Giảm áp lực học tập ở đâykhông phải cho học sinh nghỉ học, học ít đi mà tạo một không khí học tập thoải mái,nhiều năng lượng, cho học sinh thấy môn Địa không phải là môn học quá khó khôn
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT MƯỜNG LÁT
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ GIẢI PHÁP ÔN TẬP GIÚP HỌC SINH LÀM TỐT PHẦN “CÂU TRẮC NGHIỆM YÊU CẦU TRẢ LỜI NGẮN” TRONG ĐỀ THI TỐT NGHIỆP THPT MÔN ĐỊA LÍ NĂM 2025 CHO HỌC SINH LỚP 12
Ở TRƯỜNG THPT MƯỜNG LÁT
Người thực hiện: Quách Thị Trang
Chức vụ: Tổ trưởng chuyên môn
SKKN thuộc môn: Địa lí
Trang 22 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm 4
Trang 3MỘT SỐ GIẢI PHÁP ÔN TẬP GIÚP HỌC SINH LÀM TỐT PHẦN “CÂU TRẮC NGHIỆM YÊU CẦU TRẢ LỜI NGẮN” TRONG ĐỀ THI TỐT NGHIỆP THPT MÔN
ĐỊA LÍ NĂM 2025 CHO HỌC SINH LỚP 12
quan điểm chỉ đạo “…Chuyển mạnh từ quá trình giáo dục chủ yếu trang bị kiến thức
sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học Học đi đôi với hành, lí luận gắn với thực tiễn,…” Kì thi tốt nghiệp trung học phổ thông (THPT) trong
những năm gần đây đã liên tục thay đổi về hình thức, cấu trúc nhằm đánh giá đầy đủnhất những phẩm chất và năng lực của học sinh Chương trình giáo dục 2018 đãhướng đến sự phát triển phẩm chất và năng lực của học sinh nhằm đào tạo ra một thế
hệ lực lượng lao động có phẩm chất, năng lực tốt đáp ứng yêu cầu của xã hội
Năm học 2024 - 2025 là năm đầu tiên thi tốt nghiệp THPT theo chương trình
2018 So với những năm trước, cấu trúc đề thi các môn có sự thay đổi, trong đó cómôn Địa lí Nếu như trong nhiều năm liền của chương trình giáo dục 2006, môn Địa
lí có cấu trúc bài thi 1 phần duy nhất là câu hỏi trắc nghiệm nhiều phương án lựachọn thì thi tốt nhiệp năm 2025 với chương trình 2018 lại gồm 3 phần: phần I: Câutrắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn; phần II: Câu trắc nghiệm đúng sai và phầnIII: Câu trắc nghiệm yêu cầu trả lời ngắn Trong đó phần III (câu trắc nghiệm yêu cầutrả lời ngắn) chiếm 15% số điểm có liên quan trực tiếp đến tính toán - điểm yếu củahọc sinh nhà trường nói chung Vì vậy làm cho học sinh nhà trường gặp nhiều khókhăn khi lựa chọn 2 môn thi còn lại bên cạnh môn Ngữ văn và Toán Với học sinhnhà trường, “thế mạnh” hơn là các môn khoa học xã hội ít phải “đụng chạm” đến con
số Do đó, lịch sử sẽ là môn được chọn đầu tiên và chiếm số đông bởi lẽ nó là mônhọc thuộc Như những năm trước môn còn lại được chọn sẽ là Địa lí Tuy nhiên, nămnay, do cấu trúc đề thi có thêm phần III nên nhiều học sinh còn do dự, không tự tinvào năng lực của mình Vậy làm sao để học sinh tự tin, yên tâm chọn Địa lí là mônthứ 4 để thi tốt nghiệp? Đó là trăn trở lớn của một giáo viên trực tiếp đứng lớp như
tôi Vì vậy tôi chọn đề tài “ Một số giải pháp ôn tập giúp học sinh làm tốt phần
Câu trắc nghiệm yêu cầu trả lời ngắn trong đề thi tốt nghiệp THPT môn Địa lí
năm 2025 cho học sinh lớp 12 ở trường THPT Mường Lát” làm đề tài nghiên cứu
để rút ra được bài học kinh nghiệm cho chính bản thân, đồng thời cùng đồng nghiệptìm ra phương pháp hợp lí hơn để nâng cao hiệu quả ôn thi tốt nghiệp môn Địa lí vàgóp phần nâng cao chất lượng giáo dục nhà trường nói chung
1.2.Mục đích nghiên cứu
Góp phần đổi mới phương pháp dạy học bộ môn Địa lí nói chung và chương trình lớp 12 nói riêng, nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy của giáo viên và rèn luyện
Trang 45 Tính mật độ dân số
(người/km2)
Số dân Diện tích
6 Tính bình quân thu nhập
(USD/người)
Tổng GDP Tổng số dân
7
Tính dân số năm sau (triệu
người)
D1= D0 × (1 + Tg)nD1 là dân số năm cần tính D0 là dân số năm
đã cho Tg là tỉ lệ gia tăng dân số n là số năm
n = log(1+Tg) D1 : D0Bước 2: Tìm năm đó = D0 +n
III PHẦN NÔNG NGHIỆP
1 Tính năng suất (tạ/ha) Sản lượng
3 Bình quân đất nông nghiệp
trên người (ha/người)
Diện tích đất nông nghiệp
Xuất khẩu - Nhập khẩu
-Nếu: Cán cân > 0 gọi là xuất siêu
-Nếu: Cán cân < 0 gọi là nhập siêu
Tỉ lệ XK (NK) (%) Giá trị XK (NK)
× 100Tổng
2 Tính tốc độ tăng trưởng Giá trị A
Trang 55 Tính mật độ dân số
(người/km2)
Số dân Diện tích
6 Tính bình quân thu nhập
(USD/người)
Tổng GDP Tổng số dân
7
Tính dân số năm sau (triệu
người)
D1= D0 × (1 + Tg)nD1 là dân số năm cần tính D0 là dân số năm
đã cho Tg là tỉ lệ gia tăng dân số n là số năm
n = log(1+Tg) D1 : D0Bước 2: Tìm năm đó = D0 +n
III PHẦN NÔNG NGHIỆP
1 Tính năng suất (tạ/ha) Sản lượng
3 Bình quân đất nông nghiệp
trên người (ha/người)
Diện tích đất nông nghiệp
Xuất khẩu - Nhập khẩu
-Nếu: Cán cân > 0 gọi là xuất siêu
-Nếu: Cán cân < 0 gọi là nhập siêu
Tỉ lệ XK (NK) (%) Giá trị XK (NK)
× 100Tổng
2 Tính tốc độ tăng trưởng Giá trị A
Trang 65 Tính mật độ dân số
(người/km2)
Số dân Diện tích
6 Tính bình quân thu nhập
(USD/người)
Tổng GDP Tổng số dân
7
Tính dân số năm sau (triệu
người)
D1= D0 × (1 + Tg)nD1 là dân số năm cần tính D0 là dân số năm
đã cho Tg là tỉ lệ gia tăng dân số n là số năm
n = log(1+Tg) D1 : D0Bước 2: Tìm năm đó = D0 +n
