nhóm 38

III KẾT QUẢ ÁP DỤNG SKKN TẠI TR ỜNG THPT NH S N 2 39

1 Đánh giá chung 39

2 Kết quả đánh giá cụ thể 39

IV KHẢ SÁT SỰ CẤP THIẾT VÀ TÍNH KHẢ THI CỦ ĐỀ TÀI 40

1 Mục đích khảo sát 40

2 Đị bàn khảo sát 41

3 Nội dung và ph ơng pháp và đối t ợng khảo sát 41

3.1 Nội dung khảo sát 41

3.2 Phư ng pháp khảo sát và th ng đánh giá 41

3.3 Đối tượng khảo sát 41

4 Kết quả khảo sát về sự cấp thiết và tính khả thi củ các giải pháp đã đề xuất 42

4.1 Sự cấp thiết củ việc cần có và đư vào sử dụng các giải pháp củ đề tài 42

4.2 Tính khả thi củ việc cần có và đ vào sử dụng các giải pháp củ đề tài 44

PHẦN 3 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 47

1 Kết luận 47

2 Khả năng áp dụng củ đề tài 47

3 Kiến nghị 48

PH ẦN 1 MỞ ĐẦU

Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 chú trọng việc phát triển toàn diệnnăng lực, phẩm chất và kĩ năng thực tiễn của học sinh Để thực hiện mục tiêunày, việc đổi mới phương pháp giảng dạy là yêu cầu tất yếu, giúp học sinh không

chỉ nắm vững kiến thức mà còn phát huy được tính chủ động, sáng tạo trong học

tập

Trong những năm gần đây, thiên tai và biến đổi khí hậu đang diễn biếnngày càng phức tạp, gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản Một trong

những nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là con người còn thiếu ý thức bảo vệ

và có nhiều hành vi tàn phá môi trường tự nhiên Do đó, việc giáo dục học sinh

về bảo vệ môi trường, tài nguyên thiên nhiên và phòng chống thiên tai không chỉ

dừng lại ở việc truyền đạt kiến thức mà cần rèn luyện cả kỹ năng ứng phó vànâng cao trách nhiệm cá nhân cho các em

Bảo vệ môi trường, tài nguyên và phòng chống thiên tai là mối quan tâmhàng đầu của các cấp các ngành trong đó có ngành giáo dục Giáo dục bảo vệ môi

trường, tài nguyên được tiến hành bằng nhiều hình thức, nhiều phương pháp và

họat động khác nhau, phù hợp với thực tế từng địa phương, từng vùng miềntrên cả nước Trong đó, phư ng pháp dạy học dự án là một hướng đi phù hợp,

giúp học sinh chủ động khám phá kiến thức, rèn luyện kỹ năng giải quyết vấn đề

và nâng cao tinh thần trách nhiệm đối với môi trường sống

Miền Tây Nghệ An, nơi có trường THPT Anh Sơn 2 là khu vực chịu nhiềuảnh hưởng của hạn hán, lũ lụt, sạt lở đất do đặc điểm địa hình phức tạp và khí

hậu khắc nghiệt Những hiện tượng này không chỉ gây ảnh hưởng đến đời sống

người dân mà còn đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nâng cao nhận thức cho thế

hệ trẻ trong công tác bảo vệ môi trường và phòng tránh thiên tai

Xuất phát từ thực tiễn trên, chúng tôi lựa chọn đề tài "Vận dụng phư ng pháp d ạy học dự án trong chuyên đề 'Thiên tai và biện pháp phòng chống' (Đ ịa lí 12) nhằm giáo dục ý thức bảo vệ môi trường và kỹ năng ứng phó thiên tai cho h ọc sinh Trường THPT Anh S n 2" Đề tài này hướng tới mục

tiêu giúp học sinh hiểu rõ hơn về thực trạng thiên tai, biết cách phòng tránh và

có ý thức hơn trong việc bảo vệ môi trường, đồng thời góp phần đổi mới

phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho HS

Mục tiêu nghiên cứu được xác định là thông qua dạy học dự án, đề tài sẽnâng cao hiệu quả giảng dạy, giúp học sinh không chỉ nắm chắc kiến thức màcòn hình thành ý thức bảo vệ môi trường, rèn luyện kỹ năng ứng phó với thiêntai, góp phần đổi mới phương pháp dạy học Địa lí theo hướng phát triển năng

lực, giúp học sinh vận dụng kiến thức vào thực tiễn, đặc biệt là trong bối cảnh

biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp

Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài gồm:

-Tìm hiểu cơ sở lý luận về phương pháp dạy học dự án và giáo dục môi

trường, kỹ năng sống trong dạy học Địa lí ở trường phổ thông

-Khảo sát thực trạng nhận thức về thiên tai, ý thức bảo vệ môi trường và

kỹ năngứng phó thiên tai của học sinh Trường THPT Anh Sơn 2 trước khi áp

dụng dạy học dự án

-Xây dựng và thực hiện kế hoạch dạy học chuyên đề “Thiên tai và biệnpháp phòng chống” theo hướng dạy học dự án

-Tổ chức kiểm tra, đánh giá hiệu quả của việc vận dụng dạy học dự án đối

với việc hình thành ý thức và kỹ năng cho học sinh sau quá trình thực hiện

-Đề xuất một số khuyến nghị và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả vận

dụng dạy học dự án trong môn Địa lí nói chung và giáo dục môi trường, kỹ năngứng phó thiên tai nói riêng

Đối tượng nghiên cứu: Học sinh Trường THPT Anh Sơn 2 và một số trườngTHPT miền núi Tây Nghệ An, cùng với đội ngũ giáo viên, Ban Giám hiệu, phụhuynh học sinh và cộng đồng địa phương có liên quan đến vấn đề thiên tai và

bảo vệ môi trường

Về nội dung: Đề tài tập trung nghiên cứu việc áp dụng phương pháp dạy

học dự án trong chuyên đề "Thiên tai và biện pháp phòng chống" (Địa lí 12),

nhằm nâng cao ý thức bảo vệ môi trường và rèn luyện kỹ năng ứng phó vớithiên tai cho học sinh

Về địa bàn: Các trường THPT miền núi thuộc khu vực Tây Nghệ An, nơi có

những đặc điểm địa lý và khí hậu đặc thù, thường xuyên chịu ảnh hưởng củathiên tai và biến đổi khí hậu

