Skkn cấp tỉnh một số biện pháp tạo hứng thú Để học tốt dạng văn tả phong cảnh cho học sinh 5c trường tiểu học vĩnh thành

Kết luận: Có thể nói, qua việc hướng dẫn cẩn thận từ khâu quan sát, tìm ý, sắp xếp ý thành đoạn văn đến việc hướng dẫn cách mở bài và kết bài, các em rất hứng thú và có tâm thế thoải mái

Trang 1

Như chúng ta đã biết, "hứng thú" là thái độ đặc biệt của cá nhân đối vớiđối tượng nào đó, nó có ý nghĩa và vai trò vô cùng quan trọng trong cuộc sống,

có khả năng mang lại khoái cảm trong quá trình hoạt động của con người Đốivới việc học cũng vậy, bồi dưỡng hứng thú học tập là rất cần thiết Một điềukhẳng định rằng, hứng thú không tự nhiên nảy sinh và khi nảy sinh nếu khôngđược nuôi dưỡng cũng sẽ dễ dàng mất đi [1]

Con người có phản xạ nếu đã thích điều gì thì sẽ luôn để tâm và quan tâm đến nó Việc học cũng vậy Với các môn học mình yêu thích chắc chắn khi học, bạn phải luôn có cảm hứng và thích thú, những bài tập khó cũng luôn cố gắng đểtìm ra cách làm Nhưng với môn học mình không yêu thích thì chắc chắn đó là điều rất nhàm chán, cụ thể là chỉ cần tới giờ học môn đó, các em sẽ cảm thấy nặng nề và áp lực Môn Tiếng Việt lớp 5, đặc biệt tiết làm văn đang bị hầu hết các học sinh cảm thấy như vậy

Chương trình Tiếng Việt lớp 5 năm học 2024 – 2025, ở tiết học Viết gồmnhiều thể loại và trong đó có văn tả phong cảnh là một kiểu văn thuộc thể loạivăn miêu tả Thể loại văn miêu tả không phải mới lạ với các em nhưng tên gọikiểu văn tả phong cảnh lại hoàn toàn mới với thời lượng 8 tiết ở học kì I và 2 tiết

ở học kì II nhưng nó luôn chiếm vị trí quan trọng trong đề thi ở nhiều kì thi

Mục đích của việc dạy văn tả phong cảnh là giúp học sinh có thói quenquan sát, biết phát hiện những điều mới mẻ, thú vị về thế giới xung quanh, biếtcảm nhận và truyền những rung cảm của mình vào đối tượng miêu tả, biết sửdụng những từ ngữ có giá trị biểu cảm, những câu văn để làm sáng rõ về những

vẻ đẹp của thiên nhiên, con người một cách chân thật mà không sáo rỗng [1]

Những bài văn tả phong cảnh hay là những bài văn mà người đọc thấy hiện ra trước mắt mình cảnh vật cụ thể, sống động như nó vẫn tồn tại trong thực

tế cuộc sống Như vậy có thể xem văn tả phong cảnh là một bức tranh về sự vật

và ngôn từ Song để tả đúng thực tế, để có bài văn hay và sáng tạo, học sinh phảiviết được đoạn văn hay, để có đoạn văn hay thì phải có câu văn hay Những kĩ năng đó đều xuất phát từ sự hứng thú và yêu thích môn học của học sinh Thực

tế, trước đây, tôi đã sử dụng nhiều phương pháp dạy học để giúp cho học sinh có

kĩ năng viết những bài văn tả cảnh theo chương trình của những năm trước Do

đó, trong các kì giao lưu học sinh giỏi cấp Tỉnh, cấp Huyện và thi kiểm tra năng lực dự tuyển lớp 6 trường THCS Tây Đô, lớp tôi nhiều em đã đạt điểm cao, xếp thứ nhất, nhì toàn huyện song tôi nhận thấy vẫn chưa tạo hứng thú cho tất cả các

em học sinh trong học văn nói chung cũng như học và làm bài văn tả cảnh nói riêng Điều này làm tôi rất băn khoăn và trăn trở Đặc biệt, trong năm học 2024 -

2025, phần văn tả phong cảnh là một kiểu văn có sự thay đổi so với văn tả cảnh chương trình 2006 Vì vậy, tôi nhận thấy việc tạo hứng thú khi viết văn tả phongcảnh cho học sinh để các em viết được bài văn hay, sinh động, sáng tạo và đầy cảm xúc là một việc làm rất cần thiết đối với mỗi giáo viên Từ những suy nghĩ

Trang 2

trên, tôi đã chọn cho mình đề tài “Một số biện pháp tạo hứng thú để học tốt dạng văn tả phong cảnh cho học sinh lớp 5C, trường Tiểu học Vĩnh Thành”.

