Mục tiêu đổi mới được Nghị quyết 88/2014/QH13 của Quốc hội quy định: “Đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông nhằm tạo chuyển biến căn bản, toàn diện về chất lượng và hiệ
NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN
Vào ngày 20/7/2021, Bộ GD-ĐT đã ban hành Thông tư 22/2021/TT-BGDĐT quy định về đánh giá học sinh Trung học Cơ sở (THCS) và THPT, bao gồm các nguyên tắc, hình thức và quy trình đánh giá, cùng với trách nhiệm của giáo viên và cán bộ quản lý Đến ngày 17/12/2024, Bộ đã phát hành công văn 7991/BGDĐT-GDTrH hướng dẫn thực hiện kiểm tra, đánh giá theo Thông tư 22/2021/TT-BGDĐT Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức tập huấn cho cán bộ quản lý và giáo viên về nội dung kiểm tra, đánh giá, đồng thời hướng dẫn các cơ sở giáo dục xây dựng ma trận, bản đặc tả, đề kiểm tra và hướng dẫn chấm đề kiểm tra định kỳ để đảm bảo yêu cầu chuyên môn và kỹ thuật.
Theo thông tư và công văn, các cơ sở giáo dục có quyền tự chủ trong việc xây dựng chương trình học, dựa trên yêu cầu của Bộ Họ cần tạo ra ma trận và bản đặc tả cho các môn học được đánh giá bằng điểm số Đối với các môn học như Giáo dục thể chất, các cơ sở sẽ lựa chọn nội dung và xác định yêu cầu cần đạt để thực hiện kiểm tra và đánh giá.
Tổng quan về yêu cầu đánh giá năng lực và phẩm chất học sinh môn Giáo dục thể chất lớp 10 theo chương trình giáo dục phổ thông mới đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo thông qua tại phụ lục thông tư 32.
Nội dung Yêu cầu cần đạt
Sử dụng các yếu tố tự nhiên (không khí, nước, ánh sáng, ) và dinh dưỡng để rèn luyện sức khoẻ và phát triển thể chất
MÔN THỂ THAO TỰ CHỌN
Dựa trên điều kiện dạy học của địa phương và nhà trường, học sinh cần được định hướng lựa chọn môn thể thao phù hợp từ các môn thể thao trong Hội khoẻ Phù đổng, cũng như các giải thi đấu quốc gia và quốc tế Các môn thể thao truyền thống của địa phương như Điền kinh, Thể dục, Bơi, Bóng đá và Bóng chuyền cũng nên được xem xét.
Bóng rổ; Cầu lông; Đá cầu; Bóng bàn; Võ
(Vovinam, Võ dân tộc cổ truyền, Karatedo,
Sử dụng các yếu tố tự nhiên như không khí, nước và ánh sáng, cùng với dinh dưỡng hợp lý, có thể giúp rèn luyện sức khỏe và phát triển các tố chất thể lực một cách hiệu quả.
- Có hiểu biết sơ giản về lịch sử môn thể thao được lựa chọn
- Vận dụng được một số điều luật của môn thể thao lựa chọn vào trong tập luyện
- Thực hiện được các kĩ thuật cơ bản của môn thể thao lựa chọn
- Biết điều chỉnh, sửa sai một số động tác thông qua nghe, quan sát, tập luyện của bản thân và tổ, nhóm
Nội dung Yêu cầu cần đạt
Cầu mây; các môn thể thao truyền thống của địa phương;…
- Biết phán đoán, xử lí các tình huống linh hoạt và phối hợp được với đồng đội trong tập luyện và thi đấu môn thể thao ưa thích
- Vận dụng được những hiểu biết về môn thể thao đã lựa chọn để tập luyện hằng ngày
- Thể hiện sự tăng tiến thể lực trong tập luyện
- Đạt tiêu chuẩn đánh giá thể lực học sinh theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo
- Có ý thức tự giác, tinh thần tập thể, đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau trong tập luyện
- Thể hiện sự yêu thích môn thể thao trong học tập và rèn luyện
Tùy vào điều kiện thực tế của từng trường lựa chọn các môn học khác nhau
Năng lực trong môn Giáo dục thể chất là khả năng áp dụng kiến thức, kỹ năng, thái độ và kinh nghiệm vào các hoạt động thể dục thể thao một cách hiệu quả, nhằm đáp ứng yêu cầu của chương trình học và nhu cầu trong cuộc sống.
