Ảnh hưởng tích cực của truyện tranh nhật bản lên Đời sống tinh thần của sinh viên Đại học nghiên cứu trường hợp sinh viên năm nhất trường Đại học khoa học xã hội và nhân văn

Ảnh hưởng tích cực của truyện tranh nhật bản lên Đời sống tinh thần của sinh viên Đại học nghiên cứu trường hợp sinh viên năm nhất trường Đại học khoa học xã hội và nhân văn

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN

VIẾT HỌC THUẬT

ĐỀ TÀI:

Ảnh hưởng tích cực của truyện tranh Nhật Bản lên đời sống tinh thần của sinh viên Đại học: Nghiên cứu trường hợp sinh viên năm

nhất trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn

Sinh viên thực hiện: Nguyễn Thị Nguyên Sa

Hà Nội, ngày 30 tháng 04 năm 2024

MỤC LỤC

TÓM TẮT 2

1 Đặt vấn đề 2

2 Mẫu và phương pháp nghiên cứu 4

2.1 Mẫu nghiên cứu 4

2.2 Phương pháp nghiên cứu 4

2.3 Phân tích thống kê 5

3 Kết quả nghiên cứu và bàn luận 6

3.1 Đọc manga giúp sinh viên Đại học phát triển một số lợi ích thực tiễn của cá nhân trong đời sống 6

3.1.1 Mô tả kết quả thống kê 6

3.1.2 Bàn luận 6

3.2 Đọc manga giúp sinh viên Đại học chữa lành những tổn thương về mặt cảm xúc 7

3.2.1 Mô tả kết quả thống kê 7

3.2.2 Bàn luận 7

4 Kết luận 8

TÀI LIỆU THAM KHẢO 9

ẢNH HƯỞNG TÍCH CỰC CỦA TRUYỆN TRANH NHẬT BẢN LÊN ĐỜI SỐNG TINH THẦN CỦA SINH VIÊN ĐẠI HỌC: NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP SINH VIÊN NĂM NHẤT TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN – ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

Nguyễn Thị Nguyên Sa

Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Hà Nội

TÓM TẮT

Truyện tranh Nhật Bản (manga) đã bắt đầu du nhập vào Việt Nam trong khoảng những năm 90 của thế kỷ XX, và kể từ đó không ngừng phát triển, có một chỗ đứng vững chắc trong lòng rất nhiều thế hệ độc giả người Việt Đây không chỉ là một hình thức giải trí, thư giãn thú vị mà còn có thể được coi là phương tiện giáo dục, quảng bá nền văn hóa lịch sử của nước Nhật ra thế giới Thông thường, người đọc tìm đến manga với nhiều nhu cầu khác nhau, trong đó có nhu cầu giải trí là tiêu biểu, nổi bật nhất, kéo theo đó là việc hướng đến những lợi ích, mục tiêu mang tính tích cực cho họ Song trong quá trình đọc manga, độc giả còn có thể tiếp thu, phát triển thêm nhiều kĩ năng và kiến thức dựa trên văn hóa người Nhật mà đôi khi họ còn không nhận thức được, đặc biệt là với nhóm độc giả trẻ tuổi Trong bài viết này, tôi sẽ tập trung tìm hiểu sâu hơn và gọi tên những ảnh hưởng tích cực tiêu biểu nhất của manga tới đời sống tinh thần của một

bộ phận sinh viên bậc Đại học, cụ thể ở trường hợp sinh viên năm nhất trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Hà Nội Đồng thời, kết quả thu thập được từ nghiên cứu này được phục vụ để kiểm tra hai giả thuyết chính: (i) việc đọc manga giúp sinh viên Đại học phát triển một số lợi ích thực tiễn của cá nhân trong đời sống và (ii) việc đọc manga giúp sinh viên Đại học chữa lành những tổn thương về mặt cảm xúc