Ph ư ng pháp nghiên cứu lý thuyết: Thu thập và phân tích các tài liệu,

văn bản pháp lý về dạy học tích hợp bảo vệ tài nguyên và phòng chống thiên tai

Ph ư ng pháp nghiên cứu thực tiễn: Quan sát, điều tra, khảo sát, phân

tích số liệu, so sánh các kết quả thu thập được, đánh giá và phản hồi, thực hiệncác thí nghiệm để rút ra bài học kinh nghiệm

Quy trình nghiên c ứu: Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 09/2024 đến

tháng 4/2025

Dạy học chuyên đề “ Thiên tai và biện pháp phòng chống” là một chuyên

đề mới được đưa vào giảng dạy cho học sinh lớp 12 từ năm học 2024-2025, nên

chưa có nghiên cứu cụ thể về cách triển khai hiệu quả Đề tài này xây dựng một

hệ thống cơ sở lý luận đầy đủ, logic, làm nền tảng cho việc giảng dạy chuyên đề

một cách khoa học và thực tiễn

Tính mới của đề tài còn thể hiện ở phương pháp tiếp cận một chuyên đề

cụ thể Thay vì sử dụng phương pháp dạy học truyền thống, đề tài vận dụng

ph ư ng pháp dạy học dự án – một phương pháp tích cực, phát huy tính chủ

động, sáng tạo của học sinh

Nội dung tích hợp được triển khai trong đề tài – với việc lồng ghép các vấn

đề thực tiễn của địa phương (như lũ lụt, sạt lở ở Anh Sơn, Nghệ An) vào nộidung học tạo ra tính gắn kết cao giữa kiến thức và đời sống thực tế Đây là vấn

đề chưa ai nghiên cứu một cách hệ thống ở Anh Sơn

Ngoài ra, việc ứng dụng công nghệ và phương tiện truyền thông làmphong phú bài giảng là một điểm mới trong cách tiếp cận nội dung này Sử dụngtài nguyên trực tuyến, video, ứng dụng hỗ trợ học tập không chỉ giúp bài giảngsinh động mà còn tăng tính tương tác, giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cáchlinh hoạt hơn

Cách làm sáng tạo, giúp học sinh “ học đi đôi với hành” học sinh được phânnhóm nghiên cứu các loại thiên tai, điều tra thực tế tại địa phương, phỏng vấn

người dân, xây dựng sản phẩm truyền thông, tổ chức tuyên truyền trong

trường và đó cũng là điểm mới về cách thức tổ chức hoạt động học tập

Đề tài áp dụng hệ thống đánh giá đa chiều, giúp đo lường chính xác mức

độ tiếp thu kiến thức và năng lực vận dụng của học sinh Những điểm đổi mớinày không chỉ giúp chuyên đề được giảng dạy hiệu quả hơn mà còn góp phầnnâng cao nhận thức của học sinh về bảo vệ tài nguyên môi trường và phòng

chống thiên tai

- Đề tài góp phần tăng cường ý thức của học sinh về bảo vệ tài nguyên môi

trường và kĩ năng phòng chống thiên tai, từ đó đề xuất cách giáo dục có thể trởthành cầu nối giữa các thế hệ

- Khuyến khích sự tò mò và tư duy phê phán của học sinh thông qua việctham gia vào các hoạt động học tập thực tế và trải nghiệm, giúp HS phát triển kỹnăng quan sát, nghiên cứu và phê phán

- Đề tài đóng góp vào việc tạo ra môi trường học tập đa dạng và thực tế bằngcách tích hợp bảo vệ tài nguyên môi trường và phòng chống thiên tai vào nội

dung giảng dạy, giúp học sinh phát triển kỹ năng giao tiếp, hợp tác và tư duytoàn cầu thông qua việc hiểu biết và tôn trọng quy luật của tự nhiên.

- Đề tài có thể gắn kết cộng đồng địa phương và giáo viên bằng cách tạo ra cơ

hội hợp tác và chia sẻ kiến thức, hỗ trợ công tác bảo vệ tài nguyên môi trường

và phòng chống thiên tai và phát huy giá trị của nó bằng cách giáo dục và tăng

- Ngh ị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 của Ban Chấp hành Trung

ương Đảng khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, nhấn

mạnh việc chuyển từ dạy học truyền thụ kiến thức sang phát triển phẩm chất

và năng lực của học sinh

- Thông t ư số 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26/12/2018 ban hành Chương

trình Giáo dục phổ thông 2018, trong đó khuyến khích sử dụng các phương pháp

dạy học tích cực, giúp học sinh vận dụng kiến thức vào thực tiễn

- Công văn s ố 4612/BGDĐT-GDTrH ngày 03/10/2017 hướng dẫn thực

hiện chương trình giáo dục phổ thông theo định hướng phát triển năng lực,trong đó nhấn mạnh việc vận dụng phương pháp dạy học dự án

- Công văn s ố 5512/BGDĐT-GDTrH ngày 18/12/2020 về xây dựng kế

hoạch giáo dục của nhà trường, khuyến khích linh hoạt trong giảng dạy, sử dụngcác phương pháp dạy học tiên tiến

- Quyết định số 18/2021/QĐ – TTg của Thủ tướng chính phủ về Quy định về

dự báo, cảnh báo, truyền tín hiệu thiên tai và cấp độ rủi ro

- Quyết định số 1216/QĐ-TTg ngày 5/9/2012 về “Chiến lược BVMT quốc gia

đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030”

- Luật BVMT năm 2020, tại Điều 153 quy định: “Nội dung, chương trình giáo

dục của hệ thống giáo dục quốc dân được tích hợp, lồng ghép kiến thức, pháp

luật về BVMT” (Quốc hội, 2020)

- Công văn số 7120/BGDĐT-GDTrH về việc tích hợp nội dung Giáo dục bảo

vệ Môi trường (GDBVMT) tài nguyên và phòng chống thiên tai vào các môn học

cấp THCS và THPT

1.2 M ột số vấn đề chung về thiên tai và biện pháp phòng chống

1.2.1 Khái ni ệm môi trường, thiên tai và biện pháp phòng chống thiên tai.

Môi trường là tập hợp tất cả các yếu tố tự nhiên và nhân tạo có tác động

đến sự tồn tại và phát triển của con người và sinh vật Môi trường bao gồm cácthành phần như không khí, nước, đất, sinh vật và các yếu tố kinh tế - xã hội.Thiên tai là các hiện tượng tự nhiên gây thiệt hại lớn về người, tài sản, cơ

sở hạ tầng và môi trường sống Các loại thiên tai phổ biến ở Việt Nam nói chung

và khu vực miền núi Tây Nghệ An nói riêng bao gồm: bão, lũ quét, sạt lở đất, hạnhán và biến đổi khí hậu

