Mức độ hứng thú của học sinh đối với các bài tập và trò chơi đập bóng theo phương lấy đà trong môn bóng chuyền 6 II - Vận dụng các bài tập và trò chơi bổ trợ nhằm nâng cao hiệu quả dạy h
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN TRƯỜNG THPT PHAN ĐĂNG LƯU
===== =====
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
“Vận dụng các bài tập và trò chơi bổ trợ nhằm nâng cao hiệu quả dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh về kỹ thuật chuyền bóng cao tay sau đầu nội dung
Bóng chuyền khối 11 ”
LĨNH VỰC: MÔN GIÁO DỤC THỂ CHẤT
Tác giả: Nguyễn Văn Tài
Phan Trung Hoài SĐT: 0397896959- 0978655038
Đơn vị: Trường THPT Phan Đăng Lưu
NĂM HỌC: 2024- 2025
Trang 2
2.1 Thực trạng về dạy kỹ thuật đập bóng theo
phương lấy đà của giáo viên
6
2.2 Mức độ hứng thú của học sinh đối với các bài
tập và trò chơi đập bóng theo phương lấy đà trong môn
bóng chuyền
6
II - Vận dụng các bài tập và trò chơi bổ trợ nhằm nâng
cao hiệu quả dạy học theo đinh hướng phát triển năng lực học
sinh về kỹ thuật đập bóng theo phương lấy đà nội dung Bóng
chuyền khối 10
6
1 Các bài tập nhằm nâng cao hiệu quả dạy học kĩ
thuật chuyền bóng cao tay sau đầu
6
Trang 31.2 Các bài tập có bóng 7
2 Các trò chơi bổ trợ nhằm nâng cao hiệu quả
dạy học kỹ thuật chuyền bóng cao tay sau đầu 18
3 Khảo sát sự cấp thiết và tính khả thi của các
II Một số khó khăn khi áp dụng đề tài 25
Trang 5Giáo dục thể chất ( GDTC) góp phần hình thành các phẩm chất chủ yếu và năng lực chung cho học sinh, bên cạnh đó, thông qua việc trang bị kiến thức về sức khoẻ, quản lý sức khỏe và rèn luyện, giáo dục thể chất giúp học sinh hình thành và phát triển năng lực thể chất và văn hoá thể chất, ý thức trách nhiệm đối với sức khỏe của bản thân, gia đình và cộng đồng; biết lựa chọn môn thể thao phù hợp với năng lực vận động của bản thân để luyện tập; biết thích ứng với các điều kiện sống, lạc quan và chia sẻ với mọi người; có cuộc sống khoẻ mạnh về thể lực
và tinh thần
Nội dung chủ yếu của môn GDTC là rèn luyện kỹ năng vận động và phát triển tố chất thể lực cho học sinh (HS) bằng những bài tập đa dạng như rèn kỹ năng vận động cơ bản, đội hình đội ngũ, các bài tập thể dục, các trò chơi vận động, các môn thể thao và phương pháp phòng tránh chấn thương trong hoạt động Trong chương trình giáo dục phổ thông, nội dung giáo dục thể chất được phân chia theo hai giai đoạn:
GDTC là môn học bắt buộc, giúp học sinh biết cách chăm sóc sức khoẻ và vệ sinh thân thể; hình thành thói quen tập luyện nâng cao sức khoẻ; thông qua các trò chơi vận động và tập luyện thể dục, thể thao hình thành các kỹ năng vận động cơ bản, phát triển các tố chất thể lực, làm cơ sở để phát triển toàn diện
Trong hoạt động dạy và học môn Thể dục trong trường THPT việc “Vận dụng các bài tập và trò chơi bổ trợ nhằm nâng cao hiệu quả dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh về kỹ thuật chuyền bóng cao tay sau đầu nội dung Bóng chuyền khối 11” đóng một vai trò hết sức quan trọng trong việc nâng