Từ khóa: Truyện tranh Nhật Bản (manga); Sinh viên Đại học; Lợi ích thực tiễn

của cá nhân; Tổn thương về mặt cảm xúc

Ngày nhận bài: 30/4/2024

1 Đặt vấn đề

Sinh viên Đại học, thường được mô tả là những người học tập, nghiên cứu tại các trường Đại học, Học viện,…, tiếp thu kiến thức từ cơ bản đến chuyên sâu về một ngành nghề, từ đó trang bị cho họ kỹ năng cần thiết để chuẩn bị cho công việc trong

tương lai Độ tuổi của sinh viên Đại học thông thường gắn liền với giai đoạn mới trưởng thành, tức từ 18-25 tuổi (Arnett, 2000) Một số nhà nghiên cứu đã chỉ ra rằng, giai đoạn này gắn liền với việc chuẩn bị cho một loạt sự hình thành các vai trò và trách nhiệm mới về mặt xã hội, cùng với những khó khăn và thách thức khác như sự thay đổi trong điều kiện sống, làm thế nào để ứng biến với môi trường giáo dục, xã hội mới, và nhu cầu về sự thể hiện bản thân (Setterten, Ottusch, & Schneider, 2015) Do đó, việc bắt đầu bước chân vào giai đoạn mới trưởng thành có thể đem lại nhiều áp lực, cả về mặt thể chất lẫn tinh thần tới nhóm đối tượng sinh viên Đại học, dẫn đến việc họ tìm đến các hoạt động giải trí khác nhau như một cách để giải tỏa căng thẳng

Liên quan đến chủ đề này, PGS TS Huỳnh Văn Sơn cho rằng, hoạt động giải trí

có thể được xem như “liều thuốc tinh thần” của sinh viên Đại học, “bởi lẽ ngoài nhiệm

vụ chính là học tập và nghiên cứu khoa học, sinh viên cũng có những mong muốn rất chính đáng là tham gia các hoạt động vui chơi, giải trí lành mạnh” Các hoạt động giải trí không chỉ được sinh viên lựa chọn nhiệt tình như một cách để thư giãn, giải tỏa cảm xúc, mà còn dựa vào đó để thực hiện mục đích cá nhân (Sơn, 2014) Thậm chí đôi lúc những hoạt động này còn có những ảnh hưởng tích cực vô hình khác mà không phải lúc nào sinh viên cũng có thể nhận ra

Một trong những hoạt động giải trí phổ biến, được giới trẻ nói chung đón nhận nhiệt tình chính là đọc truyện tranh Trong đó, manga – thể loại truyện tranh Nhật Bản

du nhập vào Việt Nam từ cuối thế kỷ XX, đã nhanh chóng chứng minh độ yêu thích của mình khi chiếm đến hơn 40% tổng doanh thu truyện tranh tại Việt Nam (VIRAC, 2021)

Kể từ đó đến nay, manga luôn giữ vững vị trí đầu bảng cho thể loại truyện được đón đọc nhiều nhất tại Việt Nam Manga là một hình thức nghệ thuật dùng tranh kể lại một câu chuyện, còn được gọi là truyện tranh, đây là loại hình văn hóa giải trí mang tính thị giác của Nhật Bản thời hiện đại Loại hình tranh truyện này của Nhật Bản được phiên

âm ra chữ latinh và gọi chung là “Manga” (Phi, 2017) Manga luôn được một lực lượng đông đảo các thanh thiếu niên nói chung đón đọc, trở thành một món ăn tinh thần phục

vụ cho nhu cầu giải trí

Theo số liệu được tổng hợp từ Cục xuất bản, In và Phát hành bởi VIRAC, tính đến năm 2019, Việt Nam có hơn 60 nhà xuất bản với cụ thể số ấn phẩm truyện tranh in

ra đạt gần 30 triệu bản với gần 90% là thể loại manga (VIRAC, 2021) Tuy không có tổng hợp số liệu cụ thể về tỉ lệ người đọc manga ở Việt Nam, dựa trên kết quả nghiên cứu trên ta có thể rút ra nhận xét rằng số lượng độc giả đón đọc thể loại truyện tranh manga tại Việt Nam là vô cùng lớn Thông qua đây, việc đưa ra kết luận rằng có một tỉ

lệ lớn sinh viên Đại học đọc và theo dõi manga là hoàn toàn có cơ sở Đọc manga đóng vai trò như một hình thức giải trí của sinh viên Đại học, và đồng thời thông qua hoạt động này sinh viên còn được hưởng thêm một loạt các lợi ích khác mà chính họ còn không nhận ra

