Skkn vận dụng các bài tập và trò chơi bổ trợ nhằm nâng cao hiệu quả dạy học theo Định hướng phát triển năng lực học sinh về kỹ thuật chuyền bóng cao tay và chuyền bóng thấp tay(Đệm bóng) nội dung bóng chuyền khối 10

Mức độ hứng thú của học sinh đối với các bài tập và trò chơi trong chuyền bóng cao tay và chuyền bóng thấp tay môn bóng chuyền 6 II - Vận dụng các bài tập và trò chơi bổ trợ nhằm nâng

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN

=====  =====

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Tên đề tài:

“Vận dụng các bài tập và trò chơi bổ trợ nhằm nâng cao hiệu quả dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh về kỹ thuật chuyền bóng cao tay và chuyền bóng thấp tay(đệm bóng) nội dung Bóng chuyền khối 10”

LĨNH VỰC: MÔN GIÁO DỤC THỂ CHẤT

Tác giả: Phan Văn Thành

Giảng dạy môn: Giáo dục thể chất

SĐT: 0982560100

Đơn vị: Trường THPT Phan Thúc Trực

Năm học 2024 – 2025

Phần 2 - NỘI DUNG 3

1.1 Kỹ thuật chuyền bóng cao tay 4

1.2 Kỹ thuật chuyền bóng thấp tay(đệm bóng) 5

1.3 Dạy học phát triển năng lực học sinh 5

2.1 Thực trạng về dạy kỹ thuật chuyền bóng cao

tay và chuyền bóng thấp tay của giáo viên

6

2.2 Mức độ hứng thú của học sinh đối với các bài

tập và trò chơi trong chuyền bóng cao tay và chuyền

bóng thấp tay môn bóng chuyền

6

II - Vận dụng các bài tập và trò chơi bổ trợ nhằm nâng

cao hiệu quả dạy học theo đinh hướng phát triển năng lực học

sinh về kỹ thuật chuyền bóng cao tay và chuyền bóng thấp tay

nội dung Bóng chuyền khối 10

7

1 Các bài tập nhằm nâng cao hiệu quả dạy học kỹ

thuật chuyền bóng

7

1.1 Các bài tập tay không 7

1.2 Các bài tập với bóng 9

2 Các bài tập nhằm nâng cao hiệu quả dạy học kỹ

thuật chuyền bóng thấp tay(đệm bóng)

15

2.1 Các bài tập tay không 15

2.2 Các bài tập với bóng 17

3 Các trò chơi bổ trợ nhằm nâng cao hiệu quả dạy

học kỹ thuật chuyền bóng cao tay và chuyền bóng thấp tay 20

4 Khảo sát sự cấp thiết và tính khả thi của các giải

II Một số khó khăn khi áp dụng đề tài 29

TÀI LIỆU THAM KHẢO 31

1

PHẦN I - ĐẶT VẤN ĐỀ

I Lí do chọn đề tài

Giáo dục thể chất ( GDTC) góp phần hình thành các phẩm chất chủ yếu và năng lực chung cho học sinh Bên cạnh đó, thông qua việc trang bị kiến thức về sức khoẻ, quản lý sức khỏe và rèn luyện, giáo dục thể chất giúp HS hình thành và phát triển năng lực thể chất và văn hoá thể chất, ý thức trách nhiệm đối với sức khỏe của bản thân, gia đình và cộng đồng; biết lựa chọn môn thể thao phù hợp với năng lực vận động của bản thân để luyện tập; biết thích ứng với các điều kiện sống, lạc quan và chia sẻ với mọi người; có cuộc sống khoẻ mạnh về thể lực và tinh thần

