nghe trong giao tiếp hàng ngày, trong các đối thoại khoa học; câu hỏi vận dụng kếtnối Đọc - Viết để phát triển năng lực Đọc, năng lực Viết; đó có thể là bài tập phântích mẫu, các câu hỏi
GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
CƠ SỞ ĐỀ TÀ
1.1 Năng lực Viết và dạy học Viết trong môn Ngữ văn cấp THPT
Năng lực, theo chương trình GDPT 2018, được định nghĩa là thuộc tính cá nhân hình thành và phát triển từ tố chất sẵn có cùng quá trình học tập và rèn luyện Năng lực cho phép con người huy động kiến thức, kỹ năng và các thuộc tính cá nhân như hứng thú, niềm tin, và ý chí để thực hiện thành công một hoạt động nhất định Cụ thể, năng lực Viết được hiểu là khả năng sử dụng ngôn ngữ để tạo ra các văn bản có ý nghĩa, tuân thủ quy tắc và phù hợp với mục đích, đối tượng cũng như hoàn cảnh giao tiếp.
Năng lực viết bao gồm các kỹ năng như:
- Kỹ năng lập ý: Xác định và phát triển ý tưởng chính cho bài viết.
- Kỹ năng tổ chức văn bản: Sắp xếp các ý tưởng một cách logic và mạch lạc.
- Kỹ năng diễn đạt: Sử dụng ngôn ngữ phù hợp để truyền đạt ý tưởng một cách rõ ràng và hiệu quả
- Kỹ năng sửa chữa và hoàn thiện văn bản
1.1.2 Dạy học Viết trong môn Ngữ Văn cấp THPT
Dạy Viết là quá trình hướng dẫn học sinh cách viết, bao gồm các bước như chuẩn bị, tìm ý, lập dàn ý, viết bài, xem lại và chỉnh sửa Để dạy Viết hiệu quả cho học sinh trung học, cần có những định hướng rõ ràng dựa trên tiến trình Viết đã xác định, giúp giáo viên thiết kế và tổ chức các hoạt động dạy viết phù hợp với chương trình GDPT môn Ngữ văn năm 2018 Việc thay đổi phương pháp dạy Viết là yếu tố quyết định để phát triển năng lực viết cho học sinh phổ thông, do sự đa dạng và biến đổi của các kiểu văn bản trong giao tiếp Cần áp dụng các phương pháp dạy Viết linh hoạt và phối hợp nhiều biện pháp khác nhau để đạt hiệu quả cao nhất trong việc dạy viết.
HS phát huy năng lực viết sáng tạo, giảm tình trạng sao chép văn mẫu trong dạy học Ngữ văn Dạy Viết chú trọng hình thành ý tưởng và trình bày một cách mạch lạc, sáng tạo, có sức thuyết phục GV hướng dẫn HS thực hiện các bước tạo lập văn bản, sử dụng ngữ liệu minh họa hợp lý để giúp HS hiểu đặc điểm hình thức, ngôn ngữ và phương thức biểu đạt Tăng cường sử dụng sách bài tập dạy viết gắn với tình huống thực tiễn, giúp HS nhận thức mối quan hệ giữa yêu cầu học Viết trong nhà trường và nhu cầu tạo lập sản phẩm viết trong đời sống.
Dạy viết kết nối giữa đọc và viết là một phần quan trọng trong việc phát triển năng lực ngôn ngữ và văn học cho học sinh Mỗi bài học được thiết kế với các hoạt động Đọc - Viết - Nói - Nghe, trong đó hoạt động viết được chia thành hai phần: viết kết nối với đọc và viết theo kiểu văn bản Phần viết kết nối với đọc được thực hiện ngay sau câu hỏi đọc hiểu, yêu cầu học sinh viết những đoạn văn ngắn dựa trên nội dung văn bản đã đọc Điều này không chỉ giúp học sinh luyện viết thường xuyên mà còn tạo thói quen, kỹ năng và hứng thú trong việc viết.
Viết sáng tạo là một nội dung quan trọng của dạy kĩ năng Đọc, Viết, Nói và Nghe.
