Vai trò của năng lực định hướng nghề nghiệp trong giáo dục phổ thông Đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc giúp học sinh hiểu rõ về bản thân, sở thích, khả năng và mục tiêu nghề ng
GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
Cơ sở lí luận
1.1.1 Khái niệm về định hướng nghề nghiệp
Theo Super (1980), quá trình hướng nghiệp không chỉ là lựa chọn một nghề mà còn là sự phát triển liên tục của cá nhân theo thời gian
Theo Holland (1997), mỗi người có xu hướng chọn nghề dựa trên sự tương đồng giữa đặc điểm cá nhân và môi trường làm việc
Định hướng nghề nghiệp là quá trình giúp học sinh nhận thức về bản thân, từ đó hiểu rõ sở thích, năng lực và giá trị cá nhân Qua đó, học sinh có thể nắm bắt cơ hội nghề nghiệp và đưa ra những lựa chọn phù hợp cho tương lai.
1.1.2 Khái niệm về công cụ số, nền trí tuệ nhân tạo và phần mềm hướng nghiệp
Công cụ số, hay còn gọi là digital tools, bao gồm phần mềm, nền tảng trực tuyến, ứng dụng, thiết bị kỹ thuật số và hệ thống công nghệ Chúng được sử dụng để hỗ trợ các hoạt động học tập, làm việc, quản lý, giao tiếp và xử lý thông tin một cách hiệu quả, nhanh chóng và hiện đại.
Trí tuệ nhân tạo (AI) là một lĩnh vực của khoa học máy tính, tập trung vào việc phát triển các hệ thống có khả năng mô phỏng trí tuệ con người AI có thể thực hiện các nhiệm vụ như phân tích dữ liệu, nhận dạng mẫu, xử lý ngôn ngữ tự nhiên, và đưa ra gợi ý hoặc dự đoán hành vi Trong giáo dục, AI được ứng dụng để cá nhân hóa trải nghiệm học tập.
4 trình học tập, phân tích năng lực học sinh, hỗ trợ giảng dạy, đánh giá, tư vấn học tập và định hướng nghề nghiệp
Phần mềm hướng nghiệp là công cụ công nghệ hỗ trợ học sinh khám phá bản thân và tìm hiểu ngành nghề Chúng giúp xây dựng kế hoạch nghề nghiệp và đưa ra quyết định phù hợp với năng lực, điều kiện và nhu cầu xã hội Các phần mềm này thường bao gồm bài trắc nghiệm tâm lý, sở thích, năng lực, cơ sở dữ liệu nghề nghiệp với thông tin về mô tả nghề, điều kiện làm việc, thu nhập và xu hướng phát triển, cùng với tính năng gợi ý hoặc tư vấn lộ trình học tập và lựa chọn ngành nghề phù hợp.
1.2 Vai trò và yêu cầu cần đạt của năng lực định hướng nghề nghiệp trong giáo dục phổ thông
1.2.1 Vai trò của năng lực định hướng nghề nghiệp trong giáo dục phổ thông Đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc giúp học sinh hiểu rõ về bản thân, sở thích, khả năng và mục tiêu nghề nghiệp tương lai Thông qua các hoạt động tư vấn nghề nghiệp và định hướng nghề nghiệp, học sinh có thể hiểu rõ các cơ hội nghề nghiệp có sẵn, đặc điểm công việc của từng ngành nghề, đưa ra quyết định sáng suốt về chọn lựa các môn học và chương trình đào tạo phù hợp với nghề nghiệp mà mình hướng tới Năng lực này giúp học sinh nhận thức được mối liên hệ giữa kiến thức học ở trường và yêu cầu công việc thực tế Qua đó phát triển các kỹ năng thực hành, tăng cường khả năng làm việc nhóm, giao tiếp, giải quyết vấn đề, giúp học sinh chuẩn bị tốt hơn cho công việc sau khi tốt nghiệp
Năng lực định hướng nghề nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc giúp học sinh xác định tương lai và phát triển toàn diện về trí tuệ, kỹ năng và phẩm chất trong suốt quá trình học tập và sự nghiệp sau này.
1.2.2 Yêu cầu cần đạt của năng lực định hướng nghề nghiệp cấp THPT
Năng lực Cấp trung học phổ thông
Hiểu biết về nghề nghiệp
- Giải thích được các điều kiện làm việc, công việc và vị trí việc làm của các nghề/nhóm nghề
- Phân tích được yêu cầu về phẩm chất, năng lực của người làm nghề
- Trình bày được nhu cầu xã hội đối với các nghề và sự phát triển của các nghề đó trong xã hội
Bài viết này cung cấp thông tin chi tiết về các trường Cao đẳng, Đại học, các trường Trung cấp học nghề và các cơ sở đào tạo nghề, giúp bạn định hướng nghề nghiệp phù hợp với bản thân.
