MỞ ĐẦUTrong những năm gần đây, du lịch cộng đồng đã trở thành một xu hướng phát triểnbền vững, góp phần bảo tồn văn hóa bản địa và nâng cao đời sống kinh tế - xã hội chongười dân đ
Trang 1ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN KHOA DU LỊCH & KHÁCH SẠN
- -DU LỊCH VĂN HÓA
ĐỀ BÀI: Xây dựng một sản phẩm du lịch văn hóa mới
về du lịch cộng đồng tại bản làng người Rục - Quảng BìnhNhóm sinh viên thực hiện: Nhóm 6
Giảng viên hướng dẫn: TS Vũ Nam
Trang 2MỤC LỤC
DANH MỤC HÌNH ẢNH 1
MỞ ĐẦU 2
PHẦN 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN 3
1.1 Du lịch văn hóa 3
1.2 Sản phẩm du lịch văn hóa 3
1.3 Du lịch sáng tạo 4
1.4 Du lịch cộng đồng 5
1.5 Xây dựng sản phẩm du lịch văn hóa 5
1.6 Tiếp thị sản phẩm du lịch 5
PHẦN 2: ĐỀ XUẤT SẢN PHẨM 6
2.1 Tài nguyên du lịch văn hóa cấu thành lên sản phẩm 6
2.1.1 Tài nguyên vật thể 6
2.1.2 Tài nguyên văn hóa phi vật thể 7
2.2 Mô tả chi tiết sản phẩm 10
2.2.1 Lịch trình 10
2.2.2 Giá sản phẩm 11
2.3 Đặc điểm của sản phẩm 12
2.3.1 Yếu tố đặc thù 12
2.3.2 Tính mới 13
2.3.3 Tính văn hóa 13
2.4 Phân khúc thị trường mục tiêu 15
PHẦN 3: TÍNH CẠNH TRANH 16
3.1 Đối thủ cạnh tranh trực tiếp 16
3.2 Đối thủ cạnh tranh gián tiếp 16
3.3 Đối thủ cạnh tranh tiềm năng 16
PHẦN 4: PHÂN TÍCH MARKETING MIX CHO SẢN PHẨM 17
4.1 Product 17
4.1.1 Đặc điểm sản phẩm 17
Trang 34.2 Price 17
4.2.1 Định vị chiến lược giá 17
4.2.2 Xây dựng các mô hình giá 18
4.2.3 Các chương trình khuyến mãi & thanh toán linh hoạt 18
4.3 Place 18
4.4 Promotion 19
4.4.1 Chiến lược tiếp thị số (Digital Marketing) 19
4.4.2 Chiến lược PR & Hợp tác truyền thông 19
4.4.3 Chiến lược tiếp thị trực tiếp (Direct Marketing) & Kích thích hành vi mua19 4.4.4 Hợp tác với đối tác du lịch & phát triển kênh phân phối 20
4.5 People 20
4.5.1 Người dân bản Ón 20
4.5.2 Đội ngũ hướng dẫn viên & nhân viên tổ chức tour 20
4.5.3 Đối tác và chuyên gia hỗ trợ phát triển tour 21
4.5.4 Trải nghiệm khách hàng 21
PHẦN 5: ĐÁNH GIÁ SẢN PHẨM 22
5.1 Điểm mạnh 22
5.1.1 Tính độc đáo và giá trị văn hóa cao 22
5.1.2 Yếu tố thiên nhiên hoang sơ, hấp dẫn 22
5.1.3 Lộ trình hợp lý, không quá dài 22
5.2 Điểm yếu 22
5.2.1 Phụ thuộc vào điều kiện thời tiết 22
5.2.2 Chưa có nhiều hoạt động trải nghiệm sâu hơn 23
5.2.3 Cơ sở hạ tầng chưa phát triển mạnh 23
5.2.4 Khả năng tiếp cận khách hàng hạn chế 23
5.3 Khả năng thương mại hóa 23
5.3.1 Tiềm năng phát triển sản phẩm du lịch 23
5.3.2 Định hướng thị trường và quảng bá 24