III PHẦN NÔNG NGHIỆP
1 Tính năng suất (tạ/ha) Sản lượng
3 Bình quân đất nông nghiệp
trên người (ha/người)
Diện tích đất nông nghiệp
Xuất khẩu - Nhập khẩu
-Nếu: Cán cân > 0 gọi là xuất siêu
-Nếu: Cán cân < 0 gọi là nhập siêu
Tỉ lệ XK (NK) (%) Giá trị XK (NK)
× 100Tổng
2 Tính tốc độ tăng trưởng Giá trị A
Trang 7Chất lượng thi tốt nghiệp THPT của trường THPT Mường Lát luôn là vấnquan tâm hàng đầu trong các mục tiêu năm học của nhà trường vì trường luôn nằmtrong tốp cuối Đó là một điều đáng buồn và mang nhiều trăn trở của lãnh đạo nhàtrường cũng như các giáo viên trực tiếp đứng lớp Năm học 2023-2024, tỉ lệ đậu tốtnghiệp của trường đạt 100% Điều này vừa là niềm vui, là động lực cho giáo viên vàhọc sinh nhưng đồng thời cũng tạo nên áp lực không nhỏ cho giáo viên năm học
2024 - 2025, vì phải làm sao giữ dược tỉ lệ tốt nghiệp như năm trước, đồng thời cũngthôi thúc học sinh cố gắng học tập để đạt dược kết quả như khóa anh chị Cũng trongnăm học 2023-2024, trong kì thi tốt nghiệp THPT đã có rất nhiều học sinh đạt điểm
9 môn Địa lí và có cả điểm 10 Đó là một trong những “điểm cộng” để học sinh cóthể lựa chọn môn Địa lí để thi tốt nghiệp Nhưng khi cấu trúc đề thay đổi thì cónhiều học sinh khi chọn môn Địa lí lại lo lắng, phân vân Trong 5 lớp 12 tôi dạy thìkết quả khảo sát lựa chọn môn thi tốt nghiệp là Địa lí như sau:
Tháng
3/2025
từ thi Vật lí sang Địalí
từ thi Vật lí sang Địalí
Sự thay đổi trong lựa chọn môn thi tốt nghiệp ở những tháng cuối thể hiệnmột điều rằng môn Địa lí không phải khó như suy nghĩ của các em dù có thêm phầncâu trả lời ngắn
Kết quả kiểm tra giữa kì 1, phần III: câu trắc nghiệm yêu cầu trả lời ngắn, sốđiểm học sinh đạt được rất thấp, không có học sinh nào đạt điểm tuyệt đối (1,5đ)
Trang 85 Tính mật độ dân số
(người/km2)
Số dân Diện tích
6 Tính bình quân thu nhập
(USD/người)
Tổng GDP Tổng số dân
7
Tính dân số năm sau (triệu
người)
D1= D0 × (1 + Tg)nD1 là dân số năm cần tính D0 là dân số năm
đã cho Tg là tỉ lệ gia tăng dân số n là số năm
n = log(1+Tg) D1 : D0Bước 2: Tìm năm đó = D0 +n
III PHẦN NÔNG NGHIỆP
1 Tính năng suất (tạ/ha) Sản lượng
3 Bình quân đất nông nghiệp
trên người (ha/người)
Diện tích đất nông nghiệp
Xuất khẩu - Nhập khẩu
-Nếu: Cán cân > 0 gọi là xuất siêu
-Nếu: Cán cân < 0 gọi là nhập siêu
Tỉ lệ XK (NK) (%) Giá trị XK (NK)
× 100Tổng
2 Tính tốc độ tăng trưởng Giá trị A
Trang 912A4 35 2 0
2.3 Các giải pháp đã sử dụng
2.3.1 Giảm áp lực môn học cho học sinh
Nghe có vẻ hơi ngược vì học sinh cuối cấp, chuẩn bị bước vào kì thi 2 trong 1
mà giảm áp lực học liệu học sinh có đạt kết quả cao? Giảm áp lực học tập ở đâykhông phải cho học sinh nghỉ học, học ít đi mà tạo một không khí học tập thoải mái,nhiều năng lượng, cho học sinh thấy môn Địa không phải là môn học quá khó khôngthể vượt qua mà nó là một môn học thú vị, vừa thuộc nhóm khoa học xã hội vừa cóthể thuộc nhóm khoa học tự nhiên; gồm cả phần học thuộc, phân tích như Văn, Sửnhưng đôi khi có thể tính toán như môn toán; ngoài những lúc ngồi học thuộc thìnhững bài toán xen kẽ sẽ làm cho học sinh nhiều hứng thú chứ không phải tạo thêmkhó khăn, áp lực
Những tính toán không phải bây giờ mới có trong môn Địa lí mà thực chất lâunay trong các kì thi tốt nghiệp cũng đã có Đó chính là phần xử lí số liệu với bảng sốliệu, biểu đồ Từ tính chất quen thuộc ấy, giờ đây chỉ khác là nó tách thành phầnriêng với những bài toán và phép toán tương đối đơn giản mà thực chất những bàitoán có kiến thức liên quan nhiều đến toán cấp tiểu học Những phân tích và những
ví dụ cụ thể sẽ giúp học sinh có nhận thức đầy đủ về các bài tập trong môn Địa lí,làm cho các em tự tin hơn với lựa chọn của mình
2.3.2 Vận dụng làm các bài tập liên quan trực tiếp đến các bài học trên lớp
Ở mỗi phần trong nội dung chương trình Địa lí lớp 12, từ phần Địa lí tự nhiênđến Địa lí Dân cư và Địa lí kinh tế, các bài học đều có liên quan và có thể vận dụng
để làm các bài tập trong phần câu trả lời ngắn của bài thi Do đó, giáo viên cần linhhoạt lồng ghép để vừa hướng dẫn, vừa tạo cho học sinh kĩ năng tính toán và phảnứng nhanh với các bài tập Các bài tập này nên sắp xếp vào 2-3 phút cuối của tiếthọc vì mỗi bài tập chỉ cần 1 đến 2 phép tính đơn giản, có thể kích thích các em bằngcách cho điểm thường xuyên Từ đó, tạo nên sức hấp dẫn cho các bài tập
Ở phần Địa lí tự nhiên, bài Vị trí địa lí, phạm vi lãnh thổ, từ vĩ độ địa lí củanước ta, yêu cầu học sinh tính xem lãnh thổ nước ta trải dài trên bao nhiêu vĩ độ Mởrộng ra với lãnh thổ của một số nước hay châu lục nằm ở cả 2 bán cầu Lưu ý với họcsinh nếu cùng bán cầu thì làm phép trừ nhưng lãnh thổ nằm ở 2 bán cầu thì cộng(điều mà vẫn còn một số học sinh chưa hiểu, tính đúng khi cùng bán cầu nhưng khicho khác bán cầu lại tính sai)
Ví dụ 1: Lãnh thổ phần đất liền nước ta có vĩ độ từ 8034’B đến 23023’B Hãycho biết lãnh thổ phần đất liền nước ta kéo dài bao nhiều vĩ độ? (làm tròn đến hàngđơn vị của độ vĩ tuyến)