Ở thời điểm hiện tại, tại Việt Nam chưa có nhiều nghiên cứu về những ảnh hưởng tích cực mà việc đọc manga đem lại cho người đọc Đa phần các nghiên cứu, báo cáo

khoa học về chủ đề tương tự đều hướng đến nhóm đối tượng học sinh thuộc các bậc học phổ thông, tôi chưa thể tìm ra tài liệu nào báo cáo về ảnh hưởng của manga lên đời sống sinh viên Đại học Để lấp đầy khoảng trống trong đề tài này, nghiên cứu của tôi được thực hiện nhằm làm sáng tỏ những ảnh hưởng tích cực chung nhất mà việc đọc manga đem tới cho sinh viên Đại học, cụ thể đối với trường hợp của sinh viên năm Nhất trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, thuộc khối Đại học Quốc gia Hà Nội (KHXH&NV - ĐHQGHN) Dựa trên sự tham khảo các báo cáo về đề tài tương tự ở các quốc gia khác, nghiên cứu này sẽ tập trung đi vào chứng minh hai giả thuyết chính: (i) việc đọc manga giúp sinh viên Đại học phát triển một số lợi ích thực tiễn của cá nhân trong đời sống và (ii) việc đọc manga giúp sinh viên Đại học chữa lành những tổn thương về mặt cảm xúc

2 Mẫu và phương pháp nghiên cứu

2.1 Mẫu nghiên cứu

Dữ liệu được thu thập trong khoảng thời gian từ ngày 16/4/2024 đến ngày 22/4/2024 với khách thể nghiên cứu là sinh viên năm Nhất trường Đại học KHXH&NV

- ĐHQGHN Tổng cộng có 58 sinh viên (75,9% là nữ) tham gia vào nghiên cứu dưới hình thức điều tra bằng bảng hỏi Với sự cam kết của người làm nghiên cứu là chỉ sử dụng dữ liệu thu thập được cho mục đích hoàn thành nghiên cứu, tất cả sinh viên đều

tự nguyện tham gia nghiên cứu với thái độ hợp tác

2.2 Phương pháp nghiên cứu

Dữ liệu thu thập được của nghiên cứu dựa trên phương pháp điều tra bằng bảng hỏi, với bảng khảo sát do tôi tự thiết kế và chỉnh sửa Trong đó, bảng khảo sát sử dụng thang đo Likert và được chia làm hai phần chính để khớp với giả thuyết được đưa ra ban đầu:

Phần 1: Đọc manga giúp phát triển một số lợi ích thực tiễn của cá nhân trong đời sống

Dưới đây là những mô tả về lợi ích cá nhân trong đời sống thực tiễn mà việc đọc manga có thể đem lại cho độc giả Đối với mỗi nhận định, người tham gia khảo sát sẽ chọn câu trả lời đúng nhất theo quan điểm cá nhân của họ:

(1 = Hoàn toàn không đồng ý; 2 = Không đồng ý một phần; 3 = Trung lập; 4 = Đồng

ý một phần; 5 = Hoàn toàn đồng ý)

1 2 3 4 5

1 Đọc manga giúp tôi cải thiện khả năng hội

họa của mình

2 Đọc manga giúp tôi có thêm nhiều ý tưởng,

tư duy sáng tạo

3 Đọc manga giúp tôi mở rộng góc nhìn về thế

giới xung quanh

4 Đọc manga giúp tôi cải thiện khả năng ngoại

ngữ của mình

5 Đọc manga giúp tôi giải trí

6 Tôi có thể tìm thêm bạn mới nhờ việc có

chung sở thích đọc manga

7 Đọc manga truyền cảm hứng cho tôi trong

đời sống thực

Phần 2: Ảnh hưởng của manga đến việc giúp sinh viên Đại học chữa lành những tổn thương về mặt cảm xúc