- Phân tích được vai trò của các công cụ của các
5 ngành nghề, cách sử dụng an toàn, những nguy cơ tai nạn có thể xảy ra và cách đảm bảo sức khỏe nghề nghiệp
Hiểu biết và rèn luyện phẩm chất, năng lực liên quan đến nghề nghiệp
- Thể hiện được hứng thú đối với nghề hoặc lĩnh vực nghề nghiệp và thường xuyên thực hiện hoạt động trong lĩnh vực nghề nghiệp đó
- Xác định được những phẩm chất và năng lực của bản thân phù hợp hoặc chưa phù hợp với yêu cầu của nhóm nghề và nghề định lựa chọn
1.3 Vai trò của công cụ số trong giáo dục
Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia, công cụ số đóng vai trò quan trọng trong đổi mới giáo dục, giúp dạy học linh hoạt và cá nhân hóa theo năng lực học sinh Việc ứng dụng phần mềm và nền tảng công nghệ không chỉ hỗ trợ giảng dạy và đánh giá mà còn rèn luyện kỹ năng số, mở rộng môi trường học tập và nâng cao hiệu quả giáo dục hướng nghiệp trong trường phổ thông.
1.4 Vai trò của ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và phần mềm hướng nghiệp trong giáo dục, hướng nghiệp Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và phần mềm hướng nghiệp trong giáo dục, hướng nghiệp đóng một vai trò quan trọng trong việc cải thiện chất lượng giảng dạy, học tập, định hướng nghề nghiệp cho học sinh Việc sử dụng các công cụ số thông minh cung cấp bài giảng, kiểm tra, đánh giá tự động dựa trên trí tuệ nhân tạo, tạo điều kiện học tập linh hoạt, có thể học mọi lúc, mọi nơi, phát triển năng lực cá nhân và giảm thiểu việc học tập một cách máy móc hay không phù hợp với nhu cầu của mình
Các ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và phần mềm hướng nghiệp trong giáo dục giúp học sinh khám phá và nhận định chính xác hơn về nghề nghiệp Thông qua các website hướng nghiệp và công cụ đánh giá năng lực, AI phân tích sở thích và năng lực của học sinh qua các bài test như Holland, DISC và đa trí thông minh Điều này giúp dự báo xu hướng nghề nghiệp, từ đó hỗ trợ học sinh lựa chọn ngành học phù hợp.
Việc áp dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và phần mềm hướng nghiệp giúp học sinh phát triển các kỹ năng số quan trọng như làm việc với phần mềm, ứng dụng trực tuyến, quản lý thời gian, giao tiếp và hợp tác trực tuyến Những kỹ năng này rất cần thiết cho các ngành nghề trong tương lai Tham gia vào các dự án học tập trực tuyến, học sinh có cơ hội thực hành các kỹ năng nghề nghiệp cần thiết ngay từ khi còn học phổ thông.
1.5 Chủ trương, chính sách của Nhà nước về hướng nghiệp và giáo dục số Đề tài thực hiện dựa trên các cơ sở pháp lý:
- Điều 9 Luật Giáo dục 2019 Hướng nghiệp và phân luồng trong giáo dục:
Hướng nghiệp trong giáo dục bao gồm các biện pháp nhằm trang bị cho học sinh kiến thức về nghề nghiệp và khả năng lựa chọn nghề phù hợp Điều này được thực hiện thông qua việc kết hợp giữa nguyện vọng, sở trường cá nhân và nhu cầu lao động của xã hội.
Quyết định số 522/QĐ-TTg năm 2018 nhấn mạnh tầm quan trọng của giáo dục hướng nghiệp và định hướng phân luồng học sinh sau THPT Quyết định này khuyến khích việc đa dạng hóa và linh hoạt trong các hình thức tư vấn hướng nghiệp, phù hợp với độ tuổi của học sinh, đồng thời yêu cầu cung cấp thông tin kịp thời về các cơ sở giáo dục nghề nghiệp.
- Chương trình giáo dục phổ thông 2018: Đưa hướng nghiệp vào chương trình giáo dục trải nghiệm – hướng nghiệp cấp THPT
- Chiến lược chuyển đổi số ngành giáo dục giai đoạn 2021-2025, tầm nhìn 2030: Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong giáo dục
Giáo dục 4.0 tập trung vào việc cá nhân hóa quá trình học tập và ứng dụng công nghệ số thông minh để nâng cao chất lượng giáo dục, đồng thời thu hẹp khoảng cách tiếp cận tri thức giữa các vùng miền.