Trang 6em học sinh phải có tố chất về sức nhanh, sức mạnh, mềm dẻo và khéo léo mới thực hiện được kỹ thuật Trong đó điểm yếu nhất của các em đặc biệt các em nữ là thể lực yếu, tâm lí tiếp xúc với bóng sợ sệt, việc kết hợp với các động tác kỹ thuật không chính xác và linh hoạt
Từ những lí do trên tôi chọn đề tài “Vận dụng các bài tập và trò chơi bổ trợ nhằm nâng cao hiệu quả dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh về kỹ thuật chuyền bóng cao tay sau đầu nội dung Bóng chuyền khối 11” với mong muốn chia sẻ những kinh nghiệm của bản thân tới đồng nghiệp, áp dụng vào thực tiễn dạy học để nâng cao chất lượng bộ môn
II Mục đích nghiên cứu
Tìm hiểu điều kiện và thực tiễn giảng dạy kĩ thuật chuyền bóng cao tay sau đầu môn bóng chuyền THPT
Vận dụng các bài tập và trò chơi bổ trợ nhằm nâng cao hiệu quả dạy học theo đinh hướng phát triển năng lực học sinh về kỹ thuật chuyền bóng cao tay sau đầu nội dung Bóng chuyền khối 11
III Đối tượng nghiên cứu
Học sinh trường THPT Phan Đăng Lưu- huyện Yên Thành- tỉnh Nghệ An
IV Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp phân tích tổng hợp dữ liệu
- Phương pháp quan sát và thực nghiệm sư phạm
- Phương pháp điều tra sư phạm
- Phương pháp tính toán và xử lý số liệu
V Thời gian nghiên cứu
- Thời gian: Từ tháng 8 năm 2024 đến tháng 3 năm 2025
- Địa điểm nghiên cứu: Trường THPT Phan Đăng Lưu tỉnh Nghệ An
- Trang thiết bị nghiên cứu: Bóng chuyền 15 quả, lưới bóng chuyền, cọc, cờ
VI Tính mới của đề tài
- Vận dụng một số bài tập mới vào giảng dạy không bị động vào phân phối chương trình
- Phát huy được tính tự giác tập luyện cho học sinh
Trang 84
PHẦN II - NỘI DUNG
I Cơ sở lí luận và thực tiễn
1 Cơ sở lí luận
Bóng chuyền là môn thể thao đồng đội thi đấu đối kháng gián tiếp, không
va chạm thân thể trực tiếp bởi do lưới ngăn cách, hoạt động thi đấu Bóng chuyền theo hướng toàn diện - nhanh - cao - biến
Toàn diện trong thi đấu Bóng chuyền thể hiện ở việc thực hiện một loạt kỹ thuật cơ bản (chuyền, đệm, phát, đập, chắn) trong một khoảng thời gian ngắn Kỹ thuật thực dụng thi đấu (vận dụng cụ thể trong thi đấu); kỹ thuật sở trường, tức khả năng vận dụng điêu luyện vào tình huống nào đó được đào tạo phù hợp với điều kiện cá nhân (chuyền 2, libero, chủ công, phụ công, hoặc sở trường về phát, phòng thủ, chuyền 1, chắn), độc chiêu, tức có trình độ kỹ xảo cao mang tính sáng tạo, độc đáo của cá nhân mà người khác chưa đạt tới Cuối cùng xuyên suốt mang tính nền móng cơ sở tạo điều kiện cho sự phát triển của tất cả các kỹ thuật trên mà mọi tài năng muốn phát triển đến trình độ cao nhất cần có là công cơ bản (công tay, công thân, công chân, công mắt và năng lực phán đoán cảm nhận) Ngoài toàn diện về kỹ thuật ra còn phải toàn diện về tri thức, vận dụng kỹ chiến thuật cá nhân và tập thể, năng lực thích ứng với hoàn cảnh, sức khoẻ, tâm lý, nhân cách và thể lực chuyên môn Sự toàn diện thể hiện năng lực, trình độ thi đấu gắn chặt hữu