Dưới đây là những mô tả về ảnh hưởng của manga đến việc giúp sinh viên Đại học chữa lành những tổn thương về mặt cảm xúc Đối với mỗi nhận định, người tham gia khảo sát sẽ chọn câu trả lời đúng nhất theo quan điểm cá nhân của họ:

(1 = Hoàn toàn không đồng ý; 2 = Không đồng ý một phần; 3 = Trung lập; 4 = Đồng

ý một phần; 5 = Hoàn toàn đồng ý)

1 2 3 4 5

1 Đọc manga là một cách để tôi xả stress

2 Đọc manga giúp tôi trưởng thành hơn về mặt

cảm xúc

3 Đọc manga giúp tôi hiểu hơn về cảm xúc của

bản thân

4 Đọc manga giúp tôi có cái nhìn khách quan

về vấn đề của mình

5 Đọc manga giúp tôi tìm được cách giải quyết

cảm xúc tiêu cực

6 Tôi tìm được sự đồng cảm thông qua truyện

manga

7 Tôi tìm đến manga mỗi khi cảm thấy buồn bã

2.3 Phân tích thống kê

Nghiên cứu này sử dụng phần mềm Microsoft Excel 2021 và phần mềm Google Form để phân tích thống kê Phần mềm Microsoft Excel 2021 được sử dụng để tính giá trị trung bình trên thang điểm 5 (A) và độ lệch chuẩn (SD) Để tạo biểu đồ phục vụ cho đánh giá trực quan, nghiên cứu sử dụng kết quả thu thập được từ biểu mẫu Google Form

3 Kết quả nghiên cứu và bàn luận

3.1 Đọc manga giúp sinh viên Đại học phát triển một số lợi ích thực tiễn của

cá nhân trong đời sống

3.1.1 Mô tả kết quả thống kê

Bảng 1 trình bày giá trị trung bình, độ lệch chuẩn đo được dựa trên quan điểm của sinh viên năm nhất trường Đại học KHXH&NV – ĐHQGHN về các nhận định liên quan đến việc đọc manga giúp phát triển một số lợi ích thực tiễn của cá nhân trong đời sống Theo bảng 1, giá trị trung bình của các nhận định được đưa ra ở mức trung bình cao, với mọi nhận định đều ở trên mức 3.3 (trên thang điểm 5) Trong đó, điểm trung bình của các nhận định này được tính là 3.99 (trên thang điểm 5)

A SD Đọc manga giúp tôi cải thiện khả năng hội họa của mình 3.42 1.19

Đọc manga giúp tôi có thêm nhiều ý tưởng, tư duy sáng tạo 4.11 0.80

Đọc manga giúp tôi mở rộng góc nhìn về thế giới xung quanh 4.20 0.79

Đọc manga giúp tôi cải thiện khả năng ngoại ngữ của mình 3.35 1.19

Đọc manga giúp tôi giải trí 4.73 0.58

Tôi có thể tìm thêm bạn mới nhờ việc có chung sở thích đọc manga 4.16 0.93 Đọc manga truyền cảm hứng cho tôi trong đời sống thực 3.95 0.91