Nội dung chủ yếu của môn GDTC là rèn luyện kỹ năng vận động và phát triển tố chất thể lực cho học sinh (HS) bằng những bài tập đa dạng như rèn kỹ năng vận động cơ bản, đội hình đội ngũ, các bài tập thể dục, các trò chơi vận động, các môn thể thao và phương pháp phòng tránh chấn thương trong hoạt động

sinh thân thể; hình thành thói quen tập luyện nâng cao sức khoẻ; thông qua các trò chơi vận động và tập luyện thể dục, thể thao hình thành các kỹ năng vận động cơ bản, phát triển các tố chất thể lực, làm cơ sở để phát triển toàn diện

Trong hoạt động dạy và học môn Thể dục trong trường THPT việc “Vận

dụng các bài tập và trò chơi bổ trợ nhằm nâng cao hiệu quả dạy học kỹ thuật chuyền bóng cao tay và chuyền bóng thấp tay(đệm bóng) nội dung học tự chọn

môn Bóng chuyền khối 10” đóng một vai trò hết sức quan trọng trong việc nâng cao sức khỏe, hình thành kỷ thuật tạo nên hưng phấn đam mê tập luyện cho các

em học sinh

Đặc biệt trong giảng dạy môn Bóng chuyền nếu giáo viên không có các bài tập đưa ra hợp lí thì hiệu quả giờ dạy sẽ không cao, cụ thể là hầu hết các em học sinh khó thực hiện được kỹ thuật vì: trong kỹ thuật môn bóng chuyền đòi hỏi các

em học sinh phải có tố chất về sức nhanh, sức mạnh, mềm dẻo và khéo léo mới thực hiện được kỹ thuật Trong đó điểm yếu nhất của các em đặc biệt các em nữ là thể lực yếu, tâm lí tiếp xúc với bóng sợ sệt, việc kết hợp với các động tác kỹ thuật không chính xác và linh hoạt

Từ những lí do trên tôi chọn đề tài “Vận dụng các bài tập và trò chơi bổ trợ nhằm nâng cao hiệu quả dạy học theo đinh hướng phát triển năng lực học sinh về kỹ thuật chuyền bóng cao tay và chuyền bóng thấp tay (đệm bóng) nội dung Bóng chuyền khối 10” với mong muốn chia sẻ những kinh nghiệm của bản

thân tới đồng nghiệp, áp dụng vào thực tiễn dạy học để nâng cao chất lượng bộ môn

II Mục đích nghiên cứu

III Đối tượng nghiên cứu

Học sinh trường THPT Phan Thúc Trực- huyện Yên Thành- tỉnh Nghệ An

IV Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp phân tích tổng hợp dữ liệu

- Phương pháp quan sát và thực nghiệm sư phạm

- Phương pháp điều tra sư phạm

- Phương pháp tính toán và xử lý số liệu

V Thời gian nghiên cứu

- Thời gian: Từ tháng 8 năm 2024 đến tháng 3 năm 2025

- Địa điểm nghiên cứu: Trường THPT Phan Thúc Trực tỉnh Nghệ An

- Trang thiết bị nghiên cứu: Bóng chuyền 15 quả, lưới bóng chuyền, cọc, cờ

VI Tính mới của đề tài

- Vận dụng một số bài tập mới vào giảng dạy không bị động vào phân phối chương trình

- Phát huy được tính tự giác tập luyện cho học sinh

- Chủ động đổi mới phương pháp không bám theo phân phối chương trình

- Tìm hiểu điều kiện và thực tiễn giảng dạy kỹ thuật chuyền bóng nội dung bóng chuyền THPT

- Vận dụng các bài tập và trò chơi bổ trợ nhằm nâng cao hiệu quả dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh về kỹ thuật chuyền bóng nội dung Bóng chuyền khối 10

3

PHẦN II - NỘI DUNG

I Cơ sở lí luận và thực tiễn

1 Cơ sở lí luận

Bóng chuyền là môn thể thao đồng đội thi đấu đối kháng gián tiếp, không

va chạm thân thể trực tiếp bởi do lưới ngăn cách, hoạt động thi đấu Bóng chuyền theo hướng toàn diện - nhanh - cao - biến