1.2 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu để làm rõ các nội dung:

- Thực trạng viết văn tả phong cảnh của học sinh lớp 5C

-Yêu cầu về viết văn tả phong cảnh đối với học sinh lớp 5C

-Biện pháp tạo hứng thú để rèn viết văn tả phong cảnh cho học sinh lớp 5C

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Đề tài này sẽ nghiên cứu về sự hứng thú học dạng văn tả phong cảnh củahọc sinh lớp 5C ở trường tiểu học Vĩnh Thành; nội dung chương trình dạng văn

tả phong cảnh, sau đó tổng kết đúc rút và đưa ra kinh nghiệm: “Một số biện pháp tạo hứng thú để học tốt dạng văn tả phong cảnh cho học sinh lớp 5C, trường Tiểu học Vĩnh Thành”

1.4 Phương pháp nghiên cứu

1.4.1 Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lí thuyết: Tôi tiến hành

đọc, tìm hiểu, nghiên cứu, chắt lọc từ một số tài liệu liên quan

1.4.2 Phương pháp điều tra, khảo sát thực tế thu thập thông tin: Tôi

tiến hành quan sát, thu thập những thao tác, những biểu hiện ở các giờ dạy củagiáo viên, khảo sát học sinh

1.4.3 Phương pháp thực nghiệm: Để kiểm nghiệm và đánh giá hiệu quả

của việc vận dụng các biện pháp dạy học đã đề xuất, tôi soạn kế hoạch bài dạy,

tổ chức thực nghiệm cách dạy mới, sử dụng phần mềm canva, runway, vbee đểlàm rô bốt chuyển động, nói, đưa các nhân vật vào trang chiếu PowerPoint

1.4.4 Phương pháp thống kê xử lí số liệu: Thu thập thống kê số liệu,

phân tích và xử lí số liệu điều tra khảo sát

1.4.5 Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: Để tìm ra được phương pháp

dạy học vấn đề này một cách thiết thực và có hiệu quả, tôi học hỏi kinh nghiệmgiảng dạy, trao đổi ý kiến dạy học vấn đề này với nhiều giáo viên khác và đúcrút kinh nghiệm từ bản thân qua dạy học nhiều năm ở lớp 5

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm

Như chúng ta đã biết trong chương trình Tiếng Việt lớp 5, văn tả phongcảnh chiếm một phần nội dung cơ bản Từ ngôn ngữ và hình ảnh giúp người đọcngười nghe dễ hình dung ra sự vật đang được nhắc đến một cách trọn vẹn nhất.Chính vì thế, ngôn ngữ trong văn tả phong cảnh vô cùng quan trọng Nó xuấtphát từ hứng thú của người viết, từ tâm hồn của người viết để có những câu vănhay, những áng văn sinh động, gợi tả gợi cảm trong lòng người đọc

Văn tả phong cảnh là loại văn dùng lời với những hình ảnh cảm xúc làmcho người đọc, người nghe có thể hình dung được rõ nét và cụ thể về một cảnhvật nào đó xung quanh cuộc sống chúng ta Văn tả phong cảnh là một văn bảnnghệ thuật có sử dụng ngôn ngữ văn chương để miêu tả sự vật hiện tượng mộtcách cụ thể sinh động Bất kì sự vật, hiện tượng nào trong thực tế cuộc sống cũng

có thể miêu tả được Bằng những cảm xúc, suy nghĩ khác nhau của mỗi người,mỗi sự vật hiện tượng lại được miêu tả với cách thể hiện rất riêng Đối tượng của

Trang 3

bài văn tả phong cảnh là những cảnh vật quen thuộc gần gũi xung quanh cuộcsống như: rừng cây, con đường, dòng sông, khu vườn, cánh đồng Khi viết bàivăn tả phong cảnh, người viết cần có suy nghĩ, cảm xúc tập trung vào những néttiêu biểu của cảnh vật đó Để có bài văn sinh động, hấp dẫn truyền được cảmhứng cho người đọc, người nghe khi viết cần lồng việc tả vật, tả người với nhữngcung bậc cảm xúc khác nhau Khi viết bài văn tả phong cảnh, người viết cần sửdụng ngôn ngữ chính xác, cụ thể giàu hình ảnh và có nét riêng Chính vì vậy,người viết cần có hiểu biết về phương pháp làm văn, biết dùng từ, biết vận dụngcác biện pháp nghệ thuật linh hoạt.