Phòng chống thiên tai là tập hợp các biện pháp nhằm giảm thiểu thiệt hại

về người, tài sản và môi trường do thiên tai gây ra Khái niệm này bao gồm cả

việc phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả thiên tai

1.2.2 M ối quan hệ giữa thiên tai và môi trường

Thiên tai và môi trường có mối quan hệ chặt chẽ Các hoạt động của con

người như phá rừng, khai thác tài nguyên quá mức, xả thải ô nhiễm làm suythoái môi trường, từ đó gia tăng nguy cơ thiên tai Ngược lại, thiên tai cũng tác

động tiêu cực đến môi trường, gây xói mòn đất, mất đa dạng sinh học và làm suy

giảm chất lượng sống của con người Việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trườnggiúp giảm thiểu tác động tiêu cực của thiên tai và tăng cường khả năng thích ứng

của

1.2.3 T ầm quan trọng của giáo dục ý thức bảo vệ môi trường và kỹ năng ứng phó thiên tai

Giáo dục về bảo vệ môi trường và phòng chống thiên tai đóng vai trò quan

trọng trong việc nâng cao nhận thức của học sinh, giúp các em hiểu được nguyênnhân và hậu quả của các vấn đề môi trường, từ đó có hành động thiết thực để

bảo vệ môi trường và ứng phó hiệu quả với thiên tai Đặc biệt, với học sinh khu

vực miền núi Tây Nghệ An - nơi thường xuyên chịu ảnh hưởng của lũ quét, sạt lở

đất - việc trang bị kiến thức và kỹ năng ứng phó là vô cùng cần thiết

1.2.4 M ột số giá trị cần được giáo dục cho HS THPT thông qua dạy học tích hợp giáo d ục bảo vệ môi trường tài nguyên và phòng chống thiên tai

Việc dạy học tích hợp bảo vệ môi trường và phòng chống thiên tai không

chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức mà còn phát triển nhiều năng lực và thái

độ tích cực Mục tiêu cốt lõi là các em được:

* Nâng cao nhận thức về môi trường:

- Học sinh hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của bảo vệ môi trường và tàinguyên cũng như các tác động của thiên tai đến cuộc sống hàng ngày

- Nhận thức sâu sắc về nguyên nhân và hậu quả của các hiện tượng như lũ

lụt, hạn hán, biến đổi khí hậu

* Tư duy phản biện và sáng tạo

- Học sinh phát triển tư duy phản biện khi phân tích các vấn đề môi trườngtài nguyên, thiên tai, từ đó đề xuất các giải pháp thực tiễn

- Thúc đẩy tinh thần sáng tạo trong việc tìm kiếm các biện pháp khắc phục

và phòng tránh thiên tai

* Thái độ tích cực và trách nhiệm xã hôi

- Học sinh hình thành ý thức trách nhiệm bảo vệ môi trường, từ việc thực

hiện các hành vi nhỏ như bỏ rác đúng nơi quy định đến tham gia các hoạt động

cộng đồng lớn hơn

- Khuyến khích sự đồng cảm với những người bị ảnh hưởng bởi thiên tai,qua đó phát triển giá trị nhân văn trong học sinh

Tất cả những giá trị này không chỉ mang lại lợi ích cho học sinh mà còn góp

phần nâng cao nhận cộng đồng về bảo vệ môi trường và phòng chống thiên tai,

tạo ra một xã hội có trách nhiệm và bền vững trong tương lai

1.2.5 Kh ả năng giáo dục bảo vệ môi trường tài nguyên và phòng chống thiên tai trong d ạy học Địa lí THPT

Học sinh THPT có tư duy logic, khả năng phân tích và nhận thức xã hội

tương đối hoàn thiện Vì vậy, việc lồng ghép nội dung giáo dục bảo vệ môi

trường, tài nguyên thiên nhiên (BVMTTN) và phòng chống thiên tai vào môn Địa

lí rất thuận lợi và hiệu quả, phù hợp cả ở thành thị lẫn nông thôn

Môn Địa lí giữ vai trò quan trọng trong việc hình thành thế giới quan khoa

học, giáo dục thái độ, hành vi đúng đắn với môi trường tự nhiên và xã hội Ngoài

kiến thức tự nhiên, môn học còn cung cấp hiểu biết về kinh tế - xã hội, tạo điều

kiện để tích hợp giáo dục BVMTTN và phòng chống thiên tai một cách sâu sắc

Giáo viên Địa lí nên chú trọng vào việc giúp học sinh nhận thức được vai trò,trách nhiệm của bản thân trong việc bảo vệ môi trường và ứng phó thiên tai.

Chẳng hạn, học sinh có thể nhận biết các dấu hiệu thiên tai để tự bảo vệ mình và

cộng đồng Đây là kỹ năng thiết thực, mang lại lợi ích trực tiếp

Chương trình giáo khoa mới cũng tạo nhiều cơ hội để lồng ghép nội dungnày, giúp bài học trở nên sinh động, giàu cảm xúc và mang giá trị nhân văn sâu

gắn với thực tiễn, dưới sự hướng dẫn của giáo viên Thay vì chỉ tiếp thu kiến

thức một cách thụ động, học sinh sẽ được trải nghiệm, tìm hiểu, khám phá vàxây dựng kiến thức thông qua các dự án thực tế

1.3.2 Đ ặc điểm và quy trình dạy học dự án

+ Đặc điểm

- Dạy học dự án (DHDA) lấy học sinh làm trung tâm, đề cao vai trò chủ độngtrong tìm hiểu và giải quyết vấn đề Giáo viên là người hướng dẫn Phương phápnày kết hợp lý thuyết với thực hành, học tập qua trải nghiệm thực tế, giúp họcsinhứng dụng kiến thức vào đời sống

DHDA mang tính tích hợp liên môn, rèn luyện tư duy tổng hợp, phản biện

và giải quyết vấn đề Học sinh làm việc nhóm để phát triển kỹ năng hợp tác, giao

tiếp và quản lý thời gian

Sản phẩm của dự án có tính thực tiễn, tạo động lực học tập Việc đánh giá

được thực hiện trong suốt quá trình học, kết hợp tự đánh giá, đánh giá đồng

đẳng và của giáo viên Phương pháp này linh hoạt, thích ứng với nhiều đối tượng

+ Ưu điểm:

DHDA luôn phát huy được tính chủ động, tư duy sáng tạo, khả năng làm việcnhóm vàứng dụng kiến thức vào thực tiễn của HS

+ Nh ược điểm:

DHDA không phù hợp với các nội dung trừu tượng, đòi hỏi nhiều thời gian,

điều kiện tổ chức và phương tiện hỗ trợ

+Ứng dụng dạy học dự án trong giảng dạy Địa lí

Dạy học dự án là một phương pháp rất phù hợp với môn Địa lí vì nó giúp

học sinh khám phá các vấn đề thực tiễn tại địa phương; tạo cơ hội cho học sinh

khảo sát thực địa, biết cách thu thập dữ liệu và đề xuất giải pháp Phương phápnày cũng có tác dụng tích cực trong việc khuyến khích học sinh phát triển tư duy

phản biện, khả năng tổng hợp và trình bày kết quả

1.3.3 S ự cần thiết của việc đổi mới phư ng pháp dạy học trong giáo dục bảo vệ môi tr ường và phòng chống thiên tai

+ Nh ững hạn chế của phư ng pháp dạy học truyền thống

Các phương pháp dạy học truyền thống như thuyết trình, ghi nhớ kiến

thức thường không phát huy tính chủ động của học sinh, dẫn đến hiệu quả giáo

dục chưa cao Đặc biệt, đối với các chủ đề mang tính ứng dụng cao như bảo vệmôi trường và phòng chống thiên tai, nếu chỉ dừng lại ở lý thuyết mà không có

hoạt động trải nghiệm thực tế thì học sinh khó có thể hình thành kỹ năng cầnthiết

+ Vai trò c ủa phư ng pháp dạy học dự án trong giáo dục bảo vệ môi trường

và phòng ch ống thiên tai

Phương pháp dạy học dự án (Project-Based Learning - PBL) là một cách

tiếp cận hiệu quả giúp học sinh không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn phát triển

kỹ năng thực hành, tư duy phản biện và làm việc nhóm Khi áp dụng vào chuyên

đề "Thiên tai và biện pháp phòng chống" trong Địa lí 12, phương pháp này mang

lại những lợi ích như: học sinh chủ động tìm hiểu, nghiên cứu các vấn đề thực

tiễn liên quan đến thiên tai tại địa phương; kết hợp lý thuyết với thực hành, giúp

học sinh có cơ hội đề xuất giải pháp bảo vệ môi trường, giảm thiểu rủi ro thiêntai; nâng cao ý thức cộng đồng, khuyến khích học sinh tham gia các hoạt động

bảo vệ môi trường, ứng phó với thiên tai trong thực tế

1.3.4 Kh ả năng ứng dụng phư ng pháp dạy học dự án trong chuyên đề “ Thiên tai

và bi ện pháp phòng chống” Địa lí 12

Chuyên đề “Thiên tai và biện pháp phòng chống” trong chương trình Địa

lí 12 có nội dung phù hợp để vận dụng phương pháp dạy học dự án, do cho phép

học sinh tiếp cận kiến thức thông qua các tình huống thực tiễn Thông qua các

hoạt động như khảo sát tác động của thiên tai tại địa phương, xây dựng mô hình

cảnh báo, hoặc đề xuất giải pháp ứng phó, học sinh được rèn luyện các năng lực

cốt lõi như tự học, hợp tác, tư duy phản biện và giải quyết vấn đề Việc triểnkhai dạy học theo dự án góp phần nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường,phát triển kỹ năng ứng phó với rủi ro thiên tai, đồng thời thúc đẩy tinh thầntrách nhiệm với cộng đồng Trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay, đây là

một phương pháp tiếp cận hiệu quả, đặc biệt phù hợp với học sinh THPT tạikhu vực miền núi Tây Nghệ An trong đó có HS Trường THPT Anh Sơn 2

Miền Tây Nghệ An gồm 11 huyện miền núi với địa hình đồi núi phức tạp, bịchia cắt bởi sông suối và chịu ảnh hưởng nặng của khí hậu nhiệt đới gió mùa

Những năm gần đây, khu vực thường xuyên xảy ra thiên tai như bão, lũ quét, sạt

lở đất, hạn hán kéo dài, làm suy thoái rừng và ảnh hưởng đến đời sống, sản xuất

của người dân

Huyện Anh Sơn nằm ở phía tây Nghệ An, diện tích 592,5 km², dân sốkhoảng 116.922 người Địa hình chủ yếu là đồi núi ven sông Lam, thuận lợi chogiao thông và phát triển kinh tế Trường THPT Anh Sơn 2 là một trong ba trườngTHPT của huyện

Huyện thường xuyên bị ảnh hưởng bởi bão, mưa lũ, sạt lở đất Riêng tháng9/2024, mưa lớn đã gây ngập lụt trên diện rộng Để chống sạt lở ven sông Lam,huyện đã triển khai mô hình trồng tre, mét, mang lại hiệu quả tích cực trong bảo

vệ môi trường và tăng thu nhập cho người dân Những nỗ lực này thể hiện sự

chủ động của địa phương trong bảo vệ môi trường và ứng phó thiên tai

Với đặc điểm đó, Trường THPT Anh Sơn 2 có nhiều thuận lợi trong việc tích

hợp giáo dục bảo vệ môi trường, tài nguyên và phòng chống thiên tai PCTT), nhưng cũng gặp không ít khó khăn

(BVMT-TN-Về mặt thuận lợi: Anh Sơn có môi trường tự nhiên đa dạng, thuận lợi cho

học sinh quan sát, trải nghiệm Việc đối mặt với nhiều thiên tai cũng giúp họcsinh dễ dàng nhận thức, phân tích và tìm hiểu biện pháp ứng phó, địa phương vàcác tổ chức xã hội có sự quan tâm, hỗ trợ giáo dục BVMT-TN-PCTT, chất lượnggiáo dục ngày càng được nâng cao, nhà trường chú trọng đổi mới phương pháp

giảng dạy

Về khó khăn: Anh Sơn có điều kiện kinh tế - xã hội còn khó khăn, học sinh

chủ yếu ở nông thôn, năng lực nhận thức và kỹ năng sống còn hạn chế Học sinh

ngại tham gia hoạt động xã hội, ngoại khóa; nhận thức về BVMT-TN-PCTT còn

mơ hồ Địa hình hiểm trở, giao thông khó khăn ảnh hưởng đến việc tổ chức hoạt

động thực tế Việc tích hợp nội dung BVMT-TN-PCTT vào các môn học chưa

được chú trọng, giáo viên chưa chủ động tìm tòi, áp dụng phù hợp Một bộ phận

học sinh còn thờ ơ, chưa có hứng thú với nội dung giáo dục BVMT-TN-PCTT.Chính quyền và cộng đồng ở một số nơi chưa nhận thức đầy đủ về vai trò củagiáo dục BVMT-TN-PCTT, ảnh hưởng đến ý thức học sinh