1.6 Yêu cầu cần đạt của chủ đề “Lựa chọn nghề tương lai” hoạt động Trải nghiệm – hướng nghiệp 11
Xác định được những trường đào tạo nghề liên quan đến việc học tập hướng nghiệp của bản thân
Trình bày được các thông tin cơ bản về các trường trung cấp, cao đẳng, đại học liên quan đến nhóm nghề, nghề mà bản thân định lựa chọn
Tham khảo ý kiến từ thầy cô, gia đình và bạn bè về ngành nghề dự kiến là rất quan trọng Đồng thời, cần đánh giá điểm mạnh và điểm yếu của bản thân đối với từng nhóm nghề, từ đó xác định phẩm chất và năng lực của mình có phù hợp hay không với nghề lựa chọn.
Cơ sở thực tiễn
2.1 Thực trạng năng lực định hướng nghề và hướng nghiệp tại các trường THPT
2.1.1 Cơ sở đánh giá thực trạng
- Mục đích khảo sát: Tìm hiểu thực trạng trí tuệ nhân tạo (AI) và phần mềm hướng nghiệp trong lựa chọn nghề của HS ở trường THPT
- Đối tượng khảo sát: Giáo viên, học sinh, phụ huynh
Khảo sát này nhằm đánh giá thực trạng và nhu cầu ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) cùng với phần mềm hướng nghiệp trong việc lựa chọn nghề nghiệp của học sinh tại các trường trung học phổ thông.
2.1.2 Khảo sát học sinh năng lực định hướng nghề và thực trạng, nhu cầu ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và phần mềm hướng nghiệp trong lựa chọn nghề tại trường THPT quỳnh lưu 3
* Khảo sát năng lực hướng nghiệp của học sinh lớp 11 trường THPT Quỳnh Lưu 3
Trong khảo sát về động lực cá nhân, học sinh đã lựa chọn mức độ phù hợp theo thang điểm từ 1 đến 5, trong đó 1 biểu thị "Hoàn toàn không đồng ý" và 5 là "Hoàn toàn đồng ý".
STT Nội dung khảo sát 1 2 3 4 5
1 Học sinh lớp 11 có nhận thức rõ về tầm quan trọng của việc lựa chọn nghề nghiệp phù hợp
2 Học sinh hiểu rõ năng lực, sở thích, tính cách của bản thân để định hướng nghề nghiệp
3 Nhiều học sinh vẫn chọn nghề theo xu hướng, chưa hiểu rõ bản chất nghề nghiệp
4 Học sinh gặp khó khăn trong việc liên hệ giữa học tập hiện tại và nghề nghiệp tương lai
5 Học sinh có khả năng tự tìm kiếm thông tin về nghề nghiệp, ngành học phù hợp
6 Học sinh biết cách lập kế hoạch học tập để theo đuổi ngành/nghề đã lựa chọn
7 Học sinh cần được hỗ trợ nhiều hơn để phát triển năng lực định hướng nghề một cách bài bản Đã cho kết quả như sau:
Kết quả khảo sát 145 học sinh lớp 11 tại Trường THPT Quỳnh Lưu 3 cho thấy:
Chỉ có 35,17% học sinh nhận thức rõ tầm quan trọng của việc lựa chọn nghề nghiệp phù hợp, trong khi 64,83% học sinh có mức độ nhận thức thấp hơn, cho thấy sự mơ hồ và thiếu định hướng rõ ràng từ sớm trong việc chọn nghề.
Chỉ có 31,72% học sinh, tương đương 46/145 em, tự đánh giá cao khả năng hiểu biết bản thân về năng lực, sở thích và tính cách Phần lớn học sinh vẫn chưa xác định rõ các yếu tố cá nhân cần thiết để lựa chọn nghề nghiệp phù hợp.
Theo khảo sát, 89 trong số 145 học sinh, chiếm 61,37%, cho rằng họ chọn nghề nghiệp theo xu hướng đám đông và thiếu kiến thức thực tế về ngành nghề Điều này cho thấy rõ ràng rằng học sinh cần được hướng nghiệp một cách bài bản hơn.
Trong một khảo sát, 78 trong số 145 học sinh, chiếm 57,79%, cho biết họ gặp khó khăn trong việc liên hệ giữa việc học hiện tại và nghề nghiệp tương lai Điều này cho thấy rằng khoảng cách giữa học tập và mục tiêu nghề nghiệp vẫn còn khá lớn.
68/145 học sinh, tương đương 46,89%, đã thể hiện khả năng tự tìm kiếm thông tin về nghề nghiệp Điều này cho thấy rằng, nếu được hướng dẫn đúng cách, học sinh có thể chủ động hơn trong việc định hướng tương lai của mình.