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

2.2.1 Thuận lợi

- Ban giám hiệu hết sức quan tâm, tạo mọi điều kiện tốt nhất cho việc dạy

và học, đặc biệt là việc đổi mới phương pháp dạy học nhằm nâng cao chất lượnggiáo dục

- Phụ huynh học sinh rất quan tâm đến việc học tập của con em mình

- Học sinh sống ở vùng nông thôn gần gũi với thiên nhiên, đồng ruộng,vườn cây, dòng sông, đêm trăng …

- Chưa có biện pháp hữu hiệu để tạo hứng thú khi viết văn tả phong cảnhcho học sinh

- Nhiều khi ra đề văn còn lệ thuộc vào sách, không cần biết đề đó có thíchhợp với học sinh vùng mình sinh sống không cũng là những nguyên nhân ảnhhưởng đến sự hứng thú, sáng tạo của học sinh Mặt khác, chưa động viên kịpthời để các em có hứng thú sáng tạo trong giờ học viết văn tả phong cảnh

* Về học sinh

- Một số em chưa nắm chắc những kiến thức về kiểu bài, bố cục, chưa phân

biệt được văn kể khác với văn tả, văn tả phong cảnh khác với văn tả cảnh

- Các em chưa có được kĩ năng quan sát, ghi chép kết quả quan sát, chưa

có kĩ năng lập dàn ý, phát triển ý, xây dựng đoạn văn Cơ bản học sinh chưa biếtliên kết đoạn thành bài Các em còn thụ động, thường sao chép bài văn theokhuôn mẫu ở tài liệu tham khảo

- Chưa biết cách sử dụng câu nêu ý bao trùm của đoạn, chuyển ý giữa cácđoạn, làm cho các đoạn văn trong một bài văn rời rạc, chưa logic

- Học sinh chưa biết bộc lộ cảm xúc trong quá trình miêu tả, còn tự titrong cách bộc lộ quan điểm cá nhân, lời văn thiếu sáng tạo, chưa viết được câuvăn có hình ảnh, chưa biết sử dụng biện pháp tu từ đã học vào việc viết văn

- Học sinh chưa có hứng thú trong giờ học văn

Trang 4

Với tôi, khi học sinh còn lúng túng trong việc diễn đạt các ý đó thành câuvăn, đoạn văn, tôi thường làm như sau: Đưa ra một hoặc một số câu văn cơ bản,

để tạo sự hứng thú và sự sáng tạo cho các em, tôi cho học sinh trả lời bằng cáchthi xem ai đưa ra được nhiều cách diễn đạt hay nhất trong một thời gian nhấtđịnh

Ví dụ : Tả cánh đồng quê em, tôi nêu ý văn: “ Cánh đồng rộng mênh

mông.” Rồi yêu cầu các em diễn đạt thành câu văn khác có ý trương tự Một sốhọc sinh đã diễn đạt như sau:

- Đồng lúa xanh mơn mởn, thẳng cánh cò bay

- Một màu xanh mướt của lúa xuân đang thì con gái.

- Dưới ánh nằng ban mai, đồng lúa trải ra một màu vàng trù phú.

- Từ xa, cánh đồng mở ra với sắc màu xanh và vàng hòa quyện, tạo nên

vẻ đẹp thần tiên như bức tranh cát vàng mênh mông trải dài vô tận.

