Đó cũng là cơ sở cho phép xác định chế độ cắt một cách nhanh chóng, thuận tiện bằng các phương pháp khác nhan như tra bảng, tinh theo công thức và tối ưu với việc đũng máy tính để thực h
Trang 1BỘ GIAO DUC VA DAO TAD
TRUONG DAI HOC BACH KHOA HA NOI
LUẬN VĂN THẠC Sĩ KHOA HỌC
XÂY DỰNG PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ TINH GIA CONG CHO VAT LIEU LA KIM LOAI MAU
(HGP KIM DONG, HGP KIM NHÔM)
NGÀNH: CÔNG NGIIỆ CƠ KIÍ
NGUYÊN VĂN MẼ
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS NGUYÊN VIẾT TIẾP
HÀ NỘI, NĂM 2066
Trang 2Chương T: Cơ sử lý luận đánh giá tính gia công của vật liệu
1.1 Khái niệm cơ bản về tính gia công của vật liệu
1.2 Những quan điểm đánh giá tính gia công của vật liệu
1.2.1 Đánh giá tính gia công của vật liệu từ quan diểm độ lớn của
tốc độ cắt
1.2.2 Phương pháp đánh giá tính gia công của vật liệu từ quan
điểm lực cất
12.3 Phương pháp đánh giá tính gia công từ quan điểm chất
lượng bể mật sau khi gia công
1,2.4 Đánh giá tinh gia công từ quan điểm sự hình thành phoi
1.2.5 Đánh giá tính gia công từ quan điểm ổn định kích thước của
vật liệu sau khi gia công
1.2.6 Phương pháp không đánh giá trực tiếp tính gia công
1,2.7 Phương pháp đánh giá tổng hợp tính gia công
1.3 Mối quan hệ giữa tính gia công và vật liệu dao cắt
Chương II: nghiên cứu tính gia công của vật liên hợp kim đồng
2.1 Lý thuyết chung về đồng và hợp kim của đồng
2.1.1 Khái niệm chung
2.1.2 Tính chất của đồng nguyên chất
2.1.3 Đặc diểm công nghệ sẵn xuất bán thành phẩm
2.2 Cúc loại hựp kim đồng trong kỹ thuật
2.2.1 Phân loại hợp kim đồng
Trang 32/ Ảnh hướng của các nguyên tố hợp kim đến cơ tính và tính
chất của đồng thanh
2.3, Tĩnh gia công của đồng và hợp kim đồng
2.3.1 Xếp loại về hệ số lĩnh gia công
2.3.2.Tác động của các yếu tố hợp kim lên tính gia công trên máy,
Chương III Tính gia công của hop kim nhóm
3.1 Phân loại hợp kim nhôm
3.2 Tính gia công và ảnh hưởng của các nguyên tố hợp kim đến lính
gia công của hợp kữn nhôm
Chương TY: Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm đánh giá lính
gia công của hợp kim màu
4.1 Các phương pháp thí nghiệm
4.1.1, Phương pháp thí nghiệm với thời gian đài
4,1,2 Phương pháp thí nghiệm tiện mặt đầu
4.2 Xây dựng phương pháp dánh giá tính gia công đối với vật liệu
hop kim mau
4.3 Đánh giá kết quả thực nghiệm
4.3.1 Kiến tra tính đồng nhất của thực nghiệm
4.3.2 Xác định hệ số tính gĩa công và xếp nhóm tính gia công
Trang 4Vật liệu kim loại màu tiểm tầng các tính chất cơ, lý, hoá đặc biệt, rất phong phú và da dạng Nhiều yêu cầu “hóc búa” vẻ chức năng của các thiết bị, kết cấu, dụng cụ trong các lĩnh vực công nghệ cao như điện tử, tin học, hàng
không vũ trụ, năng lượng nguyên tử, hoần toàn có thể tìm được câu trả lời
trong nhóm vật liệu kim loại màu và hợp kim màu
Trong lĩnh vực công nghệ chế tạo mấy, việc nghiên cứu sử dụng đúng đắn,
hiệu quả vật liệu kim loại mầu đồi hồi phải nghiên cứu xây dựng được phương pháp đánh giá tính gia công của nó để từ đố xác định được hệ số tính gia công
Với hệ số tính gia công này làm cơ sở để xác định chế độ cắt khi gia công trên
công tương tự nhau để được phép dùng chung một chế độ cắt khi gia công Đó
cũng là cơ sở cho phép xác định chế độ cắt một cách nhanh chóng, thuận tiện
bằng các phương pháp khác nhan như tra bảng, tinh theo công thức và tối ưu
với việc đũng máy tính để thực hiện
Với ý nghĩa đó, trong phạm vi nghiên cứu của để tài chỉ tập trung vào
LI Xây dựng phương pháp đánh gió tính gia công cho vật liệu là km loại
mài] với đối tượng nghiên cứu cụ thể là hợp kim đồng, hợp kim nhôm
Noi dung nghiên cứu của dễ tài bao gồm
Chương I: Cư sử lý luận đánh giá lính gia công của vật liệu,
Đây là chương trọng tâm, cung cấp cơ sở lý luận để đánh giá tính gia
công của vật liệu 'Irong đö tập trung vào hai nội dung cơ bản:
1 Những khái niệm cơ bản về tính gia công của vật liệu
2 Những phương pháp đánh giá tính gia công của vật liệu.
Trang 5CHƯƠNG!I: CƠ SỞ LÝ LUẬN ĐÁNH GIÁ
TÍNH GIÁ CÔNG CỦA VẬT LIỆU
1.1 - Khái niệm cơ bản về tính gia công của vật liệu
“tỉnh gia công của vật liệu là tập hợp những tính chất của vật liệu dược gia công từ quan điểm sự thích hợp của nó đối với pia công các chỉ tiết máy bằng một phương pháp gia công cụ thể Hay nối cách khác, tính pia công của vật
liệu nào đồ là mức độ đễ bay khổ gia công của vật liệu đồ đối với mội phương pháp gia công cụ thể Mức độ tính gia công của vật liệu đã cho là kết quả đánh
giá về hiệu quả kinh tế và chất lượng của sẵn phẩm trong quá trình gia công
Một vật liệu gia công nhất định nào đó có tính gia công tốt hơn vật liệu
khác khi thời gian tiêu tốn chơ quá trình cất gọt cằng ngắn nhưng van dam bảo yêu cầu về mật kỹ thuật về độ chính xác kích thước, về sai số hình đáng hình
Học của sẵn phẩm và độ nhám bề mại gia công; đồng thời đám bảo sự tiêu tốn
về dụng cụ cất gọi, năng lượng về thiết bị sản xuất càng nhỏ
'[ính gia công của vật liệu còn có thể hiểu là tập hợp của những tính chất
của vật liệu gia công xác định sự thích hợp của nó với năng suất gia công và
quả kinh tế — kỹ thuật
Tính gia công của vật liệu không thể chỉ đặc trưng bằng một số chỉ tiêu
thường có ở vật liệu như độ bên, độ cứng, mà khái niệm về tính gĩa công cồn
bao hầm trong nó những tính chất công nghệ khác niau của vật liệu và với
những tính chất đố có ảnh hưởng trực tiếp đến độ mòn của dụng cụ cắt, lực
cắt, dộ nhầm bể mặt, hình dạng của phơi cắt,
Tinh gia công của vật liệu phụ thuộc vào hàng loạt các nhân tổ như thành
phần hoá học của vật liệu, phương phấp tạo phôi và gia công nhiệt, ánh hưởng
của cấu trúc tế vi, độ lớn của bạt kim loại và cẩu trúc của mạng tỉnh thể,
Trang 6CHƯƠNG!I: CƠ SỞ LÝ LUẬN ĐÁNH GIÁ
TÍNH GIÁ CÔNG CỦA VẬT LIỆU
1.1 - Khái niệm cơ bản về tính gia công của vật liệu
“tỉnh gia công của vật liệu là tập hợp những tính chất của vật liệu dược gia công từ quan điểm sự thích hợp của nó đối với pia công các chỉ tiết máy bằng một phương pháp gia công cụ thể Hay nối cách khác, tính pia công của vật
liệu nào đồ là mức độ đễ bay khổ gia công của vật liệu đồ đối với mội phương pháp gia công cụ thể Mức độ tính gia công của vật liệu đã cho là kết quả đánh
giá về hiệu quả kinh tế và chất lượng của sẵn phẩm trong quá trình gia công
Một vật liệu gia công nhất định nào đó có tính gia công tốt hơn vật liệu
khác khi thời gian tiêu tốn chơ quá trình cất gọt cằng ngắn nhưng van dam bảo yêu cầu về mật kỹ thuật về độ chính xác kích thước, về sai số hình đáng hình
Học của sẵn phẩm và độ nhám bề mại gia công; đồng thời đám bảo sự tiêu tốn
về dụng cụ cất gọi, năng lượng về thiết bị sản xuất càng nhỏ
'[ính gia công của vật liệu còn có thể hiểu là tập hợp của những tính chất
