Skkn lựa chọn một số bài tập nâng cao hiệu quả kĩ thuật chuyền bóng thấp tay bằng hai tay trước mặt ( Đệm bóng ) môn bóng chuyền cho học sinh lớp 10 trường thpt nguyễn xuân Ôn, tỉnh nghệ an

Trong quá trình phân tích tổng hợp tài liệu đề tài lựa chọn những vấn đề có liên quan đến công tác giảng dạy, huấn luyện kỹ thuật Đệm bóng, tìm ra các luận cứ khoa học phù hợp với thực t

LỰA CHỌN MỘT SỐ BÀI TẬP NÂNG CAO HIỆU QUẢ KĨ THUẬT

CHUYỀN BÓNG THẤP TAY BẰNG HAI TAY TRƯỚC MẶT ( ĐỆM BÓNG ) MÔN BÓNG CHUYỀN CHO HỌC SINH LỚP 10

TRƯỜNG THPT NGUYỄN XUÂN ÔN, TỈNH NGHỆ AN

LĨNH VỰC: GIÁO DỤC THỂ CHẤT

Tác giả: NGÔ SĨ NHẪN Giáo viên giảng dạy môn: GIÁO DỤC THỂ CHẤT ĐIỆN THOẠI: 0977138468

NĂM HỌC: 2024 - 2025

SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO NGHỆ AN

=== *** ===

ĐỀ TÀI:

LỰA CHỌN MỘT SỐ BÀI TẬP NÂNG CAO HIỆU QUẢ KĨ THUẬT

CHUYỀN BÓNG THẤP TAY BẰNG HAI TAY TRƯỚC MẶT ( ĐỆM BÓNG ) MÔN BÓNG CHUYỀN CHO HỌC SINH LỚP 10

TRƯỜNG THPT NGUYỄN XUÂN ÔN, TỈNH NGHỆ AN

LĨNH VỰC: GIÁO DỤC THỂ CHẤT

NĂM HỌC: 2024 - 2025

1 Phương pháp tổng hợp phân tích tài liệu 2

1 Môn học Giáo dục thể chất cấp THPT trong chương

2 Cơ sở lý luận của việc thực hiện kĩ thuật chuyền bóng

thấp tay bằng hai tay trước mặt (Đệm bóng) 4 2.1 Kĩ thuật đệm bóng bằng hai tay trước mặt 4

2.2 Cơ sở khoa học của việc thực hiện kĩ thuật đệm

2.3 Nguyên tắc hình thành kĩ xảo động tác của tập

9

1.2 Cơ sở vật chất phục vụ công tác Giáo dục thể

1.3 Nhu cầu tập luyện các môn thể thao tự chọn của

2 Thực trạng sinh lớp 10 khi học kĩ thuật Đệm bóng

bằng hai tay trước mặt môn Bóng chuyền 11

1 Cơ sở khoa học về phương pháp tập luyện 13

1.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển kĩ

18

3.2 Xây dựng mục đích, cách thực thực hiện các bài

4 Khảo sát đánh giá tính khả thi của các bài tập 25

5 Kết quả đạt được sau khi áp dụng các giải pháp 27

- SKKN: Sáng kiến kinh nghiệm

- Đệm bóng: Chuyền bóng thấp tay bằng hai tay trước mặt

1

LỰA CHỌN MỘT SỐ BÀI TẬP NÂNG CAO HIỆU QUẢ KĨ THUẬT

CHUYỀN BÓNG THẤP TAY BẰNG HAI TAY TRƯỚC MẶT ( ĐỆM BÓNG ) MÔN BÓNG CHUYỀN CHO HỌC SINH LỚP 10

TRƯỜNG THPT NGUYỄN XUÂN ÔN, TỈNH NGHỆ AN

PHẦN A ĐẶT VẤN ĐỀ

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Giáo dục Thể chất (GDTC) là môn học ở trường THPT với mục đích góp

phần tạo nên sự phát triển hài hòa toàn diện cho học sinh về đạo đức, trí tuệ, sức

khỏe, ý chí… Ngày 26 tháng 12 năm 2018, Bộ GD&ĐT đã công bố chương trình

giáo dục phổ thông 2018 Nội dung chương trình môn GDTC trong trường phổ

thông được chia làm 2 giai đoạn: Giai đoạn giáo dục cơ bản (lớp 1 đến lớp 9) và

giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp (lớp 10 đến lớp 12) Đặc biệt giai đoạn

giáo dục định hướng nghề nghiệp, môn Giáo dục thể chất học sinh được chọn nội

dung hoạt động thể thao phù hợp với nguyện vọng, năng khiếu của mình và khả

năng đáp ứng về cơ sở vật chất của nhà trường để tiếp tục phát triển kĩ năng chăm

sóc sức khoẻ và vệ sinh thân thể, phát triển về nhận thức và năng khiếu thể thao,