Hướng dẫn: vì cùng bán cầu nên ta chỉ việc lấy vĩ độ cao trừ cho vĩ độ thấp:23’ không trừ được cho 34’ nên phải đổi 10 =60’; và ta có: 22083’- 8034’= 14049’,làm tròn đến hàng đơn vị là 150 vĩ tuyến
Trang 105 Tính mật độ dân số
(người/km2)
Số dân Diện tích
6 Tính bình quân thu nhập
(USD/người)
Tổng GDP Tổng số dân
7
Tính dân số năm sau (triệu
người)
D1= D0 × (1 + Tg)nD1 là dân số năm cần tính D0 là dân số năm
đã cho Tg là tỉ lệ gia tăng dân số n là số năm
n = log(1+Tg) D1 : D0Bước 2: Tìm năm đó = D0 +n
III PHẦN NÔNG NGHIỆP
1 Tính năng suất (tạ/ha) Sản lượng
3 Bình quân đất nông nghiệp
trên người (ha/người)
Diện tích đất nông nghiệp
Xuất khẩu - Nhập khẩu
-Nếu: Cán cân > 0 gọi là xuất siêu
-Nếu: Cán cân < 0 gọi là nhập siêu
Tỉ lệ XK (NK) (%) Giá trị XK (NK)
× 100Tổng
2 Tính tốc độ tăng trưởng Giá trị A
Trang 11- Thông qua kết hợp các kỹ thuật dạy học ở môn Địa lí lớp 12 – THPT nhằm phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của HS, góp phần nâng cao hiệu quả học tập môn Địa lí ở nhà trường phổ thông Đồng thời, cung cấp tri thức, kỹ năng, bồi dưỡng thái độ, hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất đạo đức, thẩm mỹ cho học sinh.
Chọn đề tài này để nghiên cứu, tôi cũng nhằm mục đích tìm hiểu về khả năngtiếp thu, khả năng vận dụng tính toán trong môn học của học sinh lớp 12 ở trườngTHPT Mường Lát, từ đấy có những điều chỉnh phù hợp trong phương pháp dạy học
để học sinh đạt kết quả cao nhất trong kì thi tốt nghiệp THPT, đồng thời góp phần vàoviệc nâng cao chất lượng giáo dục chung của nhà trường
1.3.Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu là học sinh lớp 12 ở trường THPT Mường Lát
1.4.Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp giảng dạy thực tế
- Phương pháp thống kê
- Phương pháp thu thập và xử lí thông tin
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu
2 Nội dung sáng kiến
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
2.1.1 Phương pháp dạy học là gì?
Tính đến nay, thì vẫn chưa có một định nghĩa cụ thể cho phương pháp dạy học
là gì? Có định nghĩa cho rằng: Phương pháp dạy học là cách làm việc giữa người dạy
và người học, qua đó người học có thể nắm bắt được các kiến thức, kỹ năng và hìnhthành năng lực cũng như thế giới quan
Bên cạnh đó cũng có quan niệm cho rằng: phương pháp dạy học thực ra là cáchình thức kết hợp các hoạt động của người dạy và người học mục tiêu là hướng vềmột việc để đạt được một mục đích nào đó
Phương pháp dạy học cụ thể bao gồm: đóng vai, thảo luận nhóm, trò chơi,
2.1.2 Thủ pháp dạy học là gì?
Nếu như phương pháp dạy học là cách thức làm việc giữa người dạy và ngườihọc, thì thủ pháp dạy học là các thức được sử dụng để giải quyết một vấn đề nào đótrong một phương pháp cụ thể Hiểu theo cách khác, thủ pháp dạy học là chỉ việcthao tác các bộ phận trong một phương pháp dạy học [edubit.vn]
Ranh giới giữa phương pháp và thủ pháp rất gần nhau Thế nhưng, có thể nhậnthấy khái niệm của phương pháp dạy học rộng hơn, bao quát hơn thủ pháp dạy học.Phương pháp dạy học sẽ chú ý đến cả một quá trình Thủ pháp dạy học thì chỉ chú ýđến một thời điểm nào đó trong suốt thời gian diễn ra quá trình đó
Trang 12Các công thức tính toán trong Địa lí không phải là vấn đề mới, mà thực chấttrước đây khi còn hình thức thi tự luận hay thi trắc nghiệm thì trong các bài học, bàikiểm tra, bài thi đều có những dạng tính toán, đó là khi làm việc với bảng số liệu,biểu đồ với những công thức cụ thể có liên quan đến nhiều môn học như Toán, Vậtlí Tùy vào yêu cầu của bài cũng như số liệu có sẵn để tiến hành tính toán phù hợp Một số công thức thường gặp:
2 Tính tổng số giờ nắng (giờ) Cộng tổng số giờ nắng 12 tháng
Tháng khô
P < 2tP: Lượng mưa tháng đó t: Nhiệt độ tháng đó
Tháng hạn P < tP: Lượng mưa tháng đó
t: Nhiệt độ tháng đóTính cân bằng ẩm Lượng mưa - bốc hơi
Trang 13Các công thức tính toán trong Địa lí không phải là vấn đề mới, mà thực chấttrước đây khi còn hình thức thi tự luận hay thi trắc nghiệm thì trong các bài học, bàikiểm tra, bài thi đều có những dạng tính toán, đó là khi làm việc với bảng số liệu,biểu đồ với những công thức cụ thể có liên quan đến nhiều môn học như Toán, Vậtlí Tùy vào yêu cầu của bài cũng như số liệu có sẵn để tiến hành tính toán phù hợp Một số công thức thường gặp:
2 Tính tổng số giờ nắng (giờ) Cộng tổng số giờ nắng 12 tháng
Tháng khô
P < 2tP: Lượng mưa tháng đó t: Nhiệt độ tháng đó
Tháng hạn P < tP: Lượng mưa tháng đó
t: Nhiệt độ tháng đóTính cân bằng ẩm Lượng mưa - bốc hơi
Trang 14- Thông qua kết hợp các kỹ thuật dạy học ở môn Địa lí lớp 12 – THPT nhằm phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của HS, góp phần nâng cao hiệu quả học tập môn Địa lí ở nhà trường phổ thông Đồng thời, cung cấp tri thức, kỹ năng, bồi dưỡng thái độ, hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất đạo đức, thẩm mỹ cho học sinh.