Sách giáo khoa chương trình mới khuyến khích học sinh sử dụng chất liệu và ý tưởng của chính mình trong việc viết, nhằm tránh việc sao chép văn mẫu và phát triển thói quen viết sáng tạo Việc này không chỉ giúp hình thành kỹ năng viết mà còn có thể được triển khai qua các hoạt động kết nối giữa viết và đọc trong các tiết dạy như Đọc văn bản, Viết bài văn và Viết sáng tạo trong tiết Đọc mở rộng.
Dạy Viết trong môn Ngữ văn quả thực là còn nhiều khó khăn khi yêu cầu phát triển năng lực được chú trọng.
1.2 Phương pháp phát triển năng lực Viết văn nghị luận bậc THPT
Theo định nghĩa của CTNV 2018, văn bản nghị luận là loại văn bản chủ yếu nhằm thuyết phục người đọc hoặc người nghe về một vấn đề cụ thể.
Văn nghị luận là loại văn bản được viết nhằm bày tỏ quan điểm và thuyết phục người đọc hoặc người nghe về một vấn đề cụ thể Theo sách giáo khoa Ngữ văn 7 (2008), văn nghị luận xác lập tư tưởng cho người tiếp nhận Để đạt được mục đích này, người viết cần sử dụng luận điểm, lý lẽ và bằng chứng liên quan, nhằm trình bày quan điểm của mình về các vấn đề trong đời sống xã hội hoặc văn chương.
Văn nghị luận bao gồm các thành phần chính như luận điểm, lí lẽ và bằng chứng, được gọi là luận cứ, cùng với phép lập luận hay luận chứng Để tăng tính thuyết phục và sự nhất quán trong lập luận, người viết cần phối hợp các thao tác như giải thích, phân tích, chứng minh, so sánh, bác bỏ và bình luận.
Văn nghị luận có những đặc điểm nổi bật như tính thuyết phục, tính logic chặt chẽ, nội dung tường minh và sâu sắc, cùng với tính vấn đề Những đặc trưng này giúp phân biệt văn nghị luận với các loại văn bản khác Để tạo lập một văn bản nghị luận hoàn chỉnh, người viết cần chú ý đến mục đích cốt yếu, đối tượng người đọc, hình thức trình bày, vấn đề nghị luận, ngôn ngữ truyền đạt, cũng như quan điểm, lí lẽ và bằng chứng xác thực.
1.2.2 Năng lực viết văn nghị luận
Năng lực viết văn nghị luận được định nghĩa là khả năng tạo ra một văn bản nghị luận (VBNL) hoàn chỉnh cả về nội dung lẫn hình thức.
VBNL được hình thành qua quy trình viết phù hợp với kiểu loại và mục đích thuyết phục trong giao tiếp Trong quá trình viết, ngoài các yếu tố cấu thành năng lực viết, các yếu tố bên ngoài như mục đích, nhiệm vụ, thời gian và môi trường cũng ảnh hưởng đến người viết Do đó, người viết cần tư duy và áp dụng quy trình khoa học để đảm bảo chất lượng và thời gian cho bài viết Họ cần chú trọng đến ý tưởng biểu đạt và sử dụng ngôn ngữ để tạo ra sản phẩm viết hoàn chỉnh về nội dung và hình thức Sự hiểu biết về mục đích giao tiếp, đối tượng giao tiếp và sản phẩm giao tiếp sẽ nâng cao hiệu quả của hoạt động viết.
Từ việc phân tích các nhân tố tác động đến nhau trong hoạt động viết, cấu trúc NL viết của người học được xác định như sau:
+ Cấu trúc của NL viết văn bản nghị luận được xây dựng trên nền tảng cấu trúc của NL viết
Các hợp phần của năng lực viết bao gồm kiến thức, kỹ năng, thái độ và ý chí, trong đó cần nhận thức rõ về hoạt động viết theo kiểu văn bản nghị luận Kỹ năng và khả năng viết văn bản nghị luận, quản lý thời gian, ngôn ngữ và cách diễn đạt, cùng với thái độ, ý chí và động lực là những yếu tố quan trọng để phát triển năng lực viết hiệu quả.
Năng lực viết văn nghị luận bao gồm nhận thức về hoạt động viết, như xác định chủ đề, kiểu văn bản và đối tượng Ngoài ra, khả năng quản lý thời gian trong quy trình viết và thời gian viết cũng rất quan trọng Cuối cùng, ngôn ngữ diễn đạt và động lực viết là những yếu tố không thể thiếu trong việc phát triển kỹ năng này.