PHẦN 6: CÁC ĐỀ XUẤT ĐỂ PHÁT TRIỂN SẢN PHẨM TRONG TƯƠNG LAI 25
6.1 Vai trò của cộng đồng người Rục 25
Trang 46.2 Mối quan hệ của Chính quyền địa phương (UBND tỉnh, huyện, xã) với cộng đồng địa phương và với doanh nghiệp lữ hành 256.3 Mối quan hệ của doanh nghiệp lữ hành và các doanh nghiệp kinh doanh du lịch với cộng đồng địa phương và chính quyền 256.4 Mối quan hệ của các tổ chức phi chính phủ (NGO), viện nghiên cứu & trường đại học với doanh nghiệp và cộng đồng địa phương 266.5 Vai trò của khách du lịch tới cộng đồng địa phương 26
TÀI LIỆU THAM KHẢO 28
Trang 5DANH MỤC HÌNH ẢNH
Ảnh 1: Những hình ảnh đầu tiên khi bộ đội tìm thấy Tộc người Rục Quảng Bình khi
họ đang sinh sống trong những hang đá ở Phong Nha (Nguồn: MIA.VN)
Ảnh 2: Những hang đá từng là nơi sinh sống của Tộc người Rục Quảng Bình (Nguồn –MIA.VN)
Ảnh 3: Tộc người Rục Quảng Bình vẫn còn rất nặng lòng với đời sống bên trong hang đá, mỗi năm vài tháng lại dọn lên đây ở để bớt nhớ mong cuộc sống quá khứ
(Nguồn: MIA VN)
Ảnh 4: Đặc sản Ốc Lèn chấm muối cheo của người Rục (Nguồn: MIA.VN)
Ảnh 5: Cuộc sống sinh hoạt thường nhật của người Rục (Nguồn: OXALIS
Trang 6MỞ ĐẦU
Trong những năm gần đây, du lịch cộng đồng đã trở thành một xu hướng phát triểnbền vững, góp phần bảo tồn văn hóa bản địa và nâng cao đời sống kinh tế - xã hội chongười dân địa phương Đặc biệt, tại các tỉnh thành miền núi, nơi sở hữu cảnh quan thiênnhiên hoang sơ và nền văn hóa đặc sắc, mô hình du lịch này không chỉ tạo ra những trảinghiệm độc đáo cho du khách tham quan mà còn mang lại lợi ích thiết thực cho cộngđồng dân cư sở tại Ở Việt Nam, mô hình này đã được triển khai thành công tại nhiều địaphương như Sa Pa (Lào Cai), Mai Châu (Hòa Bình) hay Pù Luông (Thanh Hóa), mang lạihiệu quả kinh tế - xã hội rõ rệt
Quảng Bình là một trong những khu vực có tiềm năng phát triển du lịch cộng đồngnhờ vào hệ sinh thái đa dạng, cảnh quan thiên nhiên kỳ vĩ và bản sắc văn hóa độc đáo.Bản làng người Rục chính là một trong những khu vực có tiềm năng lớn để phát triển dulịch cộng đồng Tộc người Rục cũng là một trong những dân tộc ít người nhất Việt Nam,với những phong tục, tập quán, kiến trúc nhà ở, trang phục và sinh hoạt mang đậm dấu ấntruyền thống Tuy nhiên, đời sống của người Rục vẫn còn nhiều khó khăn, với tỷ lệ hộnghèo chiếm trên 60% (theo báo cáo của UBND huyện Minh Hóa năm 2023) Hạn chế về
cơ sở hạ tầng, điều kiện kinh tế và cơ hội việc làm khiến họ gặp nhiều trở ngại trong việcphát triển sinh kế bền vững.