đồng thời giúp những học sinh có năng khiếu thể thao tự chọn định hướng nghề

nghiệp phù hợp

Căn cứ vào điều kiện đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất của Nhà trường, nhu

cầu tập luyện môn thể thao của học sinh, Trường THPT Nguyễn Xuân Ôn đã lựa

chọn môn thể thao Bóng chuyền để xây dựng kế hoạch dạy học (Kế hoạch giáo

dục) môn GDTC, từ đó số đông các em học sinh lựa chọn môn Bóng chuyền để

học tập, tập luyện phù hợp với năng lực, yêu thích

Bóng chuyền là môn thể thao có tính hấp dẫn cao, dễ tập, thích hợp với mọi

lứa tuổi, giới tính Đặc điểm hoạt động thi đấu bóng chuyền là tổ hợp của nhiều tư

thế kỹ thụât cơ bản như: Phát bóng, đệm bóng, đập bóng, chuyền bóng, chắn bóng

tạo nên hệ thống chiến thuật Trong đó kĩ thuật chuyền bóng thấp tay bằng hai tay

trước mặt ( Đệm bóng ) là một trong những kỹ thuật cơ bản và quan trọng trong

bóng chuyền Nó là khâu đầu tiên tạo tiền đề cho kỹ thuật tấn công tiếp theo đạt

hiệu quả cao Đặc biệt hơn, kỹ thuật chuyền bóng thấp tay bằng hai tay trước mặt

(Đệm bóng ) còn là kỹ thuật phòng thủ chắc chắn nhất khi đối phương tấn công

Trong quá trình giảng dạy, chúng tôi nhận thấy được sự hấp dẫn và lợi ích

của môn Bóng chuyền mang lại, song để đạt được trình độ kỹ thuật cao không phải

là điều đơn giản Nếu ngay từ đầu người tập không tạo cho mình khái niệm đúng

về kĩ thuật động tác thì dần dần trong quá trình tập luyện sẽ trở thành thói quen sai

và khó sửa, hạn chế nhiều trong quá trình tiếp thu và hoàn thiện kỹ thuật cũng như

nâng cao hiệu quả kỹ - chiến thuật trong tập luyện và thi đấu

Từ thực tế, với kinh nghiêm giảng dạy của bản thân, tôi nghiên cứu đề xuất

sáng kiến: “Lựa chọn một số bài tập nâng cao hiệu quả kĩ thuật chuyền bóng

thấp tay bằng hai tay trước mặt ( Đệm bóng ) môn Bóng chuyền cho học sinh lớp 10 Trường THPT Nguyễn Xuân Ôn, tỉnh Nghệ An”

II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Thông qua nghiên cứu lý luận và thực tiễn, tiến hành đánh giá thực trạng việc tập luyện kĩ thuật chuyền bóng thấp tay bằng hai tay trước mặt ( Đệm bóng) của học sinh lớp 10 Trường THPT Nguyễn Xuân Ôn Trên cơ sở đó, lựa chọn một

số bài tập phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả tập luyện kĩ thuật chuyền bóng thấp tay bằng hai tay trước mặt ( Đệm bóng) cho học sinh lớp 10 Trường THPT Nguyễn

Xuân Ôn, tỉnh Nghệ An

III NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

1 Thực trạng điều kiện dạy học tổ chức dạy học và những hạn chế đối với học sinh lớp 10 khi học kĩ thuật chuyền bóng thấp tay bằng hai tay trước mặt (Đệm bóng) trong môn Bóng chuyền

2 Lựa chọn một số bài tập nhằm nâng cao hiệu quả kĩ thuật chuyền bóng thấp tay bằng hai tay trước măt (Đệm bóng ) cho học sinh lớp 10 tại Trường THPT Nguyễn Xuân Ôn

IV ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, THỜI GIAN NGHIÊN CỨU

1 Đối tượng nghiên cứu: một số bài tập phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả tập luyện kĩ thuật chuyền bóng thấp tay bằng hai tay trước mặt ( Đệm bóng) cho học sinh lớp 10

2 Phạm vi nghiên cứu: Học sinh lớp 10 Trường THPT Nguyễn Xuân Ôn

3 Thời gian nghiên cứu: tháng 6/2024 đến tháng 3/2025

V PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1 Phương pháp tổng hợp phân tích tài liệu

Sử dụng phương pháp này trong quá trình nghiên cứu nhằm hệ thống hóa các kiến thức có liên quan đến lĩnh vực nghiên cứu Các tài liệu chuyên môn có liên quan được lấy từ các nguồn tài liệu khác nhau Trong quá trình phân tích tổng hợp tài liệu đề tài lựa chọn những vấn đề có liên quan đến công tác giảng dạy, huấn luyện kỹ thuật Đệm bóng, tìm ra các luận cứ khoa học phù hợp với thực tiễn góp phần nâng cao hiệu quả dạy học bóng chuyền