Sau khi học sinh trả lời, tôi cho các em khác nhận xét, đánh giá và rút racâu văn diễn đạt hay nhất, tuyên dương trước lớp và khuyến khích các em họctập cách viết ở những câu văn hay Giáo viên chốt lại: Câu (1), câu (2) đúng ngữpháp, tả rất thực song chưa có ý sáng tạo Câu (3) dùng từ có hình ảnh, gợi tả.Câu (4) thể hiện được ý so sánh khá ấn tượng, giàu hình ảnh

Đó cũng là cách để tạo hứng thú và sự sáng tạo ở các em Với cách này,tôi đã giúp các em không chỉ biết cách quan sát, tìm ý, sắp xếp ý mà diễn đạt ýthành câu đúng và hay hơn Sau khi học sinh biết cách diễn đạt câu văn hay hơn,tôi hướng dẫn các em viết thành đoạn văn theo đúng bố cục, đúng nội dung và tảtheo trình tự hợp lí

Để bài văn thu hút được sự chú ý của người đọc, tôi còn hướng dẫn các

em tập trung cao vào phần mở bài ( hướng dẫn cụ thể ở tiết dạy Viết, tuần trang 59) Với những học sinh khả năng viết văn còn hạn chế, tôi động viên các

6-em mở bài trực tiếp còn lại tôi hướng dẫn kỹ các 6-em đi theo cách mở bài giántiếp và cho các em thấy được những ưu điểm của từng cách mở bài để các emlựa chọn cách mở bài cho mình hợp lý nhất

Ở tiết tự học, tôi ra đề để cho các em luyện tập viết mở bài theo các cách

đã học VD: Viết mở bài cho đề văn: Tả một cảnh đẹp trên quê hương em.

Tôi tổ chức cho các em thi viết mở bài hay nhất, ấn tượng nhất Bằngcách này, tôi đã khích lệ được sự sáng tạo, tìm tòi, khám phá ở từng em Các emhào hứng, thi đua nhau làm bài Sau đó, tôi cho những HS đọc bài và bình chọn

mở bài tốt nhất, hướng cho các em học tập cách mở bài hay

Chẳng hạn, học sinh đã có các cách mở bài :

Trang 5

sung cho nhau để hoàn thiện dàn ý bài văn Từ đó, các em dễ dàng hình thànhbài văn miêu tả phong cảnh

Các em sắp xếp ý rồi nhưng làm sao diễn đạt ý đó thành câu văn, đoạnvăn cũng là vấn đề rất quan trọng Nếu học sinh không làm được điều này thì coinhư tiết dạy đó không thành công bởi lẽ sản phẩm cuối cùng là bài viết của họcsinh

Trang 6

Trang 7

Trang 8

được tả là những cảnh thiên nhiên bày ra trước mắt Phong cảnh đó có thể là vẻđẹp do thiên nhiên ưu đãi (dòng sông, biển cả, thác nước, ) hoặc vẻ đẹp thiênnhiên do con người tạo nên(khu vườn, cánh đồng, vườn hoa, ) Tôi cho họcsinh quan sát tranh ảnh về phong cảnh thiên nhiên và tranh ảnh về quang cảnh,tranh ảnh về những cảnh do con người tạo ra (như Thành Nhà Hồ, cố đô Huế, )

để các em phân biệt và hiểu rõ thế nào là phong cảnh

Kết luận: Như vậy, để làm được bài văn tả phong cảnh thì trước hết, các

em hiểu tả phong cảnh là tả gì, biết lựa chọn cảnh vật để miêu tả phải cụ thể, tiêu biểu và dễ gây cảm xúc với con người, phải làm nổi bật đặc điểm của phong cảnh với cách dùng từ gợi tả, gợi cảm, biện pháp nghệ thuât so sánh, nhân hóa.

2.3.2 Biện pháp 2: Dùng phần mềm canva, runway, vbee giúp học sinh hứng thú trong việc hình thành và nắm vững cấu tạo của bài văn tả phong cảnh

Ứng dụng phần mềm Canva trong dạy học có thể giúp giáo viên tạo ranhiều tài liệu giảng dạy sinh động và hấp dẫn, khuyến khích học sinh tham giavào các hoạt động học tập một cách tích cực và hứng thú Vì vậy, tôi đã ứngdụng phần mềm Canva để tạo ra các slide bài giảng với hình ảnh, màu sắc bắtmắt, dễ hiểu, giúp học sinh dễ dàng tập trung và ghi nhớ nội dung Các bài giảng

có thể bao gồm hình ảnh người, động vật, hoa quả, phương tiện giao thông,

Chẳng hạn, ở tiết Viết tuần 5 trang 49: Tìm hiểu cách viết bài văn tả

phong cảnh, tôi sử dụng phần mềm Canva làm rôbốt chuyển động, chuyển văn

bản thành giọng nói, đưa nhân vật vào trang chiếu PowerPoint hỗ trợ lời nóicho giáo viên tạo cho các em sự thích thú khi trả lời các câu hỏi để hoàn thànhcâu C bài 1 của tiết Viết tuần 5 trang 50

Sử dụng phần mềm Canva làm rôbốt chuyển động, chuyển văn bản thành giọng nói.