Địa phương này vẫn chưa khai thác tối ưu các tiềm năng sẵn có để phát triển thànhmột sản phẩm du lịch hấp dẫn Chính vì vậy, nhóm nghiên cứu quyết định thực hiện đề tài
“Xây dựng sản phẩm du lịch cộng đồng tại bản làng người Rục - Quảng Bình” nhằm
quảng bá giá trị văn hóa, cảnh quan thiên nhiên của bản làng mà còn mở ra cơ hội cảithiện sinh kế cho người dân, đồng thời thúc đẩy nhận thức về bảo tồn tài nguyên và vănhóa bản địa tại tỉnh Quảng Bình Mô hình du lịch dựa trên thế mạnh của bản làng ngườiRục, kết hợp giữa trải nghiệm văn hóa bản địa (ẩm thực, trang phục, nhạc cụ, nghề thủcông) với khám phá thiên nhiên (các hang động, suối nước, rừng nguyên sinh) Qua đó,nhóm có thể đánh giá thêm về tiềm năng du lịch cộng đồng tại bản làng nói riêng hay tạitỉnh Quảng Bình nói chung và tìm ra những giải pháp phát triển du lịch cộng đồng Thôngqua đây góp phần tăng tính liên kết du lịch giữa các địa phương lân cận trong khu vực, xahơn là giữa các tỉnh thành
Trang 7PHẦN 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN 1.1 Du lịch văn hóa
Theo Luật Du lịch năm 2005: “Du lịch văn hóa là hình thức du lịch dựa vào bản sắcvăn hóa dân tộc với sự tham gia của cộng đồng nhằm bảo tồn và phát huy các giá trịtruyền thống” Còn theo quan niệm của Tổ chức Du lịch thế giới UNWTO: “Du lịch vănhóa là những chuyến đi mà mục đích chính hoặc mục đích bao gồm trong đó là thăm cácđịa điểm, sự kiện mà giá trị văn hóa, lịch sử của chúng khiến chúng trở thành một phầntrong di sản văn hóa của một cộng đồng”.
Theo Phạm Dũng (2007), Du lịch - Sức mạnh kinh tế văn hóa và chính trị, Hồ sơ sựkiện (chuyên san của Tạp chí Cộng sản), số 26, ngày 25 tháng 12: “Du lịch là đi chơi vàtrải nghiệm Du lịch văn hóa là một loại hình chủ yếu hướng vào việc quy hoạch, lậptrình, thiết kế các tour lữ hành tham quan các công trình văn hóa cổ kim Chẳng hạn, đi dulịch văn hóa Paris thì cần thăm nhà thờ Đức Bà (Notre Dame de Paris, Khải Hoàn Môn,tháp EitTel, điện Pantheon, báo tàng Louvre điện Versaille Đi du lịch văn hóa Hà Nộithì cần thăm Văn Miếu - Quốc Tử Giám, chùa Một Cột, đền Quán Thánh, chùa TrấnQuốc Bảo tàng Lịch sử Việt Nam Lăng và bảo tàng Hồ Chí Minh, bao tàng Lịch sử quânsự, Cột Cờ, Đoan Môn, Cửa Bắc, ,”
Du lịch văn hóa chủ yếu dựa vào những sản phẩm văn hóa, những di sản văn hóa phivật thể như lễ hội truyền thống dân tộc, võ thuật, phong tục, tín ngưỡng, ẩm thực, di sảnvăn hóa vật thể như các công trình kiến trúc như đình, chùa, đền, lăng tẩm, thành cổ, cốđô để tạo sức hút đối với khách du lịch bản địa và từ khắp nơi trên thế giới Đối vớikhách du lịch có sở thích nghiên cứu, khám phá văn hóa và phong tục, tập quán bản địa,thì DLVH là cơ hội để thỏa mãn nhu cầu của họ Khi nói đến DLVH có nghĩa tiếp cậnvăn hóa từ du lịch, thông qua du lịch, thực chất là việc khai thác và biến sản phẩm vănhóa thành sản phẩm du lịch, thuộc sản phẩm du lịch DLVH là một sản phẩm kinh doanhnên đó là sản phẩm hàng hóa hay nói đúng hơn là sản phẩm hàng hóa văn hóa, một loạisản phẩm hàng hóa đặc biệt, qua tiêu thụ không hề mất đi như những sản phẩm hàng hóavật chất khác mà còn được nhân lên về mặt giá trị tinh thần và hiệu quả xã hội