Do đó, phát muốn triển năng lực viết văn nghị luận cho HS là phải tập trung quan tâm đến khả năng của HS ở các chỉ số sau:
- Xác định được vấn đề bàn luận; Kiểu văn bản
- Thể hiện được tính thuyết phục trong bài viết (mục đích)
- Đưa ra ý kiến, tư tưởng và đặt vấn đề mới mẻ, mang tính thời sự
- Xây dựng được hệ thống luận điểm, luận cứ phù hợp; luận chứng logic
- Vận dụng được các thao tác lập luận
- Bài viết rõ ràng, đảm bảo bố cục
- Xác định được đối tượng đọc
- Khả năng viết và quản lí thời gian
- Đảm bảo quy trình viết: Trước khi viết (tìm ý và lập dàn ý); Trong khi viết (viết); Sau khi viết (điều chỉnh).
- Biết quản lí thời gian: phân bổ thời gian thực hiện khi viết
Ngôn ngữ và cách diễn đạt cần sử dụng từ vựng chính xác và đa dạng, đảm bảo đúng chính tả Câu văn phải tuân thủ ngữ pháp và có sự đa dạng, đồng thời các câu cần liên kết mạch lạc và trôi chảy Việc sử dụng dấu câu hợp lý và đúng chức năng ngữ pháp cũng rất quan trọng.
- Chủ động, tự tin khi tham gia viết, thể hiện sự nỗ lực hoàn thành bài viết
1.2.3 Mối quan hệ trong các năng lực Đọc – Viết
Trong quá trình dạy và học ngôn ngữ, bốn kỹ năng chính: Đọc, Viết, Nói và Nghe có mối quan hệ chặt chẽ, hỗ trợ và bổ sung lẫn nhau, góp phần quan trọng vào sự phát triển toàn diện của người học.
NL ngôn ngữ toàn diện của HS
- Đọc là quá trình tiếp nhận thông tin, kiến thức và ngôn ngữ từ văn bản Khi
VẬN DỤNG BÀI TẬP KẾT NỐI ĐỌC - VIẾT NHẰM GÓP PHẦN PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC VIẾT VĂN NGHỊ LUẬN CHO HỌC SINH THPT (TẠI TRƯỜNG THPT DIỄN CHÂU 2)
1 Phương pháp vận dụng bài tập kết nối đọc - viết phù hợp với kiểu bài văn nghị luận
Dạy học văn hiện nay tập trung vào việc phát triển năng lực của người học, với giáo viên đóng vai trò chủ đạo trong quá trình dạy Để đáp ứng yêu cầu của chương trình Ngữ văn 2018, giáo viên cần tìm kiếm và xây dựng phương pháp dạy học linh hoạt và hiệu quả Viết là một hoạt động học tập đặc thù, đòi hỏi phải được rèn luyện có định hướng và phương pháp Dựa trên đặc điểm của việc dạy Viết và bài tập kết nối đọc - viết, chúng tôi đề xuất phương pháp phát triển năng lực viết văn nghị luận qua hai hình thức: nghị luận văn học và nghị luận xã hội.
Lớp Kiểu bài NLVH Kiểu bài NLXH
Văn bản nghị luận phân tích đánh giá một tác phẩm văn học; chủ đề; những nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật và tác dụng của chúng
Văn bản nghị luận về một vấn đề xã hội
Bài viết về văn học dân gian Bài luận thuyết phục người khác từ bỏ một thói quen hay quan niệm Bài luận về bản thân
Văn bản nghị luận về một tác phẩm văn học, hoặc 1 bộ phim, một bài hát, bức tranh, pho tượng
Văn bản nghị luận về một vấn đề xã hội
Bài viết này sẽ so sánh và đánh giá hai tác phẩm văn học, đồng thời trình bày một bài phát biểu trong lễ phát động một phong trào hoặc hoạt động xã hội Ngoài ra, chúng tôi cũng sẽ thảo luận về một vấn đề quan trọng liên quan đến tuổi trẻ, nhằm nêu bật những thách thức và cơ hội mà thế hệ trẻ đang đối mặt trong xã hội hiện đại.