Khái niệm về năng lực và phẩm chất GDTC:
Năng lực trong giáo dục thể chất (GDTC) bao gồm nhiều khía cạnh quan trọng Đầu tiên, năng lực chăm sóc sức khỏe giúp học sinh biết cách rèn luyện thân thể và thực hành thói quen vận động đúng cách để nâng cao thể chất Thứ hai, năng lực vận động cơ bản cho phép học sinh thực hiện các kỹ thuật thể thao như chạy, nhảy, ném, đá bóng và bơi lội Thứ ba, năng lực hợp tác và tổ chức hoạt động thể chất giúp học sinh phối hợp với người khác và làm việc nhóm trong các hoạt động thể thao Cuối cùng, năng lực tự đánh giá và điều chỉnh cho phép học sinh nhận biết sức khỏe và thể trạng của bản thân, từ đó điều chỉnh hoạt động thể chất cho phù hợp.
Phẩm chất trong môn GDTC thể hiện qua thái độ, tinh thần, ý thức trách nhiệm và đạo đức khi tham gia các hoạt động thể chất
Các phẩm chất quan trọng trong giáo dục thể chất bao gồm sự chăm chỉ và kiên trì, thể hiện qua nỗ lực không ngừng nghỉ trong luyện tập và thi đấu Trung thực và công bằng là yếu tố cần thiết, yêu cầu tuân thủ luật chơi và tôn trọng đối thủ Kỷ luật và trách nhiệm cũng rất quan trọng, đòi hỏi sự tuân thủ nội quy học tập và trách nhiệm với bản thân cũng như tập thể Đoàn kết và hợp tác là những phẩm chất cần thiết, thể hiện qua việc sẵn sàng hỗ trợ đồng đội và phối hợp hiệu quả trong các hoạt động thể chất Cuối cùng, yêu thích hoạt động thể chất là điều kiện tiên quyết, thể hiện qua sự hứng thú và thái độ tích cực đối với việc rèn luyện sức khỏe.
Môn Giáo dục thể chất không chỉ nâng cao thể lực cho học sinh mà còn rèn luyện những phẩm chất tốt đẹp, góp phần hình thành nhân cách và lối sống lành mạnh.
Nguyên tắc xây dựng tiêu chí đánh giá theo hướng phát triển năng lực:
Dựa trên năng lực phẩm chất của bộ môn GDTC, dựa trên nội dung và yêu cầu cần đạt môn Bóng Chuyền lớp 10, sát với đối tượng học sinh
Hiện nay, việc đánh giá môn Bóng chuyền ở cấp THPT chủ yếu dựa vào các bài kiểm tra kỹ thuật cơ bản và thành tích thi đấu Tuy nhiên, phương pháp này chưa phản ánh đầy đủ sự phát triển năng lực toàn diện của học sinh.
Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 yêu cầu đánh giá học sinh dựa trên phát triển phẩm chất và năng lực Tuy nhiên, môn Bóng chuyền hiện chưa có bộ tiêu chí đánh giá cụ thể theo định hướng này, gây khó khăn trong việc áp dụng vào thực tế giảng dạy.
Chương trình mới tập trung vào việc phát triển năng lực thực tiễn và khả năng áp dụng kiến thức vào thực tế, đồng thời hình thành các phẩm chất như trung thực, hợp tác và kiên trì trong học tập và thi đấu.
Kết quả khảo sát học sinh lớp 10 về sự yêu thích các bộ môn thể thao vào đầu năm học 2024-2025 của trường THPT Đông Hiếu như sau:
Bóng chuyền Bóng đá Cầu lông Đá cầu Bóng rổ 165/480 180/482 45/482 48/482 42/482
Kết quả khảo sát đầu năm học 2024-2025 cho thấy tình hình xây dựng bộ tiêu chí đánh giá các môn học tại các trường THPT trên địa bàn huyện Nghĩa Đàn đang được triển khai tích cực.
Trường THPT Tây Hiếu hiện chưa có cơ sở vật chất cho các môn Bóng chuyền, Bóng đá, và Đá cầu, trong khi Cầu lông đang trong quá trình xây dựng Tương tự, Trường THPT Thái Hòa cũng chưa có Bóng chuyền và Đá cầu, nhưng Cầu lông đang được xây dựng Đặc biệt, Trường THPT Đông Hiếu đã có cơ sở cho Bóng chuyền từ năm 2023, trong khi các môn khác như Bóng đá và Cầu lông cũng đang trong giai đoạn xây dựng.
THPT 1/5 Chưa Đang XD Đang XD Chưa
Để hỗ trợ giáo viên trong việc đánh giá học sinh một cách chính xác, khách quan và toàn diện, cần thiết phải xây dựng một bộ tiêu chí đánh giá phù hợp với định hướng này.