1.2 Sản phẩm du lịch văn hóa
"Văn hóa là những quá trình hoạt động sáng tạo của con người theo hướng chân thiện
mỳ và các sản phẩm của các hoạt động đó được lưu truyền từ đời này sang đời khác.Những cái đó có tác dụng phát triển các lực lượng bản chất của con người bao gồm cả lựclượng thể chất và lực lượng tinh thần (ý thức, khả năng sáng tạo) do đó làm cho xã hộitiến bộ" - Viện Văn hóa nghệ thuật (1984), Một vài suy nghĩ về một quan niệm văn hóa,
Kỷ yếu (tài liệu lưu hành nội bộ), Hà Nội "Văn hóa là một hiện tượng xã hội biểu hiệnnhững năng lực của con người vươn tới sự hoàn thiện trong quá trình cải tạo tự nhiên, xãhội và làm chủ bản thân Những năng lực ấy được khách quan hóa và đối tượng hóa tronghoạt động và trong sản phẩm của hoạt động người"
Sản phẩm du lịch văn hóa là tập hợp các dịch vụ và hàng hóa được thiết kế dựa trênviệc khai thác các giá trị văn hóa đặc sắc của một địa phương hoặc quốc gia, nhằm đápứng nhu cầu tìm hiểu, trải nghiệm của du khách về văn hóa, lịch sử, phong tục tập quán
Trang 8và đời sống cộng đồng Theo Luật Du lịch Việt Nam năm 2017, sản phẩm du lịch đượcđịnh nghĩa là "tập hợp các dịch vụ trên cơ sở khai thác giá trị tài nguyên du lịch để thỏamãn nhu cầu của khách du lịch"
Du lịch sáng tạo là loại hình mà khách du lịch có cơ hội phát triển tiềm năng sáng tạocủa họ thông qua các trải nghiệm học tập, tìm hiểu tại điểm đến Ở loại hình du lịch này,khách du lịch được tham quan tìm hiểu văn hóa bản địa hoặc những đặc trưng của điểmđến và có sự kết nối với người dân địa phương hoặc những người tạo nên nền văn hóa đặcbiệt này Nó có thể khai thác phát huy hết được tất cả giá trị văn hóa vật thể hay phi vậtthể Từ đó giá trị địa phương nói riêng và quốc gia nói chung sẽ được nâng tầm nhờ vàochất lượng hoạt động trải nghiệm mà mô hình du lịch này mang lại
Du lịch sáng tạo được định nghĩa lần đầu tiên, là “hình thức du lịch cho phép du kháchtham gia vào các hoạt động sáng tạo như học tập, phát triển các kỹ năng cá nhân hoặckhám phá văn hóa địa phương theo cách sáng tạo của điểm đến nơi họ tham gia du lịch”(Richards & Raymond, 2000)
Du lịch sáng tạo có thể được mô tả như một phản ứng đối với “du lịch văn hóa đạichúng” đang phát triển cùng với mong muốn ngày càng tăng của du khách để đóng vai tròtích cực hơn trong hành trình của họ Mặc dù phạm vi và mảng hoạt động liên quan đến
du lịch sáng tạo đã đa dạng hóa trong những thập kỷ gần đây, với những định nghĩa thayđổi đi kèm với những tiến triển này, định nghĩa ban đầu của Greg Richards và CrispinRaymond vào năm 2000 vẫn tiếp tục là nền tảng cho lĩnh vực này: “Du lịch mang đến cho
du khách cơ hội phát triển tiềm năng sáng tạo của họ thông qua việc tham gia tích cực vàocác khóa học và trải nghiệm học tập đặc trưng của điểm đến trong kỳ nghỉ nơi họ thamgia”