- Tuy nhiên, còn 41/145 em – 28,27% học sinh biết cách lập kế hoạch học tập gắn với mục tiêu nghề nghiệp, cho thấy kỹ năng này chưa được hình thành rõ
Theo khảo sát, 80,68% học sinh (117/145) cho biết họ cần sự hỗ trợ từ nhà trường, giáo viên và các công cụ số để phát triển năng lực định hướng nghề nghiệp một cách bài bản và hiệu quả.
Kết quả khảo sát cho thấy học sinh lớp 11 đang trong giai đoạn đầu hình thành ý thức nghề nghiệp, nhưng phần lớn thiếu kỹ năng tự định hướng và lập kế hoạch rõ ràng Việc ứng dụng công cụ số trong hướng nghiệp là cần thiết để hỗ trợ học sinh hiểu rõ bản thân, tiếp cận thông tin nghề nghiệp hiện đại và xây dựng lộ trình học tập phù hợp với tương lai.
Khảo sát thực trạng và nhu cầu ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và phần mềm hướng nghiệp của học sinh tại trường THPT Quỳnh Lưu 3 đã được thực hiện với 145 học sinh khối 11 trong hai năm học 2023–2024 và 2024–2025 Sử dụng Google Form, kết quả khảo sát cho thấy sự quan tâm và nhu cầu cao của học sinh đối với việc ứng dụng AI trong học tập và định hướng nghề nghiệp.
Kết quả khảo sát Kết luận
Theo khảo sát, nhiều học sinh đã sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và phần mềm hướng nghiệp để tìm hiểu thông tin nghề nghiệp, với 36,8% học sinh sử dụng thường xuyên và 47,1% sử dụng thỉnh thoảng.
Và các em phần lớn đã nhận thấy trí tuệ nhân tạo (AI) và phần mềm hướng nghiệp rất hữu ích (41,9%) và hữu ích (43,4%)
Theo khảo sát, 42,6% học sinh đã tham gia vào các hoạt động hướng nghiệp trực tuyến, nhưng vẫn còn nhiều em chỉ tham gia một vài lần hoặc chưa tham gia Điều này cho thấy các em đã nhận thức được sự tồn tại của công nghệ AI và phần mềm hướng nghiệp, nhưng chưa sử dụng chúng một cách hiệu quả để định hướng nghề nghiệp tương lai.
HS nhận thấy rằng tư vấn nghề nghiệp dựa trên trí tuệ nhân tạo (AI) và phần mềm hướng nghiệp rất hữu ích, với 41,2% người dùng đồng ý Tuy nhiên, 39,7% cho rằng thông tin vẫn chưa đủ, và một bộ phận vẫn chưa có cơ hội tiếp cận.
Trong định hướng nghề nghiệp, HS rất mong muốn ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và phần mềm hướng nghiệp (43,4), một phần lớn có mong muốn một chút (42,6%)
Khảo sát cho thấy rằng các em học sinh đang gặp khó khăn trong việc lựa chọn nghề nghiệp tương lai do thiếu thông tin về các ngành nghề và trường học Họ chưa hiểu rõ bản thân và chưa được tiếp cận với các công cụ số thông minh trong hướng nghiệp Tuy nhiên, các em đều mong muốn được trải nghiệm những công cụ này để hỗ trợ trong việc định hướng nghề nghiệp.
Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và phần mềm hướng nghiệp vào hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp 11, chủ đề “Lựa chọn nghề nghiệp tương lai” nhằm phát triển năng lực định hướng nghề cho học sinh
3.1 Những cơ sở đề xuất giải pháp
3.1.1 Xu hướng chọn nghề tương lai của học sinh lớp 11 THPT
Thay vì chú trọng tìm hiểu ngành nghề yêu thích, phù hợp năng lực bản thân,
Hiện nay, học sinh đang tập trung vào các trường đại học danh tiếng và những ngành nghề "hot" có cơ hội xin việc cao, bao gồm công nghệ, y tế, sáng tạo và kinh doanh.
3.1.2 Đảm bảo nguyên tắc trong định hướng nghề tương lai cho HS
- Nguyên tắc phù hợp với năng lực và sở thích của học sinh
Định hướng nghề nghiệp cần dựa trên sự hiểu biết về sở thích, năng lực và đặc điểm cá nhân của học sinh Điều này giúp học sinh tự đánh giá bản thân qua các bài kiểm tra về sở thích và khả năng, từ đó lựa chọn nghề nghiệp phù hợp mà không bị áp lực từ gia đình hay xã hội.
Định hướng nghề nghiệp cần phù hợp với xu hướng và yêu cầu của thị trường lao động hiện tại và tương lai Học sinh nên tìm hiểu về các ngành nghề có nhu cầu nhân lực cao, xu hướng công nghệ mới và cơ hội việc làm để đưa ra lựa chọn nghề nghiệp hợp lý Đồng thời, việc rèn luyện các kỹ năng cũng rất quan trọng để đáp ứng yêu cầu của thị trường.
