Skkn cấp tỉnh phân dạng, phương pháp giải bài tập amine lớp 12

Hướng dẫn giải Công thức cấu tạo các amine có công thức phân tử C4H11N, bậc, tên gọi Amine bậc một,butan-1-amine; butylamine Amine bậc một, butan-2-amine; sec-butylamine Amine bậc một

Trang 1

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT HOẰNG HOÁ 4

**********

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

PHÂN DẠNG, PHƯƠNG PHÁP GIẢI

BÀI TẬP AMINE LỚP 12

Họ và tên: Hoàng Văn Tùng

Chức vụ: Tổ trưởng chuyên môn

SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Hoá học

THANH HÓA NĂM 2025

Trang 2

M C L C Ụ Ụ

PHẦN 1 1

MỞ ĐẦU 1

1.1 Lí do chọn đề tài 1

1.2 Mục đích nghiên cứu 1

1.3 Đối tượng nghiên cứu 1

1.4 Phương pháp nghiên cứu 1

1.5 Những điểm mới của SKKN 1

PHẦN 2 2

NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2

2.1 Tình hình thực tế và biện pháp thực hiện 2

2.1.1 Tình hình thực tế trước khi thực hiện đề tài 2

2.1.2 Biện pháp thực hiện đề tài 2

2.2 Phân dạng và phương pháp giải bài tập cân bằng 2

2.3 Cơ sở thực nghiệm 18

PHẦN 3 19

KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 19

Trang 3

PHẦN 1

MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài

Hóa học là một trong những môn học có nhiều ứng dụng nhất trong đờisống Trong chương trình GDPT tổng thể 2018 Hóa học được đưa vào giảng dạy

và học tập bắt đầu từ lớp 6 –trung học cơ sở (thực chất đưa vào từ tiểu học ởmôn khoa học) Chương trình GDPT năm 2018 môn Hoá học đưa vào gọi têncác nguyên tố và tên hợp chất bằng tiếng Anh (trừ 13 nguyên tố cơ bản và quenthuộc với người Việt Nam như đồng, bạc, ) vì vậy việc dạy học hoá học bướcđầu trở nên khó khăn hơn

Từ năm học 2024-2025, Bộ Giáo dục và đào tạo đã chuyển cấu trúc thi tuyển tốtnghiệp môn hoá học từ trắc nghiệm khách quan nhiều lựa chọn sang cấu trúcgồm ba phần (phần một khách quan nhiều lựa chọn, phần hai trắc nghiệm đúngsai và phần ba trắc nghiệm điền đáp số), điều đó cũng đồng nghĩa trong thời gianngắn, học sinh phải thật bình tĩnh để lựa chọn phương án trả lời tối ưu và phảihiểu rõ được bản chất để làm ra đáp số chứ không đánh chừng đáp án như dạngbài thi trắc nghiệm khách quan chỉ ó một phần nhiều lựa chọn

Để giúp học sinh có cái nhìn tổng thể và mới mẻ hơn trong học phần cân

bằng hoá học lớp 12, chúng tôi mạnh dạn viết SKKN “Phân dạng, phương pháp giải bài tập amine lớp 12”

Trong đề tài này tôi đưa ra hai phần chính đó là: Phân dạng, phương pháp giải bài tập amine hoá học lớp 12 và bài tập mở rộng

1.2 Mục đích nghiên cứu

Đề tài được nghiên cứu để giúp học sinh lớp 12 ôn thi tốt nghiệp, học sinhgiỏi tỉnh môn Hóa học được tốt hơn, hiệu quả hơn và có thể giúp các bạn đồngnghiệp ôn thi có hệ thống, hiệu quả nâng cao chất lượng dạy và học môn Hóa học ởtrường phổ thông

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Sáng kiến kinh nghiệm được nghiên cứu ở phần Hoá học hữu cơ chươngtrình THPT

1.4 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài được nghiên cứu chủ yếu bằng phương pháp nghiên cứu xây dựng

cơ sở lý thuyết tổng quát để suy ra vấn đề cụ thể và phương pháp sơ đồ hoá phândạng cụ thể để học sinh dễ học hơn

1.5 Những điểm mới của SKKN

Sáng kiến đưa ra được những điểm mới sau:

Giúp học sinh dễ hiểu và có thể tiếp thu nhanh bài amine

Giúp học sinh dễ tiếp cận bài tập amine

Trang 4

A propylamin B etylmetylamin C đimetylamin D

đietylamin

♦ ĐÁP ÁN TRẮC NGHIỆM ♦

 BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM ĐÚNG SAI 

Hãy chọn đúng hoặc sai cho mỗi ý a, b, c, d ở các câu dưới đây.