2 Phương pháp phỏng vấn

Đây là phương pháp được sử dụng nhằm thu thập ý kiến khảo sát của các giáo viên GDTC, các huấn luyện viên Bóng chuyền nhằm phục vụ cho việc điều tra thực trạng, đánh giá hiệu quả việc lựa chọn các bài tập nâng cao kỹ thuật Đệm bóng trong môn bóng chuyền

4 Phương pháp thực nghiệm sư phạm

Phương pháp này được sử dụng để đánh giá tác động các bài tập lựa chọn, xây dựng và áp dụng vào thực tiễn nhằm nâng cao hiệu quả kĩ thuật chuyền bóng thấp tay bằng hai tay trước mặt ( Đệm bóng ) cho học sinh lớp 10 Trường THPT Nguyễn Xuân Ôn

5 Phương pháp toán học thống kê

Đề tài sử dụng phương pháp toán học thống kê, phần mềm Excel để xử lý các

số liệu thu được trong quá trình khảo sát, đánh giá kết quả

Số trung bình cộng: ( ) 1

n

i

Xi X

n



VI ĐIỂM MỚI CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Đánh giá đúng thực trạng các điều kiện để tổ chức các hoạt động dạy học môn Thể thao tự chọn Bóng chuyền đáp ứng theo chương trình Giáo dục phổ thông

2018 tại Trường THPT Nguyễn Xuân Ôn và những yêu cầu đối với học sinh lớp 10 khi học kĩ thuật chuyền bóng thấp tay bằng hai tay trước mặt ( Đệm bóng ) môn Bóng chuyền Từ đó lựa chọn một số bài tập phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả kĩ thuật Đệm bóng bằng hai tay trước mặt cho học sinh

Kết quả của sáng kiến kinh nghiệm là sản phẩm khoa học góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện chương trình Giáo dục phổ thông năm 2018 giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp (cấp THPT) nói chung và kĩ thuật môn Bóng chuyền nói riêng

X

để rèn luyện hoàn thiện thể chất

Từ sự đổi mới của chương trình GDTC 2018, Sở GD&ĐT Nghệ An, lãnh đạo các trường phổ thông ủng hộ việc lựa chọn một số môn thể thao phù hợp với điều kiện CSVC, đội ngũ giáo viên, nhu cầu của học sinh để chỉ đạo xây dựng kế hoạch, tổ chức dạy học môn GDTC cho học sinh

Và Bóng chuyền là môn thể thao đáp ứng các tiếu chí: được số đông học sinh yêu thích; điều kiện sân bãi, bóng, thiết bị tập luyện đơn giản; kĩ thuật dễ thực hiện, phù hợp với mọi lứa tuổi, giới tính … nên Trường THPT Nguyễn Xuân Ôn

đã lựa chọn, xây dựng kế hoạch tổ chức dạy học chính khóa, ngoại khóa cho học sinh

2 Cơ sở lý luận của việc thực hiện kĩ thuật chuyền bóng thấp tay bằng hai tay trước mặt ( Đệm bóng )

2.1 Kĩ thuật đệm bóng bằng hai tay trước mặt

2.1.1 Đặc điểm

Chuyền bóng thấp tay (đệm bóng) là kĩ thuật sử dụng cẳng tay, bàn tay để chuyền bóng đi, diện tiếp xúc giữa tay với bóng rộng nhưng điểm tiếp xúc lại ít hơn chuyền bóng cao tay, do đó hạn chế được phạm lỗi kỹ thuật như dính bóng, hai tiếng Đệm bóng là kỹ thuật phòng thủ dùng chủ yếu để đỡ phát bóng, đỡ đập

- Cấu trúc kỹ thuật đơn giản, dễ tiếp thu và thực hiện thuận lợi hơn kỹ thuật

chuyền bóng cao tay

Người đứng ở tư thế trung bình, hai chân rộng bằng hoặc hơn vai, hai tay co

tự nhiên ở hai bên sườn, mắt quan sát bóng, thân hơi gập

Khi người tập xác định chính xác được điểm rơi của bóng và ở tầm thích hợp thì hai tay đưa ra đỡ bóng Hai tay duỗi thẳng, hai bàn tay đặt chéo lên nhau và nắm lại, bàn tay nọ bọc lấy bàn tay kia, hai ngón cái song song kề nhau (H.2)

nắm và ép chặt vào nhau, toàn thân hơi lao về trước

Giai đoạn kết thúc

Tay vươn theo bóng khoảng tầm ngang ngực thì dừng lại Người tập nhanh

chóng trở về tư thế cơ bản chuẩn bị cho các hoạt động tiếp theo

2.2 Cơ sở khoa học của việc thực hiện kĩ thuật đệm bóng

Trong tập luyện và thi đấu thể thao: Tấn công và phòng thủ là hai mặt mâu thuẫn của một thể thống nhất Chúng có mối quan hệ biện chứng, cái này là cơ sở, là tiền đề của cái kia Hai mặt ấy dựa vào nhau, thúc đẩy nhau phát triển Vì vậy trong việc bố trí các bài tập kỹ thuật, chiến thuật người giáo viên, huấn luyện viên phải đặc biệt quan tâm tới việc thúc đẩy các mối quan hệ giữa tấn công và phòng thủ Phải lấy các bài tập tấn công để nâng cao hiệu quả phòng thủ và ngược lại nâng cao trình độ phòng thủ là tiền đề đưa khả năng tấn công lên một bước cao hơn