Chọn đề tài này để nghiên cứu, tôi cũng nhằm mục đích tìm hiểu về khả năngtiếp thu, khả năng vận dụng tính toán trong môn học của học sinh lớp 12 ở trườngTHPT Mường Lát, từ đấy có những điều chỉnh phù hợp trong phương pháp dạy học
để học sinh đạt kết quả cao nhất trong kì thi tốt nghiệp THPT, đồng thời góp phần vàoviệc nâng cao chất lượng giáo dục chung của nhà trường
1.3.Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu là học sinh lớp 12 ở trường THPT Mường Lát
1.4.Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp giảng dạy thực tế
- Phương pháp thống kê
- Phương pháp thu thập và xử lí thông tin
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu
2 Nội dung sáng kiến
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
2.1.1 Phương pháp dạy học là gì?
Tính đến nay, thì vẫn chưa có một định nghĩa cụ thể cho phương pháp dạy học
là gì? Có định nghĩa cho rằng: Phương pháp dạy học là cách làm việc giữa người dạy
và người học, qua đó người học có thể nắm bắt được các kiến thức, kỹ năng và hìnhthành năng lực cũng như thế giới quan
Bên cạnh đó cũng có quan niệm cho rằng: phương pháp dạy học thực ra là cáchình thức kết hợp các hoạt động của người dạy và người học mục tiêu là hướng vềmột việc để đạt được một mục đích nào đó
Phương pháp dạy học cụ thể bao gồm: đóng vai, thảo luận nhóm, trò chơi,
2.1.2 Thủ pháp dạy học là gì?
Nếu như phương pháp dạy học là cách thức làm việc giữa người dạy và ngườihọc, thì thủ pháp dạy học là các thức được sử dụng để giải quyết một vấn đề nào đótrong một phương pháp cụ thể Hiểu theo cách khác, thủ pháp dạy học là chỉ việcthao tác các bộ phận trong một phương pháp dạy học [edubit.vn]
Ranh giới giữa phương pháp và thủ pháp rất gần nhau Thế nhưng, có thể nhậnthấy khái niệm của phương pháp dạy học rộng hơn, bao quát hơn thủ pháp dạy học.Phương pháp dạy học sẽ chú ý đến cả một quá trình Thủ pháp dạy học thì chỉ chú ýđến một thời điểm nào đó trong suốt thời gian diễn ra quá trình đó
Trang 155 Tính mật độ dân số
(người/km2)
Số dân Diện tích
6 Tính bình quân thu nhập
(USD/người)
Tổng GDP Tổng số dân
7
Tính dân số năm sau (triệu
người)
D1= D0 × (1 + Tg)nD1 là dân số năm cần tính D0 là dân số năm
đã cho Tg là tỉ lệ gia tăng dân số n là số năm
n = log(1+Tg) D1 : D0Bước 2: Tìm năm đó = D0 +n
III PHẦN NÔNG NGHIỆP
1 Tính năng suất (tạ/ha) Sản lượng
3 Bình quân đất nông nghiệp
trên người (ha/người)
Diện tích đất nông nghiệp
Xuất khẩu - Nhập khẩu
-Nếu: Cán cân > 0 gọi là xuất siêu
-Nếu: Cán cân < 0 gọi là nhập siêu
Tỉ lệ XK (NK) (%) Giá trị XK (NK)
× 100Tổng
2 Tính tốc độ tăng trưởng Giá trị A
Trang 16- Thông qua kết hợp các kỹ thuật dạy học ở môn Địa lí lớp 12 – THPT nhằm phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của HS, góp phần nâng cao hiệu quả học tập môn Địa lí ở nhà trường phổ thông Đồng thời, cung cấp tri thức, kỹ năng, bồi dưỡng thái độ, hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất đạo đức, thẩm mỹ cho học sinh.
Chọn đề tài này để nghiên cứu, tôi cũng nhằm mục đích tìm hiểu về khả năngtiếp thu, khả năng vận dụng tính toán trong môn học của học sinh lớp 12 ở trườngTHPT Mường Lát, từ đấy có những điều chỉnh phù hợp trong phương pháp dạy học
để học sinh đạt kết quả cao nhất trong kì thi tốt nghiệp THPT, đồng thời góp phần vàoviệc nâng cao chất lượng giáo dục chung của nhà trường
1.3.Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu là học sinh lớp 12 ở trường THPT Mường Lát
1.4.Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp giảng dạy thực tế
- Phương pháp thống kê
- Phương pháp thu thập và xử lí thông tin
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu
2 Nội dung sáng kiến
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
2.1.1 Phương pháp dạy học là gì?
Tính đến nay, thì vẫn chưa có một định nghĩa cụ thể cho phương pháp dạy học
là gì? Có định nghĩa cho rằng: Phương pháp dạy học là cách làm việc giữa người dạy
và người học, qua đó người học có thể nắm bắt được các kiến thức, kỹ năng và hìnhthành năng lực cũng như thế giới quan
Bên cạnh đó cũng có quan niệm cho rằng: phương pháp dạy học thực ra là cáchình thức kết hợp các hoạt động của người dạy và người học mục tiêu là hướng vềmột việc để đạt được một mục đích nào đó