Tôi sử dụng phần mềm Canva đã tạo hứng thú và giúp các em xác địnhđược những điểm cần lưu ý khi viết bài văn tả phong cảnh, hình thành cấu tạobài văn tả phong cảnh dễ dàng hơn, dễ nhớ hơn ( ở cả 2 tiết Viết của Tuần 5)

+ Bài văn tả cảnh được cấu tạo bởi những phần nào?

+ Trong từng phần, các em nên trình bày những nội dung gì?

+ Trong từng nội dung, các em có thể triển khai ý chi tiết nào?

Học sinh trình bày cấu tạo của bài văn tả phong cảnh Các em nắm vững cấu tạo bài văn tả phong cảnh

Trang 9

lên những đặc điểm mà em quan sát được và xem em nào tìm được nhiều đặcđiểm của cảnh nhất Giáo viên khen ngợi, khích lệ các em kịp thời Sau đó, giáoviên hệ thống lại và giúp các em chọn lựa những đặc điểm tiêu biểu nhất trongmỗi cảnh Như thế sẽ tạo được hứng thú cho HS, đồng thời phát huy tính tíchcực, chủ động của HS Sau đó, tôi hướng cho HS tái hiện từng hình ảnh củacảnh vật theo trí tưởng tượng của các em nhưng phải sát với thực tế cuộc sốngrồi ghi chép lại những gì quan sát được bằng lời văn của mình, tránh việc các emthống kê tỉ mỉ, trung thực mọi chi tiết của sự vật Với cách làm như trên, HSluyện tập tìm đặc điểm cho nhiều cảnh khác nhau với những thời gian, khônggian đa dạng.

Ảnh học sinh quan sát thực tế rồi các em ghi chép lại những gì quan sát được.

Từ đó, trước mỗi đề văn tả phong cảnh, tôi thường giao cho các em về nhàquan sát, tìm ý trước với cảnh sẽ tả

Trên thực tế, học sinh sau khi quan sát, tìm ý nhưng sắp xếp ý đúng trình

tự hợp lý thì các em lại rất lúng túng Các em không biết nên đưa ý nào vàotrước, ý nào sắp xếp sau Nhiều học sinh rơi vào tình trạng quan sát được gì viếtnấy, nghĩ gì viết nấy dẫn đến bài viết lủng củng, lộn xộn trong cách tả Do đó,tôi hướng dẫn các em sắp xếp lại thành dàn ý chi tiết cho bài viết của mình theotrình tự hợp lí bằng cách trình bày miệng trước lớp rồi cho học sinh góp ý, bổ

Trang 10

Ví dụ: Tả một cảnh đẹp trên quê hương em hoặc nơi em từng đến

Đề bài trên là một dạng đề mở, các em có nhiều lựa chọn đối tượng miêu

tả cho mình Từ đó, các em không bị áp lực, chán nản trước một đề văn và cóthể phát huy được hết khả năng sáng tạo của mình

* Đối với đề bài những chủ đề không gần gũi với học sinh

Với học sinh trường tôi, nhiều em chưa được đi ra khỏi vùng quê mìnhnên khi các em gặp đề miêu tả về một đối tượng xa lạ (ví dụ: Tả cảnh biển, tảkhu rừng, ) sẽ quá sức với các em hoặc có nhiều em chưa bao giờ quan sát một

số cảnh vật ngay ở quê mình Vì thế, các em không biết các đặc điểm, đặc trưngcủa các cảnh vật đó nên sẽ rất khó để các em có hứng thú miêu tả Nhận thấyđiều đó, để tạo cho các em sự hứng thú khi làm bài, với mỗi đối tượng miêu tả

đó, tôi thường cho các em quan sát qua hình ảnh, video hoặc lời kể

Học sinh quan sát phong cảnh qua hình ảnh, video,lời kể

Sau đó, tôi cho các em chia sẻ với bạn về những điều vừa quan sát đượccũng như chia sẻ những hiểu biết của bản thân để cùng tìm ra được những nétđặc trưng, cơ bản nhất của đối tượng định tả Từ đó, giúp các em hình dung rađối tượng và cảm thấy dễ dàng khi miêu tả đối tượng

Kết luận: Để tạo hứng thú cho học sinh viết văn tả phong cảnh, giáo viên

cần thay đổi linh hoạt không gian học tập phù hợp đối tượng học sinh lớp mình.