17 nghề nghiệp, kỹ năng sống và phẩm chất cá nhân để học sinh có thể đối mặt với những thử thách trong công việc sau này
- Nguyên tắc dựa trên sự tư vấn và hỗ trợ từ nhiều nguồn
Học sinh cần sự hỗ trợ từ giáo viên và chuyên gia tư vấn nghề nghiệp, bên cạnh việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và phần mềm hướng nghiệp Tham gia các hội thảo nghề nghiệp và buổi tư vấn trực tuyến giúp học sinh hiểu rõ hơn về yêu cầu công việc Phụ huynh cũng đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng nghề nghiệp, nhưng cần tôn trọng quyết định của học sinh và tránh áp đặt nghề nghiệp theo mong muốn cá nhân.
- Nguyên tắc hướng tới tính linh hoạt và hội nhập quốc tế
Thị trường lao động và công nghệ đang không ngừng biến đổi, vì vậy học sinh cần được trang bị các kỹ năng thích ứng với những thay đổi này Việc khuyến khích học sinh phát triển tư duy học suốt đời và chuẩn bị cho việc học thêm các kỹ năng mới trong suốt sự nghiệp là rất quan trọng, đặc biệt là để nắm bắt cơ hội nghề nghiệp quốc tế.
Nguyên tắc bảo vệ quyền lợi và sự tự do lựa chọn của học sinh nhấn mạnh rằng định hướng nghề nghiệp không phải là sự ép buộc, mà là sự hỗ trợ để học sinh tự do chọn nghề phù hợp với năng lực và khát vọng của mình Giáo viên, phụ huynh và chuyên gia có vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ và định hướng, giúp học sinh tự quyết định nghề nghiệp mà không chịu áp lực từ gia đình, bạn bè hay xã hội.
3.1.3 Dựa vào định hướng của chương trình
Chương trình GDPT 2018 nhấn mạnh rằng giáo dục hướng nghiệp bao gồm các hoạt động phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội Mục tiêu là trang bị kiến thức và hình thành năng lực định hướng nghề nghiệp cho học sinh, giúp các em lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với năng lực, tính cách, sở thích, và quan niệm về giá trị bản thân, đồng thời phù hợp với điều kiện gia đình và nhu cầu xã hội.
3.2 Một số ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và phần mềm hướng nghiệp vào hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp 11, chủ đề “Lựa chọn nghề nghiệp tương lai” nhằm phát triển năng lực định hướng nghề cho học sinh
3.2.1 Trắc nghiệm định hướng nghề nghiệp Holland
Bài kiểm tra Trắc nghiệm định hướng nghề nghiệp
Holland (còn gọi là Holland
Bài trắc nghiệm do nhà tâm lý học John L Holland phát triển giúp xác định mã nghề nghiệp dựa trên 6 loại tính cách và sở thích cơ bản Công cụ này thường được sử dụng trong hướng nghiệp, hỗ trợ học sinh nhận diện những nghề nghiệp phù hợp với tính cách và sở thích của mình.
Loại tính cách Nghề nghiệp phù hợp
Những người có tính cách thực tế (R – Kỹ thuật) thường ưa thích làm việc với công cụ, máy móc và thiết bị vật lý Họ có xu hướng thích các công việc thực hành, có khả năng làm việc ngoài trời và sở hữu kỹ năng sử dụng công cụ một cách hiệu quả.
Kỹ sư, thợ mộc, nông dân, kỹ thuật viên, thợ điện
Những người có tính cách nghiên cứu thường có niềm đam mê khám phá và phân tích các vấn đề Họ thích công việc trí óc, đặc biệt là trong việc phân tích dữ liệu và thực hiện các nghiên cứu sâu sắc.
Nhà khoa học, nhà nghiên cứu, bác sĩ, chuyên gia phân tích dữ liệu
Những người có tính cách nghệ thuật thường yêu thích sự sáng tạo và tự do, và họ thường hoạt động trong các lĩnh vực như nghệ thuật, thiết kế, hoặc biểu diễn.
Nghệ sĩ, nhà thiết kế, họa sĩ, biên tập viên, nhà sản xuất âm nhạc
Những người có tính cách xã hội thường thích giao tiếp và hỗ trợ người khác, thường tìm kiếm công việc trong các lĩnh vực như chăm sóc sức khỏe, giáo dục và tư vấn Họ có xu hướng làm việc với mọi người và cảm thấy hài lòng khi giúp đỡ cộng đồng.