Từ thực tiễn trên, có thể thấy rằng việc giáo dục truyền thống thông quaBVMT-TN-PCTT đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình, chínhquyền và toàn xã hội

Chúng tôi đã xây dựng bộ công cụ khảo sát bằng phiếu và bảng quan sát

thực tế

( Phụ lục 1) và đã tiến hành khảo sát đối với 157 HS và 15 GV

Qua khảo sát 157 học sinh lớp 12 tại các trường trên địa bàn Anh Sơn vàCon Cuông: Trường THPT Anh Sơn 1, Trường THPT Anh Sơn 2, Trường THPTAnh Sơn 3, Trường THPT Con Cuông) và 15 GV tại 6 trường THPT huyện Anh

S n, huy ện Con Cuông, huyện Qùy Hợp, Thanh Chư ng, kết quả chúng tôi nhận

đ ược như sau:

Nh ận xét: Phần lớn học sinh chỉ tiếp cận nội dung này ở mức độ “một vài lần”

(82.5%) Tỷ lệ học sinh được học “thường xuyên” còn rất thấp (3.2%), cho thấy

nội dung GDBVMT và PCTT chưa được tích hợp hiệu quả trong chương trình học

Nh ận xét: Học sinh có nhận thức khá toàn diện về nguyên nhân gây thiên tai,

phần lớn xác định đúng cả yếu tố tự nhiên lẫn con người Tuy nhiên, vẫn còn

một tỷ lệ chưa hiểu rõ về biến đổi khí hậu (chỉ 44% chọn phương án này)

Câu 3: Bạn có biết biện pháp chống thiên tai nào không?

Có, rất rõ Biết sơ qua Không biết

Nh ận xét: 98% học sinh ít nhất có biết về biện pháp PCTT, tuy nhiên chỉ 33%

cho biết biết rõ, còn lại là hiểu mơ hồ Điều này phản ánh việc giáo dục PCTT

còn thiếu chiều sâu

Câu 4: Bạn có tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường ở Trường không?

Nh ận xét: Khoảng 83% học sinh có tham gia tích cực hoặc đôi lúc vào hoạt

động BVMT tại trường, cho thấy hoạt động ngoại khóa có được tổ chức nhưng

vẫn cần tăng cường khuyến khích học sinh tham gia thường xuyên hơn

Câu 5: Khi thấy vứt rác thải không đúng quy định bạn sẽ làm gì?

Nhắc nhở và dọn dẹp Báo cáo giáo viên Bỏ qua

Nh ận xét: Tới 85% học sinh chọn "bỏ qua", phản ánh rõ ràng thái độ thụ

đ ộng, thiếu tinh thần trách nhiệm trong BVMT Đây là một điểm yếu lớn cần

được cải thiện thông qua giáo dục thái độ và hành vi

Câu 6: Bạn có thực hiện các biện pháp phòng chống thiên tai tại gia đình hoặc

địa phương không?

Nh ận xét: 80.9% học sinh có tham gia PCTT tại địa phương, cho thấy nhận thức

cộng đồng bước đầu đã hình thành, tuy nhiên vẫn còn hơn 19% chưa quan tâm

hoặc chưa được hướng dẫn đúng

Như vậy, qua phân tích kết quả, ta có thể thấy rằng nhận thức của học sinh

về GDBVMT và PCTT ở mức trung bình, phần lớn đã từng được học và biết các

biện pháp nhưng còn thiếu chiều sâu và sự thường xuyên; học sinh có hiểu biếtđúng về nguyên nhân thiên tai, nhưng vẫn còn thiếu hành động cụ thể và tráchnhiệm cá nhân, thể hiện rõ qua việc phớt lờ hành vi xả rác, việc tham gia các

hoạt động bảo vệ môi trường còn thiếu sự chủ động, phần lớn là do tổ chức

trường học dẫn dắt Bởi thế, chúng ta cần tăng cường giáo dục kỹ năng sống,giáo dục hành vi và thái độ cho HS vì điều đó không chỉ cung cấp kiến thức màcòn rèn luyện trách nhiệm công dân trong bảo vệ môi trường và ứng phó thiêntai

TỔNG HỢP KẾT QUẢ KHẢO SÁT GV VỀ THỰC TRẠNG GDBVMT VÀ PCTT

Số GV tham gia khảo sát: 15

Câu 1: Thầy/Cô có thường xuyên lồng ghép nội dung giáo dục bảo vệ môi

trường và phòng chống thiên tai vào bài giảng không?

Nh ận xét: Đa số giáo viên (86,7%) có thực hiện lồng ghép nội dung, nhưng chủ

yếu ở mức "thỉnh thoảng", cho thấy việc tích hợp chưa được duy trì thườngxuyên và liên tục

Câu 2: Thầy/Cô có gặp khó khăn gì khi giảng dạy chuyên đề này không? (Có thể

chọn nhiều phương án)

Thiếu tài liệu giảng

dạy Học sinh chưa quan tâm Thời gian hạn chế Khác

Nhận xét: Khó khăn chính đến từ thiếu tài liệu và hạn chế thời gian, đây là hai

yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng triển khai chuyên đề một cách hiệu

Giáo viên đánh giá cao việc kết hợp nhiều phương pháp, đặc biệt là dạy học dự

án – phù hợp với định hướng đổi mới giáo dục và phát triển năng lực học sinh

Câu 4: Thầy/Cô có đề xuất gì để nâng cao hiệu quả giáo dục bảo vệ môi trường

và phòng chống thiên tai?

- Tuyên truyền tại gia đình; Tổ chức các chuyến trải nghiệm thực tế; biểu dươngtrong trường; Trồng cây, dọn rác, phân loại rác tại nguồn; Khuyến khích học sinhlàm video tuyên truyền; Lồng ghép liên môn

Những đề xuất này cho thấy mong muốn được tăng tính thực tiễn, trảinghiệm và sáng tạo trong dạy học

Kết quả khảo sát cho thấy giáo viên đã có nhận thức tích cực về việc giáo

dục bảo vệ môi trường và phòng chống thiên tai, tuy nhiên việc lồng ghép vàobài giảng còn chưa thường xuyên Khó khăn chủ yếu là thiếu tài liệu giảng dạy

và thời gian hạn chế Giáo viên đề xuất nhiều hoạt động thiết thực như trảinghiệm thực tế, trồng cây, phân loại rác, tuyên truyền tại gia đình Điều này cho

thấy nhu cầu được hỗ trợ thêm về điều kiện và tài nguyên để triển khai hiệu

quả các hoạt động giáo dục liên quan

Giáo viên có lồng ghép nội dung bảo vệ môi trường

Học sinh có thực hành các kỹ năng ứng phó thiên

tai không?