1.1 Xác định vấn đề kết nối để phát triển năng lực Viết văn nghị luận
Để phát triển năng lực viết văn nghị luận cho học sinh, giáo viên cần lựa chọn vấn đề kết nối và vận dụng phù hợp trong các hoạt động dạy học.
Bước 1: Xác định yêu cầu cần đạt của bài Viết
Theo chương trình Ngữ Văn 2018 cấp THPT (bộ Kết nối tri thức), các bài viết nghị luận cần thể hiện khả năng biểu đạt cảm xúc và ý tưởng qua ngôn từ thẩm mỹ Bộ sách chủ yếu tập trung vào nội dung và thao tác nghị luận, như phân tích và đánh giá tác phẩm văn học, cũng như so sánh hai tác phẩm Các bài học được thiết kế để đảm bảo yêu cầu bám sát nội dung và thao tác lập luận.
Khi xác định yêu cầu của bài viết, cần xem xét trong bối cảnh tổng thể của chương trình 2018, đồng thời vẫn đảm bảo đáp ứng các yêu cầu cụ thể của bài học.
Để áp dụng hiệu quả bài tập kết nối đọc – viết, điều quan trọng đầu tiên là xác định các yêu cầu cụ thể theo từng nhóm đề tài.
Theo chúng tôi, GV cần xác định được 2 vấn đề kết nối:
+ Yêu cầu chung của bài học trong tổng thể kiểu bài
+ Yêu cầu cụ thể đối với bài học
Nhóm bài viết ở lớp 11 tập trung vào việc phân tích và đánh giá tác phẩm văn học, với chủ đề chính là những nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật và tác dụng của chúng Các bài học trong nhóm này sẽ giúp học sinh hiểu rõ hơn về giá trị nghệ thuật của tác phẩm và cách thức mà hình thức nghệ thuật ảnh hưởng đến nội dung và ý nghĩa của văn bản.
Yêu cầu chung là viết một bài nghị luận phân tích một tác phẩm văn học, bộ phim, bài hát, bức tranh hoặc pho tượng, trong đó cần nêu rõ nội dung và nhận xét về những nét nghệ thuật đặc sắc của tác phẩm đó.
Yêu cầu bám sát bài học là:
Bài viết sẽ cung cấp thông tin khái quát về tác phẩm nghệ thuật, bao gồm tên tác phẩm, tác giả, hoàn cảnh sáng tác và đánh giá của công chúng.
Xác định mô tả nội dung và hệ thống luận điểm sẽ triển khai là bước quan trọng trong việc phân tích tác phẩm nghệ thuật Cần miêu tả chung về tác phẩm bằng ngôn ngữ phù hợp với loại hình nghệ thuật của nó, đồng thời phân tích tác phẩm trên cả hai phương diện nội dung và nghệ thuật Đánh giá tổng quát về tác phẩm cũng rất cần thiết, cùng với việc gợi ý các cách tiếp cận phù hợp để hiểu rõ hơn về tác phẩm.
Kết hợp linh hoạt giữa việc trình bày lý lẽ và cung cấp bằng chứng cụ thể là rất quan trọng Điều này không chỉ thể hiện sự rung động trước tác phẩm mà còn bộc lộ sự đồng cảm với tác giả.
Trên cơ sở đó chúng tôi xác định yêu cầu tổng quát của bài học là:
+ Viết được văn bản nghị luận về một tác phẩm văn học
+ Nêu được thông tin khái quát về tác phẩm nghệ thuật sẽ bàn tới trong bài viết + Xây dựng được hệ thống luận điểm sẽ triển khai
+ Biết phối hợp linh hoạt giữa lý lẽ và dẫn chứng
+ Thể hiện được sự rung động trước tác phẩm và sự đồng cảm đối với tác giả.
Bước 2: Xác định chủ đề, đề tài hướng đến của kiểu bài Viết
Mỗi kiểu bài học đều có chủ đề và đề tài riêng, điều này giúp xác định hướng đi cho bài học Để phát triển năng lực học sinh, giáo viên cần tổ chức cho học sinh khai thác đề tài và chủ đề phù hợp với bài học và kiểu bài.