của vật liệu gia công xác định sự thích hợp của nó với năng suất gia công và
quả kinh tế — kỹ thuật
Tính gia công của vật liệu không thể chỉ đặc trưng bằng một số chỉ tiêu
thường có ở vật liệu như độ bên, độ cứng, mà khái niệm về tính gĩa công cồn
bao hầm trong nó những tính chất công nghệ khác niau của vật liệu và với
những tính chất đố có ảnh hưởng trực tiếp đến độ mòn của dụng cụ cắt, lực
cắt, dộ nhầm bể mặt, hình dạng của phơi cắt,
Tinh gia công của vật liệu phụ thuộc vào hàng loạt các nhân tổ như thành
phần hoá học của vật liệu, phương phấp tạo phôi và gia công nhiệt, ánh hưởng
của cấu trúc tế vi, độ lớn của bạt kim loại và cẩu trúc của mạng tỉnh thể,
Trang 7Các nhân tố này ảnh hưởng tương hỗ nhau đến tính gia công và không thể đánh gía độc lập, riêng lẻ nhau
Nghiên cứu tính gia công của vật liệu ta thay nó là một nầm số không chỉ
của riêng vật liệu gïa công mà còn của phương pháp gia công vật liệu chế tạo
đao cắt, Tính gia công của vật liệu có thể đánh giá bằng nhiều chỉ tiêu khác
nhau như hình dạng của phoi, độ ổn định của kích thước sau khi gia công, độ
nhám bể mặt, lực cát, độ mòn của dao cắt, Tuỳ theo các chỉ tiêu đánh giá
mà ta có các khái niệm về tính gia công khác nhau:
1 Tính gia công động học: Là khái niệm vẻ tính gia công khi đánh giá
tính gia công của vật liệu theo tốc độ cắt v
be Tĩnh gia công động lực học: Là khái niệm vẻ tính gia công khi đánh
giá tính gia công của vật liệu theo lực cắt P
3 Tính gia công hình học tế vi: Là khái niệm về tính gia công khí đánh
giá tính gia công của vật liệu theo độ nhám bẻ mặt Rz
4 Tính gia công tuyệt đối: Là khái niệm về tính gia công khi đánh giá
tính gia công của vật liệu theo một chỉ tiêu nào đố trong một điểu
kiện nhất định được một giá trị cụ thé nào đó Khi điều kiện đó thay
đổi thì giá trị đó lại thay đổi
5 Tính gia công tương đối: Là khái niệm về tính gia công khi đánh giá
tính gia công của các vật liệu khác nhau theo cũng một chỉ tiêu nào
đó với cùng một điều kiện thực nghiệm như nhau Trên cơ sở kết quả
thu được ta có thể so sánh tính gia công của các vật liệu đó với nhau hoặc sơ sánh với vật liệu trong nhóm đánh giá đó với vật liệu được
chọn làm vật liệu chuẩn Căn cứ vào mức độ so sánh này ta xác định được hệ số tính gia công, từ đó xem mức độ khó hay dễ gia công của
các vật liệu khác nhau.
Trang 8Chương II: Nghiên cứu tính pia công của hợp kim dồng
Chương III: Nghièn cứu tính gia công của hợp kim nhôm
Đây là hai chương chủ yếu nghiên cứu những khái niệm cơ bản về hợp kim đồng, hợp kim nhôm Nghiên cứu tính chất, đạc điểm cúa một số loại hợp
kim đồng, nhôm và ảnh hưởng của một số nguyên tổ hợp kim trong thành phần hoá học đến tính gia công của nó
Chmơng TY: Xây dựng phương pháp đánh giá tính gia công của kin loại màu (hợp kim dồng, hợp kim nhôm)
“Trong chương này, tác giả đã vận đụng những cơ sở lý luận đã được
nghiên cứu để tiến hành thực nghiệm Trong đó tập trung vào nghiên cứu
- Phân tích các sơ đồ thí nghiệm để lựa chọn sơ đồ thí nghiệm phù hợp
với điêu kiện thực tiễn tại cơ sở
- Lựa chẹn vật liệu hợp kim déng, hop kim nhém đại diện cho các
nhóm vật liệu làm thí nghiệm
- Nghiên cứu vật liệu làm dựng cụ cắt phù hợp để đạt được mục đích
của thí nghiệm (đây được xác định là khâu mấu chết của toàn bộ quá trình thực nghiệm)
- Lựa chọn máy thí nghiệm
- Thiết kế đồ gá để gá đạt chỉ tiết theo sơ đồ thí nghiệm
- Lựa chọn chế độ cát, các thông số hình học của dụng cụ cất
- Trình lự các bước tiến hành thí nghiệm
- Xử lý số liệu và đánh giá kết quả thí nghiệm
Kết luận và những kiến nghị
Trong nội dung nầy chủ yếu dưa ra những kết luận cổ tính chất lý luận
và thực tiễn trong việc nghiên cứu xãy dựng phương pháp dánh giá tính gia
công cho vật liệu hợp kim đồng, nhôm Đồng thời dể xuất những định hướng
Trang 9Chương II: Nghiên cứu tính pia công của hợp kim dồng
Chương III: Nghièn cứu tính gia công của hợp kim nhôm
Đây là hai chương chủ yếu nghiên cứu những khái niệm cơ bản về hợp kim đồng, hợp kim nhôm Nghiên cứu tính chất, đạc điểm cúa một số loại hợp
kim đồng, nhôm và ảnh hưởng của một số nguyên tổ hợp kim trong thành phần hoá học đến tính gia công của nó
Chmơng TY: Xây dựng phương pháp đánh giá tính gia công của kin loại màu (hợp kim dồng, hợp kim nhôm)
“Trong chương này, tác giả đã vận đụng những cơ sở lý luận đã được
nghiên cứu để tiến hành thực nghiệm Trong đó tập trung vào nghiên cứu
- Phân tích các sơ đồ thí nghiệm để lựa chọn sơ đồ thí nghiệm phù hợp
với điêu kiện thực tiễn tại cơ sở
- Lựa chẹn vật liệu hợp kim déng, hop kim nhém đại diện cho các
nhóm vật liệu làm thí nghiệm
- Nghiên cứu vật liệu làm dựng cụ cắt phù hợp để đạt được mục đích
của thí nghiệm (đây được xác định là khâu mấu chết của toàn bộ quá trình thực nghiệm)
- Lựa chọn máy thí nghiệm
- Thiết kế đồ gá để gá đạt chỉ tiết theo sơ đồ thí nghiệm
- Lựa chọn chế độ cát, các thông số hình học của dụng cụ cất
- Trình lự các bước tiến hành thí nghiệm
- Xử lý số liệu và đánh giá kết quả thí nghiệm
Kết luận và những kiến nghị
Trong nội dung nầy chủ yếu dưa ra những kết luận cổ tính chất lý luận
và thực tiễn trong việc nghiên cứu xãy dựng phương pháp dánh giá tính gia
công cho vật liệu hợp kim đồng, nhôm Đồng thời dể xuất những định hướng
Trang 10Vật liệu kim loại màu tiểm tầng các tính chất cơ, lý, hoá đặc biệt, rất phong phú và da dạng Nhiều yêu cầu “hóc búa” vẻ chức năng của các thiết bị, kết cấu, dụng cụ trong các lĩnh vực công nghệ cao như điện tử, tin học, hàng
không vũ trụ, năng lượng nguyên tử, hoần toàn có thể tìm được câu trả lời
trong nhóm vật liệu kim loại màu và hợp kim màu
Trong lĩnh vực công nghệ chế tạo mấy, việc nghiên cứu sử dụng đúng đắn,
hiệu quả vật liệu kim loại mầu đồi hồi phải nghiên cứu xây dựng được phương pháp đánh giá tính gia công của nó để từ đố xác định được hệ số tính gia công
Với hệ số tính gia công này làm cơ sở để xác định chế độ cắt khi gia công trên
công tương tự nhau để được phép dùng chung một chế độ cắt khi gia công Đó
cũng là cơ sở cho phép xác định chế độ cắt một cách nhanh chóng, thuận tiện
bằng các phương pháp khác nhan như tra bảng, tinh theo công thức và tối ưu
với việc đũng máy tính để thực hiện
Với ý nghĩa đó, trong phạm vi nghiên cứu của để tài chỉ tập trung vào
LI Xây dựng phương pháp đánh gió tính gia công cho vật liệu là km loại
mài] với đối tượng nghiên cứu cụ thể là hợp kim đồng, hợp kim nhôm
Noi dung nghiên cứu của dễ tài bao gồm
Chương I: Cư sử lý luận đánh giá lính gia công của vật liệu,
Đây là chương trọng tâm, cung cấp cơ sở lý luận để đánh giá tính gia
công của vật liệu 'Irong đö tập trung vào hai nội dung cơ bản:
1 Những khái niệm cơ bản về tính gia công của vật liệu
2 Những phương pháp đánh giá tính gia công của vật liệu.
Trang 11Các nhân tố này ảnh hưởng tương hỗ nhau đến tính gia công và không thể đánh gía độc lập, riêng lẻ nhau
Nghiên cứu tính gia công của vật liệu ta thay nó là một nầm số không chỉ
của riêng vật liệu gïa công mà còn của phương pháp gia công vật liệu chế tạo
đao cắt, Tính gia công của vật liệu có thể đánh giá bằng nhiều chỉ tiêu khác
nhau như hình dạng của phoi, độ ổn định của kích thước sau khi gia công, độ
nhám bể mặt, lực cát, độ mòn của dao cắt, Tuỳ theo các chỉ tiêu đánh giá
mà ta có các khái niệm về tính gia công khác nhau:
1 Tính gia công động học: Là khái niệm vẻ tính gia công khi đánh giá
tính gia công của vật liệu theo tốc độ cắt v
be Tĩnh gia công động lực học: Là khái niệm vẻ tính gia công khi đánh
giá tính gia công của vật liệu theo lực cắt P
3 Tính gia công hình học tế vi: Là khái niệm về tính gia công khí đánh
giá tính gia công của vật liệu theo độ nhám bẻ mặt Rz
4 Tính gia công tuyệt đối: Là khái niệm về tính gia công khi đánh giá
tính gia công của vật liệu theo một chỉ tiêu nào đố trong một điểu
kiện nhất định được một giá trị cụ thé nào đó Khi điều kiện đó thay
đổi thì giá trị đó lại thay đổi
5 Tính gia công tương đối: Là khái niệm về tính gia công khi đánh giá
tính gia công của các vật liệu khác nhau theo cũng một chỉ tiêu nào
đó với cùng một điều kiện thực nghiệm như nhau Trên cơ sở kết quả
thu được ta có thể so sánh tính gia công của các vật liệu đó với nhau hoặc sơ sánh với vật liệu trong nhóm đánh giá đó với vật liệu được
chọn làm vật liệu chuẩn Căn cứ vào mức độ so sánh này ta xác định được hệ số tính gia công, từ đó xem mức độ khó hay dễ gia công của
các vật liệu khác nhau.
Trang 12Vật liệu kim loại màu tiểm tầng các tính chất cơ, lý, hoá đặc biệt, rất phong phú và da dạng Nhiều yêu cầu “hóc búa” vẻ chức năng của các thiết bị, kết cấu, dụng cụ trong các lĩnh vực công nghệ cao như điện tử, tin học, hàng
không vũ trụ, năng lượng nguyên tử, hoần toàn có thể tìm được câu trả lời
trong nhóm vật liệu kim loại màu và hợp kim màu
Trong lĩnh vực công nghệ chế tạo mấy, việc nghiên cứu sử dụng đúng đắn,
hiệu quả vật liệu kim loại mầu đồi hồi phải nghiên cứu xây dựng được phương pháp đánh giá tính gia công của nó để từ đố xác định được hệ số tính gia công
Với hệ số tính gia công này làm cơ sở để xác định chế độ cắt khi gia công trên
công tương tự nhau để được phép dùng chung một chế độ cắt khi gia công Đó
cũng là cơ sở cho phép xác định chế độ cắt một cách nhanh chóng, thuận tiện
bằng các phương pháp khác nhan như tra bảng, tinh theo công thức và tối ưu
với việc đũng máy tính để thực hiện
Với ý nghĩa đó, trong phạm vi nghiên cứu của để tài chỉ tập trung vào
LI Xây dựng phương pháp đánh gió tính gia công cho vật liệu là km loại
mài] với đối tượng nghiên cứu cụ thể là hợp kim đồng, hợp kim nhôm
Noi dung nghiên cứu của dễ tài bao gồm
Chương I: Cư sử lý luận đánh giá lính gia công của vật liệu,
Đây là chương trọng tâm, cung cấp cơ sở lý luận để đánh giá tính gia
công của vật liệu 'Irong đö tập trung vào hai nội dung cơ bản:
1 Những khái niệm cơ bản về tính gia công của vật liệu
2 Những phương pháp đánh giá tính gia công của vật liệu.
Trang 13MỠ ĐẦU
Ngày nay, sự phát triển như vũ bão của khoa học và công nghệ đã và đang
đời hỏi mỗi quốc gia nói chung và ngành chế tạo máy nói riêng cần tập trung
nghiên cứu những tiến bộ kỹ thuật trong lĩnh vực công nghệ chế tạo Đặc biệt
khi thiết kế công nghệ chuẩn bị sản xuất, một trong những mấu chết cần phải
giải quyết để nâng cao hiệu quả kinh tế — kỹ thuật của quá trình chế tạo cơ
khí là phải xác định chế độ cất lối ưu cho từng nguyên công khác nhau nhằm rúi ngắn thời gian chuẩn bị công nghệ; đồng thời đâm bảo thời gian gia công
và chỉ phí gia công nhô nhất, hiệu quả kinh tế của quả trình sân xuất cao nhất
“trong công nghệ chuẩn bị sản xuất, việc nghiên cứu lựa chọn chế độ cắt
cho mỗi nguyên công phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố của hệ thống công nghệ như máy, dao, đồ gá và chỉ tiết gia công Một trong các yếu tố đó mà chúng La
cần quan tâm là vật liệu của cho tiết gia công và những tính chất của vật liệu
dé hay cồn gọi là lính gia công của vật liệu
“Tỉnh gia công của vật liệu có thể hiểu một cách đơn giản là mức độ khó
hay dễ gia công Nếu vật liệu dễ gia công thì ta có thể dùng chế độ cắt lớn,
ngược lại nếu vật liệu khó gia công ta ha thấp chế dộ cất Một vật liệu trong
chế lwo máy phải có độ cứng, độ bên nhất định để đáp ứng được yêu cầu của sẵn phẩm Tuy nhiên vật liệu ấy phải đảm bảo được cả ứnh gia công, nghấa là
gia công được bằng các phương pháp hiện có
Như vậy, trong ngành chế tạo máy việc nghiên cứu tính gia công cửa vật liệu là hết sức cần thiết và được rất nhiều nước quan tâm nghiên cứu Tuy nhiên ở nước ta hiện nay, các công trình nghiên cứu tính gia công của vật liệu
và xây đựng phương phán đánh giá lính gia công của vật liệu mới chỉ tập trung
vào nghiên cứu đối với một số vật liệu phế biến đang được ứng dụng trung
việc chế tạo các chỉ tiết máy như các loại thếp, gang, chưa có sự tập trung
nghiên cứu đến tính gia công dối với vật liệu là kim loại mầu và hợp kim mau.
Trang 14MỠ ĐẦU
Ngày nay, sự phát triển như vũ bão của khoa học và công nghệ đã và đang
đời hỏi mỗi quốc gia nói chung và ngành chế tạo máy nói riêng cần tập trung
nghiên cứu những tiến bộ kỹ thuật trong lĩnh vực công nghệ chế tạo Đặc biệt
khi thiết kế công nghệ chuẩn bị sản xuất, một trong những mấu chết cần phải
giải quyết để nâng cao hiệu quả kinh tế — kỹ thuật của quá trình chế tạo cơ
khí là phải xác định chế độ cất lối ưu cho từng nguyên công khác nhau nhằm rúi ngắn thời gian chuẩn bị công nghệ; đồng thời đâm bảo thời gian gia công
và chỉ phí gia công nhô nhất, hiệu quả kinh tế của quả trình sân xuất cao nhất
“trong công nghệ chuẩn bị sản xuất, việc nghiên cứu lựa chọn chế độ cắt
cho mỗi nguyên công phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố của hệ thống công nghệ như máy, dao, đồ gá và chỉ tiết gia công Một trong các yếu tố đó mà chúng La
cần quan tâm là vật liệu của cho tiết gia công và những tính chất của vật liệu
dé hay cồn gọi là lính gia công của vật liệu
“Tỉnh gia công của vật liệu có thể hiểu một cách đơn giản là mức độ khó
hay dễ gia công Nếu vật liệu dễ gia công thì ta có thể dùng chế độ cắt lớn,
ngược lại nếu vật liệu khó gia công ta ha thấp chế dộ cất Một vật liệu trong
chế lwo máy phải có độ cứng, độ bên nhất định để đáp ứng được yêu cầu của sẵn phẩm Tuy nhiên vật liệu ấy phải đảm bảo được cả ứnh gia công, nghấa là
gia công được bằng các phương pháp hiện có
Như vậy, trong ngành chế tạo máy việc nghiên cứu tính gia công cửa vật liệu là hết sức cần thiết và được rất nhiều nước quan tâm nghiên cứu Tuy nhiên ở nước ta hiện nay, các công trình nghiên cứu tính gia công của vật liệu
và xây đựng phương phán đánh giá lính gia công của vật liệu mới chỉ tập trung
vào nghiên cứu đối với một số vật liệu phế biến đang được ứng dụng trung
việc chế tạo các chỉ tiết máy như các loại thếp, gang, chưa có sự tập trung
nghiên cứu đến tính gia công dối với vật liệu là kim loại mầu và hợp kim mau.