THIẾT KẾ BỘ TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC, PHẨM CHẤT MÔN BÓNG CHUYỀN HỌC SINH LỚP 10 THPT THEO CHƯƠNG TRÌNH 2018
BÓNG CHUYỀN HỌC SINH LỚP 10 THPT THEO CHƯƠNG TRÌNH 2018
Mục tiêu của việc xây dựng bộ tiêu chí đánh giá năng lực và phẩm chất học sinh lớp 10 môn Bóng chuyền theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 là đảm bảo tính khoa học, khách quan và phù hợp với thực tiễn giảng dạy tại trường THPT Đông Hiếu.
Hỗ trợ giáo viên trong việc đánh giá toàn diện học sinh về kỹ thuật, chiến thuật và tinh thần thể thao, nhằm nâng cao chất lượng dạy và học môn bóng chuyền.
Giúp học sinh nắm vững yêu cầu đánh giá sẽ tạo động lực cho việc phát triển năng lực cá nhân, đồng thời hình thành những phẩm chất tích cực như kiên trì, trung thực, hợp tác và sáng tạo.
Đổi mới phương pháp giảng dạy và đánh giá môn học nhằm phát triển phẩm chất và năng lực người học là cần thiết để đáp ứng yêu cầu cải cách giáo dục phổ thông Cần xây dựng các tiêu chí đánh giá toàn diện, không chỉ chú trọng vào kỹ thuật mà còn tập trung vào tư duy chiến thuật, thể lực, dinh dưỡng, tinh thần đồng đội và phẩm chất cá nhân.
Dựa vào nội dung bài học và yêu cầu cần đạt của môn Bóng chuyền, toàn bộ mục tiêu và yêu cầu cần đạt cho học sinh lớp 10 được xác định rõ ràng.
Học sinh cần nắm vững lịch sử hình thành và phát triển môn Bóng chuyền trên thế giới và tại Việt Nam, từ đó tự giác tìm hiểu và trao đổi kiến thức với bạn bè Các em cũng cần nhận thức được vai trò của các yếu tố tự nhiên như không khí, nước, ánh sáng và tầm quan trọng của dinh dưỡng trong việc rèn luyện sức khỏe và phát triển thể chất Việc áp dụng hợp lý các yếu tố tự nhiên và dinh dưỡng sẽ giúp các em nâng cao sức khỏe Hơn nữa, học sinh cần biết hợp tác và hỗ trợ nhau trong việc hiểu rõ tầm quan trọng của dinh dưỡng và các yếu tố tự nhiên trong quá trình luyện tập.
Phần tự chọn môn Bóng chuyền bao gồm 2 chủ đề, mỗi chủ đề có những yêu cầu riêng biệt cần đạt được Trình tự các yêu cầu này được xác định rõ ràng để đảm bảo sự nhất quán và hiệu quả trong quá trình học tập.
Học sinh cần thực hiện các bước di chuyển cơ bản trong môn Bóng chuyển và biết cách điều chỉnh, sửa lỗi thông qua quan sát, nghe và tập luyện cùng bạn dưới sự hướng dẫn của giáo viên Đồng thời, các em cũng cần vận dụng các bước di chuyển này trong quá trình tập luyện và thi đấu Ngoài ra, việc tự giác và tích cực hợp tác với bạn bè để hoàn thành bài tập và tham gia các trò chơi vận động là rất quan trọng.
Kỹ thuật chuyển bóng thấp tay bằng hai tay trước mặt đã được thực hiện thành công Người tập có khả năng điều chỉnh và sửa các lỗi sai thông qua việc nghe, quan sát và luyện tập Họ cũng có thể vận dụng kỹ thuật này trong quá trình luyện tập và thi đấu, đồng thời phối hợp tích cực với bạn tập và tham gia trò chơi theo nhiệm vụ được phân công.
Kỹ thuật chuyển bóng cao tay bằng hai tay trước mặt đã được thực hiện thành công, với khả năng tự điều chỉnh các lỗi sai trong quá trình thực hiện Người tập có thể vận dụng kỹ thuật này trong luyện tập và trong các buổi đầu tập, thể hiện sự trung thực và ham học hỏi.
9 giúp đỡ bạn, tự giác hoàn thành nhiệm vụ hoạt động trên lớp và tự tập luyện ngoài giờ học
Kỹ thuật phát bóng thấp tay trước mặt có thể được thực hiện hiệu quả, giúp bạn điều chỉnh và sửa lỗi thông qua quan sát và luyện tập Việc vận dụng kỹ thuật này trong quá trình tập luyện và khởi động là rất quan trọng.