Phương pháp dạy học cụ thể bao gồm: đóng vai, thảo luận nhóm, trò chơi,
2.1.2 Thủ pháp dạy học là gì?
Nếu như phương pháp dạy học là cách thức làm việc giữa người dạy và ngườihọc, thì thủ pháp dạy học là các thức được sử dụng để giải quyết một vấn đề nào đótrong một phương pháp cụ thể Hiểu theo cách khác, thủ pháp dạy học là chỉ việcthao tác các bộ phận trong một phương pháp dạy học [edubit.vn]
Ranh giới giữa phương pháp và thủ pháp rất gần nhau Thế nhưng, có thể nhậnthấy khái niệm của phương pháp dạy học rộng hơn, bao quát hơn thủ pháp dạy học.Phương pháp dạy học sẽ chú ý đến cả một quá trình Thủ pháp dạy học thì chỉ chú ýđến một thời điểm nào đó trong suốt thời gian diễn ra quá trình đó
Trang 1712A4 35 2 0
2.3 Các giải pháp đã sử dụng
2.3.1 Giảm áp lực môn học cho học sinh
Nghe có vẻ hơi ngược vì học sinh cuối cấp, chuẩn bị bước vào kì thi 2 trong 1
mà giảm áp lực học liệu học sinh có đạt kết quả cao? Giảm áp lực học tập ở đâykhông phải cho học sinh nghỉ học, học ít đi mà tạo một không khí học tập thoải mái,nhiều năng lượng, cho học sinh thấy môn Địa không phải là môn học quá khó khôngthể vượt qua mà nó là một môn học thú vị, vừa thuộc nhóm khoa học xã hội vừa cóthể thuộc nhóm khoa học tự nhiên; gồm cả phần học thuộc, phân tích như Văn, Sửnhưng đôi khi có thể tính toán như môn toán; ngoài những lúc ngồi học thuộc thìnhững bài toán xen kẽ sẽ làm cho học sinh nhiều hứng thú chứ không phải tạo thêmkhó khăn, áp lực
Những tính toán không phải bây giờ mới có trong môn Địa lí mà thực chất lâunay trong các kì thi tốt nghiệp cũng đã có Đó chính là phần xử lí số liệu với bảng sốliệu, biểu đồ Từ tính chất quen thuộc ấy, giờ đây chỉ khác là nó tách thành phầnriêng với những bài toán và phép toán tương đối đơn giản mà thực chất những bàitoán có kiến thức liên quan nhiều đến toán cấp tiểu học Những phân tích và những
ví dụ cụ thể sẽ giúp học sinh có nhận thức đầy đủ về các bài tập trong môn Địa lí,làm cho các em tự tin hơn với lựa chọn của mình
2.3.2 Vận dụng làm các bài tập liên quan trực tiếp đến các bài học trên lớp
Ở mỗi phần trong nội dung chương trình Địa lí lớp 12, từ phần Địa lí tự nhiênđến Địa lí Dân cư và Địa lí kinh tế, các bài học đều có liên quan và có thể vận dụng
để làm các bài tập trong phần câu trả lời ngắn của bài thi Do đó, giáo viên cần linhhoạt lồng ghép để vừa hướng dẫn, vừa tạo cho học sinh kĩ năng tính toán và phảnứng nhanh với các bài tập Các bài tập này nên sắp xếp vào 2-3 phút cuối của tiếthọc vì mỗi bài tập chỉ cần 1 đến 2 phép tính đơn giản, có thể kích thích các em bằngcách cho điểm thường xuyên Từ đó, tạo nên sức hấp dẫn cho các bài tập
Ở phần Địa lí tự nhiên, bài Vị trí địa lí, phạm vi lãnh thổ, từ vĩ độ địa lí củanước ta, yêu cầu học sinh tính xem lãnh thổ nước ta trải dài trên bao nhiêu vĩ độ Mởrộng ra với lãnh thổ của một số nước hay châu lục nằm ở cả 2 bán cầu Lưu ý với họcsinh nếu cùng bán cầu thì làm phép trừ nhưng lãnh thổ nằm ở 2 bán cầu thì cộng(điều mà vẫn còn một số học sinh chưa hiểu, tính đúng khi cùng bán cầu nhưng khicho khác bán cầu lại tính sai)
Ví dụ 1: Lãnh thổ phần đất liền nước ta có vĩ độ từ 8034’B đến 23023’B Hãycho biết lãnh thổ phần đất liền nước ta kéo dài bao nhiều vĩ độ? (làm tròn đến hàngđơn vị của độ vĩ tuyến)
Hướng dẫn: vì cùng bán cầu nên ta chỉ việc lấy vĩ độ cao trừ cho vĩ độ thấp:23’ không trừ được cho 34’ nên phải đổi 10 =60’; và ta có: 22083’- 8034’= 14049’,làm tròn đến hàng đơn vị là 150 vĩ tuyến
Trang 1812A4 35 2 0
2.3 Các giải pháp đã sử dụng
2.3.1 Giảm áp lực môn học cho học sinh
Nghe có vẻ hơi ngược vì học sinh cuối cấp, chuẩn bị bước vào kì thi 2 trong 1
mà giảm áp lực học liệu học sinh có đạt kết quả cao? Giảm áp lực học tập ở đâykhông phải cho học sinh nghỉ học, học ít đi mà tạo một không khí học tập thoải mái,nhiều năng lượng, cho học sinh thấy môn Địa không phải là môn học quá khó khôngthể vượt qua mà nó là một môn học thú vị, vừa thuộc nhóm khoa học xã hội vừa cóthể thuộc nhóm khoa học tự nhiên; gồm cả phần học thuộc, phân tích như Văn, Sửnhưng đôi khi có thể tính toán như môn toán; ngoài những lúc ngồi học thuộc thìnhững bài toán xen kẽ sẽ làm cho học sinh nhiều hứng thú chứ không phải tạo thêmkhó khăn, áp lực
Những tính toán không phải bây giờ mới có trong môn Địa lí mà thực chất lâunay trong các kì thi tốt nghiệp cũng đã có Đó chính là phần xử lí số liệu với bảng sốliệu, biểu đồ Từ tính chất quen thuộc ấy, giờ đây chỉ khác là nó tách thành phầnriêng với những bài toán và phép toán tương đối đơn giản mà thực chất những bàitoán có kiến thức liên quan nhiều đến toán cấp tiểu học Những phân tích và những