2.3.5 Biện pháp 5: Tạo hứng thú cho học sinh giúp các em làm giàu vốn từ, trí tưởng tượng và tích lũy các hình ảnh văn học.

Do vốn từ của học sinh tiểu học còn quá nghèo nàn, vì vậy các em thườngviết những đoạn văn khô khan, thiếu tính gợi tả, gợi cảm, không hấp dẫn ngườiđọc, người nghe Để tạo hứng thú cho các em khi viết văn tả phong cảnh, rèn kĩnăng sử dụng từ ngữ hay trong viết văn tả phong cảnh, trước hết, tôi giúp các emlàm giàu vốn từ qua các tiết dạy về Luyện từ và câu, tiết Đọc trong chương trìnhsách giáo khoa và ở các tiết tự học buổi 2

Trang 11

Trước thực tế đó, ngay sau khi dạy bài văn tả phong cảnh, tôi đã tiến hànhkhảo sát sự hứng thú khi viết văn tả cảnh của học sinh, thời điểm tháng 10 nămhọc 2024-2025 với yêu cầu sau: "Em hãy viết bài văn tả con sông quê em”.

2.2.3 Kết quả của thực trạng trên

Tổng hợp kết quả kiểm tra khảo sát (bảng 1)

được kiểm

tra

Hứng thú khi viết văn Bước đầu có hứngthú khi

viết văn

Không có hứng thú khi viết văn

2.2.4 Nguyên nhân của thực trạng

Từ kết quả của thực trạng bài khảo sát trên, tôi đã tìm ra nguyên nhân họcsinh làm chưa tốt bài văn tả phong cảnh đó là: một số học sinh chưa phân biệtđược văn tả phong cảnh khác với văn tả quang cảnh Học sinh chưa tả nổi bậttrọng tâm về đặc điểm cảnh thiên nhiên, nhiều em thiên về tả hoạt động củangười, chưa biết bộc lộ cảm xúc trong quá trình miêu tả Các em chưa có được

kĩ năng quan sát, ghi chép kết quả quan sát, chưa có kĩ năng lập dàn ý, phát triển

ý, xây dựng đoạn văn do vốn từ ngữ còn nghèo nàn; chưa biết cách sử dụng câunêu ý bao trùm của đoạn, chuyển ý giữa các đoạn, làm cho các đoạn văn trongmột bài văn rời rạc, chưa logic Các em còn thụ động, thường sao chép bài văntheo khuôn mẫu ở tài liệu tham khảo

2.3 Các biện pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề

2.3.1 Biện pháp 1: Giúp học sinh hiểu rõ đặc điểm cơ bản của văn tả phong cảnh

Chương trình giáo dục phổ thông 2018, đối với môn Tiếng Việt 5, các

tiết Viết tuần 5,6,7,8, học sinh được học dạng văn tả phong cảnh Đây là một têngọi có sự thay đổi so với chương trình giáo dục phổ thông 2006 là văn tả cảnh

Vì vậy, ngay từ tiết 1, tuần 5: Tìm hiểu cách viết bài văn tả phong cảnh, tôi

hướng dẫn học sinh hiểu và phân biệt tả phong cảnh và tả cảnh khác ở điểm nào

để hướng các em khi làm văn sẽ chọn được đối tượng cũng như có kỹ năng chọnlọc chi tiết, hình ảnh, chọn lọc từ ngữ phù hợp phong cảnh trong đề ra