Toàn diện trong thi đấu Bóng chuyền thể hiện ở việc thực hiện một loạt kỹ thuật cơ bản (chuyền, đệm, phát, đập, chắn) trong một khoảng thời gian ngắn Kỹ thuật thực dụng thi đấu (vận dụng cụ thể trong thi đấu); kỹ thuật sở trường, tức khả năng vận dụng điêu luyện vào tình huống nào đó được đào tạo phù hợp với điều kiện cá nhân (chuyền 2, libero, chủ công, phụ công, hoặc sở trường về phát, phòng thủ, chuyền 1, chắn), độc chiêu, tức có trình độ kỹ xảo cao mang tính sáng tạo, độc đáo của cá nhân mà người khác chưa đạt tới Cuối cùng xuyên suốt mang tính nền móng cơ sở tạo điều kiện cho sự phát triển của tất cả các kỹ thuật trên mà mọi tài năng muốn phát triển đến trình độ cao nhất cần có là công cơ bản (công tay, công thân, công chân, công mắt và năng lực phán đoán cảm nhận) Ngoài toàn diện về kỹ thuật ra còn phải toàn diện về tri thức, vận dụng kỹ chiến thuật cá nhân và tập thể, năng lực thích ứng với hoàn cảnh, sức khoẻ, tâm lý, nhân cách và thể lực chuyên môn Sự toàn diện thể hiện năng lực, trình độ thi đấu gắn chặt hữu

cơ thống nhất ở con người Tính toàn diện này là hướng ứng dụng của quá trình đào tạo, huấn luyện, đồng thời là yêu cầu toàn diện của từng cá nhân VĐV, chưa

kể phạm vi trình độ tổng hợp một đội bóng hình thành sức mạnh thể hiện về trình

độ thi đấu cao trước mọi đối thủ

Nhanh trong Bóng chuyền chỉ năng lực thực hiện động tác nhanh, tần số động tác nhanh (chuyền nhanh, bật đập nhanh, ghìm nhanh, xoay chuyển nhanh), nhanh trong sự điều khiển của thần kinh theo hướng tăng tốc và nhanh trong giảm tốc Nhanh chính là điều kiện để thực hiện được các dạng biến hoá

Cao trong Bóng chuyền chỉ chiều cao đứng, cao với tay, bật cao, xa có đà hoặc không có đà Cao thể hiện năng lực khống chế không gian cao, xa tạo điều kiện cho VĐV khống chế tầm cao, không gian chiều cao theo chiều thẳng đứng và chiều ngang

Biến hoá chỉ năng lực điều khiển cao nhất với trình độ kỹ năng, kỹ xảo cao vận dụng trong điều kiện biến đổi của thi đấu Biến hoá phải thể hiện trên cơ sở nhịp điệu tốc độ biến điểm, biến tầm, biến phương, biến chiều, biến hình động tác, biến lực ) Bóng chuyền phải vận động đến bóng, tiếp xúc bóng trong thời gian rất ngắn (theo luật), bóng lại luôn chuyển động trên không, không dừng lại nên biến hoá là mục tiêu cao nhất mang tính nghệ thuật sáng tạo cao, tức tài năng Bóng chuyền cần có năng lực linh hoạt cao

1.1 Kỹ thuật chuyền bóng cao tay

4

Kỹ thuật chuyền bóng cao tay trước mặt có 3 giai đoạn gồm giai đoạn chuẩn

bị, giai đoạn thực hiện động tác và kết thúc động tác

2 ngón trỏ tạo thành hình tam giác, các ngón tay còn lại mở rộng và hơi khum lại sao cho hai bàn tay tạo thành hình túi để đón bóng Ở bước này, người tập thoải

mái nhằm tránh những gò bó có thể ảnh hưởng tới kỹ thuật chuyền

1.1.2 Động tác chuyền bóng

Khi bóng đến, hai bàn tay tiếp xúc bóng bao quanh tương đối đồng đều; hai bàn tay mở rộng nhưng không mở căng các ngón tay; hai bàn tay tạo thành hình túi bao quanh bóng với hai ngón tay cái hướng vào nhau đỡ phía bên dưới bóng Ngón tay trỏ đỡ bóng ở phía sau và chếch xuống dưới Ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa tiếp xúc bóng nhiều hơn ngón út và kế út (chú ý, bóng không được tiếp xúc

vào lòng bàn tay, chỉ tiếp xúc trên những ngón tay)