cơ thống nhất ở con người Tính toàn diện này là hướng ứng dụng của quá trình đào tạo, huấn luyện, đồng thời là yêu cầu toàn diện của từng cá nhân VĐV, chưa
kể phạm vi trình độ tổng hợp một đội bóng hình thành sức mạnh thể hiện về trình
độ thi đấu cao trước mọi đối thủ
Nhanh trong Bóng chuyền chỉ năng lực thực hiện động tác nhanh, tần số động tác nhanh (bật đập nhanh, ghìm nhanh, xoay chuyển nhanh), nhanh trong sự điều khiển của thần kinh theo hướng tăng tốc và nhanh trong giảm tốc Nhanh chính là điều kiện để thực hiện được các dạng biến hoá
Cao trong Bóng chuyền chỉ chiều cao đứng, cao với tay, bật cao, xa có đà hoặc không có đà, cao thể hiện năng lực khống chế không gian cao, xa tạo điều kiện cho VĐV khống chế tầm cao, không gian chiều cao theo chiều thẳng đứng và chiều ngang
Biến hoá chỉ năng lực điều khiển cao nhất với trình độ kỹ năng, kỹ xảo cao vận dụng trong điều kiện biến đổi của thi đấu Biến hoá phải thể hiện trên cơ sở nhịp điệu tốc độ biến điểm, biến tầm, biến phương, biến chiều, biến hình động tác, biến lực ) Bóng chuyền phải vận động đến bóng, tiếp xúc bóng trong thời gian rất ngắn (theo luật), bóng lại luôn chuyển động trên không, không dừng lại nên biến hoá là mục tiêu cao nhất mang tính nghệ thuật sáng tạo cao, tức tài năng Bóng chuyền cần có năng lực linh hoạt cao
1.1 Kỹ thuật chuyền bóng cao tay sau đầu trong bộ môn bóng chuyền
Trang 95
1.1.1 Kỹ thuật chuyền bóng cao tay sau đầu – Tư thế chuẩn bị
Đứng tư thế chuẩn bị trung bình hoặc thấp, chân rộng bằng hoặc hơn vai, hai tay co tự nhiên, thân người hơi gập về trước, mắt quan sát bóng
1.1.2 Kỹ thuật chuyền bóng cao tay sau đầu – Thực hiện động tác
Từ tư thế chuẩn bị, bước một chân ra sau để giữ thăng bằng, khi xác định điểm rơi của bóng người tập hạ thấp trọng tâm, hai tay đưa lên cao, sử dụng các ngón tay để tiếp xúc với bóng Sau đó hai chân duỗi mạnh ở khớp gối kết hợp hơi ngã người ra sau, ưỡn nhẹ ngực và thắt lưng, đồng thời hai tay đưa lên cao và duỗi mạnh ở khớp khuỷu
1.1.3 Kỹ thuật chuyền bóng cao tay sau đầu – Kết thúc
Khi bóng rời tay, thân người và tay tiếp tục vươn duỗi hết ra sau theo hướng bóng đi Sau đó nhanh chóng về tư thế chuẩn bị và tiếp tục thực hiện động tác tiếp theo
1.2 Dạy học phát triển năng lực học sinh
PPDH phát triển năng lực học sinh khái niệm để chỉ những phương pháp giáo dục hướng tới việc hoạt động hóa, chủ động hóa nhận thức của người học, nghĩa là tập trung vào tính chủ động sáng tạo của người học chứ không phải tập trung vào phát huy tính chủ động của người dạy
Dạy học là quá trình trao đổi kiến thức giữa GV và HS Nếu GV chỉ thuyết trình, có gì nói nấy thì những gì GV giảng chỉ là kiến thức một chiều Có thể HS
đã biết những kiến thức ấy, hay đó là những nội dung không hữu ích đối với cuộc sống hiện tại và tương lai của các em GV phải luôn đổi mới bài giảng cũng như phong cách đứng lớp Mối quan hệ GV- HS sẽ trở nên gần gũi, tốt đẹp qua việc giải quyết các tình huống liên quan đến nội dung bài học và cuộc sống của HS
Khi GV dạy học bằng phương pháp dạy học phát triển năng lực học sinh,