Khái niệm du lịch sáng tạo đã được phát triển trong nhiều năm ở nhiều quốc gia, baogồm New Zealand, Áo, Tây Ban Nha, Canada, Hoa Kỳ và Đài Loan Mặc dù mỗi nơi cóđịnh nghĩa riêng về du lịch sáng tạo, nhưng có những điểm chung giữa chúng, chẳng hạnnhư ‘tham gia tích cực’, ‘trải nghiệm đích thực’, ‘phát triển tiềm năng sáng tạo’ và ‘pháttriển kỹ năng’ (Richards, 2011) Những trải nghiệm này chủ yếu liên quan đến cuộc sốnghàng ngày và ‘cơ sở sáng tạo’
Du lịch sáng tạo là loại hình du lịch hướng đến trải nghiệm chân thực và hấp dẫn, vớihoạt động học tập mang tính tham gia về nghệ thuật, di sản hoặc bản sắc đặc biệt của mộtđịa điểm, đồng thời tạo nên sự kết nối với những người sống tại địa điểm đó và tạo nênnền văn hóa sống động này
Trang 91.4 Du lịch cộng đồng
Du lịch cộng đồng là loại hình du lịch được phát triển dựa trên các giá trị văn hóa củacộng đồng địa phương, do chính cộng đồng quản lý, tổ chức khai thác và hưởng lợi TheoLuật Du lịch Việt Nam năm 2017, du lịch cộng đồng được định nghĩa là "loại hình du lịchđược phát triển trên cơ sở các giá trị văn hóa của cộng đồng, do cộng đồng dân cư quản
lý, tổ chức khai thác và hưởng lợi"
Mục tiêu của du lịch cộng đồng là mang lại lợi ích kinh tế cho người dân địa phương,đồng thời bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống Loại hình du lịch này tạođiều kiện cho du khách trải nghiệm đời sống hàng ngày, phong tục tập quán và tham giavào các hoạt động sản xuất, sinh hoạt cùng người dân bản địa
1.5 Xây dựng sản phẩm du lịch văn hóa
Xây dựng sản phẩm du lịch văn hóa là quá trình tạo ra các dịch vụ và trải nghiệm dulịch dựa trên việc khai thác và tôn vinh các giá trị văn hóa đặc trưng của một địa phươnghoặc quốc gia Theo Luật Du lịch Việt Nam (2017), sản phẩm du lịch được định nghĩa là
"tập hợp các dịch vụ trên cơ sở khai thác giá trị tài nguyên du lịch để thỏa mãn nhu cầucủa khách du lịch"
Việc phát triển sản phẩm du lịch văn hóa không chỉ đáp ứng nhu cầu trải nghiệm của
du khách mà còn góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống Theonghiên cứu của Cao đẳng Du lịch Sài Gòn, sản phẩm du lịch đóng vai trò quan trọngtrong việc bảo tồn văn hóa và phát triển kinh tế địa phương
Để xây dựng sản phẩm du lịch văn hóa hiệu quả, cần chú trọng đến việc hợp tác giữacác bên liên quan, bao gồm chính quyền địa phương, doanh nghiệp du lịch và cộng đồngdân cư Sự hợp tác này giúp đảm bảo tính bền vững và trách nhiệm trong phát triển dulịch, đồng thời tạo ra những trải nghiệm chân thực và hấp dẫn cho du khách Ngoài ra,việc áp dụng các mô hình phát triển sản phẩm du lịch thông minh, sử dụng công nghệhiện đại như big data, ứng dụng di động và hệ thống thông tin địa lý (GIS) cũng góp phầnnâng cao trải nghiệm của du khách và tăng cường khả năng cạnh tranh của điểm đến