Bóng tiếp xúc đều trên các ngón tay Khi bóng tới hai bàn tay tiếp xúc ở phía sau bóng và hơi chếch xuống bên dưới của bóng Độ cao khi tiếp xúc bóng tốt nhất là ở trên hoặc ngang trán, khoảng cách khoảng 15-20cm (tầm tiếp xúc có thể thay đổi tùy thuộc theo trình độ và đặc điểm của người tập) Khi tiếp xúc vào bóng cổ tay hơi ngửa và bẻ vào về phía thân người

Khi chuyền bóng đi lực chuyền bóng được phối hợp từ lực đạp của chân, duỗi gối, lực vươn lên cao ra trước của thân người và lực đẩy của khuỷu tay, cổ tay và các ngón tay lên cao ra trước (với một góc độ từ 60-65 độ) Chuyền bóng đi theo hướng đã định và quá trình vận động của tay khi chuyền bóng liên tục không thay đổi

1.1.3 Kết thúc

Sau khi bóng rời khỏi tay, cả chân và tay tiếp tục vươn duỗi hết rồi dừng lại, động tác này gọi là chuyển động tay vươn theo bóng Sau đó nhanh chóng trở

về tư thế chuẩn bị để thực hiện các động tác tiếp theo

1.2 Kỹ thuật chuyền bóng thấp tay(đệm bóng)

Kỹ thuật chuyền bóng thấp tay bằng hai tay có 3 giai đoạn gồm: giai đoạn

chuẩn bị (tư thế chuẩn bị), giai đoạn thực hiện động tác và kết thúc động tác

1.2.1 Tư thế chuẩn bị

5

Người tập đứng ở tư thế trung bình thấp,hai chân rộng bằng vai (hoặc hơn vai), hoặc người tập đứng chân trước - chân sau, trọng tâm cơ thể dồn đều lên hai

chân, hai tay co tự nhiên ở hai bên sườn, mắt quan sát quả bóng chuyền

1.2.2 Giai đoạn thực hiện động tác

Từ tư thế chuẩn bị, người tập quan sát, xác định chính xác điểm rơi của quả bóng và nhanh chóng di chuyển tới vị trí chuyền bóng Khi bóng đến ở tầm ngang bụng, cách thân người khoảng gần một cánh tay thì thực hiện đánh bóng Lúc này, hai bàn tay đặt chéo lên nhau và nắm lại (hoặc bàn tay thuận bọc phía ngoài bàn tay không thuận) sao cho hai ngón tay cái song song kề với nhau Hai tay duỗi thẳng đưa về trước Sau đó, kết hợp chân đạp đất, duỗi khớp gối, nâng trọng tâm thân và hơi nâng tay Hai tay chuyển động từ dưới lên, bóng tiếp xúc với 2/3 cẳng tay dưới tính từ cổ tay, thời điểm tốt nhất là tay hợp với mặt đất góc khoảng

30 độ

Khi bóng chạm tay thì gập cổ tay xuống để làm căng các nhóm cơ ở cẳng tay, đồng thời hóp bụng, giữ chắc bả vai, chắc khuỷu tay và lúc này hai tay tạo thành mặt phẳng thẳng, chắc với hai bàn tay nắm, ép chặt vào nhau Lực chuyền bóng được phối hợp từ lực đạp đất của chân - duỗi gối, giữ chắc bả vai, chắc khuỷu tay tạo thành mặt phẳng tay thẳng chắc để chuyền bóng đi Thân người hơi lao về phía trước, tiếp xúc ở dưới bóng và đánh bóng lên cao theo hướng đã định