Trang 15tiếp theo trong việc nghiên cứu tiếp theo nham téi wa hod quá trình cát gọt dối với vật liệu gia công là hợp kim màu
Vé phương pháp nghiên cứu: Do tính chất của để tài vừa có tính lý thuyết vừa có tính thực tiễn, nên trong quá trình nghiên cứu tác giả sử dụng kết hợp
cả 2 phương pháp vừa nghiên cứu cơ sở lý luận, vừa tiến hành làm thực
nghiệm phân tích số liệu để xây dựng cho được phương pháp đánh giá tính gia
công cho vật liệu là hợp kim đồng và hợp kìm nhôm
Tuy nhiên, đây là đề tài nghiên cứu rất rộng lớn và hoàn toàn mới mẻ, các
†ài liệu nghiên cứu còn ít Mặt khác, do kinh nghiệm cá nhân trong linh vực
nghiên cứu cồn hạn chế, điều kiện làm thực nghiệm gặp rất nhiều khó khăn
nên trong quá trình nghiên cứu chắc chắn không tránh khổi những thiếu sót Rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của các Thầy, Cô giáo và các
cộng sự để để tài tiếp tục dược hoàn thiện
Cuối cùng, tôi xin chân thành cám ơn sự giúp đỡ hết sức nhiệt tình của PGS, T§ Nguyễn Viết Tiếp cùng các Thầy, Cô giáo trong bộ môn Công nghệ
chế tạo máy- Khoa Cơ Khí Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội và các bạn
đồng nghiệp đã giúp dỡ tôi hoàn thành để tài này
Hà Nội, ngày 10 tháng 11 năm 2006
Trang 161.2 Những quan diểm dánh siá tính gia công của vật liệu
Như trên đã trình bày, hiện nay có rất nhiều quan điểm đánh giá tính gia công của vật liệu như đánh giá tính gia công từ độ lớn của tốc độ cất, độ
lớn của lực cất, độ nhám bề mật sau khi gia công, từ quan điểm của sự hình thành phơi cắt, từ quan điểm nhiệt cắt,
1.2.1 Đánh giá ứnh gia công của vật liệu từ quan diễn dộ lún củu tấc độ cất
ai Đánh giá tính gia công từ quan điểm tính chất cơ học của vật liệu
"Theo phương phấp này để xác định mức độ tính gia công trong thực tế
người ta chỉ sử dụng một tiêu chuẩn theo tốc độ cắt v4; (tốc dộ cắt phù hợp với tuổi bển của dao là 45 phút) Với tuổi bền dã chọn của đụng cụ cắt, tốc độ cắt
dược xây dưng từ công thức dơn giản chỉ dùng một giá trị là tính chất cơ học
của vật liệu thông qua trị số dộ bên œ hoặc độ cứng HB của nó như sau
Trong công thức trên giá Irị x,y nhỏ tương ứng với vật liệu cổ độ bên thấp, ngược lại giá trị x,y lớn tương ứng với vật liệu có độ bền cao
Trang 171.2 Những quan diểm dánh siá tính gia công của vật liệu
Như trên đã trình bày, hiện nay có rất nhiều quan điểm đánh giá tính gia công của vật liệu như đánh giá tính gia công từ độ lớn của tốc độ cất, độ
lớn của lực cất, độ nhám bề mật sau khi gia công, từ quan điểm của sự hình thành phơi cắt, từ quan điểm nhiệt cắt,
1.2.1 Đánh giá ứnh gia công của vật liệu từ quan diễn dộ lún củu tấc độ cất
ai Đánh giá tính gia công từ quan điểm tính chất cơ học của vật liệu
"Theo phương phấp này để xác định mức độ tính gia công trong thực tế
người ta chỉ sử dụng một tiêu chuẩn theo tốc độ cắt v4; (tốc dộ cắt phù hợp với tuổi bển của dao là 45 phút) Với tuổi bền dã chọn của đụng cụ cắt, tốc độ cắt
dược xây dưng từ công thức dơn giản chỉ dùng một giá trị là tính chất cơ học
của vật liệu thông qua trị số dộ bên œ hoặc độ cứng HB của nó như sau
Trong công thức trên giá Irị x,y nhỏ tương ứng với vật liệu cổ độ bên thấp, ngược lại giá trị x,y lớn tương ứng với vật liệu có độ bền cao
Trang 18MỠ ĐẦU
Ngày nay, sự phát triển như vũ bão của khoa học và công nghệ đã và đang
đời hỏi mỗi quốc gia nói chung và ngành chế tạo máy nói riêng cần tập trung
nghiên cứu những tiến bộ kỹ thuật trong lĩnh vực công nghệ chế tạo Đặc biệt
khi thiết kế công nghệ chuẩn bị sản xuất, một trong những mấu chết cần phải
giải quyết để nâng cao hiệu quả kinh tế — kỹ thuật của quá trình chế tạo cơ
khí là phải xác định chế độ cất lối ưu cho từng nguyên công khác nhau nhằm rúi ngắn thời gian chuẩn bị công nghệ; đồng thời đâm bảo thời gian gia công
và chỉ phí gia công nhô nhất, hiệu quả kinh tế của quả trình sân xuất cao nhất
“trong công nghệ chuẩn bị sản xuất, việc nghiên cứu lựa chọn chế độ cắt
cho mỗi nguyên công phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố của hệ thống công nghệ như máy, dao, đồ gá và chỉ tiết gia công Một trong các yếu tố đó mà chúng La
cần quan tâm là vật liệu của cho tiết gia công và những tính chất của vật liệu
dé hay cồn gọi là lính gia công của vật liệu
“Tỉnh gia công của vật liệu có thể hiểu một cách đơn giản là mức độ khó
hay dễ gia công Nếu vật liệu dễ gia công thì ta có thể dùng chế độ cắt lớn,
ngược lại nếu vật liệu khó gia công ta ha thấp chế dộ cất Một vật liệu trong
chế lwo máy phải có độ cứng, độ bên nhất định để đáp ứng được yêu cầu của sẵn phẩm Tuy nhiên vật liệu ấy phải đảm bảo được cả ứnh gia công, nghấa là
gia công được bằng các phương pháp hiện có
Như vậy, trong ngành chế tạo máy việc nghiên cứu tính gia công cửa vật liệu là hết sức cần thiết và được rất nhiều nước quan tâm nghiên cứu Tuy nhiên ở nước ta hiện nay, các công trình nghiên cứu tính gia công của vật liệu
và xây đựng phương phán đánh giá lính gia công của vật liệu mới chỉ tập trung
vào nghiên cứu đối với một số vật liệu phế biến đang được ứng dụng trung
việc chế tạo các chỉ tiết máy như các loại thếp, gang, chưa có sự tập trung
nghiên cứu đến tính gia công dối với vật liệu là kim loại mầu và hợp kim mau.