Trung bình: 3.99

Bảng 1: Giá trị trung bình (A), độ lệch chuẩn (SD) đo được dựa trên quan điểm của những người tham gia khảo sát về các nhận định liên quan đến việc đọc manga giúp

phát triển một số lợi ích thực tiễn của cá nhân trong đời sống

3.1.2 Bàn luận

Kết quả thu thập được từ điều tra bảng hỏi đã phản ánh đúng về giả thuyết nghiên cứu được đưa ra ban đầu dựa trên các nghiên cứu đi trước Theo đó, trong quá trình đọc manga, nhóm độc giả thuộc đối tượng sinh viên năm nhất trường Đại học KHXH&NV – ĐHQGHN đọc manga nhằm thỏa mãn nhu cầu chính là giải trí, đồng thời nhận được nhiều lợi ích khác nhau liên quan đến đời sống thực tiễn Trong đó, các nghiên cứu trước đây đã cung cấp bằng chứng về việc đọc manga giúp cải thiện khả năng hội họa của người đọc (Wai-ming, 2002), hay đọc manga giúp cải thiện khả năng ngoại ngữ của người đọc (Yasuta & Pyshkin, 2020), (Murakami & Bryce, 2007) Phù hợp với kết quả của các bài nghiên cứu trên, nghiên cứu này một lần nữa khẳng định ảnh hưởng tích cực của manga đến một số phương diện trong đời sống thực tế của sinh viên Đại học Đối với các nhận định còn lại, nghiên cứu này cũng báo cáo kết quả tương tự về ảnh hưởng tích cực của manga đối với khách thể sinh viên Đại học so với các nghiên cứu trước đó

về đối tượng khác (Phi, 2017) Điều này cho thấy rằng đọc manga không chỉ là một hoạt

động giải trí mà còn có thể mang lại nhiều giá trị thực tiễn khác cho độc giả, bất chấp

sự khác biệt về lứa tuổi, giới tính, văn hóa,…

3.2 Đọc manga giúp sinh viên Đại học chữa lành những tổn thương về mặt

cảm xúc

3.2.1 Mô tả kết quả thống kê

Bảng 2 cho thấy giá trị trung bình, độ lệch chuẩn đo được dựa trên quan điểm của sinh viên năm nhất trường Đại học KHXH&NV – ĐHQGHN về các nhận định liên quan đến ảnh hưởng của manga đến việc chữa lành những tổn thương về mặt cảm xúc Theo bảng 2, giá trị trung bình của các nhận định được đưa ra đều ở mức trên trung bình đến cao, không nhận định nào có số điểm dưới mức 3.5 (trên thang điểm 5) Trong đó, trung bình điểm của các nhận định này được tính là 3.83 (trên thang điểm 5)

A SD Đọc manga là một cách để tôi xả stress 4.47 0.62

Đọc manga giúp tôi trưởng thành hơn về mặt cảm xúc 3.67 0.99

Đọc manga giúp tôi hiểu hơn về cảm xúc của bản thân 3.73 0.93

Đọc manga giúp tôi có cái nhìn khách quan về vấn đề của mình 3.64 0.85

Đọc manga giúp tôi tìm được cách giải quyết cảm xúc tiêu cực 3.80 0.89

Tôi tìm được sự đồng cảm thông qua truyện manga 3.89 0.93

Tôi tìm đến manga mỗi khi cảm thấy buồn bã 3.58 1.10

Trung bình: 3.83

Bảng 2: Giá trị trung bình (A), độ lệch chuẩn (SD) đo được dựa trên quan điểm của những người tham gia khảo sát về các nhận định liên quan đến ảnh hưởng của manga

đến việc chữa lành những tổn thương về mặt cảm xúc

3.2.2 Bàn luận

Kết quả từ điều tra bảng hỏi đã phản ánh sự thật rằng xu hướng chung của manga

là giúp sinh viên Đại học chữa lành những tổn thương về mặt cảm xúc – điều đã được chứng minh qua nhiều phát hiện của các nhà nghiên cứu trước đó (Phi, 2017), (Rowberry, 2003) Theo đó, xuất phát từ việc tìm đến manga vì nhu cầu giải trí, sinh viên Đại học còn nhận được thêm cả những lợi ích khác, giúp họ ổn định lại những cảm

xúc tiêu cực cũng như biết thêm bài học mới về giá trị tinh thần không chỉ của bản thân

mà còn của những người xung quanh

4 Kết luận

Manga thường chứa trong mình các yếu tố văn hóa, tâm lý, và nhân văn, cung cấp cho độc giả những trải nghiệm đầy cảm xúc và sâu sắc Việc đọc manga có thể phục