+ Tổ chức cho HS nhận diện chủ đề, đề tài của bài học đang thực hiện
Chúng tôi xây dựng phương pháp tìm chủ đề, đề tài hướng đến của kiểu bài viết cho HS như sau:
- Căn cứ vào tên của bài viết được học.
Căn cứ vào hướng dẫn chọn đề tài trong phần "chuẩn bị viết" của tiết học Viết, cũng như phần chọn đề tài trong "Chuẩn bị nói" và phần "Lựa chọn đề tài" trong tiết học Nói - Nghe, việc lựa chọn đề tài là rất quan trọng để đảm bảo nội dung bài viết và bài nói được rõ ràng và hấp dẫn.
- Căn cứ vào phần Củng cố, mở rộng ở cuối chủ đề bài học.
Học sinh sẽ tự thu thập và lựa chọn đề tài cho bài viết của mình một cách chính xác hơn dựa trên chương trình bài học trong sách giáo khoa Điều này cũng giúp các em rèn luyện khả năng nhận diện vấn đề trong cuộc sống tốt hơn.
VÍ DỤ: Với NLXH bài viết thuộc bài học số 7 – Sự thật trong tác phẩm kí :
Viết bài văn nghị luận về cách ứng xử của tuổi trẻ trong các mối quan hệ gia đình và xã hội là một chủ đề quan trọng Học sinh có thể dễ dàng tìm kiếm thông tin từ các gợi ý có sẵn, giúp họ xác định và hình dung rõ ràng các đề tài liên quan đến nội dung bài viết Việc này không chỉ nâng cao khả năng viết lách mà còn giúp các em hiểu rõ hơn về trách nhiệm và vai trò của mình trong các mối quan hệ xã hội.
+ Tổ chức cho HS lựa chọn đề tài, chủ đề cho bài viết của mình:
THỰC NGHIỆM
2 Đối tượng và địa bàn thực nghiệm
* Địa bàn: Tại trường Trung học phổ thông Diễn Châu 2
3 Nội dung và thời gian thực nghiệm
+ Thời gian thực nghiệm: Từ tháng 10/2024- tháng 3/2025
+ Nội dung thực nghiệm: Vận dụng bài tập kết nối đọc – viết nhằm phát triển năng lực Viết văn nghị luận cho học sinh THPT qua bài học:
VIẾT VĂN BẢN NGHỊ LUẬN VỀ MỘT TÁC PHẨM THƠ
(Tìm hiểu cấu tứ và hình ảnh trong tác phẩm)
* Giáo án chi tiết (phụ lục 02), hình ảnh (phụ lục 03)
+ Yêu cầu chung khi thực nghiệm: Đảm bảo khoa học, đảm bảo tính ổn định theo kế hoạch của trường, lớp; sự tự nhiên cho đối tượng thực nghiệm.
Phương pháp thực nghiệm được áp dụng trong lớp thực nghiệm với các giải pháp đã xây dựng, trong khi lớp đối chứng sử dụng phương pháp dạy học truyền thống mà không tích hợp bài tập kết nối đọc – viết để phát triển năng lực viết cho học sinh.
* Tóm tắt việc vận dụng bài tập kết nối đọc – viết trong tiết học
I Thời điểm, thời lượng vận dụng
- Phần khởi động tiết 1 của bài học; Phần thực hành Viết ở bài học; phần vận dụng của bài học
- Thời gian: 5-10 phút mỗi thời điểm
II Nội dung, phương pháp, cách thức vận dụng
(Thực hiện theo quy trình viết và đặc điểm thể loại)
Mục tiêu năng lực viết trọng tâm trong bài tập là nhận diện vấn đề nghị luận và các biểu hiện của vấn đề này trong văn bản văn học.
+ Phương pháp/ cách thức tổ chức dạy học:
- GV thiết kế bài tập, chuyển giao nhiệm vụ cho học sinh:
GV tổ chức cho học sinh hoạt động nhóm thông qua bài tập kết nối đọc viết, sử dụng trình chiếu đa phương tiện MS-Powerpoint để nhận diện nội dung đã học ở các tiết trước.
(2 Sản phẩm về cấu tứ: Mùa xuân xanh- Nguyễn Bính/ Tràng giang- Huy Cận)
+ Bài tập đang viết về vấn đề gì?