Trang 19tiếp theo trong việc nghiên cứu tiếp theo nham téi wa hod quá trình cát gọt dối với vật liệu gia công là hợp kim màu
Vé phương pháp nghiên cứu: Do tính chất của để tài vừa có tính lý thuyết vừa có tính thực tiễn, nên trong quá trình nghiên cứu tác giả sử dụng kết hợp
cả 2 phương pháp vừa nghiên cứu cơ sở lý luận, vừa tiến hành làm thực
nghiệm phân tích số liệu để xây dựng cho được phương pháp đánh giá tính gia
công cho vật liệu là hợp kim đồng và hợp kìm nhôm
Tuy nhiên, đây là đề tài nghiên cứu rất rộng lớn và hoàn toàn mới mẻ, các
†ài liệu nghiên cứu còn ít Mặt khác, do kinh nghiệm cá nhân trong linh vực
nghiên cứu cồn hạn chế, điều kiện làm thực nghiệm gặp rất nhiều khó khăn
nên trong quá trình nghiên cứu chắc chắn không tránh khổi những thiếu sót Rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của các Thầy, Cô giáo và các
cộng sự để để tài tiếp tục dược hoàn thiện
Cuối cùng, tôi xin chân thành cám ơn sự giúp đỡ hết sức nhiệt tình của PGS, T§ Nguyễn Viết Tiếp cùng các Thầy, Cô giáo trong bộ môn Công nghệ
chế tạo máy- Khoa Cơ Khí Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội và các bạn
đồng nghiệp đã giúp dỡ tôi hoàn thành để tài này
Hà Nội, ngày 10 tháng 11 năm 2006
Trang 201.2 Những quan diểm dánh siá tính gia công của vật liệu
Như trên đã trình bày, hiện nay có rất nhiều quan điểm đánh giá tính gia công của vật liệu như đánh giá tính gia công từ độ lớn của tốc độ cất, độ
lớn của lực cất, độ nhám bề mật sau khi gia công, từ quan điểm của sự hình thành phơi cắt, từ quan điểm nhiệt cắt,
1.2.1 Đánh giá ứnh gia công của vật liệu từ quan diễn dộ lún củu tấc độ cất
ai Đánh giá tính gia công từ quan điểm tính chất cơ học của vật liệu
"Theo phương phấp này để xác định mức độ tính gia công trong thực tế
người ta chỉ sử dụng một tiêu chuẩn theo tốc độ cắt v4; (tốc dộ cắt phù hợp với tuổi bển của dao là 45 phút) Với tuổi bền dã chọn của đụng cụ cắt, tốc độ cắt
dược xây dưng từ công thức dơn giản chỉ dùng một giá trị là tính chất cơ học
của vật liệu thông qua trị số dộ bên œ hoặc độ cứng HB của nó như sau
Trong công thức trên giá Irị x,y nhỏ tương ứng với vật liệu cổ độ bên thấp, ngược lại giá trị x,y lớn tương ứng với vật liệu có độ bền cao
Trang 21CHƯƠNG!I: CƠ SỞ LÝ LUẬN ĐÁNH GIÁ
TÍNH GIÁ CÔNG CỦA VẬT LIỆU
1.1 - Khái niệm cơ bản về tính gia công của vật liệu
“tỉnh gia công của vật liệu là tập hợp những tính chất của vật liệu dược gia công từ quan điểm sự thích hợp của nó đối với pia công các chỉ tiết máy bằng một phương pháp gia công cụ thể Hay nối cách khác, tính pia công của vật
liệu nào đồ là mức độ đễ bay khổ gia công của vật liệu đồ đối với mội phương pháp gia công cụ thể Mức độ tính gia công của vật liệu đã cho là kết quả đánh
giá về hiệu quả kinh tế và chất lượng của sẵn phẩm trong quá trình gia công
Một vật liệu gia công nhất định nào đó có tính gia công tốt hơn vật liệu
khác khi thời gian tiêu tốn chơ quá trình cất gọt cằng ngắn nhưng van dam bảo yêu cầu về mật kỹ thuật về độ chính xác kích thước, về sai số hình đáng hình
Học của sẵn phẩm và độ nhám bề mại gia công; đồng thời đám bảo sự tiêu tốn
về dụng cụ cất gọi, năng lượng về thiết bị sản xuất càng nhỏ
'[ính gia công của vật liệu còn có thể hiểu là tập hợp của những tính chất
của vật liệu gia công xác định sự thích hợp của nó với năng suất gia công và
quả kinh tế — kỹ thuật
Tính gia công của vật liệu không thể chỉ đặc trưng bằng một số chỉ tiêu
thường có ở vật liệu như độ bên, độ cứng, mà khái niệm về tính gĩa công cồn
bao hầm trong nó những tính chất công nghệ khác niau của vật liệu và với
những tính chất đố có ảnh hưởng trực tiếp đến độ mòn của dụng cụ cắt, lực
cắt, dộ nhầm bể mặt, hình dạng của phơi cắt,
Tinh gia công của vật liệu phụ thuộc vào hàng loạt các nhân tổ như thành
phần hoá học của vật liệu, phương phấp tạo phôi và gia công nhiệt, ánh hưởng
của cấu trúc tế vi, độ lớn của bạt kim loại và cẩu trúc của mạng tỉnh thể,
Trang 22MỠ ĐẦU
Ngày nay, sự phát triển như vũ bão của khoa học và công nghệ đã và đang
đời hỏi mỗi quốc gia nói chung và ngành chế tạo máy nói riêng cần tập trung
nghiên cứu những tiến bộ kỹ thuật trong lĩnh vực công nghệ chế tạo Đặc biệt
khi thiết kế công nghệ chuẩn bị sản xuất, một trong những mấu chết cần phải
giải quyết để nâng cao hiệu quả kinh tế — kỹ thuật của quá trình chế tạo cơ
khí là phải xác định chế độ cất lối ưu cho từng nguyên công khác nhau nhằm rúi ngắn thời gian chuẩn bị công nghệ; đồng thời đâm bảo thời gian gia công
và chỉ phí gia công nhô nhất, hiệu quả kinh tế của quả trình sân xuất cao nhất
“trong công nghệ chuẩn bị sản xuất, việc nghiên cứu lựa chọn chế độ cắt
cho mỗi nguyên công phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố của hệ thống công nghệ như máy, dao, đồ gá và chỉ tiết gia công Một trong các yếu tố đó mà chúng La
cần quan tâm là vật liệu của cho tiết gia công và những tính chất của vật liệu
dé hay cồn gọi là lính gia công của vật liệu
“Tỉnh gia công của vật liệu có thể hiểu một cách đơn giản là mức độ khó
hay dễ gia công Nếu vật liệu dễ gia công thì ta có thể dùng chế độ cắt lớn,
ngược lại nếu vật liệu khó gia công ta ha thấp chế dộ cất Một vật liệu trong
chế lwo máy phải có độ cứng, độ bên nhất định để đáp ứng được yêu cầu của sẵn phẩm Tuy nhiên vật liệu ấy phải đảm bảo được cả ứnh gia công, nghấa là
gia công được bằng các phương pháp hiện có
Như vậy, trong ngành chế tạo máy việc nghiên cứu tính gia công cửa vật liệu là hết sức cần thiết và được rất nhiều nước quan tâm nghiên cứu Tuy nhiên ở nước ta hiện nay, các công trình nghiên cứu tính gia công của vật liệu
và xây đựng phương phán đánh giá lính gia công của vật liệu mới chỉ tập trung
vào nghiên cứu đối với một số vật liệu phế biến đang được ứng dụng trung
việc chế tạo các chỉ tiết máy như các loại thếp, gang, chưa có sự tập trung
nghiên cứu đến tính gia công dối với vật liệu là kim loại mầu và hợp kim mau.