Đối với môn bóng chuyền, bốn dạng kỹ thuật đặc trưng đó là: Phát bóng, chuyền bóng, đệm bóng, đập bóng Những loại hình kỹ thuật này có mối quan hệ biện chứng với nhau như mối quan hệ giữa chuyền bóng và đập bóng; chuyền bóng thấp bằng hai tay trước mặt (đệm bước 1) với chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt (chuyền bước 2) nhưng đồng thời nó cũng có mặt mâu thuẫn với nhau, đối kháng và thúc đẩy nhau phát triển như: Phát bóng với đón đỡ bước 1; Đập bóng với chắn bóng

Những loại hình kỹ thuật trong bóng chuyền bao hàm nhũng hình thái động tác khác nhau Song kĩ thuật đệm bóng là kỹ thuật tưởng như dễ học, dễ thực hiện tuy nhiên khi thực hiện để đạt được mức độ chuẩn, chính xác cao thì khó Vì vậy kĩ

thuật đệm bóng thấp tay bằng hai tay trước mặt không nên thực hiện ở trạng thái tĩnh mà phải thực hiện ở trạng thái động (thường xuyên di chuyển), ngoài ra còn phải có nhiều người phối hợp tập luyện

Đệm bóng bằng hai tay trước mặt là một kỹ thuật cơ bản trong bóng chuyền,

nó đóng vai trò quan trọng Vừa là hạt nhân trên sân, vừa là người chỉ huy điều hành để đưa bóng lên vị trí tấn công Khi chuyền bóng từ dưới lên cao hơi chếch

về trước theo hướng bóng đi đồng thời phải phối hợp lực toàn thân: Chân đạp đất duỗi các khớp, dùng sức đạp hông, vai, cánh tay, cẳng tay

Xu thế bóng chuyền hiện đại cho thấy: Khi vận động viên thực hiện kĩ thuật đệm bóng thấp tay chuẩn, yêu cầu vận động viên phải di chuyển nhanh, linh hoạt, nhạy cảm, có sự phán đoán bóng tốt Điều quan trọng hơn hết khi thực hiện hoàn thiện động tác thì VĐV phải nắm vững kĩ thuật, biết cảm giác dùng sức tốt, phán đoán chính xác đường bóng của đối phương di chuyển tới

Cơ sở để thực hiện kĩ thuật đệm bóng thấp tay bằng hai tay trước mặt có hiệu quả cao là dựa trên một số yếu tố như: Di chuyển nhanh linh hoạt, xử lý kịp thời tình huống trận đấu như: bóng di chuyển trên không, sự di chuyển, phối hợp của đồng đội và của đối phương, luôn quan sát, chú ý trong thi đấu, biết duy trì trạng thái tâm lý của đội bằng những hoạt động cá nhân, động viên các cầu thủ trên sân để tăng cường sự phối hợp nhịp nhàng để giành thắng lợi Khi hàng trên tham gia tấn công, hàng dưới phải nhanh chóng bọc lót phòng thủ cho vững vàng

2.3 Nguyên tắc hình thành kĩ xảo động tác của tập luyện bóng chuyền

Hoạt động của kĩ thuật đệm bóng thấp tay luôn liên quan mật thiết tới sự phân tích tình huống thi đấu và xác định phương thức thực hiện kĩ thuật tối ưu Từ

đó nâng cao chất lượng thực hiện của người đỡ bóng Quá trình quyết định nhiệm

vụ kĩ - chiến thuật liên quan chặt chẽ tới tốc độ và hoạt động tư duy Hoạt động và

tư duy của vận động viên bao gồm:

- Phân tích và đánh giá tình huống;

- Xác định tình huống trận đấu;

- Dự định phương án giải quyết;

- Tôi ưu hóa;

- Thông qua sự chỉ đạo thần kinh để quyết định

Trong quá trình giải quyết các nhiệm vụ huấn luyện viên hoặc giáo viên cần phải nắm được nguyên tắc hệ thống trong cơ sơ lựa chọn bài tập và mối liên hệ tương hỗ giữa chúng khi tiến hành lựa chọn, đưa ra các bài tập với mục đích tạo ảnh hưởng đến sự phát triển các tố chất và khả năng cần thiết của bài tập

- Nắm vững cơ sở kỹ năng phán đoán chuẩn bị chuyền bóng thấp tay

- Kết hợp giữa tố chất và năng lực cơ sở khả năng chuyền bóng

- Hoàn thiện kỹ xảo chuyền bóng

- Giảng dạy các tình huống chiến thuật chuyền bóng trong chiến thuật cá nhân, nhóm, đồng đội