Kỹ thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đà là một kỹ năng cơ bản cần thực hiện Người tập có thể áp dụng kỹ thuật này trong quá trình luyện tập và huấn luyện, thể hiện sự yêu thích, tự giác, trung thực và ham học hỏi trong hoạt động thể thao.
Thực hiện kỹ thuật chắn bóng cơ bản và biết tự điều chỉnh, sửa lỗi thông qua nghe, quan sát và luyện tập Vận dụng kỹ thuật chân bóng trong quá trình tập luyện, thể hiện sự chăm chỉ và yêu thích môn bóng chuyền Trung thực, tôn trọng và hỗ trợ bạn bè trong luyện tập cũng như tham gia các trò chơi vận động.
2.2 Số liệu điều tra, khảo sát tình hình thực tế việc đánh giá của GV hiện nay ở các trường giảng dạy môn Bóng chuyền:
Tôi đã thực hiện một cuộc khảo sát qua Google Form với các trưởng nhóm GDTC tại các trường THPT ở Nghĩa Đàn, Thái Hòa, Thị xã Hoàng Mai và Quỳnh Lưu, và kết quả thu được như sau:
2.3 Xây dựng bộ tiêu chí đánh giá học sinh theo năng lực và phẩm chất
Xây dựng Bộ tiêu chí đánh giá theo ba nhóm chính: năng lực đặc thù, năng lực chung và phẩm chất cá nhân
2.3.1 Xác định mục tiêu xây dựng tiêu chí: tạo sự hứng thú, yêu thích học tập của các em, nâng cao thể lực, kỹ năng chăm sóc sức khỏe, kỹ năng điều tiết dinh dưỡng hàng ngày của học sinh; là cung cấp thông tin chính xác, kịp thời, có giá trị về mức độ đáp ứng yêu cầu cần đạt của môn Bóng chuyền và sự tiến bộ của học sinh để hướng dẫn hoạt động học tập, điều chỉnh các hoạt động dạy học, quản lý và phát triển chương trình, bảo đảm sự tiến bộ của từng học sinh và nâng cao chất lượng giáo dục thể chất ở trường THPT; là hoạt động thu thập thông tin và so sánh mức độ đạt được của học sinh so với yêu cầu cần đạt của môn học nhằm cung cấp thông tin chính xác, kịp thời, có giá trị về sự tiến bộ của học sinh, mức độ đáp ứng yêu cầu cần đạt của chương trình để trên cơ sở đó điều chỉnh hoạt động dạy học và cách tổ chức quản lí nhằm không ngừng nâng cao chất lượng giáo dục nói chung, chất lượng dạy học GDTC nói riêng
2.3.2 Xác định nguyên tắc xây dựng tiêu chí
Khảo sát tính cấp thiết, tính khả thi của và kết quả của đề tài
Để xây dựng kế hoạch dạy học cho năm học tới, tôi đã tiến hành khảo sát ý kiến của giáo viên và học sinh về tính cấp thiết và khả thi của bộ tiêu chí Kết quả khảo sát cho thấy phản hồi tích cực, tạo điều kiện thuận lợi cho việc hoàn thiện và chuẩn bị ý tưởng cho khối 11 trong năm học tới.
4.2 Đối tượng khảo sát và phương pháp khảo sát
TT Đối tượng Số lượng
1 Giáo viên GDTC trong và ngoài trường 30
Để thực hiện khảo sát, tôi đã tạo một phiếu trưng cầu ý kiến trên Google Forms nhằm thu thập phản hồi từ học sinh và giáo viên Phiếu khảo sát này tập trung vào việc đánh giá tính cấp thiết và khả thi của đề tài "Thiết kế rubric để đánh giá kết quả rèn luyện phẩm chất của học sinh theo thông tư 22/2021/TT-BGDĐT" Mọi ý kiến đóng góp từ giáo viên và học sinh đều rất quan trọng để hoàn thiện đề tài này.
Phiếu được thiết kế dựa trên hai tiêu chí chính: tính cấp thiết và khả năng thực hiện của các giải pháp, được phân loại theo 4 mức độ và mã hóa bằng thang điểm.