Giáo viên, bác sĩ, y tá, tư vấn viên, nhân viên xã hội
Những người có tính cách doanh nhân, hay còn gọi là Enterprising (E – Quản lý), thường thích lãnh đạo, thuyết phục và tổ chức công việc Họ có khả năng làm việc hiệu quả trong các lĩnh vực như kinh doanh, tiếp thị, quản lý và bán hàng.
Quản lý, giám đốc điều hành, nhân viên bán hàng, nhà đầu tư, nhà lãnh đạo doanh nghiệp
Những người có tính cách quy ước thường thích làm việc với dữ liệu, số liệu và thông tin, thể hiện sự yêu thích đối với sự chính xác Họ có khả năng làm việc hiệu quả trong môi trường văn phòng, xử lý hồ sơ và quản lý dữ liệu.
Kế toán, thư ký, nhân viên ngân hàng, chuyên viên dữ liệu, nhân viên hành chính
Kết quả đạt được
4.1 Kết quả khảo sát HS Để đánh giá tính hiệu quả của các giải pháp trong sáng kiến, GV đã được thực hiện tại tiến hành khảo sát qua Google From và tổng hợp phân tích kết quả lựa
Trong năm học 2023-2024 và 2024-2025, 38 học sinh từ 4 lớp (11A1, 11A4, 11A9, 11A10) đã tham gia vào chương trình chọn nghề tương lai Kết quả thu được cho thấy sự phát triển về năng lực định hướng nghề nghiệp và lựa chọn nghề nghiệp của các em.
Nội dung và phương pháp khảo sát
* Năng lực định hướng nghề của học sinh
Năng lực định hướng nghề của
HS trước khi áp dụng các giải pháp
Năng lực định hướng nghề của
HS sau khi áp dụng các giải pháp
So sánh kết quả trước và sau áp dụng các giải pháp Năng lực Trước khi áp dụng Sau khi áp dụng
1 Nhận thức về tầm quan trọng của việc lựa chọn nghề nghiệp
Mức 3 và dưới 3 chiếm ưu thế, mức 5 khá thấp Chỉ 51/145 HS – 35,17% học sinh nhận thức rõ tầm quan trọng của việc lựa chọn nghề nghiệp phù hợp
Học sinh có sự nhận thức rõ ràng về vai trò của việc lựa chọn nghề nghiệp trong tương lai, với 98 trên 145 học sinh (chiếm 5) thể hiện sự đồng ý mạnh mẽ.
2 Hiểu rõ năng lực, sở thích, tính cách bản thân
Chỉ có 31,72% học sinh, tương đương 46/145 em, đánh giá cao khả năng hiểu bản thân ở mức 3–4, trong khi mức 5 vẫn chưa nổi bật Phần lớn học sinh vẫn chưa xác định được các yếu tố cá nhân cần thiết để lựa chọn nghề nghiệp phù hợp.
Mức 5 tăng mạnh (80 HS), mức 2–
3 giảm → Học sinh hiểu bản thân tốt hơn nhờ công cụ khám phá nghề nghiệp
3 Chọn nghề theo xu hướng
Mức 4–5 cao → nhiều HS thừa nhận chọn nghề theo số đông
Tới 89/145 HS – 61,37% học sinh đồng ý rằng các bạn chọn nghề theo xu hướng đám đông
Mức 5 giảm xuống còn 34/145 HS
→ học sinh suy nghĩ độc lập hơn, giảm ảnh hưởng bởi trào lưu
4 Khả năng liên hệ giữa học tập và nghề nghiệp
Mức 4–5 rất cao 78/145 HS – 57,79% cho biết gặp khó khăn trong việc liên hệ giữa việc học hiện tại và nghề nghiệp tương lai
Mức 3–4 tăng, mức 5 giảm (53/145 HS) → học sinh bước đầu biết kết nối giữa việc học và định hướng nghề
5 Khả năng tự tìm kiếm thông tin nghề nghiệp
Mức 3–4 phổ biến, mức 5 thấp
68/145 HS – 46,89% học sinh thể hiện khả năng tự tìm kiếm thông tin về nghề nghiệp
Mức 4–5 tăng đáng kể (93 HS) → học sinh chủ động hơn trong việc tiếp cận thông tin nghề thông qua công cụ số
6 Biết cách lập kế hoạch học tập theo nghề
Mức 5 thấp còn 41/145 em – 28,27% học sinh biết cách lập kế hoạch học tập gắn với mục tiêu nghề nghiệp
Mức 4–5 tăng mạnh (87 HS) → cho thấy học sinh đã biết xây dựng mục tiêu học tập cụ thể hơn
7 Nhu cầu được hỗ trợ bài bản
Mức 5 luôn chiếm tỷ lệ cao → Khẳng định rằng học sinh rất cần sự định hướng có hệ thống từ nhà trường và giáo viên 117/145 HS – 80,68%