Trang 23tiếp theo trong việc nghiên cứu tiếp theo nham téi wa hod quá trình cát gọt dối với vật liệu gia công là hợp kim màu
Vé phương pháp nghiên cứu: Do tính chất của để tài vừa có tính lý thuyết vừa có tính thực tiễn, nên trong quá trình nghiên cứu tác giả sử dụng kết hợp
cả 2 phương pháp vừa nghiên cứu cơ sở lý luận, vừa tiến hành làm thực
nghiệm phân tích số liệu để xây dựng cho được phương pháp đánh giá tính gia
công cho vật liệu là hợp kim đồng và hợp kìm nhôm
Tuy nhiên, đây là đề tài nghiên cứu rất rộng lớn và hoàn toàn mới mẻ, các
†ài liệu nghiên cứu còn ít Mặt khác, do kinh nghiệm cá nhân trong linh vực
nghiên cứu cồn hạn chế, điều kiện làm thực nghiệm gặp rất nhiều khó khăn
nên trong quá trình nghiên cứu chắc chắn không tránh khổi những thiếu sót Rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của các Thầy, Cô giáo và các
cộng sự để để tài tiếp tục dược hoàn thiện
Cuối cùng, tôi xin chân thành cám ơn sự giúp đỡ hết sức nhiệt tình của PGS, T§ Nguyễn Viết Tiếp cùng các Thầy, Cô giáo trong bộ môn Công nghệ
chế tạo máy- Khoa Cơ Khí Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội và các bạn
đồng nghiệp đã giúp dỡ tôi hoàn thành để tài này
Hà Nội, ngày 10 tháng 11 năm 2006
Trang 241.2 Những quan diểm dánh siá tính gia công của vật liệu
Như trên đã trình bày, hiện nay có rất nhiều quan điểm đánh giá tính gia công của vật liệu như đánh giá tính gia công từ độ lớn của tốc độ cất, độ
lớn của lực cất, độ nhám bề mật sau khi gia công, từ quan điểm của sự hình thành phơi cắt, từ quan điểm nhiệt cắt,
1.2.1 Đánh giá ứnh gia công của vật liệu từ quan diễn dộ lún củu tấc độ cất
ai Đánh giá tính gia công từ quan điểm tính chất cơ học của vật liệu
"Theo phương phấp này để xác định mức độ tính gia công trong thực tế
người ta chỉ sử dụng một tiêu chuẩn theo tốc độ cắt v4; (tốc dộ cắt phù hợp với tuổi bển của dao là 45 phút) Với tuổi bền dã chọn của đụng cụ cắt, tốc độ cắt
dược xây dưng từ công thức dơn giản chỉ dùng một giá trị là tính chất cơ học
của vật liệu thông qua trị số dộ bên œ hoặc độ cứng HB của nó như sau
Trong công thức trên giá Irị x,y nhỏ tương ứng với vật liệu cổ độ bên thấp, ngược lại giá trị x,y lớn tương ứng với vật liệu có độ bền cao
Trang 25tiếp theo trong việc nghiên cứu tiếp theo nham téi wa hod quá trình cát gọt dối với vật liệu gia công là hợp kim màu
Vé phương pháp nghiên cứu: Do tính chất của để tài vừa có tính lý thuyết vừa có tính thực tiễn, nên trong quá trình nghiên cứu tác giả sử dụng kết hợp
cả 2 phương pháp vừa nghiên cứu cơ sở lý luận, vừa tiến hành làm thực
nghiệm phân tích số liệu để xây dựng cho được phương pháp đánh giá tính gia
công cho vật liệu là hợp kim đồng và hợp kìm nhôm
Tuy nhiên, đây là đề tài nghiên cứu rất rộng lớn và hoàn toàn mới mẻ, các
†ài liệu nghiên cứu còn ít Mặt khác, do kinh nghiệm cá nhân trong linh vực
nghiên cứu cồn hạn chế, điều kiện làm thực nghiệm gặp rất nhiều khó khăn
nên trong quá trình nghiên cứu chắc chắn không tránh khổi những thiếu sót Rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của các Thầy, Cô giáo và các
cộng sự để để tài tiếp tục dược hoàn thiện
Cuối cùng, tôi xin chân thành cám ơn sự giúp đỡ hết sức nhiệt tình của PGS, T§ Nguyễn Viết Tiếp cùng các Thầy, Cô giáo trong bộ môn Công nghệ
chế tạo máy- Khoa Cơ Khí Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội và các bạn
đồng nghiệp đã giúp dỡ tôi hoàn thành để tài này
Hà Nội, ngày 10 tháng 11 năm 2006
Trang 26Vật liệu kim loại màu tiểm tầng các tính chất cơ, lý, hoá đặc biệt, rất phong phú và da dạng Nhiều yêu cầu “hóc búa” vẻ chức năng của các thiết bị, kết cấu, dụng cụ trong các lĩnh vực công nghệ cao như điện tử, tin học, hàng
không vũ trụ, năng lượng nguyên tử, hoần toàn có thể tìm được câu trả lời
trong nhóm vật liệu kim loại màu và hợp kim màu
Trong lĩnh vực công nghệ chế tạo mấy, việc nghiên cứu sử dụng đúng đắn,
hiệu quả vật liệu kim loại mầu đồi hồi phải nghiên cứu xây dựng được phương pháp đánh giá tính gia công của nó để từ đố xác định được hệ số tính gia công
Với hệ số tính gia công này làm cơ sở để xác định chế độ cắt khi gia công trên
công tương tự nhau để được phép dùng chung một chế độ cắt khi gia công Đó
cũng là cơ sở cho phép xác định chế độ cắt một cách nhanh chóng, thuận tiện
bằng các phương pháp khác nhan như tra bảng, tinh theo công thức và tối ưu
với việc đũng máy tính để thực hiện
Với ý nghĩa đó, trong phạm vi nghiên cứu của để tài chỉ tập trung vào
LI Xây dựng phương pháp đánh gió tính gia công cho vật liệu là km loại
mài] với đối tượng nghiên cứu cụ thể là hợp kim đồng, hợp kim nhôm
Noi dung nghiên cứu của dễ tài bao gồm
Chương I: Cư sử lý luận đánh giá lính gia công của vật liệu,
Đây là chương trọng tâm, cung cấp cơ sở lý luận để đánh giá tính gia
công của vật liệu 'Irong đö tập trung vào hai nội dung cơ bản:
1 Những khái niệm cơ bản về tính gia công của vật liệu
2 Những phương pháp đánh giá tính gia công của vật liệu.
Trang 27Chương II: Nghiên cứu tính pia công của hợp kim dồng
Chương III: Nghièn cứu tính gia công của hợp kim nhôm
Đây là hai chương chủ yếu nghiên cứu những khái niệm cơ bản về hợp kim đồng, hợp kim nhôm Nghiên cứu tính chất, đạc điểm cúa một số loại hợp
kim đồng, nhôm và ảnh hưởng của một số nguyên tổ hợp kim trong thành phần hoá học đến tính gia công của nó
Chmơng TY: Xây dựng phương pháp đánh giá tính gia công của kin loại màu (hợp kim dồng, hợp kim nhôm)
“Trong chương này, tác giả đã vận đụng những cơ sở lý luận đã được
nghiên cứu để tiến hành thực nghiệm Trong đó tập trung vào nghiên cứu
- Phân tích các sơ đồ thí nghiệm để lựa chọn sơ đồ thí nghiệm phù hợp
với điêu kiện thực tiễn tại cơ sở
- Lựa chẹn vật liệu hợp kim déng, hop kim nhém đại diện cho các
nhóm vật liệu làm thí nghiệm
- Nghiên cứu vật liệu làm dựng cụ cắt phù hợp để đạt được mục đích
của thí nghiệm (đây được xác định là khâu mấu chết của toàn bộ quá trình thực nghiệm)
- Lựa chọn máy thí nghiệm
- Thiết kế đồ gá để gá đạt chỉ tiết theo sơ đồ thí nghiệm
- Lựa chọn chế độ cát, các thông số hình học của dụng cụ cất
- Trình lự các bước tiến hành thí nghiệm
- Xử lý số liệu và đánh giá kết quả thí nghiệm
Kết luận và những kiến nghị
Trong nội dung nầy chủ yếu dưa ra những kết luận cổ tính chất lý luận
và thực tiễn trong việc nghiên cứu xãy dựng phương pháp dánh giá tính gia
công cho vật liệu hợp kim đồng, nhôm Đồng thời dể xuất những định hướng
Trang 281.2 Những quan diểm dánh siá tính gia công của vật liệu
Như trên đã trình bày, hiện nay có rất nhiều quan điểm đánh giá tính gia công của vật liệu như đánh giá tính gia công từ độ lớn của tốc độ cất, độ
lớn của lực cất, độ nhám bề mật sau khi gia công, từ quan điểm của sự hình thành phơi cắt, từ quan điểm nhiệt cắt,
1.2.1 Đánh giá ứnh gia công của vật liệu từ quan diễn dộ lún củu tấc độ cất
ai Đánh giá tính gia công từ quan điểm tính chất cơ học của vật liệu
"Theo phương phấp này để xác định mức độ tính gia công trong thực tế
người ta chỉ sử dụng một tiêu chuẩn theo tốc độ cắt v4; (tốc dộ cắt phù hợp với tuổi bển của dao là 45 phút) Với tuổi bền dã chọn của đụng cụ cắt, tốc độ cắt
dược xây dưng từ công thức dơn giản chỉ dùng một giá trị là tính chất cơ học
của vật liệu thông qua trị số dộ bên œ hoặc độ cứng HB của nó như sau
Trong công thức trên giá Irị x,y nhỏ tương ứng với vật liệu cổ độ bên thấp, ngược lại giá trị x,y lớn tương ứng với vật liệu có độ bền cao
Trang 29Vật liệu kim loại màu tiểm tầng các tính chất cơ, lý, hoá đặc biệt, rất phong phú và da dạng Nhiều yêu cầu “hóc búa” vẻ chức năng của các thiết bị, kết cấu, dụng cụ trong các lĩnh vực công nghệ cao như điện tử, tin học, hàng
không vũ trụ, năng lượng nguyên tử, hoần toàn có thể tìm được câu trả lời
trong nhóm vật liệu kim loại màu và hợp kim màu
Trong lĩnh vực công nghệ chế tạo mấy, việc nghiên cứu sử dụng đúng đắn,
hiệu quả vật liệu kim loại mầu đồi hồi phải nghiên cứu xây dựng được phương pháp đánh giá tính gia công của nó để từ đố xác định được hệ số tính gia công
Với hệ số tính gia công này làm cơ sở để xác định chế độ cắt khi gia công trên
công tương tự nhau để được phép dùng chung một chế độ cắt khi gia công Đó
cũng là cơ sở cho phép xác định chế độ cắt một cách nhanh chóng, thuận tiện
bằng các phương pháp khác nhan như tra bảng, tinh theo công thức và tối ưu
với việc đũng máy tính để thực hiện
Với ý nghĩa đó, trong phạm vi nghiên cứu của để tài chỉ tập trung vào
LI Xây dựng phương pháp đánh gió tính gia công cho vật liệu là km loại
mài] với đối tượng nghiên cứu cụ thể là hợp kim đồng, hợp kim nhôm
Noi dung nghiên cứu của dễ tài bao gồm
Chương I: Cư sử lý luận đánh giá lính gia công của vật liệu,
Đây là chương trọng tâm, cung cấp cơ sở lý luận để đánh giá tính gia
công của vật liệu 'Irong đö tập trung vào hai nội dung cơ bản:
1 Những khái niệm cơ bản về tính gia công của vật liệu
2 Những phương pháp đánh giá tính gia công của vật liệu.
Trang 30MỠ ĐẦU
Ngày nay, sự phát triển như vũ bão của khoa học và công nghệ đã và đang
đời hỏi mỗi quốc gia nói chung và ngành chế tạo máy nói riêng cần tập trung
nghiên cứu những tiến bộ kỹ thuật trong lĩnh vực công nghệ chế tạo Đặc biệt
khi thiết kế công nghệ chuẩn bị sản xuất, một trong những mấu chết cần phải
giải quyết để nâng cao hiệu quả kinh tế — kỹ thuật của quá trình chế tạo cơ
khí là phải xác định chế độ cất lối ưu cho từng nguyên công khác nhau nhằm rúi ngắn thời gian chuẩn bị công nghệ; đồng thời đâm bảo thời gian gia công
và chỉ phí gia công nhô nhất, hiệu quả kinh tế của quả trình sân xuất cao nhất
“trong công nghệ chuẩn bị sản xuất, việc nghiên cứu lựa chọn chế độ cắt
cho mỗi nguyên công phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố của hệ thống công nghệ như máy, dao, đồ gá và chỉ tiết gia công Một trong các yếu tố đó mà chúng La
cần quan tâm là vật liệu của cho tiết gia công và những tính chất của vật liệu
dé hay cồn gọi là lính gia công của vật liệu
“Tỉnh gia công của vật liệu có thể hiểu một cách đơn giản là mức độ khó
hay dễ gia công Nếu vật liệu dễ gia công thì ta có thể dùng chế độ cắt lớn,
ngược lại nếu vật liệu khó gia công ta ha thấp chế dộ cất Một vật liệu trong
chế lwo máy phải có độ cứng, độ bên nhất định để đáp ứng được yêu cầu của sẵn phẩm Tuy nhiên vật liệu ấy phải đảm bảo được cả ứnh gia công, nghấa là
gia công được bằng các phương pháp hiện có
Như vậy, trong ngành chế tạo máy việc nghiên cứu tính gia công cửa vật liệu là hết sức cần thiết và được rất nhiều nước quan tâm nghiên cứu Tuy nhiên ở nước ta hiện nay, các công trình nghiên cứu tính gia công của vật liệu
và xây đựng phương phán đánh giá lính gia công của vật liệu mới chỉ tập trung
vào nghiên cứu đối với một số vật liệu phế biến đang được ứng dụng trung
việc chế tạo các chỉ tiết máy như các loại thếp, gang, chưa có sự tập trung
nghiên cứu đến tính gia công dối với vật liệu là kim loại mầu và hợp kim mau.
Trang 31Chương II: Nghiên cứu tính pia công của hợp kim dồng
Chương III: Nghièn cứu tính gia công của hợp kim nhôm
Đây là hai chương chủ yếu nghiên cứu những khái niệm cơ bản về hợp kim đồng, hợp kim nhôm Nghiên cứu tính chất, đạc điểm cúa một số loại hợp
kim đồng, nhôm và ảnh hưởng của một số nguyên tổ hợp kim trong thành phần hoá học đến tính gia công của nó
Chmơng TY: Xây dựng phương pháp đánh giá tính gia công của kin loại màu (hợp kim dồng, hợp kim nhôm)
“Trong chương này, tác giả đã vận đụng những cơ sở lý luận đã được
nghiên cứu để tiến hành thực nghiệm Trong đó tập trung vào nghiên cứu
- Phân tích các sơ đồ thí nghiệm để lựa chọn sơ đồ thí nghiệm phù hợp
với điêu kiện thực tiễn tại cơ sở
- Lựa chẹn vật liệu hợp kim déng, hop kim nhém đại diện cho các
nhóm vật liệu làm thí nghiệm
- Nghiên cứu vật liệu làm dựng cụ cắt phù hợp để đạt được mục đích
của thí nghiệm (đây được xác định là khâu mấu chết của toàn bộ quá trình thực nghiệm)
- Lựa chọn máy thí nghiệm
- Thiết kế đồ gá để gá đạt chỉ tiết theo sơ đồ thí nghiệm
- Lựa chọn chế độ cát, các thông số hình học của dụng cụ cất
- Trình lự các bước tiến hành thí nghiệm
- Xử lý số liệu và đánh giá kết quả thí nghiệm
Kết luận và những kiến nghị
Trong nội dung nầy chủ yếu dưa ra những kết luận cổ tính chất lý luận
và thực tiễn trong việc nghiên cứu xãy dựng phương pháp dánh giá tính gia
công cho vật liệu hợp kim đồng, nhôm Đồng thời dể xuất những định hướng
Trang 32Vật liệu kim loại màu tiểm tầng các tính chất cơ, lý, hoá đặc biệt, rất phong phú và da dạng Nhiều yêu cầu “hóc búa” vẻ chức năng của các thiết bị, kết cấu, dụng cụ trong các lĩnh vực công nghệ cao như điện tử, tin học, hàng
không vũ trụ, năng lượng nguyên tử, hoần toàn có thể tìm được câu trả lời
trong nhóm vật liệu kim loại màu và hợp kim màu
Trong lĩnh vực công nghệ chế tạo mấy, việc nghiên cứu sử dụng đúng đắn,
hiệu quả vật liệu kim loại mầu đồi hồi phải nghiên cứu xây dựng được phương pháp đánh giá tính gia công của nó để từ đố xác định được hệ số tính gia công
Với hệ số tính gia công này làm cơ sở để xác định chế độ cắt khi gia công trên
công tương tự nhau để được phép dùng chung một chế độ cắt khi gia công Đó
cũng là cơ sở cho phép xác định chế độ cắt một cách nhanh chóng, thuận tiện
bằng các phương pháp khác nhan như tra bảng, tinh theo công thức và tối ưu
với việc đũng máy tính để thực hiện
Với ý nghĩa đó, trong phạm vi nghiên cứu của để tài chỉ tập trung vào
LI Xây dựng phương pháp đánh gió tính gia công cho vật liệu là km loại
mài] với đối tượng nghiên cứu cụ thể là hợp kim đồng, hợp kim nhôm
Noi dung nghiên cứu của dễ tài bao gồm
Chương I: Cư sử lý luận đánh giá lính gia công của vật liệu,
Đây là chương trọng tâm, cung cấp cơ sở lý luận để đánh giá tính gia
công của vật liệu 'Irong đö tập trung vào hai nội dung cơ bản:
1 Những khái niệm cơ bản về tính gia công của vật liệu
2 Những phương pháp đánh giá tính gia công của vật liệu.
Trang 33CHƯƠNG!I: CƠ SỞ LÝ LUẬN ĐÁNH GIÁ
TÍNH GIÁ CÔNG CỦA VẬT LIỆU
1.1 - Khái niệm cơ bản về tính gia công của vật liệu
“tỉnh gia công của vật liệu là tập hợp những tính chất của vật liệu dược gia công từ quan điểm sự thích hợp của nó đối với pia công các chỉ tiết máy bằng một phương pháp gia công cụ thể Hay nối cách khác, tính pia công của vật
liệu nào đồ là mức độ đễ bay khổ gia công của vật liệu đồ đối với mội phương pháp gia công cụ thể Mức độ tính gia công của vật liệu đã cho là kết quả đánh
giá về hiệu quả kinh tế và chất lượng của sẵn phẩm trong quá trình gia công
Một vật liệu gia công nhất định nào đó có tính gia công tốt hơn vật liệu
khác khi thời gian tiêu tốn chơ quá trình cất gọt cằng ngắn nhưng van dam bảo yêu cầu về mật kỹ thuật về độ chính xác kích thước, về sai số hình đáng hình
Học của sẵn phẩm và độ nhám bề mại gia công; đồng thời đám bảo sự tiêu tốn
về dụng cụ cất gọi, năng lượng về thiết bị sản xuất càng nhỏ
'[ính gia công của vật liệu còn có thể hiểu là tập hợp của những tính chất
của vật liệu gia công xác định sự thích hợp của nó với năng suất gia công và
quả kinh tế — kỹ thuật
Tính gia công của vật liệu không thể chỉ đặc trưng bằng một số chỉ tiêu
thường có ở vật liệu như độ bên, độ cứng, mà khái niệm về tính gĩa công cồn
bao hầm trong nó những tính chất công nghệ khác niau của vật liệu và với
những tính chất đố có ảnh hưởng trực tiếp đến độ mòn của dụng cụ cắt, lực
cắt, dộ nhầm bể mặt, hình dạng của phơi cắt,
Tinh gia công của vật liệu phụ thuộc vào hàng loạt các nhân tổ như thành
phần hoá học của vật liệu, phương phấp tạo phôi và gia công nhiệt, ánh hưởng
của cấu trúc tế vi, độ lớn của bạt kim loại và cẩu trúc của mạng tỉnh thể,
Trang 34MỠ ĐẦU
Ngày nay, sự phát triển như vũ bão của khoa học và công nghệ đã và đang
đời hỏi mỗi quốc gia nói chung và ngành chế tạo máy nói riêng cần tập trung
nghiên cứu những tiến bộ kỹ thuật trong lĩnh vực công nghệ chế tạo Đặc biệt
khi thiết kế công nghệ chuẩn bị sản xuất, một trong những mấu chết cần phải
giải quyết để nâng cao hiệu quả kinh tế — kỹ thuật của quá trình chế tạo cơ
khí là phải xác định chế độ cất lối ưu cho từng nguyên công khác nhau nhằm rúi ngắn thời gian chuẩn bị công nghệ; đồng thời đâm bảo thời gian gia công
và chỉ phí gia công nhô nhất, hiệu quả kinh tế của quả trình sân xuất cao nhất
“trong công nghệ chuẩn bị sản xuất, việc nghiên cứu lựa chọn chế độ cắt
cho mỗi nguyên công phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố của hệ thống công nghệ như máy, dao, đồ gá và chỉ tiết gia công Một trong các yếu tố đó mà chúng La
cần quan tâm là vật liệu của cho tiết gia công và những tính chất của vật liệu
dé hay cồn gọi là lính gia công của vật liệu
“Tỉnh gia công của vật liệu có thể hiểu một cách đơn giản là mức độ khó
hay dễ gia công Nếu vật liệu dễ gia công thì ta có thể dùng chế độ cắt lớn,
ngược lại nếu vật liệu khó gia công ta ha thấp chế dộ cất Một vật liệu trong
chế lwo máy phải có độ cứng, độ bên nhất định để đáp ứng được yêu cầu của sẵn phẩm Tuy nhiên vật liệu ấy phải đảm bảo được cả ứnh gia công, nghấa là
gia công được bằng các phương pháp hiện có
Như vậy, trong ngành chế tạo máy việc nghiên cứu tính gia công cửa vật liệu là hết sức cần thiết và được rất nhiều nước quan tâm nghiên cứu Tuy nhiên ở nước ta hiện nay, các công trình nghiên cứu tính gia công của vật liệu
và xây đựng phương phán đánh giá lính gia công của vật liệu mới chỉ tập trung
vào nghiên cứu đối với một số vật liệu phế biến đang được ứng dụng trung
việc chế tạo các chỉ tiết máy như các loại thếp, gang, chưa có sự tập trung
nghiên cứu đến tính gia công dối với vật liệu là kim loại mầu và hợp kim mau.
Trang 35Các nhân tố này ảnh hưởng tương hỗ nhau đến tính gia công và không thể đánh gía độc lập, riêng lẻ nhau
Nghiên cứu tính gia công của vật liệu ta thay nó là một nầm số không chỉ
của riêng vật liệu gïa công mà còn của phương pháp gia công vật liệu chế tạo
đao cắt, Tính gia công của vật liệu có thể đánh giá bằng nhiều chỉ tiêu khác
nhau như hình dạng của phoi, độ ổn định của kích thước sau khi gia công, độ
nhám bể mặt, lực cát, độ mòn của dao cắt, Tuỳ theo các chỉ tiêu đánh giá
mà ta có các khái niệm về tính gia công khác nhau:
1 Tính gia công động học: Là khái niệm vẻ tính gia công khi đánh giá
tính gia công của vật liệu theo tốc độ cắt v
be Tĩnh gia công động lực học: Là khái niệm vẻ tính gia công khi đánh
giá tính gia công của vật liệu theo lực cắt P
3 Tính gia công hình học tế vi: Là khái niệm về tính gia công khí đánh
giá tính gia công của vật liệu theo độ nhám bẻ mặt Rz
4 Tính gia công tuyệt đối: Là khái niệm về tính gia công khi đánh giá
tính gia công của vật liệu theo một chỉ tiêu nào đố trong một điểu
kiện nhất định được một giá trị cụ thé nào đó Khi điều kiện đó thay
đổi thì giá trị đó lại thay đổi
5 Tính gia công tương đối: Là khái niệm về tính gia công khi đánh giá
tính gia công của các vật liệu khác nhau theo cũng một chỉ tiêu nào
đó với cùng một điều kiện thực nghiệm như nhau Trên cơ sở kết quả
thu được ta có thể so sánh tính gia công của các vật liệu đó với nhau hoặc sơ sánh với vật liệu trong nhóm đánh giá đó với vật liệu được
chọn làm vật liệu chuẩn Căn cứ vào mức độ so sánh này ta xác định được hệ số tính gia công, từ đó xem mức độ khó hay dễ gia công của
các vật liệu khác nhau.
Trang 36Vật liệu kim loại màu tiểm tầng các tính chất cơ, lý, hoá đặc biệt, rất phong phú và da dạng Nhiều yêu cầu “hóc búa” vẻ chức năng của các thiết bị, kết cấu, dụng cụ trong các lĩnh vực công nghệ cao như điện tử, tin học, hàng
không vũ trụ, năng lượng nguyên tử, hoần toàn có thể tìm được câu trả lời
trong nhóm vật liệu kim loại màu và hợp kim màu
Trong lĩnh vực công nghệ chế tạo mấy, việc nghiên cứu sử dụng đúng đắn,
hiệu quả vật liệu kim loại mầu đồi hồi phải nghiên cứu xây dựng được phương pháp đánh giá tính gia công của nó để từ đố xác định được hệ số tính gia công
Với hệ số tính gia công này làm cơ sở để xác định chế độ cắt khi gia công trên
công tương tự nhau để được phép dùng chung một chế độ cắt khi gia công Đó
cũng là cơ sở cho phép xác định chế độ cắt một cách nhanh chóng, thuận tiện
bằng các phương pháp khác nhan như tra bảng, tinh theo công thức và tối ưu
với việc đũng máy tính để thực hiện
Với ý nghĩa đó, trong phạm vi nghiên cứu của để tài chỉ tập trung vào
LI Xây dựng phương pháp đánh gió tính gia công cho vật liệu là km loại
mài] với đối tượng nghiên cứu cụ thể là hợp kim đồng, hợp kim nhôm
Noi dung nghiên cứu của dễ tài bao gồm
Chương I: Cư sử lý luận đánh giá lính gia công của vật liệu,
Đây là chương trọng tâm, cung cấp cơ sở lý luận để đánh giá tính gia
công của vật liệu 'Irong đö tập trung vào hai nội dung cơ bản:
1 Những khái niệm cơ bản về tính gia công của vật liệu
2 Những phương pháp đánh giá tính gia công của vật liệu.
Trang 37tiếp theo trong việc nghiên cứu tiếp theo nham téi wa hod quá trình cát gọt dối với vật liệu gia công là hợp kim màu
Vé phương pháp nghiên cứu: Do tính chất của để tài vừa có tính lý thuyết vừa có tính thực tiễn, nên trong quá trình nghiên cứu tác giả sử dụng kết hợp
cả 2 phương pháp vừa nghiên cứu cơ sở lý luận, vừa tiến hành làm thực
nghiệm phân tích số liệu để xây dựng cho được phương pháp đánh giá tính gia
công cho vật liệu là hợp kim đồng và hợp kìm nhôm
Tuy nhiên, đây là đề tài nghiên cứu rất rộng lớn và hoàn toàn mới mẻ, các
†ài liệu nghiên cứu còn ít Mặt khác, do kinh nghiệm cá nhân trong linh vực
nghiên cứu cồn hạn chế, điều kiện làm thực nghiệm gặp rất nhiều khó khăn
nên trong quá trình nghiên cứu chắc chắn không tránh khổi những thiếu sót Rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của các Thầy, Cô giáo và các
cộng sự để để tài tiếp tục dược hoàn thiện
Cuối cùng, tôi xin chân thành cám ơn sự giúp đỡ hết sức nhiệt tình của PGS, T§ Nguyễn Viết Tiếp cùng các Thầy, Cô giáo trong bộ môn Công nghệ
chế tạo máy- Khoa Cơ Khí Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội và các bạn
đồng nghiệp đã giúp dỡ tôi hoàn thành để tài này
Hà Nội, ngày 10 tháng 11 năm 2006