Theo phương pháp thực hiện các bài tập đó có thể chia làm hai dạng: Bài tập không có dụng cụ; Bài tập với dụng cụ (bóng đặc, bóng nhồi, bóng rổ, …)

3 Đặc điểm môn bóng chuyền

3.1 Đặc điểm môn bóng chuyền

Môn Bóng chuyền ra đời ở Mỹ từ năm 1895 do một giáo viên thể dục tên là UyLyam Moocgân sáng lập ra Bước đầu các điều luật còn đơn giản, nhưng dần dần được hình thành và thay đổi Đến nay đã trở thành môn thể thao được nhiều người ưa thích như: Tính hấp dẫn trong thi đấu và kỹ chiến thuật trong thi đấu của VĐV đạt đến trình độ cao Sự phát triển của môn Bóng chuyền không chỉ đánh dấu bằng số lượng các thành viên trong Liên Đoàn Bóng chuyền quốc tế FIVB mà còn thể hiện bởi sự luôn luôn đổi mới về luật thi đấu, trình độ phát triển kỹ chiến thuật tài nghệ của VĐV

Bóng chuyền là môn thể thao tập thể, đòi hỏi mỗi thành viên của đội không chỉ có trình độ thể lực tốt, kỹ - chiến thuật hoàn hảo và tâm lý vững vàng mà còn biết tổ chức phối hợp nhịp nhàng ăn ý, có ý đồ chiến thuật chính xác trong từng trận đấu Bóng chuyền là môn thể thao mà khi hoạt động chủ yếu dùng bàn tay và cẳng tay trực tiếp đánh vào bóng

Hoạt động bóng chuyền là hoạt động không chu kỳ Trong thi đấu thường xuyên có những tình huống khác nhau xảy ra và diễn biến liên tục Vị trí thi đấu của các cầu thủ trên sân luôn luôn thay đổi và sau mỗi lần giành quyền phát bóng thì vị trí đấu thủ luân chuyển theo chiều kim đồng hồ Do vậy đòi hỏi mỗi đấu thủ bóng chuyền phải có thể lực tốt và trình độ kỹ chiến thuật toàn diện, biết vận dụng nhiều tư thế và kỹ thuật đánh bóng khác nhau Có như vậy mới hoàn thành được chức năng, nhiệm vụ ở bất kỳ vị trí nào trên sân

Trong thi đấu bóng chuyền, kỹ chiến thuật luôn luôn thay đổi, biến hóa đa dạng, nhưng vẫn mang tính liên hoàn, nhịp điệu Chính vì vậy mà khi thi đấu bóng chuyền thường diễn ra sôi nỗi, sinh động và có tính hấp dẫn cao Do điều kiện thiết

bị đơn giản, dễ tập, thi đấu hấp dẫn nên bóng chuyền là môn thể thao được quần chúng ưa thích tập luyện và rất phổ cập ở nước ta

3.2 Đặc điểm thi đấu Bóng chuyền

Bóng chuyền là môn thể thao tập thể gồm hệ thống các bài tập hỗn hợp, là hoạt động không có chu kỳ theo tình huống cụ thể Tập luyện Bóng chuyền làm phát triển các tố chất thể lực: sức nhanh, sức mạnh, sức bền, khéo léo và khả năng phối hợp vận động

Thi đấu Bóng chuyền đòi hỏi vận động viên phải phán đoán chính xác các tình huống trên sân, nhanh chóng tìm ra phương án đáp lại thích hợp nhất Trong thi đấu tình huống luôn luôn thay đổi, do đó vận động viên phải tập trung chú ý cao độ, thần kinh căng thẳng, năng lực điều tiết của hệ thần kinh đối với các chức năng vận động phải được huấn luyện tốt

Trong thi đấu Bóng chuyền thời gian hoạt động và cường độ vận động tùy thuộc rất lớn vào tính chất trận đấu căng thẳng, trọng lượng cơ thể có thể giảm xuống từ 2-3kg, thậm chí là 4-5kg, tần số mạch lên tới 180-200 lần/phút Ở từng hiệp thi đấu khác nhau mạch cũng như huyết áp cũng diễn ra khác nhau, huyết áp tối đa tăng từ 10-25mmHg

II CƠ SỞ THỰC TIỄN

1 Các điều kiện để tổ chức các hoạt động dạy học môn Thể thao tự chọn Bóng chuyền đáp ứng theo chương trình Giáo dục phổ thông 2018 tại Trường THPT Nguyễn Xuân Ôn

1.1 Đội ngũ giáo viên Giáo dục thể chất

Trong công tác GDTC ở các trường THPT, người giáo viên giữ vai trò quan trọng Họ chính là người giảng dạy, truyền thụ tri thức, hướng dẫn kĩ năng cho học sinh, là người tham mưu những chính sách phát triển phong trào TDTT cho nhà trường Vì vậy, người giáo viên là nhân tố nòng cốt quyết định tới chất lượng giáo dục, sự phát triển phong trào TDTT trong trường học