Học sinh đang ở giai đoạn bước đầu hình thành ý thức về nghề nghiệp, nhưng phần lớn chưa có kỹ năng tự định hướng và lên kế hoạch rõ ràng
Học sinh đã có nhận thức ban đầu về nghề nghiệp, có sự chủ động nhất định trong việc tìm hiểu bản thân và ngành nghề
* Nhu cầu, khả năng sử dụng các công cụ số trong lựa chọn nghề tương lai
Trước áp dụng giải pháp
Sau áp dụng giải pháp Kết luận
Sau khi áp dụng giải pháp, lượng HS thường xuyên tham gia công cụ số thông minh để lựa chọn nghề tương lai đã tăng lên từ 36,8% lên 70%
Từ chỗ còn HS cho rằng công cụ số thông minh không hữu ích hoặc bình thường, sau khi áp dụng giải pháp
HS phần lớn cho rằng công cụ số thông minh rất hữu ích (90%)
Sau khi áp dụng, HS tham gia vào hướng nghiệp trực tuyến đã tăng lên từ 14,7% lên 70% số HS được khảo sát
Quan áp dụng giải pháp, HS đã nhận thấy công cụ số thông minh rất hiệu quả, giúp các em lựa chọn nghề nghiệp một cách dễ dàng
Phần lớn học sinh đã chuyển từ việc không muốn hoặc chỉ muốn một ít sử dụng công cụ số thông minh trong tổ chức hoạt động hướng nghiệp sang rất muốn, với tỷ lệ lên đến 95%.
Việc so sánh kết quả khảo sát trước và sau khi áp dụng giải pháp cho thấy rằng công cụ số thông minh đã nâng cao nhận thức của học sinh về vai trò của công nghệ trong định hướng nghề nghiệp Sau khi triển khai các giải pháp này, phần lớn học sinh nhận định rằng công cụ số rất hữu ích, giúp họ dễ dàng tìm hiểu về các ngành nghề và đưa ra lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với sở thích và năng lực cá nhân, đặc biệt khi kết hợp với các phương pháp dạy học tích cực.
4.2 Kết quả khảo sát GV về tính cấp thiết và tính khả thi của các giải pháp mà đề tài đưa ra
Đánh giá tính cấp thiết của việc ứng dụng công cụ số thông minh trong trải nghiệm và hướng nghiệp cho học sinh lớp 11 tại trường THPT Quỳnh Lưu 3 là rất quan trọng Đề tài này tập trung vào 11 chủ đề liên quan đến "lựa chọn nghề tương lai", nhằm phát triển năng lực định hướng nghề cho học sinh Việc này không chỉ giúp học sinh hiểu rõ hơn về các lựa chọn nghề nghiệp mà còn trang bị cho họ những kỹ năng cần thiết để đưa ra quyết định đúng đắn cho tương lai.
Xác định tính khả thi của việc áp dụng các hoạt động trải nghiệm trong công tác giáo dục nhằm phát triển năng lực định hướng nghề nghiệp cho học sinh lớp 11 tại trường THPT Quỳnh Lưu 3 là rất quan trọng Những hoạt động này không chỉ giúp học sinh hiểu rõ hơn về các ngành nghề mà còn tạo cơ hội cho các em rèn luyện kỹ năng cần thiết cho tương lai Việc thực hiện các hoạt động trải nghiệm sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và định hướng nghề nghiệp hiệu quả cho học sinh.
16 giáo viên dạy hoạt động trải nghiệm - hướng nghiệp tại trường THPT Quỳnh Lưu 3
4.2.3 Nội dung và phương pháp khảo sát
Các giải pháp được đề xuất trong đề tài có tính cấp thiết cao đối với việc thực hiện mục tiêu hướng nghiệp hiện nay, nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển nghề nghiệp và thị trường lao động.
Các giải pháp được đề xuất trong đề tài có tính khả thi cao cho việc áp dụng trong chủ đề "Lựa chọn nghề tương lai" trong hoạt động trải nghiệm – hướng nghiệp lớp 11 tại trường THPT Quỳnh Lưu 3.
Phương pháp khảo sát và thang đánh giá
Khảo sát trên phần mềm Google Form
Dựa trên nội dung khảo sát, nhóm tác giả đã áp dụng phương pháp khảo sát qua phần mềm Google Form, sử dụng bảng kiểm với các câu hỏi được phân loại thành 04 mức độ khác nhau.