“Marketing Du Lịch” của Trường Đại học Công nghiệp Thực phẩm Thành phố Hồ ChíMinh, sản phẩm du lịch không thể lưu kho, do đó các nỗ lực marketing phải được sử dụngthích hợp để quản lý cầu Ngoài ra, việc sử dụng các loại hình truyền thông và tiếp thị dulịch như quảng cáo trực tuyến, mạng xã hội và hợp tác với các đối tác địa phương cũngđóng vai trò quan trọng trong việc thu hút khách hàng và nâng cao hiệu quả kinh doanh
Trang 10PHẦN 2: ĐỀ XUẤT SẢN PHẨM
Tên sản phẩm: Một ngày làm người Rục - Sống giữa rừng núi hoang sơ
2.1 Tài nguyên du lịch văn hóa cấu thành lên sản phẩm
2.1.1 Tài nguyên vật thể
Di tích khảo cổ: Người Rục là một trong những cộng đồng dân tộc thiểu số bí ẩn nhất
Việt Nam, từng sống trong hang động và có lối sống nguyên thủy Các hang động ở khuvực người Rục sinh sống không chỉ là nơi cư trú truyền thống mà còn là những di tíchkhảo cổ quan trọng, nơi đây lưu giữ những dấu tích của cuộc sống tiền sử, phản ánh quátrình sinh sống và phát triển của con người từ xa xưa Đến đầu năm 2013, tộc người Rụcđược đưa vào danh sách 10 bộ lạc còn nhiều điều bí ẩn nhất Thế giới
Ảnh 1: Những hình ảnh đầu tiên khi bộ đội tìm thấy Tộc người Rục Quảng Bình khi họ
đang sinh sống trong những hang đá ở Phong Nha (Nguồn: MIA.VN)
Kiến trúc nhà ở truyền thống: Ngày xưa họ thường ở hang lèn, dưới những vòm, mái
đá lèn hoặc làm trại dưới chân núi, nơi có nước rục (nước trong núi đá vôi hoặc tronglòng đất) chảy ra
Trang 11Ảnh 2: Những hang đá từng là nơi sinh sống của Tộc người Rục Quảng Bình (Nguồn –
MIA.VN)
Đồ nghề thủ công truyền thống: Ngày xưa họ vẫn làm ra lửa để nướng thức ăn, lấy đá
làm dụng cụ chặt cây, dùng cây rừng làm dụng cụ săn bắt hái lượm Ngày nay đã có nhiềucông cụ, sản phẩm lao động, chế tác của người Rục: dệt vải, đan lát,
2.1.2 Tài nguyên văn hóa phi vật thể
Ngôn ngữ địa phương: Ngôn ngữ của người Rục cũng rất hạn chế, gần như chỉ biểu thị
bằng hành động Đến hiện tại, hầu hết người Rục vẫn không quá lưu loát tiếng Kinh, vìthế khi muốn giao tiếp với người Rục thì phải nói thật chậm và nghe thật kỹ những lời họnói mới có thể hiểu được
Phong tục, tín ngưỡng: Người Rục không có tục thờ cúng người chết Họ quan niệm:
"xác về đất đá, hồn về với thần núi, thần khe" Với họ, người chết đi cũng thành ma rú, họchỉ cúng ma rú, ma rừng.
Du khách đến thăm đồng bào Rục vào dịp 15/1 âm lịch hàng năm sẽ được chứng kiến
lễ hội cầu an đầy ý nghĩa Mỗi năm, lễ hội được tổ chức luân phiên tại một trong ba bảnlàng, mang đậm nét văn hóa truyền thống độc đáo Lễ hội gắn liền với tục giữ lửa thiêngliêng, sử dụng 7 viên đá được nhặt từ núi cao, cùng lá cây Xà là mọc trên vách đá và nướcsuối để tẩy uế trước khi vào lễ Theo tín ngưỡng của đồng bào Rục, các hang động, khesuối, nhà cửa, đất đai đều có thần linh cai quản Lễ cầu an là nghi thức tâm linh nhằm cầumong thần linh phù hộ, che chở, giúp đồng bào an cư lạc nghiệp, cuộc sống bình an vàhạnh phúc
Người Rục vẫn còn rất “nặng lòng” với cuộc sống hoang sơ, luôn luôn hướng về tựnhiên, rừng sâu và hang đá,… Đặc biệt là các già bản, mỗi năm đến mùa rẫy họ lại dắt díu
Trang 12nhau lên rừng vài ba tháng để được sống lại cuộc sống hòa mình vào thiên nhiên nhưtrước đây.