Từ bảng 1 chúng ta thấy đội ngũ giáo viên GDTC Trường Nguyễn Xuân Ôn

có trình độ đạt chuẩn đại học, đa số giáo viên có thâm niên công tác từ 5 năm trở lên Có đủ trình độ và kinh nghiệm để thực hiện tốt công tác GDTC cho học sinh

Bảng 1 Đội ngũ giáo viên GDTC Trường THPT Nguyễn Xuân Ôn

Trên 10 năm

1.2 Cơ sở vật chất phục vụ công tác Giáo dục thể chất

Qua bảng 2 cho thấy, sân bãi, trang thiết bị, dụng cụ phục vụ cho công tác Giáo dục thể chất và hoạt động TDTT của Trường THPT Nguyễn Xuân Ôn phong phú, đa dạng Trong số đó gồm có: Nhà thi đấu TDTT và nhà tập luyện TDTT để

tổ chức giảng dạy, hoạt động TDTT ngoại khóa các môn thể thao trong nhà; các công trình TDTT ngoài trời như sân bóng đá, bóng chuyền, bóng rổ,… được nhà trường quan tâm đầu tư, xây dựng nhằm đáp ứng nhu cầu tập luyện TDTT của giáo viên, học sinh

Bảng 2 Cơ sở vật chất GDTC tại Trường THPT Nguyễn Xuân Ôn

TT Sân bãi, dụng cụ, trang thiết bị lượng Số

Hiện trạng sử dụng

nữ tương đối đồng đều

Tóm lại: Theo định hướng chương trình môn học giáo dục thể chất 2018,

căn cứ thực tế đội ngũ giáo viên đủ chuẩn trình độ, có kinh nghiêm trong giảng dạy GDTC; căn cứ điều kiên cơ sở vật chất của Nhà trường cơ bản đáp ứng được việc

tổ chức dạy học các môn thể thao Bóng đá, Bóng chuyền, Bóng rổ; căn cứ vào nhu cầu được tập luyện môn thể thao của học sinh với tỉ lệ cao đồng đều giữa học sinh nam, nữ là môn Bóng rổ, Bóng chuyền Vì vậy, Nhà trường đã lựa chọn môn Bóng chuyền là một trong các môn thể thao để xây dựng kế hoạch dạy học GDTC cho học sinh bắt đầu từ lớp 10

2 Thực trạng sinh lớp 10 khi học kĩ thuật Đệm bóng bằng hai tay trước mặt môn Bóng chuyền

Để đánh giá thực trạng và những yêu cầu đối với học sinh lớp 10 khi học kỹ thuật đệm bóng bằng hai tay trước mặt, chúng tôi tiến hành kiểm tra thực tế:

- Tập di chuyển đón đỡ bóng vào tường

- Tập hình tay đón đỡ bóng hợp lý

- Tập tự đệm bóng nhiều lần

- Tập đỡ phát bóng

Qua thực tế giảng dạy, chúng tôi thấy rằng quá trình tiếp thu của học sinh phụ thuộc nhiều vào nguyên nhân cơ bản dẫn tới các mặt yếu kém trong luyện tập kỹ thuật như: khái niệm sai lệch về kỹ thuật động tác, nắm yếu lĩnh kỹ thuật chưa vững Hiểu tầm quan trọng của kĩ thuật đệm bóng trong thi đấu chuyền bóng chưa cao

Thông qua quan sát học sinh khi học kĩ thuật đệm bóng bằng hai tay và kết hợp hỏi ý kiến các giáo viên GDTC trong trường, chúng tôi đã thống kê được một

số nguyên nhân hạn chế của học sinh khi thực hiện kĩ thuật đệm bóng bằng hai tay trước mặt của học sinh:

Bảng 4 Nguyên nhân hạn chế khi thực hiện kĩ thuật đệm bóng

Số lƣợng

HS

Số HS mắc phải

Tỉ lệ%

7 Do kỹ thuật động tác chưa hoàn chỉnh 180 60 33,3

Qua kết quả trên chúng ta nhận thấy các nguyên nhân ảnh hưởng đến khả năng thực hiện kĩ thuật đệm bóng đối với học sinh lớp 10 ở những nội dung: 1, 3,

4, 5,7 Còn ở những nguyên nhân khác chiếm tỷ lệ thấp hơn

Từ cơ sở lý luận và nghiên cứu thực tiễn, chúng tôi xác định được 5 nội dung cơ bản có ảnh hưởng nhiều đến khả năng tiếp thu, hình thành kĩ thuật đệm bóng của học sinh lớp 10 Trường THPT Nguyễn Xuân Ôn khi mới học bóng chuyền đó là:

(1) Do thể lực chung còn yếu, phản xạ phối hợp vận động chậm

Biểu hiện thứ nhất là: việc nắm vững kỹ thuật động tác và hoạt động chiến thuật phụ thuộc vào trình độ các tố chất và thể lực của người tập