Cụ thể: Văn tả cảnh nói chung, đối tượng tả đều là những cảnh vật xungquanh các em: một cơn mưa, một ngày nắng đẹp, một dòng sông, một cánhđồng, một khu vườn, một di tích lịch sử, một giờ ra chơi, một lễ hội, Các emdùng ngôn từ giàu sức gợi cảm vẽ lại, mô phỏng lại những bức tranh về thiênnhiên hay cảnh sinh hoạt hay cảnh đẹp do con người tạo ra để gợi ra trước mắtngười đọc về đặc điểm từng nét riêng của cảnh Còn tả phong cảnh thì đối tượng

Trang 12

Trang 13

Trang 14

Ảnh chụp các cách mở bài của học sinh

Từ đó, tôi hướng dẫn để các em nắm được: mở bài gián tiếp bằng cáchcác em nhắc lại một câu nói, câu thơ, câu hát, một tiếng khóc hay tiếng cười,một từ ngữ, một câu bộc lộ cảm xúc, ( ở mở bài 1và 2 như trên) bao giờ cũngluôn gây ấn tượng ngay từ phút ban đầu cho người đọc và hay hơn mở bài trựctiếp là giới thiệu luôn cảnh sẽ tả ( ở mở bài thứ 3) Song dù là cách mở bài nàothì các em luôn phải bám sát yêu cầu của đề để tránh lạc đề, để viết được bài vănvới nội dung tốt, mang tính nghệ thuật cao

Không chỉ mở bài, kết bài cũng góp phần không nhỏ vào sự thành côngcủa bài văn Chính vì điều đó, tôi còn hướng dẫn các em kỹ hơn, cụ thể hơn cáccách kết bài (ở tiết dạy Viết, tuần 6) để làm sao sau khi đọc bài văn người đọc có

ấn tượng tốt về bài văn của mình

Kết luận: Có thể nói, qua việc hướng dẫn cẩn thận từ khâu quan sát, tìm

ý, sắp xếp ý thành đoạn văn đến việc hướng dẫn cách mở bài và kết bài, các em rất hứng thú và có tâm thế thoải mái để cảm nhận cái đẹp của cảnh vật quan sát được nên giúp cho việc học các tiết viết về tả phong cảnh tốt hơn và viết bài văn

tả phong cảnh không chỉ đúng yêu cầu mà còn sáng tạo, giàu cảm xúc.

2.3.4 Biện pháp 4: Thay đổi linh hoạt không gian để tạo hứng thú cho học sinh viết văn tả phong cảnh

* Đối với đề bài những chủ đề gần gũi với học sinh

Trước hết, tôi luôn cố gắng làm cho các em hào hứng, tạo cơ hội cho các

em thoải mái chia sẻ về cảnh vật xung quanh Từ đó, các em sẽ tự nói lên cảmnhận, cảm xúc, điều em thấy khi đến đó hay quan sát rồi miêu tả bằng ngôn từ,hình ảnh của mình

Đối với học sinh của trường tôi, các em sống chủ yếu ở vùng nông thôn

và một số em ở địa bàn thị trấn và các em thường được tiếp xúc với cảnh vậtquen thuộc ở miền quê Do đó, tôi thường ra đề bài phù hợp với thực tế địaphương để các em được quan sát đối tượng sẽ tả tốt hơn (Ví dụ: Tả cánh đồngquê em, tả một cảnh ao hồ, sông suối nơi em sống, tả khu vườn, tả công viên ).Tôi cho các em luyện nói, giới thiệu về những cảnh vật trên quê hương Bằngcách này, tôi tạo cho các em sự mạnh dạn, tự tin và hào hứng muốn được giớithiệu với mọi người về những cảnh vật, cảnh đẹp mà mình biết Từ đó bồi

Trang 15

được kiểm

tra

viết văn

Trang 16

Kết luận: Việc áp dụng phương pháp sử dụng phần mềm Canva trong

dạy học luôn tạo hứng thú trong việc sáng tạo, tìm ra nhiều đặc điểm của

phong cảnh theo một trình tự hợp lí cho học sinh, giúp cho tiết học sôi nổi, không nhàm chán, tẻ nhạt Từ đó giúp các em biết cách lập dàn ý chi, viết được bài văn tả phong cảnh đúng bố cục, hợp lí.

2.3.3 Biện pháp 3: Tạo điều kiện cho học sinh quan sát thực tế, xây dựng không gian sáng tạo, tạo tâm thế thoải mái, hứng thú, giúp học sinh cảm nhận cái đẹp của cảnh vật quan sát được để tìm ý, lập dàn ý.