Ảnh 3: Tộc người Rục Quảng Bình vẫn còn rất nặng lòng với đời sống bên trong hang
đá, mỗi năm vài tháng lại dọn lên đây ở để bớt nhớ mong cuộc sống quá khứ
(Nguồn: MIA VN) Phong tục tập quán: Trước khi rời hang đá, người Rục vốn sống tách biệt, cuộc sống
hoàn toàn dựa vào tự nhiên nên còn giữ nhiều yếu tố sinh hoạt của người tiền sử Họ đểtóc dài quá lưng, không mặc quần áo, chỉ che thân bằng những tấm vỏ cây sơ sài là hìnhảnh của người Rục lúc bấy giờ
Ẩm thực đặc trưng: Các món ăn đặc sản của người Rục chế biến từ các nguyên liệu tự
nhiên của rừng núi Ốc Lèn: là một loại ốc sống trên núi, chuyên ăn các loại lá cây vàoban đêm, người Rục bắt về hấp ăn với muối Cheo Đồng bào Rục cho rằng ăn loại Ốc Lènnày có thể giúp tăng cường sinh lực và giảm bệnh gút Rượu Đoác: người Rục lên rừngtìm cây đoác (hay còn gọi là cây tà vạt – loại cây họ dừa mọc nhiều trên dãy núi đá vôiTrường Sơn), ngâm với vỏ cây chuồn để lên men thành rượu Và nhiều đặc sản khác từcơm bồi thơm ngon, ốc đực đậm đà đến các món nướng thú rừng, canh măng rừng thanhmát và chấm cheo đặc biệt, mỗi món đều mang hương vị riêng biệt, phản ánh văn hóa ẩmthực đặc sắc của vùng đất này
Được biết, trước khi trở về với cuộc sống bình thường, thì món ăn phổ biến yêu thíchcủa Rục là bột nhúc, bột đoác và thịt thú nhỏ, nhưng thích nhất vẫn là thịt khỉ Về văn hóaẩm thực của người Rục, người Nguồn đã có câu đúc kết: "Ăn cơm tôốc mầy trôốc cá rấu,nghẹn ấm poóc/ Ăn dúc mầy thịt doóc, dót thấm thuẩy" (Ăn cơm gạo rẫy với đầu cá to,nghẹn không nuốt được/ Ăn cơm bột cây đoác với thịt khỉ, nuốt ngon lành)
Trang 13Ảnh 4: Đặc sản Ốc Lèn chấm muối cheo của người Rục (Nguồn: MIA.VN) Đời sống sinh hoạt: Trước đây, người Rục sinh sống trong hang sâu, có tập quán và
nếp sống lạc hậu, người Rục dẻo dai và có phần khá “hoang dại chỉ quen thuộc với sănbắt hái lượm nhưng tộc người này cũng có đời sống tinh thần rất phong phú, là một nétđặc trưng giữa xã hội hiện đại ngày nay Món ăn của họ chủ yếu là những loại thú hoangnhỏ, ngoài ra còn có bột nhúc, bột đoác được giã thô sơ bằng đá Ngọn cây nhúc đượcngười Rúc hái về rồi phơi khô, sau đó đem giã nhuyễn rồi hòa với nước sôi để tạo thànhmột thứ bột dẻo ăn được Người Rục còn biết cách chế thành rượu từ cây nhúc, được họdùng như một cách giữ ấm cơ thể vào mùa đông Ngày nay, họ đã biết cùng nhau trồngtrọt, chăn nuôi gia súc, làm nghề thủ công Cuộc sống giản dị, gần gũi, sinh sống trongmôi trường tự nhiên của người dân địa phương
Trang 14Ảnh 5: Cuộc sống sinh hoạt thường nhật của người Rục (Nguồn: OXALIS HOLIDAY) Truyền thống truyền miệng: Người Rục thường kể cho nhau nghe nhiều truyện cổ tích,
truyền thuyết, thần thoại ly kỳ và các câu chuyện về nguồn gốc tộc người Rục