Thứ hai là: tác động của bản thân các phương tiện tập luyện bóng chuyền tới

sự phát triển thể lực toàn diện và trạng thái chức năng cơ thể lại phụ thuộc nhiều vào trình độ nắm vững kỹ thuật động tác

Thứ ba là: Xu hướng chính cho tập luyện của người tập bóng chuyền trong giai đoạn đầu là tác động để phát triển trình độ thể lực toàn diện, nắm vững kĩ thuật, đảm bảo việc duy trì lượng vận động cho người tập ở mức độ tối ưu, tạo điều kiện hoàn thiện nâng cao kỹ - chiến thuật trong giai đoạn tiếp theo

(2) Động tác phối hợp di chuyển đón đỡ bóng yếu

Trong quá trình tập luyện hay thi đấu việc phối hợp di chuyển đón bóng là yếu tố quan trọng Do vậy có được động tác di chuyển phù hợp để đón đỡ bóng

hợp lý cần phải được xác định đúng nguyên nhân dẫn đến sai lầm hạn chế đó là:

Cảm giác không gian về bóng kém

Chưa xác định đúng vị trí điểm rơi của bóng

Động tác phối hợp, di chuyển chưa nhịp nhàng

(3) Chưa có khả năng phán đoán bóng đến chính xác

Trong đánh bóng, việc xác định hướng bóng, đường bóng đến là hết sức quan trọng Nếu phán đoán tốc độ bay của bóng đến mình hạn chế thì không có khả năng

thực hiện tiếp xúc bóng chính xác được Nguyên nhân xẩy ra hạn chế đó là:

Không xác định rõ tính năng của đường bóng đi

Chưa có khả năng định hình trong không gian

Chưa nắm vững yếu lĩnh kĩ thuật, khái niệm động tác còn sai

(5) Do kỹ thuật động tác chưa hoàn chỉnh

Bất kỳ một người tập thể thao nào nếu kỹ thuật động tác chưa đạt tới mức hoàn thiện thì hiệu quả tập luyện, thi đấu không thể đạt kết quả cao Vì vậy, việc

nắm vững và hoàn thiện kỹ thuật là điều thiêt yếu

II GIẢI PHÁP

1 Cơ sở khoa học về phương pháp tập luyện

1.1 Khái niệm kĩ thuật

Trong thể thao, khái niệm kỹ thuật mang nội dung chính “Kỹ thuật là phương pháp thực hiện nhiệm vụ vận động nhờ khai thác tiềm năng về khả năng vận động của con người”

Trong các môn thể thao hoạt động tập thể như bóng chuyền thì kỹ thuật là liên hiệp các thủ thuật động tác và phương pháp về chuyên môn cần thiết để giải

quyết các nhiệm vụ chiến thuật trong những tình huống thi đấu khác nhau Do vậy, trong bóng chuyền kỹ thuật là sự tổng hợp các kỹ năng vận động chuyên môn cần thiết của vận động viên để thực hiện đúng và có hiệu quả nhiệm vụ vận động trong tập luyện và thi đấu

Bản chất của kỹ thuật là sự vận động khéo léo, hợp lý khả năng hoạt động của từng người để thực hiện nhiệm vụ vận động với hiệu quả cao Nhiệm vụ vận động trong bóng chuyền được gắn liền với các hoạt động di chuyển nhanh, chính xác, đúng thời gian đến bóng, lựa chọn cách phù hợp để đánh bóng đi, với việc bật cao hơn, đánh bóng nhanh hơn và ngăn chặn các hoạt động của đối phương có hiệu quả

Kỹ thuật chính là biện pháp thực hiện, là tiêu chuẩn đánh giá trình độ vận động, chất lượng thực hiện kỹ thuật càng cao thì thể hiện trình độ vận động càng cao

1.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển kĩ thuật bóng chuyền

- Nhân tố 1: Trong các môn thể thao nói chung và bóng chuyền nói riêng, các động tác kĩ thuật là phương tiện có hiệu quả để tiến hành thi đấu Trong quá trình phát triển, kĩ thuật bóng chuyền không ngừng hoàn thiện, thay đổi và phát triển Nhân tố chính thức thúc đẩy sự vận động không ngừng ấy là cuộc chiến tranh không khoan nhượng vốn có, tồn tại ngay trong bản thân môn thể thao Sự đối kháng của các kĩ thuật tấn công và kĩ thuật phòng thủ Trong lịch sử phát triển môn bóng chuyền, một kĩ thuật tấn công mới ra đời là kết quả của quá trình tìm tòi sáng tạo Nhưng đồng thời cũng xuất hiện kĩ thuật phòng thủ mới ngăn chặn, làm giảm hiệu quả của kĩ thuật tấn công mới ấy