Bài 1 Cho các phát biểu về amine

a) Aniline có tên gọi gốc - chức là benzenamine

b) Amine có công thức CH3CH2CH2NHCH3 có tên thay thế làmethylpropylamine

c) Có hai đồng phân amine ứng với công thức phân tử C2H7N

d) o-methylbenzenamine là amine bậc một

Bài 2 a) Dimethylamine là amine bậc hai.

b) Ethylmethylamine có tên thay thế là N-methylethanamine

c) Có bốn đồng phân amine ứng với công thức phân tử C3H9N

d) Có ba đồng phân amine bậc một ứng với công thức phân tử C4H11N

Bài 3 a) CH3CH2NH2 có tên thay thế là ethanamine.

b) có tên thay thế là benzeneamine

c) N,N-dimethylethanamine là amine bậc hai

d) Phân tử trimethylamine có tám nguyên tử hydrogen

Bài 4 a) Có hai amine bậc một ứng với công thức phân tử C3H9N.

b) Aniline thuộc loại arylamine

c) Ethylmethylamine là amine bậc hai

d) Ethylamine thuộc loại alkylamine

Bài 5 a) o-methylaniline còn có tên gọi là 1-amino-2-methylbenzene.

b) Hexamethylendiamine có tên thay thế là hexane-1,6-diamine

c) Có hai đồng phân amine bậc ba ứng với công thức phân tử C4H11N

d) Dimethylamine là amine bậc một

Trang 5

Amine bậc hai,N-methylethanamine,

Ethylmethylamine N, N-dimethylmethanamine, Amine bậc ba,

trimethylamine

Bài 2: Cho các amine là đồng phân cấu tạo của nhau có công thức phân tử

C4H11N

a) Viết công thức cấu tạo các amine đó

b) Nói rõ amine bậc một, bậc hai, bậc ba

c) Gọi tên thay thế và tên gốc –chức các amine đó

Hướng dẫn giải

Công thức cấu tạo các amine có công thức phân tử C4H11N, bậc, tên gọi

Amine bậc một,butan-1-amine; butylamine Amine bậc một,

butan-2-amine; sec-butylamine

Amine bậc một,2-methylpropan-1-amine; iso-

butylamine

Amine bậc một,2-methylpropan-2-amine; tert-butylamine

Amine bậc hai,N-methylpropan-1-amine;

N-methylpropan-2-amine;

methylisopropylamine Amine bậc hai,

N-ethyletanamine, diethylamine

N,N-dimethyletanamine,ethyldimethylamnie

Bài 3: Cho các amine chứa vòng benzene là đồng phân cấu tạo của nhau có

công thức phân tử C7H9N

Trang 6

trimethylamine

C4H11N

butylamine

Trang 7

* Chú ý: Bậc amine bằng số nguyên tử H trong NH3 bị thay thế.

Ví dụ: (CH3)2NCH2CH3: N,N-dimethylethanamine

Tên gốc chức = tên gốc hydrocarbon liên kết với nguyên tử N (gọi theo thứ tự

bảng chữ cái) + amine

Ví dụ: CH3-CH2-CH2-NH2 : propylamine; CH3-NH-CH2-CH3:ethylmethylamine;

- Các amine có khối lượng phân tử thấp thường có mùi khó chịu (giống mùi tanhcủa cá)

- Nhiệt độ sôi của amine cao hơn hydrocarbon có cùng nguyên tử carbon hoặcphân tử khối gần chúng

Trang 8

- Tính tan: các amine có tổng số carbon nhỏ thường tan tốt trong nước và độ tangiảm dần khi carbon tăng.

- Anilne ở điều kiện thường là chất lỏng không màu, ít tan trong nước

Phương trình hoá học minh hoạ

Tính base -Tác dụng lên chất chỉ thị: dung dịch amine như methylamine,

dimethylamine, … làm quỳ tím hoá xanh, phenolphthaleinkhông màu sang màu hồng: CH3NH2 + H2O +

3CH3NH2 + FeCl3 + 3H2O3CH3NH3Cl + Fe(OH)3

- Phản ứng tạo phức: 4CH3NH2 + Cu(OH)2 [Cu(CH3NH2)4](OH)2

* Chú ý: Dung dịch aniline không có phản ứng với dung dịch

muối của kim loại, không tạo phức và không làm đổi màu chấtchỉ thị

Tính khử Alkylamine bậc một tác dụng với nitrous acid ở nhiệt độ

thường tạo thành alcohol và giải phóng khí nitrogen

Ví dụ: C2H5NH2 + HONO  C2H5OH + N2 + HOAniline và arylamine tác dụng với nitrous acid ở nhiệt độ thấp(0-5oC) tạo thành muối diazonium, một chất trung gian quantrọng trong tổng hợp hữu cơ

Trang 9

- Aniline là nguyên liệu quan trọng để

tổng hợp phẩm nhuộm (phẩm màu azo,

aniline đen,…), chất hoạt động bề mặt

- Aniline và các diamine như

- Khử hợp chất nitro

C6H5NO2 + 6[H+] C6H5NH2 +2H2O

1.2 Vấn đề cần lưu ý

- Tên thay thế của các amine (bậc một, bậc hai, bậc ba)

- Phân loại amine chỉ ở mức tương đối

- Dung dịch aniline và đồng đẳng không có phản ứng làm đổi màu chấtchỉ thị và không phản ứng với dung dịch muối của một số kim loại

2.2.1.2 Phương pháp giải bài tập

Dạng 1: Đồng phân, tên gọi, phân loại amine

 BÀI TẬP TỰ LUẬN 

C3H9N

Amine bậc một,propan-1-amine, propylamine Amine bậc một,

propan-2-amine, isopropylamine

Trang 10

c) Gọi tên thay thế amine đó.