Thế giới tâm linh, huyền bí: Sống giữa tự nhiên nơi đại ngàn hùng vĩ, người Rục có
cách riêng để tự bảo vệ mình trước mọi hiểm nguy Hiện nay, trong cộng đồng người Rụcvẫn còn tồn tại hai dạng phép thuật rất bí hiểm mà các tộc người khác không có, đó là:
Thuật thổi thắt, thổi mở và thuật hấp hơi Thuật thổi thắt, thổi mở của người Rục được
nói đến như là một cách kế hoạch hóa gia đình ngày nay Họ dùng bùa chú thổi vào bátnước, sau đó cho người phụ nữ uống thì sẽ không sinh đẻ và ngược lại Còn thuật hấp hơicũng dùng bùa chú để giữ tính mạng trước lam sơn chướng khí và thú dữ của nhữngngười đi rừng
2.2 Mô tả chi tiết sản phẩm
2.2.1 Lịch trình
Du khách sắp xếp ở tại những cơ sở lưu trú gần với bản Ón (xã Thượng Hoá, huyệnMinh Hoá, Quảng Bình) vào tối trước ngày du lịch Đề xuất: Phong Nha
6:30 Ăn sáng và chuẩn bị đầy đủ các vật dụng cá nhân cần thiết
7:00 Đoàn xuất phát thuê xe máy hoặc ô tô để di chuyển từ Phong Nha đến khu
Trang 158:30 Sau khi đã đến khu vực bản Ón, tiến hành thuê một chiếc xe đạp để tiện cho
việc tham quan một vòng bản làng người Rục
8:40 Gặp gỡ và trò chuyện với trưởng bản hoặc người có uy tín trong cộng đồng
để tìm hiểu về lịch sử, văn hóa và đời sống của người Rục
9:30 Tham quan các hang động nơi người Rục từng sinh sống, khám phá những
dấu tích của cuộc sống tiền sử Quan sát cuộc sống hàng ngày của dân bảnvừa tận hưởng không khí trong lành, mát mẻ
11:00 Tham quan nhà ở truyền thống của người Rục, tìm hiểu về kiến trúc và
cách bài trí nhà cửa Quan sát và tìm hiểu về các nghề thủ công truyềnthống
12:00 Thưởng thức bữa trưa cùng người dân bản Ón với những món ăn của địa
phương hoàn toàn dân giã Có cơ hội được thưởng thức món Ốc Lèn chấmmuối cheo, Ốc ruốc Quảng Bình, rượu Đoác
13:30
Tham gia trải nghiệm lao động cùng người dân: cấy lúa, hái lượm… (hoạtđộng mùa khô)
Tham gia hoạt động chèo thuyền kayak ( hoạt động mùa thường)
15:30 Giao lưu với người dân địa phương: văn nghệ, câu chuyện truyền miệng,
ngôn ngữ riêng,
16:30 Chuẩn bị hành lý và tạm biệt người dân, mua sắm sản phẩm của người dân
địa phương17:00 Khởi hành về Phong Nha
2.2.2 Giá sản phẩm
I Vận chuyển
Trang 16Xe đạp 1 Người/ ngày 70.000vnđ 70.000vnđ
Thuyền kayak 1 Người/2 chiều 120.000vnđ 120.000vnđ Hoạt động
mùa mưa
II Ăn uống
III Hướng dẫn viên
Thời tiết, địa hình cảnh quan: mùa mưa nước dâng lên chia cắt bản Rục với thế giới
bên ngoài, còn mùa hè thì lại thiếu nước nghiêm trọng Do đường vào nằm sâu trong cácdãy núi đá vôi nên vào mùa mưa lũ nước không thoát kịp và cả cánh rừng nhiệt đới tạmthời ngập sâu trong nước Đây cũng chính là sự độc đáo tuyệt vời mà khó có nơi nào cóđược, du khách sẽ được hòa mình vào thiên nhiên trên chiếc thuyền kayak lướt trên mặtnước trong xanh như màu ngọc bích