ví dụ cụ thể sẽ giúp học sinh có nhận thức đầy đủ về các bài tập trong môn Địa lí,làm cho các em tự tin hơn với lựa chọn của mình
2.3.2 Vận dụng làm các bài tập liên quan trực tiếp đến các bài học trên lớp
Ở mỗi phần trong nội dung chương trình Địa lí lớp 12, từ phần Địa lí tự nhiênđến Địa lí Dân cư và Địa lí kinh tế, các bài học đều có liên quan và có thể vận dụng
để làm các bài tập trong phần câu trả lời ngắn của bài thi Do đó, giáo viên cần linhhoạt lồng ghép để vừa hướng dẫn, vừa tạo cho học sinh kĩ năng tính toán và phảnứng nhanh với các bài tập Các bài tập này nên sắp xếp vào 2-3 phút cuối của tiếthọc vì mỗi bài tập chỉ cần 1 đến 2 phép tính đơn giản, có thể kích thích các em bằngcách cho điểm thường xuyên Từ đó, tạo nên sức hấp dẫn cho các bài tập
Ở phần Địa lí tự nhiên, bài Vị trí địa lí, phạm vi lãnh thổ, từ vĩ độ địa lí củanước ta, yêu cầu học sinh tính xem lãnh thổ nước ta trải dài trên bao nhiêu vĩ độ Mởrộng ra với lãnh thổ của một số nước hay châu lục nằm ở cả 2 bán cầu Lưu ý với họcsinh nếu cùng bán cầu thì làm phép trừ nhưng lãnh thổ nằm ở 2 bán cầu thì cộng(điều mà vẫn còn một số học sinh chưa hiểu, tính đúng khi cùng bán cầu nhưng khicho khác bán cầu lại tính sai)
Ví dụ 1: Lãnh thổ phần đất liền nước ta có vĩ độ từ 8034’B đến 23023’B Hãycho biết lãnh thổ phần đất liền nước ta kéo dài bao nhiều vĩ độ? (làm tròn đến hàngđơn vị của độ vĩ tuyến)
Hướng dẫn: vì cùng bán cầu nên ta chỉ việc lấy vĩ độ cao trừ cho vĩ độ thấp:23’ không trừ được cho 34’ nên phải đổi 10 =60’; và ta có: 22083’- 8034’= 14049’,làm tròn đến hàng đơn vị là 150 vĩ tuyến
Trang 19- Thông qua kết hợp các kỹ thuật dạy học ở môn Địa lí lớp 12 – THPT nhằm phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của HS, góp phần nâng cao hiệu quả học tập môn Địa lí ở nhà trường phổ thông Đồng thời, cung cấp tri thức, kỹ năng, bồi dưỡng thái độ, hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất đạo đức, thẩm mỹ cho học sinh.
Chọn đề tài này để nghiên cứu, tôi cũng nhằm mục đích tìm hiểu về khả năngtiếp thu, khả năng vận dụng tính toán trong môn học của học sinh lớp 12 ở trườngTHPT Mường Lát, từ đấy có những điều chỉnh phù hợp trong phương pháp dạy học
để học sinh đạt kết quả cao nhất trong kì thi tốt nghiệp THPT, đồng thời góp phần vàoviệc nâng cao chất lượng giáo dục chung của nhà trường
1.3.Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu là học sinh lớp 12 ở trường THPT Mường Lát
1.4.Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp giảng dạy thực tế
- Phương pháp thống kê
- Phương pháp thu thập và xử lí thông tin
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu
2 Nội dung sáng kiến
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
2.1.1 Phương pháp dạy học là gì?
Tính đến nay, thì vẫn chưa có một định nghĩa cụ thể cho phương pháp dạy học
là gì? Có định nghĩa cho rằng: Phương pháp dạy học là cách làm việc giữa người dạy
và người học, qua đó người học có thể nắm bắt được các kiến thức, kỹ năng và hìnhthành năng lực cũng như thế giới quan
Bên cạnh đó cũng có quan niệm cho rằng: phương pháp dạy học thực ra là cáchình thức kết hợp các hoạt động của người dạy và người học mục tiêu là hướng vềmột việc để đạt được một mục đích nào đó
Phương pháp dạy học cụ thể bao gồm: đóng vai, thảo luận nhóm, trò chơi,
2.1.2 Thủ pháp dạy học là gì?
Nếu như phương pháp dạy học là cách thức làm việc giữa người dạy và ngườihọc, thì thủ pháp dạy học là các thức được sử dụng để giải quyết một vấn đề nào đótrong một phương pháp cụ thể Hiểu theo cách khác, thủ pháp dạy học là chỉ việcthao tác các bộ phận trong một phương pháp dạy học [edubit.vn]
Ranh giới giữa phương pháp và thủ pháp rất gần nhau Thế nhưng, có thể nhậnthấy khái niệm của phương pháp dạy học rộng hơn, bao quát hơn thủ pháp dạy học.Phương pháp dạy học sẽ chú ý đến cả một quá trình Thủ pháp dạy học thì chỉ chú ýđến một thời điểm nào đó trong suốt thời gian diễn ra quá trình đó
Trang 2012A4 35 2 0
2.3 Các giải pháp đã sử dụng
2.3.1 Giảm áp lực môn học cho học sinh
Nghe có vẻ hơi ngược vì học sinh cuối cấp, chuẩn bị bước vào kì thi 2 trong 1
mà giảm áp lực học liệu học sinh có đạt kết quả cao? Giảm áp lực học tập ở đâykhông phải cho học sinh nghỉ học, học ít đi mà tạo một không khí học tập thoải mái,nhiều năng lượng, cho học sinh thấy môn Địa không phải là môn học quá khó khôngthể vượt qua mà nó là một môn học thú vị, vừa thuộc nhóm khoa học xã hội vừa cóthể thuộc nhóm khoa học tự nhiên; gồm cả phần học thuộc, phân tích như Văn, Sửnhưng đôi khi có thể tính toán như môn toán; ngoài những lúc ngồi học thuộc thìnhững bài toán xen kẽ sẽ làm cho học sinh nhiều hứng thú chứ không phải tạo thêmkhó khăn, áp lực