Trong cuốn “Phương pháp dạy học Tiếng Việt ở Tiểu học”, tác giả LêPhương Nga- Nguyễn Trí đề cập đến vai trò của kỹ năng quan sát trong khi viếtkiểu văn miêu tả Nói về vai trò của quan sát, tác giả nêu: “Quan sát để làm bàivăn miêu tả là hình thức quan sát có những nét riêng khác với sự quan sát trongtiết Tự nhiên và xã hội … Quan sát để tìm ra những nét độc đáo, đặc biệt củacác sự vật, hoạt động rồi ghi chép lại những gì quan sát được bằng lời văn củamình, tránh việc các em thống kê tỉ mỉ, trung thực mọi chi tiết của sự vật.” [2]

Vì vậy, việc tạo điều kiện cho học sinh được quan sát thực tế, xây dựng

"không gian sáng tạo", tạo tâm thế thoải mái để cảm nhận cái đẹp của cảnh vậtquan sát được là một nhiệm vụ vô cùng quan trọng Nếu giờ làm văn các em chỉ ởtrong lớp học, trong một không gian nhất định nào đó sẽ làm trì hoãn trí tưởngtượng của các em và tạo ra không khí học rất căng thẳng Việc thiết lập một khônggian sáng tạo cho học sinh là một việc làm hết sức cần thiết Do đó, ở một số tiếthọc, tôi đã sử dụng không gian ngoài trời và dành đủ thời gian để cho các em thỏasức sáng tạo theo mạch cảm xúc

Chẳng hạn: Để giúp các em học tốt tiết Viết Quan sát phong cảnh (Tuần 6),

tôi hướng dẫn các em về nhà quan sát trước cảnh ao hồ , sông suối, theo gợi ý ởsách giáo khoa rồi ghi chép lại những điều em quan sát được theo trình tự hợp lí

Còn ở tiết tự học, với đề bài: Tả cảnh sân trường em, tôi cho học sinh

được ra sân quan sát thực tế Để tạo hứng thú cho các em trong việc quan sát,tìm ý, tôi hướng dẫn các em quan sát cảnh sân trường theo trình tự không gian từ

xa đến gần, từ trên xuống dưới, từ phải sang trái, hoặc ngược lại; quan sát theotrình tự thời gian từ lúc bắt đầu đến khi kết thúc hay theo trình tự tâm lí, nét gìnổi bật thu hút bản thân thì quan sát trước Tôi hướng dẫn các em sử dụng cácgiác quan để nhìn, nghe, sờ, ngửi, nếm, nhằm nhận biết về hình dáng, màu sắc,

âm thanh, mùi vị,… các sự vật trên sân trường như khuôn viên, cây cối, hoa lá,

… Khi các em quan sát, tôi thường hướng dẫn bằng cách đặt những câu hỏi gợimở: Em nhìn thấy gì? Ở đâu? Cảnh vật đó như thế nào? Em cảm nhận được điềugì? Em nghĩ gì về khung cảnh này? Điều gì làm em nhớ nhất? Rồi tổ chứccho các em luyện tập dưới hình thức “thi tìm đặc điểm” Mỗi em đều được nêu

Trang 17

Trang 18

lên những đặc điểm mà em quan sát được và xem em nào tìm được nhiều đặcđiểm của cảnh nhất Giáo viên khen ngợi, khích lệ các em kịp thời Sau đó, giáoviên hệ thống lại và giúp các em chọn lựa những đặc điểm tiêu biểu nhất trongmỗi cảnh Như thế sẽ tạo được hứng thú cho HS, đồng thời phát huy tính tíchcực, chủ động của HS Sau đó, tôi hướng cho HS tái hiện từng hình ảnh củacảnh vật theo trí tưởng tượng của các em nhưng phải sát với thực tế cuộc sốngrồi ghi chép lại những gì quan sát được bằng lời văn của mình, tránh việc các emthống kê tỉ mỉ, trung thực mọi chi tiết của sự vật Với cách làm như trên, HSluyện tập tìm đặc điểm cho nhiều cảnh khác nhau với những thời gian, khônggian đa dạng

Trang 19

được kiểm

tra

viết văn

Trang 20

Trang 21

Trang 22

Trang 23

được kiểm

tra

viết văn

Trang 24

Trang 25

Trang 26