TT Thang đánh giá Mức điểm
1 Không cấp thiết/Không khả thi 1
2 Ít cấp thiết/ Ít khả thi 2
4 Rất cấp thiết/ Rất khả thi 4 Để có kết quả chính xác về tính khả thi và cấp thiết, chúng tôi sử dụng phần mềm
SPSS đã được sử dụng để phân tích kết quả khảo sát thu thập từ Google Form Qua phần mềm này, chúng tôi đã tính toán được điểm trung bình và thứ hạng của các biện pháp Cụ thể như sau:
Từ bảng chỉ số IBM SPSS, chúng tôi đã thống kê tổng điểm, điểm trung bình và đánh giá tính khả thi cũng như cấp thiết của các biện pháp.
Kết quả khảo sát về tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp đã đề xuất Tính khả thi
Mối tương quan giữa tính cấp thiết và tính khả thi
Hệ số tương quan giữa tính cấp thiết và tính khả thi đạt 0.75, cho thấy mối liên hệ dương mạnh giữa hai yếu tố này Tất cả các biện pháp đều được đánh giá ở mức 4, tương đương với tính cấp thiết và khả thi cao Điều này cho thấy học sinh và giáo viên đều mong muốn tiếp cận bộ tiêu chí mà chúng tôi thiết kế, và các biện pháp đề xuất đều có tính khả thi trong quá trình dạy Bóng chuyền cho học sinh lớp 10.
III KẾT LUẬN 3.1 Kết luận
Trong những năm qua, Đảng, Nhà nước và Ngành giáo dục đã nỗ lực không ngừng để đổi mới giáo dục, nhằm đưa nền giáo dục Việt Nam tiếp cận quốc tế và đào tạo người học có đủ năng lực, phẩm chất của công dân toàn cầu Để đạt được mục tiêu này, cần sự chung tay của toàn xã hội, đặc biệt là các giáo viên trong lĩnh vực giáo dục thể chất.
Thông tư 22 của BGD đã mang lại những cải tiến tích cực trong việc đánh giá và xếp loại học sinh Tuy nhiên, giáo viên cần chủ động thiết kế tiêu chí đánh giá phẩm chất và năng lực phù hợp với thực tiễn và yêu cầu môn học Trường THPT Đông Hiếu đã kiểm chứng điều này qua việc thực hiện đề tài nghiên cứu.
Quá trình nghiên cứu của chúng tôi bắt đầu từ khi Thông tư ra đời và đã trải qua nhiều trăn trở ban đầu Tuy nhiên, sau khi triển khai tại hai lớp thực nghiệm, chúng tôi nhận được những hiệu quả tích cực cùng phản hồi tốt từ học sinh và đồng nghiệp, cả trong và ngoài trường.
Từ thực tế công tác giảng dạy GDTC theo chương trình mới của mình, tôi nhận thấy việc vận dụng
Bộ tiêu chí đánh giá phẩm chất học sinh trong môn GDTC, đặc biệt là môn Bóng chuyền, đã mang lại nhiều kết quả tích cực Nó không chỉ giúp giáo viên thực hiện đánh giá một cách công bằng và khách quan, mà còn giúp học sinh nhận thức rõ hơn về tiêu chí đánh giá, từ đó cải thiện phẩm chất và năng lực của bản thân.
Để sáng kiến này đạt hiệu quả tối đa, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa giáo viên bộ môn trong việc hiểu và áp dụng bộ tiêu chí Việc cập nhật và điều chỉnh bộ tiêu chí cho phù hợp với từng đối tượng học sinh và từng nhà trường cũng rất quan trọng Hy vọng rằng sáng kiến này sẽ nâng cao chất lượng giảng dạy môn Giáo dục thể chất, đặc biệt là Bóng Chuyền ở bậc THPT, góp phần đào tạo những học sinh có đủ Đức, Trí, Thể, Mĩ theo mục tiêu của chương trình Giáo dục phổ thông.
3.2 Ý nghĩa và đóng góp của đề tài: Ý nghĩa:
Đề tài này nhằm hoàn thiện hệ thống đánh giá môn bóng chuyền theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, đồng thời cung cấp cơ sở cho các trường THPT khác tham khảo và áp dụng.
Bộ tiêu chí cung cấp cho giáo viên công cụ đánh giá chính xác, công bằng và linh hoạt, từ đó nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập môn bóng chuyền tại trường THPT Đông Hiếu.
Việc áp dụng bộ tiêu chí trong giáo dục không chỉ nhằm đánh giá kỹ thuật mà còn giúp học sinh phát triển những phẩm chất cần thiết, từ đó góp phần hình thành nhân cách và ý thức thể thao lành mạnh.
Đề tài này nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy và tập luyện môn bóng chuyền trong trường học, từ đó tạo điều kiện phát hiện và bồi dưỡng học sinh có năng khiếu Qua đó, góp phần phát triển phong trào thể thao học đường một cách hiệu quả.