HS thấy được học chứ không bị học HS được chia sẻ những kiến thức và kinh nghiệm của mình đồng thời với việc bổ sung những kiến thức, kinh nghiệm không chỉ từ người thầy mà còn từ chính các bạn trong lớp HS hạnh phúc khi được học, được sáng tạo, được thể hiện, được làm được chủ động trong việc học, cho các
em được làm việc, được khám phá tiềm năng của chính mình GV cần giúp các
em có được sự tự tin, có trách nhiệm với bản thân để từ đó chia sẻ trách nhiệm với cộng đồng
Và muốn HS có được sự tự tin và tin tưởng vào giá trị của chính mình, các
em cần được học theo phương pháp chủ động Chỉ khi các em được tự khám phá kiến thức, tự học, tự làm và tự bổ sung cho nhau thì kiến thức mới trở thành tri thức của người học, chuyển thành hành động, thành thói quen hàng ngày của họ
Trang 106
Hứng thú là thái độ đặc biệt của cá nhân với đối tượng, thể hiện sự chú ý đến đối tượng, khao khát đi sâu nhận thức đối tượng, có sự hứng thú thỏa mãn đối tượng
Trong môn học giáo dục thể chất Học sinh được tạo điều kiện chủ động với nội dung học sẽ thoả được đam mê và hứng thú bất tận
Trong kỹ thuật môn Bóng chuyền đòi hỏi các em học sinh phải có tố chất
về sức nhanh, sức mạnh, mềm dẻo và khéo léo mới thực hiện được kỹ thuật Trong đó điểm yếu nhất của các em đặc biệt các em nữ là thể lực yếu, tâm lí tiếp xúc với bóng sợ sệt, việc kết hợp với các động tác kỹ thuật không chính xác và linh hoạt
Nguyên nhân của thực trạng
Trong quá trình giảng dạy kỹ thuật chuyền bóng cao tay sau đầu môn Bóng chuyền nếu giáo viên chỉ bám theo phân phối chương trình mà không có sự đầu tư đổi mới phương pháp, cũng như không biết vận dụng các bài tập vào giảng dạy thì hiệu quả của giờ dạy không cao, không phát huy được tính tự giác tập luyện cho học sinh Từ đó không thực hiện được mục đích cơ bản giáo dục sức khỏe cho học sinh
II Vận dụng các bài tập và trò chơi bổ trợ nhằm nâng cao hiệu quả dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh về kỹ thuật chuyền bóng cao tay sau đầu nội dung Bóng chuyền khối 11
Để góp phần nâng cao hiệu quả giảng dạy của giờ học thể dục nội dung chuyền bóng cao tay sau đầu môn bóng chuyền khối 11 Tôi đã nghiên cứu và vận dụng vào giảng dạy các bài tập và trò chơi bổ trợ như sau:
1 Các bài tập nhằm nâng cao hiệu quả dạy học kĩ thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đà
Để nắm vững kĩ thuật chuyền bóng sau đầu, học sinh phải chú ý các tư thế động tác ngay từ ban đầu: Tư thế chuẩn bị, thân người và tay chuyền bóng
1 1 Tập các động tác không bóng
Trang 117
Bài tập 1: Tại chổ mô phỏng động tác chuyền bóng cao tay sau đầu
* Mục đích
Nhằm hình thành động tác cơ bản ban đầu của đông tác chuyền bóng trong
đó hình thành cơ bản động tác của tay, chân và thân người
* Cách tập luyện
Vận dụng đội hình khởi động để tập luyện
-Tư thế chuẩn bị: Đứng tư thế chuẩn bị trung bình hoặc thấp, chân rộng bằng hoặc hơn vai, hai tay co tự nhiên, thân người hơi gập về trước