Những tính toán không phải bây giờ mới có trong môn Địa lí mà thực chất lâunay trong các kì thi tốt nghiệp cũng đã có Đó chính là phần xử lí số liệu với bảng sốliệu, biểu đồ Từ tính chất quen thuộc ấy, giờ đây chỉ khác là nó tách thành phầnriêng với những bài toán và phép toán tương đối đơn giản mà thực chất những bàitoán có kiến thức liên quan nhiều đến toán cấp tiểu học Những phân tích và những
ví dụ cụ thể sẽ giúp học sinh có nhận thức đầy đủ về các bài tập trong môn Địa lí,làm cho các em tự tin hơn với lựa chọn của mình
2.3.2 Vận dụng làm các bài tập liên quan trực tiếp đến các bài học trên lớp
Ở mỗi phần trong nội dung chương trình Địa lí lớp 12, từ phần Địa lí tự nhiênđến Địa lí Dân cư và Địa lí kinh tế, các bài học đều có liên quan và có thể vận dụng
để làm các bài tập trong phần câu trả lời ngắn của bài thi Do đó, giáo viên cần linhhoạt lồng ghép để vừa hướng dẫn, vừa tạo cho học sinh kĩ năng tính toán và phảnứng nhanh với các bài tập Các bài tập này nên sắp xếp vào 2-3 phút cuối của tiếthọc vì mỗi bài tập chỉ cần 1 đến 2 phép tính đơn giản, có thể kích thích các em bằngcách cho điểm thường xuyên Từ đó, tạo nên sức hấp dẫn cho các bài tập
Ở phần Địa lí tự nhiên, bài Vị trí địa lí, phạm vi lãnh thổ, từ vĩ độ địa lí củanước ta, yêu cầu học sinh tính xem lãnh thổ nước ta trải dài trên bao nhiêu vĩ độ Mởrộng ra với lãnh thổ của một số nước hay châu lục nằm ở cả 2 bán cầu Lưu ý với họcsinh nếu cùng bán cầu thì làm phép trừ nhưng lãnh thổ nằm ở 2 bán cầu thì cộng(điều mà vẫn còn một số học sinh chưa hiểu, tính đúng khi cùng bán cầu nhưng khicho khác bán cầu lại tính sai)
Ví dụ 1: Lãnh thổ phần đất liền nước ta có vĩ độ từ 8034’B đến 23023’B Hãycho biết lãnh thổ phần đất liền nước ta kéo dài bao nhiều vĩ độ? (làm tròn đến hàngđơn vị của độ vĩ tuyến)
Hướng dẫn: vì cùng bán cầu nên ta chỉ việc lấy vĩ độ cao trừ cho vĩ độ thấp:23’ không trừ được cho 34’ nên phải đổi 10 =60’; và ta có: 22083’- 8034’= 14049’,làm tròn đến hàng đơn vị là 150 vĩ tuyến
Trang 21- Sườn đón gió: Lên 100m giảm 0,60C
- Sườn khuất gió: Xuống 100m tăng 10C
9 Tính giờ khu vực (giờ)
-Bước 1 (Tính chênh lệch múi giờ): So sánh 2 múi đó với múi số 0 (giờ GMT)+ Cùng bán cầu: Làm phép trừ
-Bán cầu Đông giờ nhanh hơn là số lớn hơn
-Bán cầu Tây giờ nhanh hơn là số bé hơn
II PHẦN DÂN CƯ
1
Tính tỉ suất sinh thô (‰) Số trẻ sinh ra
× 1000Tổng số dân
Tính tỉ suất tử thô (‰) Số người chết
× 1000Tổng số dân
Tính tỉ suất gia tăng tự nhiên
(%)
(Tỉ suất sinh - Tỉ suất tử)/10
2
Tính tỉ suất xuất cư (‰)
Số người di cư đi
× 1000Tổng số dân
Tính tỉ suất nhập cư (‰)
Số người di cư đến×1000Tổng số dân
Tính tỉ lệ gia tăng dân số cơ
học (%)
(Tỉ suất nhập cư - Tỉ suất xuất cư): 10
3 Tính tỉ lệ gia tăng dân số thực
tế (%)
Tỉ suất gia tăng tự nhiên + Tỉ suất gia tăng
cơ học4
Tính tỉ số giới tính (%)
Số dân Nam× 100
Số dân NữTính tỉ lệ nam, nữ (%) Số dân Nam (Nữ)× 100
Tổng số dân
Trang 22- Thông qua kết hợp các kỹ thuật dạy học ở môn Địa lí lớp 12 – THPT nhằm phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của HS, góp phần nâng cao hiệu quả học tập môn Địa lí ở nhà trường phổ thông Đồng thời, cung cấp tri thức, kỹ năng, bồi dưỡng thái độ, hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất đạo đức, thẩm mỹ cho học sinh.
Chọn đề tài này để nghiên cứu, tôi cũng nhằm mục đích tìm hiểu về khả năngtiếp thu, khả năng vận dụng tính toán trong môn học của học sinh lớp 12 ở trườngTHPT Mường Lát, từ đấy có những điều chỉnh phù hợp trong phương pháp dạy học
để học sinh đạt kết quả cao nhất trong kì thi tốt nghiệp THPT, đồng thời góp phần vàoviệc nâng cao chất lượng giáo dục chung của nhà trường
1.3.Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu là học sinh lớp 12 ở trường THPT Mường Lát
1.4.Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp giảng dạy thực tế
- Phương pháp thống kê
- Phương pháp thu thập và xử lí thông tin
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu
2 Nội dung sáng kiến
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
2.1.1 Phương pháp dạy học là gì?
Tính đến nay, thì vẫn chưa có một định nghĩa cụ thể cho phương pháp dạy học
là gì? Có định nghĩa cho rằng: Phương pháp dạy học là cách làm việc giữa người dạy
và người học, qua đó người học có thể nắm bắt được các kiến thức, kỹ năng và hìnhthành năng lực cũng như thế giới quan
Bên cạnh đó cũng có quan niệm cho rằng: phương pháp dạy học thực ra là cáchình thức kết hợp các hoạt động của người dạy và người học mục tiêu là hướng vềmột việc để đạt được một mục đích nào đó