Trang 11

C6H5NO2 + 6[H+] C6H5NH2 +2H2O

C3H9N

Trang 12

PHẦN 2 NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Tình hình thực tế và biện pháp thực hiện

2.1.1 Tình hình thực tế trước khi thực hiện đề tài

Qua những năm giảng dạy tại trường phổ thông và nghiên cứu học hỏi,chúng tôi nhận thấy nhiều học sinh chưa xử lí và hiểu rõ kiến thức về cân bằnghoá học, nên các em rất dễ làm sai và bị mất điểm đặc biệt là phần bài tập trắcnghiệm đúng-sai và bài tập điền số liệu

Thực tế là học sinh giải bài tập cân bằng hoá học thì xử lí không có hệthống và không có phương pháp nên chỉ giải được một số bài đã gặp thầy cô đãchữa hoặc đọc trên mạng

Vì vậy để nâng cao hiệu quả học hoá học 11 chúng tôi chọn đề tài “Phân dạng, phương pháp giải bài tập amine lớp 12” nhằm đưa học sinh tới hiểu thấu

đáo hơn và giải quyết vấn đề tốt hơn

2.1.2 Biện pháp thực hiện đề tài

2.1.2.1 Những kiến thức cần trang bị

- Kiến thức về base

- Kiến thức về amine

2.1.2.2 Những điểm cần lưu ý.

2.2 Phân dạng và phương pháp giải bài tập cân bằng

2.2.1 Kiến thức căn bản và phương pháp giải bài tập

Trang 13

- Tính tan: các amine có tổng số carbon nhỏ thường tan tốt trong nước và độ tangiảm dần khi carbon tăng.

- Anilne ở điều kiện thường là chất lỏng không màu, ít tan trong nước

Phương trình hoá học minh hoạ

Tính base -Tác dụng lên chất chỉ thị: dung dịch amine như methylamine,

dimethylamine, … làm quỳ tím hoá xanh, phenolphthaleinkhông màu sang màu hồng: CH3NH2 + H2O +

3CH3NH2 + FeCl3 + 3H2O3CH3NH3Cl + Fe(OH)3

- Phản ứng tạo phức: 4CH3NH2 + Cu(OH)2 [Cu(CH3NH2)4](OH)2

* Chú ý: Dung dịch aniline không có phản ứng với dung dịch

muối của kim loại, không tạo phức và không làm đổi màu chấtchỉ thị

Tính khử Alkylamine bậc một tác dụng với nitrous acid ở nhiệt độ

thường tạo thành alcohol và giải phóng khí nitrogen

Ví dụ: C2H5NH2 + HONO  C2H5OH + N2 + HOAniline và arylamine tác dụng với nitrous acid ở nhiệt độ thấp(0-5oC) tạo thành muối diazonium, một chất trung gian quantrọng trong tổng hợp hữu cơ

Trang 14

Trang 15

Trang 16

Trang 17

Trang 18

Trang 19

Trang 20

Trang 21

đietylamin

Trang 22

trimethylamine

C4H11N

butylamine

Trang 23

trimethylamine

C4H11N

butylamine

Trang 24

Trang 25

Trang 26

C6H5NO2 + 6[H+] C6H5NH2 +2H2O

C3H9N

Trang 27

đietylamin

Trang 28

Trang 29

Trang 30

- Nhiệt độ sôi của amine cao hơn hydrocarbon có cùng nguyên tử carbon hoặc

Trang 31

Trang 32

- Nhiệt độ sôi của amine cao hơn hydrocarbon có cùng nguyên tử carbon hoặc

Trang 33

đietylamin

Trang 34

trimethylamine

C4H11N

butylamine

Trang 35

C6H5NO2 + 6[H+] C6H5NH2 +2H2O

C3H9N

Trang 36

trimethylamine

C4H11N

butylamine

Trang 37

Tiêu đề	Phân dạng, phương pháp giải bài tập amine lớp 12
Tác giả	Hoàng Văn Tùng
Trường học	Trường THPT Hoằng Hóa 4
Chuyên ngành	Hóa học
Thể loại	Sáng kiến kinh nghiệm
Năm xuất bản	2025
Thành phố	Thanh Hóa

Định dạng
Số trang	75
Dung lượng	1,19 MB