- Nhân tố 2: Lịch sử phát triển môn bóng chuyền đã chứng minh, xuất phát

từ yêu cầu của hoạt động chiến thuật (cá nhân, nhóm, toàn đội) đã thúc đẩy sự thay đổi, hoàn thiện và phát triển của kĩ thuật bóng chuyền

- Nhân tố 3: Sự hoàn thiện không ngừng của luật thi đấu đã ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của kĩ thuật môn bóng chuyền Mỗi một thay đổi của luật thi đấu, hoặc khi điều luật mới ra đời, đều dẫn đến sự thay đổi đáng kể trong thực hiện

kỹ thuật Thúc đẩy sự ra đời của các hình thức biến dạng của kỹ thuật cơ bản, với mục đích dành hiệu quả cao trong phạm vi điều luật mới qui định

1.3 Tính giai đoạn trong giảng dạy kĩ thuật bóng chuyền

Giảng dạy và huấn luyện kĩ thuật là quá trình sư phạm, nhằm tác động tổng

hợp các biện pháp có tổ chức, có mục đích để tạo nên khả năng hoàn thành nhiệm

vụ vận động hợp lý, có hiệu quả cao Công tác huấn luyện kĩ thuật bóng chuyền tiến hành theo các giai đoạn như:

- Học động tác, tức là học sự phối hợp vận động để thực hiện động tác

- Hoàn thiện khả năng thực hiện động tác

- Củng cố và nâng cao khả năng thực hiện động tác và vận dụng trong điều kiện thi đấu

Ba giai đoạn của quá trình huấn luyện kỹ thuật là một quá trình thống nhất, liên tục và kế tiếp nhau Kết quả đạt được của từng giai đoạn là cơ sở để tiếp tục thực hiện có hiệu quả các giai đoạn tiếp theo Tuy nhiên ở mỗi giai đoạn phải giải quyết các nhiệm vụ đặc trưng khác nhau

+ Giai đoạn 1: Truyền thụ hiểu biết về lý luận, hình thành khái niệm về kỹ thuật, thực hiện sự phối hợp các bộ phận cơ thể trong việc thực hiện các phần và toàn bộ động tác Trong giai đoạn này tùy theo đặc điểm cấu trúc của từng kỹ thuật

mà lựa chọn và sử dụng các phương pháp cho thích hợp

+ Giai đoạn 2:Hoàn thiện khả năng phối hợp vận động, tạo nên kỹ năng vận động ở người tập, thực hiện đúng và chính xác toàn bộ kỹ thuật cũng như ở từng chi tiết của kỹ thuật Bước đầu có khả năng vận dụng và phối hợp động tác kĩ thuật đang học trong điều kiện thi đấu Trong giai đoạn 2 này, việc sử dụng các phương pháp huấn luyện thích hợp nhằm đạt hiệu quả cao trong quá trình huấn luyện là nhiệm vụ quan trọng, đồng thời rút ngắn về mặt thời gian trong quá trình huấn luyện

+ Giai đoạn 3: Củng cố kĩ năng động tác, nâng cao khả năng thực hiện chính xác động tác trong điều kiện khác nhau Thực hiện việc phối hợp động tác kĩ thuật

đã hoàn thiện với các kĩ thuật khác để giải quyết các nhiệm vụ chiến thuật đạt hiệu quả cao

Quá trình huấn luyện kĩ thuật phải đảm bảo các yêu cầu sau:

- Phải chú ý đến đặc điểm, kĩ thuật với đặc điểm cá nhân của từng VĐV, đến lứa tuổi, giới tính, để lựa chọn phương pháp, phương tiện và hình thức huấn luyện cho phù hợp

- Kết hợp giữa học động tác mới với ôn tập động tác cũ, kết hợp giữa các động tác kĩ thuật để giải quyết các nhiệm vụ vận động

- Kết hợp bài tập tại chỗ và bài tập di động, giữa hoạt động có bóng và hoạt động không bóng

- Kết hợp huấn luyện kĩ thuật với huấn luyện thể lực và chiến thuật

1.4 Các quy tắc chung trong giảng dạy kĩ thuật bóng chuyền

Việc nắm vững mỗi động tác kỹ thuật và các phương pháp thực hiện động tác đó tùy thuộc vào các đặc điểm cá nhân VĐV, sự đa dạng trong vốn kỹ năng vận động của các VĐV và trình tự tập luyện các thành phần kỹ thuật

Giảng dạy và hoàn thiện kỹ thuật là quá trình huấn luyện được chia làm 3 giai đoạn:

- Giai đoạn giảng dạy ban đầu:Giai đoạn này tạo ra nền móng để đạt tới trình

độ điêu luyện của kỹ thuật của VĐV bóng chuyền Đây là giai đoạn hình thành kỹ năng ban đầu để thực hiện những động tác cơ bản Nét đặc trưng của cơ chế sinh lý hình thành kỹ năng là sự lan tỏa các phản xạ vận động, sự căng thẳng cơ bắp không cần thiết do sự khuyếch tán của các quá trình hưng phấn ở vỏ bán cầu đại