+ Qua các bài tập, Em hiểu thế nào là cấu tứ/ hình ảnh trong thơ?
+ Cấu tứ/ hình ảnh của mỗi bài thơ trong sản phẩm trên?
- HS tư duy làm bài tập
- HS báo cáo kết quả, đánh giá sản phẩm của nhóm
- GV chuẩn hóa kiến thức.
Bài tập: Phân tích vẻ đẹp cấu tứ và hình ảnh trong bài thơ Tràng giang của Huy Cận.
Mục tiêu năng lực viết trọng tâm trong bài tập là nhận diện vấn đề nghị luận, bao gồm cấu tứ và hình ảnh trong thơ, cũng như biểu hiện của vấn đề này trong văn bản văn học Học sinh cần biết cách tìm ý, lập dàn ý cho bài văn và bước đầu phát triển khả năng viết sáng tạo.
+ Phương pháp/ cách thức tổ chức dạy học
- GV tổ chức cho học sinh chọn và lắp ghép bài tập kết nối vào hệ thống dàn ý của bài viết đã được xây dựng.
- GV tổ chức cho HS viết bài theo lựa chọn của nhóm.
- Cho HS nhận diện sản phẩm trình bằng kỹ thuật trình chiếu đa phương tiện
- Chỉnh sửa bài viết bằng phần mềm photosop
Phần vận dụng của bài học
+ Xác định mục tiêu năng lực Viết trọng tâm khi thực hiện bài tập là:
Biết cách viết đoạn văn và bài văn nghị luận về văn bản thơ, bao gồm cấu tứ và hình ảnh, là rất quan trọng Đồng thời, cần có khả năng đánh giá và nhận xét sản phẩm viết dựa trên các tiêu chí đánh giá cụ thể.
+ Phương pháp/ cách thức tổ chức dạy học
- Sử dụng dạng bài tập: Đánh giá bài viết/chỉnh sửa bài viết…
(Sử dụng ngữ liệu để tổ chức đánh giá tập thể theo Rubric tiêu chí đánh giá được xây dựng).
- GV chuyển giao nhiệm vụ.
Bài tập: Viết văn bản nghị luận phân tích vẻ đẹp cấu tứ và hình ảnh trong bài thơ mà em yêu thích.
Học sinh sẽ viết và đánh giá sản phẩm dựa trên rubric đã được xây dựng Giáo viên tổ chức cho học sinh thực hiện bài tập kết nối trong 5 phút, sau đó nộp sản phẩm (bao gồm viết và đánh giá theo rubric) trên phần mềm SHub Classroom để giáo viên có thể sửa chữa và đánh giá sau tiết học.
- GV tổ chức cho HS nhận xét, chuẩn hoá kiến thức
(Giáo án chi tiết ở phần Phụ lục 02)
4 Đánh giá kết quả sau khi thực nghiệm
Khảo sát học sinh lớp thực nghiệm và lớp đối chứng.
Lớp thực nghiệm: 11A1, sĩ số học sinh: 43
Lớp đối chứng: 11A4, sĩ số học sinh: 37
Lớp thực nghiệm- 11A1 Lớp đối chứng- 11A4
Không đạt Đạt Tốt Không đạt Đạt Tốt
Qua quá trình thực hiện, khảo sát, đánh giá, chúng tôi đã thu được một số kết quả đáng ghi nhận ƯU ĐIỂM:
1 GV và HS nhận thức được giá trị của Vận dụng bài tập kết nối đọc – viết nhằm góp phần phát triển năng lục Viết văn nghị luận cho HS THPT.
+ GV nắm được vai trò của bài tập kết nối đọc – viết trong dạy học Viết văn nghị luận cho học sinh THPT
GV nắm vững các phương pháp vận dụng bài tập kết nối đọc - viết cho bài văn nghị luận, tổ chức hiệu quả các hoạt động dạy - học liên quan Đồng thời, GV biết ứng dụng công nghệ thông tin để đa dạng hóa hình thức vận dụng bài tập này, nhằm phát triển năng lực viết văn nghị luận cho học sinh.