- Nhịp 1: Bước 1 chân ra sau, đồng thời đưa 2 tay ra trước lên cao thành hình tay chuyền bóng, tay chuyền bóng đưa lên cao hơn đầu mắt quan sát bóng
- Nhịp 2: Duỗi 2 chân và kết hợp hơi ngã người ra sau, ưỡn nhẹ ngực và thắt lưng, đồng thời hai tay đưa lên cao và duỗi mạnh ở khớp khuỷu để chuyền bóng đi Kết thúc bóng rời tay tiếp tục thân người vả tay tiếp tục vươn duỗi hết ra sau theo hướng bóng
- Số lần tập: thực hiện mỗi lần tập: 10 lần Nghỉ giữa lần tập 1 phút, tập 3 lần
* Đội hình tập luyện: Giáo viên cho học sinh tập luyện theo đội hình cả lớp(nhóm) Giáo viên đếm cho học sinh tập theo nhịp sau đó dùng tín hiệu còi để học sinh tập nhanh
Trang 128
Nhằm hình thành động tác cơ bản ban đầu của đông tác chuyền bóng trong
đó hình thành cơ bản động tác của tay, chân và thân người
* Cách tập luyện
Vận dụng đội hình khởi động để tập luyện
-Tư thế chuẩn bị: Đứng tư thế chuẩn bị trung bình hoặc thấp, chân rộng bằng hoặc hơn vai, hai tay cầm bóng co tự nhiên, thân người hơi gập về trước
- Nhịp 1: Dùng hai tay tung bong lên cao khoảng 1,5m đồng thời bước 1 chân ra sau, đưa 2 tay ra trước lên cao thành hình tay chuyền bóng, tay chuyền bóng đưa lên cao hơn đầu mắt quan sát bóng
- Nhịp 2: Ngã người ra sau đưa hình tay đón bắt bóng trên đỉnh đầu
- Số lần tập: thực hiện mỗi lần tập: 10 lần Nghỉ giữa lần tập 1 phút, tập 3 lần
* Đội hình tập luyện: Giáo viên cho học sinh tập luyện theo đội hình cả lớp(nhóm) Giáo viên đếm cho học sinh tập theo nhịp sau đó dùng tín hiệu còi để học sinh tập nhanh
Trang 139
- Nhịp 2: Đạp hai chân duỗi mạnh ở khớp gối kết hợp hơi ngã người ra sau, ưỡn nhẹ ngực và thắt lưng, đồng thời hai tay đưa lên cao và duỗi mạnh ở khớp khuỷu, hai tay vẫn cầm bóng(chưa đẩy bóng đi)
* Đội hình tập luyện: Giáo viên cho học sinh tập luyện theo đội hình cả lớp(nhóm) Giáo viên đếm cho học sinh tập theo nhịp sau đó dùng tín hiệu còi để học sinh tập nhanh
- Nhịp 1: Bước một chân ra sau, hai chân chùng hạ thấp trọng tâm
- Nhịp 2: Đạp hai chân duỗi mạnh ở khớp gối kết hợp hơi ngã người ra sau, ưỡn nhẹ ngực và thắt lưng, đồng thời hai tay đưa lên cao và duỗi mạnh ở khớp khuỷu, đẩy bóng ra sau khoảng 1,5m
* Đội hình tập luyện: Giáo viên cho học sinh tập luyện theo đội hình hàng ngang Giáo viên đếm cho học sinh tập theo nhịp sau đó dùng tín hiệu còi để học sinh tập nhanh
Trang 1410
GV Bài tập 4: Tại chổ cầm bóng tự tung bóng lên và thực hiện chuyền bóng cao tay sau đầu
- Nhịp 1: Hai tay tung bóng lên cao trên đầu khoảng 1m
- Nhịp 2: Bước một chân ra sau, hai chân chùng hạ thấp trọng tâm
- Nhịp 3: Đạp hai chân duỗi mạnh ở khớp gối kết hợp hơi ngã người ra sau, ưỡn nhẹ ngực và thắt lưng, đồng thời hai tay đưa lên cao và duỗi mạnh ở khớp khuỷu, đẩy bóng ra sau khoảng 2m
* Đội hình tập luyện: Giáo viên cho học sinh tập luyện theo đội hình hàng ngang Giáo viên đếm cho học sinh tập theo nhịp sau đó dùng tín hiệu còi để học sinh tập nhanh Hàng 1 và hàng 3 thực hiện, sau đố hàng 2 và hàng 4 cầm bóng thực hiện ngược lại
Trang 15* Đội hình tập luyện: Giáo viên cho học sinh tập luyện theo đội hình bốn hàng dọc