* Thang đánh giá các mức độ tương ứng với điểm số:
Mức độ rất cần thiết: 4 điểm
Mức độ cần thiết: 3 điểm
Mức độ ít cần thiết: 2 điểm
Mức độ không cần thiết: 1 điểm
4.3 Cách phân tích kết quả điểm trung bình qua phần mềm R
Qua kết quả thu được trên Google Form, bản thân đã phân tích số liệu thông qua phần mềm để tính điểm trung bình theo các bước sau:
Bước 1: Tải Phần mềm R về máy theo đường link sau https://cran.r-project.org/bin/windows/base/
Bước 2: Cài đặt phần mềm R và mở phần mềm
Hình ảnh phần mềm R sau khi mở ra
Bước 3: Nhập số liệu về điểm các mức và số giáo viên đánh giá tương ứng vào phần mềm R để thu được giá trị trung bình 𝑋̅.
4.4 Kết quả khảo sát điểm trung bình qua phần mềm R về sự cấp thiết của và tính khả thi của các giải pháp đã đề xuất
Hình ảnh kết quả số liệu thu được qua khảo sát Google Form https://forms.gle/oUhCYMN1SsaHsrkY7
Các giải pháp Rất cấp thiết Cấp thiết Ít cấp thiết Không cấp thiết
Việc lựa chọn nghề tương lai là rất quan trọng đối với học sinh lớp 11 trường THPT Quỳnh Lưu, vì nó ảnh hưởng đến định hướng và phát triển sự nghiệp sau này Các yếu tố tạo nên thành công trong nghề nghiệp bao gồm đam mê, kỹ năng, và sự kiên trì Học sinh cần nhận thức rõ ràng về sở thích và năng lực của bản thân để đưa ra quyết định đúng đắn cho tương lai.
Hoạt động 2: Khám phá sở thích nghề nghiệp (kĩ thuật chuyên gia mảnh ghép)- link test sở thích nghề nghiệp Holland cho HS lớp
Hoạt động 3: Khám phá bản thân - link test đa trí thông minh và DISC cho
Hoạt động 4: Tìm hiểu ruột nghề, cơ sở đào tạo bằng công nghệ ChatGPT,
ONET ONLINE, sổ tay nghề tra cứu nhanh cho HS lớp 11 trường THPT Quỳnh
Hoạt động 5: Hội thảo nghề nghiệp cho HS lớp 11 trường THPT Quỳnh Lưu 3
Hoạt động 6: Xây dựng kế hoạch học tập theo nghề đã lựa chọn cho HS lớp 11 trường THPT Quỳnh Lưu 3
Kết quả điểm trung bình qua phần mềm R
TT Các giải pháp Các thông số
Việc lựa chọn nghề nghiệp tương lai là rất quan trọng đối với học sinh lớp 11 trường THPT Quỳnh Lưu, vì nó ảnh hưởng đến định hướng và phát triển bản thân Các yếu tố tạo nên thành công trong nghề nghiệp bao gồm sự đam mê, kỹ năng chuyên môn, và khả năng thích ứng với thị trường lao động Học sinh cần nhận thức rõ ràng về sở thích và năng lực của bản thân để đưa ra quyết định đúng đắn cho tương lai.
Trong khoảng cấp thiết và rất cấp thiết
Hoạt động 2: Khám phá sở thích nghề nghiệp (kĩ thuật chuyên gia mảnh ghép)- link test sở thích nghề nghiệp
Holland cho HS lớp 11 trường THPT Quỳnh Lưu 3
Trong khoảng cấp thiết và rất cấp thiết
Hoạt động 3: Khám phá bản thân - link test đa trí thông minh và DISC cho HS lớp 11 trường THPT
Trong khoảng cấp thiết và rất cấp thiết
Hoạt động 4: Tìm hiểu ruột nghề, cơ sở đào tạo bằng công nghệ ChatGPT, ONET ONLINE, sổ tay nghề tra cứu nhanh cho HS lớp 11 trường THPT Quỳnh Lưu 3
Trong khoảng cấp thiết và rất cấp thiết
5 Hoạt động 5: Hội thảo nghề nghiệp cho HS lớp 11 trường THPT Quỳnh Lưu 3 3.75
Trong khoảng cấp thiết và rất cấp thiết
6 Hoạt động 6: Xây dựng kế hoạch học tập theo nghề đã lựa chọn cho HS lớp 11 trường THPT Quỳnh Lưu 3 3.75
Trong khoảng cấp thiết và rất cấp thiết
Nhận xét về sự cấp thiết của các giải pháp đã đề ra
Sau khi phân tích kết quả khảo sát qua Google Form, nhóm tác giả nhận thấy rằng điểm trung bình của 6 giải pháp đề ra đều nằm trong khoảng từ 3 đến 4, cho thấy tính cấp thiết của các giải pháp này Điều này chứng tỏ rằng các giáo viên rất quan tâm và tham khảo những giải pháp này, góp phần định hướng nghề nghiệp tương lai cho học sinh một cách hiệu quả.