+ GV biết cách phát triển năng lực Viết văn nghị luận trên các chỉ số năng lực cụ thể
Học sinh đã phát triển năng lực viết văn nghị luận, có khả năng tự đánh giá và đánh giá sản phẩm viết dựa trên các tiêu chí cụ thể Họ nhận thức rõ vai trò cá nhân trong quá trình viết và biết ứng dụng các kỹ năng mềm vào thực tiễn.
2 Phát triển năng lực Viết văn nghị luận cho học sinh
Chúng tôi đã hình thành cho học sinh một số năng lực viết như xác định vấn đề nghị luận, lập dàn ý, tự chủ trong viết, giao tiếp và hợp tác, cũng như năng lực ngôn ngữ và tạo lập văn bản Qua các tiết thể nghiệm, mặc dù không thể kết luận chính xác, nhưng chúng tôi nhận thấy sự phát triển năng lực viết của học sinh, đặc biệt là trong giao tiếp đối thoại và ứng dụng phần mềm khi giải bài tập kết nối đọc-viết Hơn nữa, sự hứng thú trong học tập ở các giờ viết, vốn không được yêu thích trước đây, đã có sự cải thiện rõ rệt.
3 Nâng cao được hiệu quả dạy học Viết, môn Ngữ văn
Việc áp dụng bài tập kết nối đọc-viết để nâng cao năng lực viết văn nghị luận cho học sinh THPT mang lại nhiều lợi ích quan trọng Nó không chỉ kích thích hứng thú cho học sinh trong quá trình viết mà còn tác động tích cực đến khả năng sáng tạo, kỹ năng tạo lập văn bản và năng lực giao tiếp của các em.
- Góp phần làm đổi mới phương pháp tổ chức dạy học theo định hướng phát triển năng lực
Việc áp dụng bài tập kết nối đọc-viết là giải pháp hiệu quả để phát triển năng lực viết văn nghị luận cho học sinh THPT Điều này đòi hỏi giáo viên và học sinh cần chuẩn bị kỹ lưỡng và linh hoạt hơn trong việc xây dựng các hồ sơ dạy học.
- Vẫn còn có lúc HS chưa hợp tác vì còn ngại sử dụng CNTT, ngại viết.
Các giải pháp và hệ thống câu hỏi, bài tập trong giáo án của chúng tôi, kết hợp với các hình thức tổ chức đánh giá và ứng dụng công nghệ thông tin, đã chứng minh tính khả thi và hiệu quả tích cực trong việc bồi dưỡng và phát triển năng lực người học trong dạy học viết môn Ngữ Văn ở bậc THPT.
KHẢO SÁT TÍNH CẤP THIẾT, TÍNH KHẢ THI CỦA ĐỀ TÀI
Sau khi triển khai các giải pháp kết nối giữa đọc và viết nhằm nâng cao năng lực viết văn nghị luận cho học sinh THPT, chúng tôi đã thực hiện khảo sát để đánh giá tính cấp thiết và khả thi của đề tài này.
2 Nội dung và phương pháp khảo sát
+ Các giải pháp được đề xuất có thực sự cấp thiết đối với đề tài nghiên cứu hiện nay không?
+ Các giải pháp được đề xuất có khả thi đối với vấn đề nghiên cứu hiện tại không?
Bảng hỏi trực tiếp trên Google Forms đã được sử dụng để đánh giá 4 mức độ về tính cấp thiết: không cấp thiết, ít cấp thiết, cấp thiết và rất cấp thiết, cùng với 4 mức độ về tính khả thi: không khả thi, ít khả thi, khả thi và rất khả thi.