X

Qua kết quả quan sát thực tế, chúng tôi nhận thấy rằng việc triển khai giáo

dục bảo vệ môi trường và phòng chống thiên tai trong nhà trường hiện vẫn cònnhiều hạn chế Mặc dù học sinh có tham gia các hoạt động vệ sinh môi trường ở

mức độ trung bình, song nhà trường chưa tổ chức các buổi tuyên truyền chuyên

đề về thiên tai; giáo viên chưa tích cực lồng ghép nội dung giáo dục môi trườngvào bài giảng; và học sinh chưa được thực hành các kỹ năng ứng phó với thiêntai Thực trạng này cho thấy cần có sự quan tâm hơn nữa từ phía nhà trườngtrong việc xây dựng kế hoạch cụ thể, tổ chức các hoạt động giáo dục thiết thực,

đồng thời nâng cao năng lực cho giáo viên để góp phần nâng cao nhận thức và

kỹ năng của học sinh trong việc bảo vệ môi trường và phòng chống thiên tai mộtcách hiệu quả

+ Đ ối với GV:

Chúng tôi đã tiến hành khảo sát 15 GV thông qua sử dụng phiếu khảo sát

Thực trạng vận dụng phương pháp Dạy học Dự án trong môn Địa lí cấpTHPT( phụ lục)

Qua khảo sát tại 6 trường THPT trên địa bàn các huyện Anh Sơn, Con Cuông, Quỳ

Hợp và Thanh Chương, chúng tôi đã nhận được kết quả:

Mức độ áp dụng phương pháp DHDA Có nhưng còn hạn chế

Liên hệ thực tế địa phương Chưa thường xuyên

Lồng ghép nội dung BVMT & PCTT Có nhưng chưa sâu sắc

Tạo hứng thú cho học sinh Chưa hiệu quả

Sử dụng phương tiện, phương pháp

=> Giáo viên cần đổi mới phương pháp, gắn bài học với thực tiễn địa phương đểnâng cao hiệu quả giáo dục

+ Đ ối với học sinh

Tháng 09 năm học 2024 – 2025, chúng tôi tiến hành khảo sát 157 học sinh

lớp 12 tại Trường THPT Anh Sơn 1, Trường THPT Anh Sơn 2, Trường THPT Anh

Sơn 3, Trường THPT Con Cuông Với mục đích tìm hiểu hứng thú học tập của học sinh đ ối với môn Địa lí, với vấn đề giáo dục bảo vệ môi trường tài nguyên và phòng ch ống thiên tai trong dạy học Địa lí lớp 12, phư ng pháp học tập của học

sinh ở lớp, ở nhà và kết quả học tập, chúng tôi đã sử dụng phiếu để khảo sát HS

và thu được kết quả như sau:

Kết quả điều tra thực trạng dành cho học sinh thể hiện qua biểu đồ:

Phân tích biểu đồ cho thấy:

Câu 1: Bạn có cảm thấy môn Địa lý thú vị không?

Có 56,1% học sinh cho rằng môn Địa lý "Không thú vị", và chỉ 3,2% cảm

thấy "Rất thú vị" Điều này cho thấy hứng thú học tập đối với môn Địa lý đang ở

mức rất thấp

Câu 2: Môn Địa lý có giúp bạn hiểu về các vấn đề xã hội và thiên nhiên không?

Có gần 81% học sinh cho rằng môn học chỉ giúp "Ít" hoặc "Không" giúp họ

hiểu về các vấn đề xã hội - thiên nhiên Điều này phản ánh sự thiếu kết nối giữa

nội dung bài học và thực tiễn xã hội, hoặc phương pháp giảng dạy chưa hiệu

quả

Câu 3: Bạn có thấy môn Địa lý quan trọng trong việc bảo vệ môi trường không?

Chỉ 7,6% học sinh đánh giá môn học là "Rất quan trọng", trong khi gần 40%cho rằng "Không quan trọng" chứng tỏ nhận thức của học sinh về vai trò của Địa

lý trong bảo vệ môi trường còn hạn chế

Câu 4: Bạn có muốn tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường không?

Mặc dù là một mục tiêu lớn của môn học, nhưng gần 40% học sinh không

muốn tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường, và 31,2% còn phân vân Chứng

tỏ tác động thực tiễn của môn học đến hành vi và thái độ học sinh còn rất mờ

nhạt

Tóm lại, qua khảo sát cho thấy, học sinh chưa thấy hứng thú với môn Địa lý,

cảm nhận giá trị thực tiễn thấp, và thiếu động lực hành động sau khi học;

phương pháp dạy học có thể chưa đủ hấp dẫn, thiếu kết nối giữa lý thuyết và

thực hành, hoặc chưa tạo ra trải nghiệm học tập ý nghĩa; mục tiêu giáo dục vềmôi trường, tài nguyên và phòng chống thiên tai chưa được chuyển hóa thành

nhận thức và hành vi thực tế của học sinh

Đổi mới phương pháp giảng dạy: Tăng cường hoạt động nhóm, dự án, tích

hợp công nghệ: Sử dụng video, mô phỏng tương tác, bản đồ số là yêu cầu cấpthiết để làm bài học sinh động hơn, nhằm khắc phục những hạn chế được phát

hiện thông qua khảo sát

Chúng tôi cũng tiến hành quan sát, dự một số giờ dạy trên lớp của giáo viên,

kết hợp với kết quả điều tra và kiểm tra chất lượng học tập của học sinh nhằm đánh giá hi ệu quả của việc DHDA nhằm giáo dục ý thức BVMT và kĩ năng ứng phó thiên tai trong môn Đ ịa lí Khi tổ chức khảo sát, số lượng giáo viên tham gia gồm

có 10 GV Địa lí thuộc 3 Trường THPT huyện Anh Sơn, số lượng HS gồm 157 emthuộc 3 Trường THPT huyện Anh Sơn

+ Nội dung khảo sát: Chúng tôi tập trung tìm hiểu:

- Về phía GV: Quan điểm về mức độ cần thiết của việc DHDA nhằm giáo dục

ý thức BVMT và kĩ năng ứng phó thiên tai cho học sinh đối với môn Địa Lí; Khảnăng DHDA trong môn học và bài học; Các hình thức dạy học; Nội dung, phươngpháp, phương tiện DHDA; Những khó khăn hạn chế khi thực hiện khi DHDA; Ýnghĩa của việc DHDA chuyên đề Thiên tai và biện pháp phòng chống nhằm giáo

dục ý thức BVMT và kĩ năng ứng phó TT cho HS…

- Về phía HS: Mức độ hiểu biết của các em về BVMT và kĩ năng ứng phó TT

ở Huyện Anh Sơn; Nhận thức, quan điểm của các em về ý nghĩa của việc tìm hiểuBVMT và kĩ năng ứng phó TT trong học tập; Hứng thú của các em đối với hoạt

động giáo dục ý thức BVMT và kĩ năng ứng phó TT qua môn Địa Lí; Nhận xét củacác em về giáo dục ý thức BVMT và kĩ năng ứng phó TT thông qua DHDA trongcác môn học…

+ Kết quả khảo sát

- Đối với GV:

Câu 1: Theo Thầy (cô), việc DHDA nhằm giáo dục ý thức BVMT và kĩ năng ứngphó TT cho học sinh có cần thiết trong dạy và học bộ môn Địa Lí ở trường phổthông không?

Bảng 1: Kết quả đánh giá mức độ cần thiết của DHDA nhằm giáo dục ý thứcBVMT và kĩ năngứng phó TT cho học sinh vào dạy học Địa Lí

Mức độ Rất cần thiết Ít cần thiết Không cần thiết

Bảng 1 cho thấy đa số giáo viên cho rằng việc cần thiết của DHDA nhằmgiáo dục ý thức BVMT và kĩ năng ứng phó TT cho học sinh vào dạy học Địa lí là

rất cần thiết (70%) Tuy nhiên, một số ít chưa nhận thức được tầm quan trọng

của công tác này (20% cho rằng ít cần thiết và 10% cho rằng không cần thiết)

Câu 2: Theo Thầy (cô), ở trường THPT, chương trình Địa lí lớp nào có nhiều ưu

thế trong việc sử dụng phương pháp DHDA nhằm giáo dục ý thức BVMT và kĩnăngứng phó TT cho học sinh?

Bảng 2: Kết quả đánh giá chương trình Địa lí có nhiều ưu thế trong việc sử

dụng phương pháp DHDA nhằm giáo dục ý thức BVMT và kĩ năng ứng phó TTcho học sinh

Kết quả ở Bảng 2 cho thấy tất cả các GV được khảo sát đều cho rằng

chương trình Địa Lí lớp 10 và lớp 12 có nhiều ưu thế khi sử dụng phương phápDHDA nhằm giáo dục ý thức BVMT và kĩ năng ứng phó TT cho học sinh Có 20%

GV cho rằng Địa Lí 12 cũng có ưu thế sử dụng phương pháp DHDA nhằm giáo

dục ý thức BVMT và kĩ năng ứng phó TT cho học sinh

Câu 3: Theo Thầy Cô, chuyên đề “Thiên tai và biện pháp phòng chống” – Địa lí

12 có đặc biệt phù hợp với phương pháp DHDA nhằm giáo dục ý thức BVMT và

kĩ năngứng phó TT cho học sinh không?

Bảng 3: Đánh giá sự phù hợp của DHDA qua chuyên đề “Thiên tai và biện pháp phòng ch ống”- Địa lí 12

Qua khảo sát, 100% Gv đánh giá 2 bài đã chọn đặc biệt phù hợp với DHDA

nhằm giáo dục ý thức BVMT và kĩ năng ứng phó TT cho học sinh

Câu 4: Để sử dụng phương pháp DHDA nhằm giáo dục ý thức BVMT và kĩ năngứng phó TT cho học sinh, Thầy (cô) đã thực hiện thông qua những hình thứcnào?

Bảng 4: Các hình thức tổ chức sử dụng phương pháp DHDA nhằm giáo dục ý

thức BVMT và kĩ năng ứng phó TT cho học sinh đã áp dụng

Kết quả cho thấy, hình thức sử dụng phương pháp DHDA nhằm giáo dục ý

thức BVMT và kĩ năng ứng phó TT cho học sinh được mỗi giáo viên lựa chọn

thực hiện theo các hình thức khác nhau Giáo dục ý thức BVMT và kĩ năng ứngphó TT qua hình thức dạy học trên lớp được đa số các giáo viên lựa chọn (tỷ lệ100%) Mức độ tiến hành giáo dục ý thức BVMT và kĩ năng ứng phó TT cho HSthông qua tổ chức các hoạt động ngoại khóa (50%), tổ chức cho HS tự tìm hiểu;tích hợp vào các môn học khác chiếm tỉ lệ thấp (20%)

Câu 5: Nội dung thường được Thầy (cô) chú trọng khi sử dụng phương phápDHDA nhằm giáo dục ý thức BVMT và kĩ năng ứng phó TT cho học sinh qua bài

dạy Địa lí là

Giới thiệu sơ lược về vấn đề thiên tai 7

Kể tên một số thiên tai chủ yếu 7

Nguyên nhấn, hậu quả và biện pháp 3

Trách nhiệm của bản thân trong việc

BVMT-PCTT

3

Qua khảo sát cho thấy, nội dung mà giáo viên thường giáo dục cho HS chủ

yếu là giới thiệu sơ lược về vấn đề TT, hoặc liệt kê một số thiên tai chủ yếu,

chưa tập trung giáo dục cho HS về ý thức, trách nhiệm trong việc BVMTvà kĩnăng úng phó thiên tai

Câu 6: Thầy (cô) thường sử dụng phương pháp nào khi dạy học giáo dục ý thứcBVMT và kĩ năngứng phó TT cho học sinh trong môn Địa lí?

Bảng 6: Áp dụng các phương pháp dạy học giáo dục BVMT -PCTT trong môn

Địa lí

Bảng 7: Bảng kết quả xác định ý nghĩa của việc sử dụng phương pháp DHDA

nhằm giáo dục ý thức BVMT và kĩ năng ứng phó TT cho học sinh THPT

Góp phần giáo dục ý thức BVMT-TN-PCTT cho HS 10

Góp phần rèn luyện kĩ năng sống, định hướng nghề nghiệp,

Góp phần giáo dục đạo đức, tư tưởng, tình cảm tích cực cho

HS

10

Kích thích hứng thú học tập, tham gia các hoạt động của HS 10

Kết quả khảo sát thể hiện rằng, 100% GV được hỏi đều cho rằng giáo dụcgiá trị của việc sử dụng phương pháp DHDA nhằm giáo dục ý thức BVMT và kĩnăngứng phó TT cho học sinh có nhiều ý nghĩa quan trọng trong việc hình thành

kiến thức, kĩ năng, đạo đức tư tưởng cho HS

- Đối với HS: Chúng tôi đã tiến hành khảo sát 157 HS ở cả 3 Trường THPThuyện Anh Sơn và có kết quả như sau:

Câu 1: Theo Em, giáo dục giáo dục ý thức BVMT và kĩ năng ứng phó có tầm quan

trọng như thế nào đối với học sinh?