vụ cho nhiều mục đích khác nhau, song kết quả của nghiên cứu đã chứng minh được những ảnh hưởng tích cực đáng kể của thể loại truyện tranh này đối với nhóm độc giả

là sinh viên Đại học Những ảnh hưởng ấy có thể liên quan đến lợi ích thực tiễn cho đời sống cá nhân, giúp sinh viên phát triển thêm một số kĩ năng cần thiết, phục vụ cho nhiều nhu cầu khác nhau Đồng thời, đọc manga còn là một sở thích, hoạt động lành mạnh nhờ sự liên kết mãnh liệt của nó tới cảm xúc của người đọc, giúp họ có thể đồng cảm hoặc nhận ra mình trong đó, và thông qua việc đọc và suy ngẫm về những tình tiết này,

họ có thể tìm thấy sự chữa lành và giải quyết vấn đề về mặt cảm xúc của mình Để có thể phát huy tối đa tiềm năng của manga, sinh viên cần có sự chọn lựa dựa trên sở thích, nội dung, thể loại, nhu cầu mà họ mong muốn, có sự sàng lọc kĩ càng để tránh việc tiếp cận tới những tác phẩm không phù hợp với bản thân, có nội dung không lành mạnh

Nghiên cứu này có một số hạn chế nhất định Do thời gian thực hiện bị giới hạn, tôi không thể mở rộng nhóm khách thể nghiên cứu, dẫn đến việc số liệu thu thập được chưa mang tính bao quát, khách quan nhất Mặt khác, do sự thiếu kinh nghiệm trong việc thống kê dữ liệu và sử dụng các phần mềm thống kê, kết quả của bài nghiên cứu này chưa thể tính được sai số lấy mẫu, cũng như không thể nói lên được đặc điểm chung

và đưa ra kết luận tương tự cho tổng thể nhóm đối tượng sinh viên Đại học Tuy nhiên, kết quả của bài nghiên cứu này vẫn có thể được sử dụng với mục đích tham khảo Các nghiên cứu trong tương lai cần cân nhắc giải quyết những hạn chế của nghiên cứu này

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tài liệu tiếng Việt

Phi, H T (2017) Ảnh hưởng của manga Nhật Bản đến học sinh phổ thông tại thành

phố Hà Nội Hà Nội: Trường Đại học Văn hóa Hà Nội

Tài liệu tiếng Anh

Arnett, J J (2000) Emerging Adulthood: A Theory of Development From the Late Teens

Through the Twenties American Psychologist, 55(5), 469-480 DOI:

10.1037//0003-066X.55.5.469

Murakami, S., & Bryce, M (2007) Manga as an Educational Medium The

International Journal of the Humanities, 48-55

Rowberry, W (2003) More than Manga The International Journal of Art&Design Education,

99-105

SETTERSTEN, R A., OTTUSCH, T M., & SCHNEIDER, B (2015) Becoming Adult:

Meanings of Markers to Adulthood Trong Emerging Trends in the Social and Behavioral Sciences John Wiley & Sons, Inc DOI: 10.1002/9781118900772

Sơn, H V (2014) Tính tích cực trong hoạt động giải trí của sinh viên Tạp chí KHOA HỌC

ĐHSP TPHCM (54), 50-60

VIRAC (2021, Tháng Tư 20) Được truy lục từ

https://viracresearch.com/co-hoi-nao-trong-phat-trien-truyen-tranh-viet-nam/

Wai-ming, N (2002) The Impact of Japanese Comics and Animation in Asia Journal of

Japanese Trade & Industry

Yasuta, T., & Pyshkin, E (2020) MANGA DESIGN AND ROLE LANGUAGE IN THE

CONTEXT OF CROSS-CULTURAL COMMUNICATION OF LANGUAGE

LEARNERS 14th International Technology, Education and Development Conference

(trang 1-9) Valencia, Spain: IATED DOI: 10.21125/inted.2020