Link khảo sát: https://docs.google.com/forms/d/e/
1FAIpQLSewszKL3RArS3_6rnbqCV1zNxgor4yE7zO26q-8z91LXKUNNA/ viewform?usp=header
Khảo sát GV về dự giờ:
TT Đối tượng Số lượng tham Số lượng tham gia khảo sát tính cấp thiết gia khảo sát tính khả thi
1 GV dạy học môn Ngữ Văn trường THPT Diễn Châu 2 10 10
2 GV dạy học môn Ngữ Văn trường THPT Diễn Châu 4 2 2
3 GV dạy học môn Ngữ Văn trường THPT Nguyễn Xuân Ôn 5 5
4 GV dạy học môn Ngữ Văn trường THPT Nguyễn Du 3 3
5 GV dạy học môn Ngữ Văn trường THPT Nguyễn Văn Tố 2 2
4 Kết quả khảo sát về sự cấp thiết và tính khả thi của đề tài
4.1 Sự cấp thiết của các giải pháp
Tổng hợp ố liệu khảo sát tính khả thi:
TT Các giải pháp Các thông số
1 Phương pháp vận dụng bài tập kết nối đọc - viết phù hợp với từng kiểu bài văn nghị luận 3,5 4
Tổ chức các hoạt động Dạy - Học khi vận dụng bài tập kết nối đọc - viết phù hợp với chỉ số năng lực Viết và đặc trưng bài học
Công nghệ thông tin đóng vai trò quan trọng trong việc đa dạng hóa hình thức vận dụng bài tập kết nối Đọc - Viết, nhằm phát triển năng lực Viết văn Nghị luận cho học sinh THPT Việc áp dụng các giải pháp này là cần thiết để nâng cao hiệu quả giảng dạy và học tập, đồng thời đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay.
Từ số liệu thu được ở bảng trên có thể rút ra những nhận xét:
Các giải pháp đề xuất đã thu hút sự quan tâm lớn từ phụ huynh, nhà trường và giáo viên chủ nhiệm, với tỷ lệ trung bình của các thông số cho thấy tính khả thi cao Giải pháp 3 đạt điểm trung bình 3,54, phản ánh rằng việc thực hiện sẽ gặp nhiều khó khăn hơn so với giải pháp 1 và 2 Điều này hợp lý do đối tượng học tập môn Ngữ Văn có trình độ nhận thức và ứng dụng công nghệ thông tin chưa cao Hơn nữa, như đã phân tích, các giải pháp này cần được thực hiện đồng bộ và không thể triển khai trong thời gian ngắn.
Nhu cầu đồng thuận từ các đối tượng khảo sát cho thấy tính mới và sự thiết thực của đề tài "Vận dụng bài tập kết nối đọc – viết nhằm phát triển năng lực viết văn nghị luận cho học sinh THPT tại trường THPT Diễn Châu 2" là rất cần thiết và phù hợp với bối cảnh giáo dục hiện nay.
4.2 Tính khả thi của đề tài Đánh giá tính khả thi của các giải pháp đã đề xuất
Tổng hợp số liệu khảo sát tính khả thi:
TT Các giải pháp Các thông số
1 Phương pháp vận dụng bài tập kết nối đọc - viết phù hợp với từng kiểu bài văn nghị luận 3,54 4
Tổ chức các hoạt động Dạy - Học khi vận dụng bài tập kết nối đọc - viết phù hợp với chỉ số năng lực Viết và đặc trưng bài học
Công nghệ thông tin đóng vai trò quan trọng trong việc đa dạng hóa hình thức vận dụng bài tập kết nối Đọc - Viết, từ đó góp phần phát triển năng lực Viết văn Nghị luận cho học sinh Việc áp dụng các công cụ số giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách linh hoạt và sáng tạo hơn Thông qua các ứng dụng công nghệ, giáo viên có thể thiết kế bài tập phong phú, kích thích sự hứng thú và khả năng tư duy phản biện của học sinh.
Từ số liệu thu được ở bảng trên có thể rút ra những nhận xét:
Theo kết quả khảo sát, tất cả các giải pháp đều được đánh giá rất khả thi với điểm số từ 3,54 trở lên Điều này cho thấy sự tin tưởng vào tính khả thi cao của các giải pháp Sau thực nghiệm, chúng tôi sẽ tiếp tục nghiên cứu và phát triển để áp dụng các giải pháp một cách hiệu quả hơn.
Qua khảo sát tính cấp thiết và khả thi của đề tài, chúng tôi nhận thấy các giải pháp đã xây dựng phù hợp với đặc thù trường THPT và CTGDPT 2018 Đây là bước khởi đầu quan trọng cho việc thay đổi phương pháp dạy - học môn Ngữ Văn theo định hướng năng lực, đặc biệt là việc vận dụng bài tập kết nối đọc – viết nhằm phát triển năng lực viết văn nghị luận cho học sinh THPT tại trường THPT Diễn Châu 2.