1.2.3 Kết thúc động tác

Sau khi bóng rời khỏi tay, người tập vẫn tiếp tục vươn người lên cao, tay vươn theo hướng trái bóng đi và cuối cùng dừng lại ở tầm vai Sau đó nhanh chóng trở về tư thế chuẩn bị để thực hiện các động tác tiếp theo

1.3 Dạy học phát triển năng lực học sinh

PPDH phát triển năng lực học sinh khái niệm để chỉ những phương pháp giáo dục hướng tới việc hoạt động hóa, chủ động hóa nhận thức của người học, nghĩa là tập trung vào tính chủ động sáng tạo của người học chứ không phải tập trung vào phát huy tính chủ động của người dạy

Dạy học là quá trình trao đổi kiến thức giữa GV và HS Nếu GV chỉ thuyết trình, có gì nói nấy thì những gì GV giảng chỉ là kiến thức một chiều Có thể HS

đã biết những kiến thức ấy, hay đó là những nội dung không hữu ích đối với cuộc sống hiện tại và tương lai của các em GV phải luôn đổi mới bài giảng cũng như phong cách đứng lớp Mối quan hệ GV- HS sẽ trở nên gần gũi, tốt đẹp qua việc giải quyết các tình huống liên quan đến nội dung bài học và cuộc sống của HS

Khi GV dạy học bằng phương pháp dạy học phát triển năng lực học sinh,

HS thấy được học chứ không bị học HS được chia sẻ những kiến thức và kinh

nghiệm của mình đồng thời với việc bổ sung những kiến thức, kinh nghiệm không chỉ từ người thầy mà còn từ chính các bạn trong lớp HS hạnh phúc khi được học, được sáng tạo, được thể hiện, được làm được chủ động trong việc học, cho các

em được làm việc, được khám phá tiềm năng của chính mình GV cần giúp các

6

em có được sự tự tin, có trách nhiệm với bản thân để từ đó chia sẻ trách nhiệm với cộng đồng

Và muốn HS có được sự tự tin và tin tưởng vào giá trị của chính mình, các

em cần được học theo phương pháp chủ động Chỉ khi các em được tự khám phá kiến thức, tự học, tự làm và tự bổ sung cho nhau thì kiến thức mới trở thành tri thức của người học, chuyển thành hành động, thành thói quen hàng ngày của họ

Hứng thú là thái độ đặc biệt của cá nhân với đối tượng, thể hiện sự chú ý đến đối tượng, khao khát đi sâu nhận thức đối tượng, có sự hứng thú thỏa mãn đối tượng

Trong môn hoc giáo dục thể chất Học sinh được tạo điều kiện chủ động với nội dung học sẽ thoả được đam mê và hứng thú bất tận

Trong kỹ thuật môn Bóng chuyền đòi hỏi các em học sinh phải có tố chất

về sức nhanh, sức mạnh, mềm dẻo và khéo léo mới thực hiện được kỹ thuật Trong đó điểm yếu nhất của các em đặc biệt các em nữ là thể lực yếu, tâm lí tiếp xúc với bóng sợ sệt, việc kết hợp với các động tác kỹ thuật không chính xác và linh hoạt

Nguyên nhân của thực trạng

Trong quá trình giảng dạy kỹ thuật chuyền bóng môn Bóng chuyền nếu giáo viên chỉ bám theo phân phối chương trình mà không có sự đầu tư đổi mới phương pháp, cũng như không biết vận dụng các bài tập vào giảng dạy thì hiệu quả của giờ dạy không cao, không phát huy được tính tự giác tập luyện cho học sinh Từ đó không thực hiện được mục đích cơ bản giáo dục sức khỏe cho học sinh