Tầm quan trọng Rất quan trọng Quan trọng Không quan trọng

Số lượng đánh giá 35(20.7%) 65 (38.5%) 69 (40.8%)

Câu 2: Em đánh giá như thế nào về nội dung giáo dục ý thức BVMT và kĩ năngứng phó TT hiện nay trong nhà trường?

Đặc điểm Rất phong phú Bình thường Không phong phú

Số lượng đánh giá 23 (13.5%) 60 (35.5%) 76 (45.0%)

Câu 3: Em đánh giá như thế nào về hình thức giáo dục giáo dục ý thức BVMT và

kĩ năngứng phó TT hiện nay của nhà trường?

Đặc điểm Đa dạng Ít đa dạng Không quan tâm

Đ ối với học sinh:

Kết quả điều tra cho thấy nhiều học sinh còn xem nhẹ tầm quan trọng củagiáo dục ý thức bảo vệ môi trường (BVMT) và kỹ năng ứng phó thiên tai (TT).Các em đánh giá nội dung giáo dục chưa phong phú, hình thức tổ chức chưa đa

dạng, nhiều em thờ ơ, thiếu hứng thú Phần lớn cho rằng chất lượng giáo dục ở

mức trung bình hoặc yếu; tỉ lệ cho rằng môn Địa lí không quan trọng trong giáo

dục BVMT và ứng phó TT còn cao Điều này cho thấy hoạt động giáo dục nộidung này ở các huyện miền núi Nghệ An còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu

hiện nay

Đ ối với giáo viên:

Giáo viên đã có đổi mới phương pháp nhưng chưa rõ nét, chủ yếu dạy theo

nội dung sách giáo khoa Việc tích hợp giáo dục BVMT và kỹ năng ứng phó TT

còn ngẫu hứng, thiếu phương pháp phù hợp, chưa tạo được hứng thú cho họcsinh Phần lớn giáo viên chưa chủ động tìm hiểu, khai thác nội dung bài học đểtích hợp hiệu quả, làm giảm vai trò của môn Địa lí trong việc giáo dục các nộidung này.

thiên tai

1.1 Lựa chọn chủ đề

Chuyên đề “Thiên tai và biện pháp phòng chống”– Địa lý 12 có nhiều

kiến thức có tính thực tiễn gần gũi với địa phương nên rất phù hợp để thực hiệnDHDA

1.2 Mục tiêu dạy học Chuyên đề “Thiên tai và biện pháp phòng chống”

– Trình bày được quan niệm, đặc điểm, nguyên nhân, phân loại thiên tai.– Trình bày được một số thiên tai và nơi thường xảy ra (bão, lũ lụt, hạn hán,các thiên tai khác); phân tích được nguyên nhân, hậu quả của mỗi loại và xác

định được các biện pháp phòng chống; giải thích được cơ chế diễn ra một sốthiên tai, phát hiện và giải thích được một số hiện tượng, quá trình địa lí tựnhiên trong thực tế địa phương; giải thích được những hệ quả (tích cực, tiêu

cực) do con người tác động đến môi trường tự nhiên

- Liên hệ, tìm hiểu được về một thiên tai cụ thể tại địa phương (hiện trạng,nguyên nhân, hậu quả, giải pháp)

- Thu thập được tranh ảnh, số liệu, video clip,… để trưng bày một số chủ

yếu về thiên tai ở nước ta

- Viết được đoạn văn ngắn tuyên truyền mọi người trong cộng đồng vềthiên tai và các biện pháp phòng chống

- Hình thành các phẩm chất: chăm chỉ, trung thực trong học tập, tìm hiểu

kiến thức và hợp tác nhóm Có ý thức trách nhiệm trong phòng chống thiên tai

và sử dụng hợp lí tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ môi trường Tôn trọng các quy

luật của tự nhiên

1.3 Thiết bị và học liệu

a Giáo viên

- Máy tính, máy chiếu, thiết bị điên tử kết nối internet (nếu có),

- Video, hìnhảnh về các loại thiên tai ở nước ta và biện pháp phòng chống,…

- Bảng số liệu thống kê số lượng, thiệt hại của các thiên tai,

- Lược đồ về sự phân bố các loại thiên tai ở nước ta

- Phiếu đánh giá

- Dạy học theo dự án; Dạy học hợp tác theo nhóm nhỏ; Giải quyết vấn đề

- Kĩ năng hợp tác và làm việc nhóm để hoàn thành sản phẩm Dự án

- Kĩ thuật tạo video

d Ph ư ng pháp kiểm tra đánh giá

Sử dụng các phương pháp đánh giá:

+ Công cụ bảng kiểm

+ Phân tích sản phẩm của học sinh

+ Quan sát các tình huống hoạt động

1.4 Xác định nội dung dạy học DHDA chuyên đề “Thiên tai và biện pháp phòng

chống”– Địa lý 12 nhằm giáo dục ý thức bảo vệ môi trường và kỹ năng ứng phóthiên tai cho học sinh

Qua nghiên cứu mục tiêu, nội dung dạy học, chúng tôi đã xác định nội dung

dạy học dự án chuyên đề “ Thiên tai và biện pháp phòng chống” như sau:

-Trình bày được quan niệm, đặc điểm, nguyên nhân, phân

loại thiên tai

- Trình bày được nơi thường xảy ra bão và áp thấp nhiệt

- Viết được đoạn văn ngắn tuyên truyền mọi người trong

cộng đồng về thiên tai bão và áp thấp nhiệt đới biện phápphòng chống

-Trình bày được quan niệm, đặc điểm, nguyên nhân, phân

loại thiên tai

- Trình bày được nơi thường xảy ra lũ lụt

- Phân tích được nguyên nhân, hậu quả của lũ lụt và xác

- Viết được đoạn văn ngắn tuyên truyền mọi người trong

cộng đồng về thiên tai lũ lụt biện pháp phòng chống

-Trình bày được quan niệm, đặc điểm, nguyên nhân, phân

loại thiên tai

- Trình bày được nơi thường xảy ra hạn hán

- Phân tích được nguyên nhân, hậu quả của hạn hán.và xác

định được các biện pháp phòng chống