II Vận dụng các bài tập và trò chơi bổ trợ nhằm nâng cao hiệu quả dạy học theo đinh hướng phát triển năng lực học sinh về kỹ thuật chuyền bóng cao tay và chuyền bóng thấp tay nội dung Bóng chuyền khối 10

Để góp phần nâng cao hiệu quả giảng dạy của giờ học thể dục nội dung

chuyền bóng môn bóng chuyền khối 10 Tôi đã nghiên cứu và vận dụng vào giảng

dạy các bài tập và trò chơi bổ trợ như sau:

7

1 Các bài tập nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy học kỹ thuật chuyền bóng

cao tay:

Để nắm vững kỹ thuật chuyền bóng cao tay, học sinh phải chú ý các tư thế

động tác ngay từ ban đầu: Tư thế chuẩn bị, vị trí của tay trên cao, hình tay tiếp

xúc với bóng

1.1 Các bài tập tay không:

Bài tập 1: Tại chỗ làm động tác chuyền bóng cao tay, giáo viên chú ý sửa tư thế

thân người, nhất là mức độ khuỵu ở khớp gối, hình tay và tầm cao khi tiếp xúc

Bài tập 2: Tư thế như bài tập 1 làm động tác đạp đất, duỗi các khớp, vươn tay

chuyền bóng (lặp lại nhiều lần)

* Mục đích:

Bài tập 3: Cũng như tư thế bài tập trên thực hiện di chuyển sang phải, sang trái,

tiến lên trước, lùi sau dừng lại làm động tác chuyền bóng

9

1.2 Các bài tập với bóng:

Bài tập 1: Tại chỗ hai tay cầm bóng làm động tác tiếp xúc bóng, người cùng tập

kiểm tra hình tay và sửa động tác

* Mục đích:

Hình thành ổn định hình tay khi tiếp xúc với bóng

* Cách tập:

Vận dụng đội hình khởi động để tập luyện, sau đó giáo viên cho từng hàng

tập để chú ý sửa sai cho học sinh

Học sinh cầm bóng bằng 2 tay ở phía trước bụng Khi nghe hiệu lệnh thì

đưa bóng lên đúng tư thế chuyền bóng

10

Bài tập 2: Hai người đứng đối diện nhau, cách 4-5m, một người tung bóng lên

cao, người đối diện di chuyển đến thực hiện động tác đón bắt bóng ở tư thế

chuyền Sau đó đổi ngược lại

* Mục đích:

Nhằm hình thành kỹ năng di chuyển và hình tay khi chuyền bóng

* Cách tập:

Lớp đứng thành 4 hàng ngang, hai hàng đứng đối diện nhau cách nhau 4- 5

m khi nghe hiệu lệnh của giáo viên thì hàng 1 và hành 3 tung bóng hàng 2 và

hàng 4 thực hiện di chuyển đón bát bóng, sau đó giáo viên cho hai hàng tập để

chú ý sửa sai cho học sinh

Học sinh đứng cách nhau 4 – 5m, chuyền bóng dựng lên đầu một nhịp sau

đó chuyền cho người đối diện, người đối diện thực hiện tương tự, 2 người thực hiện liên tục

* Đội hình tập luyện:

 GV

14

Bài tập 7 : Phối hợp chuyền bóng tam giác giữa 3 người * Mục đích: Nhằm hình thành kỹ năng thực hiện kỹ thuật chuyền bóng ở mọi tư thế * Cách tập: Ba học sinh liên tục chuyền bóng cho nhau theo trật tự số 1 chuyền cho số 2, số 2 chuyền cho số 3, số 3 chuyền cho số 1 * Đội hình tập luyện:

1 1

1

3 2 3 2

15

2 Các bài tập nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy học kỹ thuật chuyền bóng thấp tay (đệm bóng):

2.1 Các bài tập tay không:

Bài tập 1: Mô phỏng kỹ thuật đệm bóng

Nhịp 1: Đưa 2 tay ra trước thực hiện hình tay

Nhịp 2: Duỗi gối nâng 2 tay thực hiện đệm bóng