Phương pháp dạy học cụ thể bao gồm: đóng vai, thảo luận nhóm, trò chơi,
2.1.2 Thủ pháp dạy học là gì?
Nếu như phương pháp dạy học là cách thức làm việc giữa người dạy và ngườihọc, thì thủ pháp dạy học là các thức được sử dụng để giải quyết một vấn đề nào đótrong một phương pháp cụ thể Hiểu theo cách khác, thủ pháp dạy học là chỉ việcthao tác các bộ phận trong một phương pháp dạy học [edubit.vn]
Ranh giới giữa phương pháp và thủ pháp rất gần nhau Thế nhưng, có thể nhậnthấy khái niệm của phương pháp dạy học rộng hơn, bao quát hơn thủ pháp dạy học.Phương pháp dạy học sẽ chú ý đến cả một quá trình Thủ pháp dạy học thì chỉ chú ýđến một thời điểm nào đó trong suốt thời gian diễn ra quá trình đó
Trang 23Chất lượng thi tốt nghiệp THPT của trường THPT Mường Lát luôn là vấnquan tâm hàng đầu trong các mục tiêu năm học của nhà trường vì trường luôn nằmtrong tốp cuối Đó là một điều đáng buồn và mang nhiều trăn trở của lãnh đạo nhàtrường cũng như các giáo viên trực tiếp đứng lớp Năm học 2023-2024, tỉ lệ đậu tốtnghiệp của trường đạt 100% Điều này vừa là niềm vui, là động lực cho giáo viên vàhọc sinh nhưng đồng thời cũng tạo nên áp lực không nhỏ cho giáo viên năm học
2024 - 2025, vì phải làm sao giữ dược tỉ lệ tốt nghiệp như năm trước, đồng thời cũngthôi thúc học sinh cố gắng học tập để đạt dược kết quả như khóa anh chị Cũng trongnăm học 2023-2024, trong kì thi tốt nghiệp THPT đã có rất nhiều học sinh đạt điểm
9 môn Địa lí và có cả điểm 10 Đó là một trong những “điểm cộng” để học sinh cóthể lựa chọn môn Địa lí để thi tốt nghiệp Nhưng khi cấu trúc đề thay đổi thì cónhiều học sinh khi chọn môn Địa lí lại lo lắng, phân vân Trong 5 lớp 12 tôi dạy thìkết quả khảo sát lựa chọn môn thi tốt nghiệp là Địa lí như sau:
Tháng
3/2025
từ thi Vật lí sang Địalí
từ thi Vật lí sang Địalí
Sự thay đổi trong lựa chọn môn thi tốt nghiệp ở những tháng cuối thể hiệnmột điều rằng môn Địa lí không phải khó như suy nghĩ của các em dù có thêm phầncâu trả lời ngắn
Kết quả kiểm tra giữa kì 1, phần III: câu trắc nghiệm yêu cầu trả lời ngắn, sốđiểm học sinh đạt được rất thấp, không có học sinh nào đạt điểm tuyệt đối (1,5đ)
Trang 24- Thông qua kết hợp các kỹ thuật dạy học ở môn Địa lí lớp 12 – THPT nhằm phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của HS, góp phần nâng cao hiệu quả học tập môn Địa lí ở nhà trường phổ thông Đồng thời, cung cấp tri thức, kỹ năng, bồi dưỡng thái độ, hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất đạo đức, thẩm mỹ cho học sinh.
Chọn đề tài này để nghiên cứu, tôi cũng nhằm mục đích tìm hiểu về khả năngtiếp thu, khả năng vận dụng tính toán trong môn học của học sinh lớp 12 ở trườngTHPT Mường Lát, từ đấy có những điều chỉnh phù hợp trong phương pháp dạy học
để học sinh đạt kết quả cao nhất trong kì thi tốt nghiệp THPT, đồng thời góp phần vàoviệc nâng cao chất lượng giáo dục chung của nhà trường
1.3.Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu là học sinh lớp 12 ở trường THPT Mường Lát
1.4.Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp giảng dạy thực tế
- Phương pháp thống kê
- Phương pháp thu thập và xử lí thông tin
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu
2 Nội dung sáng kiến
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
2.1.1 Phương pháp dạy học là gì?
Tính đến nay, thì vẫn chưa có một định nghĩa cụ thể cho phương pháp dạy học
là gì? Có định nghĩa cho rằng: Phương pháp dạy học là cách làm việc giữa người dạy
và người học, qua đó người học có thể nắm bắt được các kiến thức, kỹ năng và hìnhthành năng lực cũng như thế giới quan
Bên cạnh đó cũng có quan niệm cho rằng: phương pháp dạy học thực ra là cáchình thức kết hợp các hoạt động của người dạy và người học mục tiêu là hướng vềmột việc để đạt được một mục đích nào đó
Phương pháp dạy học cụ thể bao gồm: đóng vai, thảo luận nhóm, trò chơi,
2.1.2 Thủ pháp dạy học là gì?
Nếu như phương pháp dạy học là cách thức làm việc giữa người dạy và ngườihọc, thì thủ pháp dạy học là các thức được sử dụng để giải quyết một vấn đề nào đótrong một phương pháp cụ thể Hiểu theo cách khác, thủ pháp dạy học là chỉ việcthao tác các bộ phận trong một phương pháp dạy học [edubit.vn]
Ranh giới giữa phương pháp và thủ pháp rất gần nhau Thế nhưng, có thể nhậnthấy khái niệm của phương pháp dạy học rộng hơn, bao quát hơn thủ pháp dạy học.Phương pháp dạy học sẽ chú ý đến cả một quá trình Thủ pháp dạy học thì chỉ chú ýđến một thời điểm nào đó trong suốt thời gian diễn ra quá trình đó
Trang 25- Sườn đón gió: Lên 100m giảm 0,60C
- Sườn khuất gió: Xuống 100m tăng 10C
9 Tính giờ khu vực (giờ)
-Bước 1 (Tính chênh lệch múi giờ): So sánh 2 múi đó với múi số 0 (giờ GMT)+ Cùng bán cầu: Làm phép trừ
-Bán cầu Đông giờ nhanh hơn là số lớn hơn
-Bán cầu Tây giờ nhanh hơn là số bé hơn
II PHẦN DÂN CƯ
1
Tính tỉ suất sinh thô (‰) Số trẻ sinh ra
× 1000Tổng số dân
Tính tỉ suất tử thô (‰) Số người chết
× 1000Tổng số dân
Tính tỉ suất gia tăng tự nhiên
(%)
(Tỉ suất sinh - Tỉ suất tử)/10
2
Tính tỉ suất xuất cư (‰)
Số người di cư đi
× 1000Tổng số dân
Tính tỉ suất nhập cư (‰)
Số người di cư đến×1000Tổng số dân
Tính tỉ lệ gia tăng dân số cơ
học (%)
(Tỉ suất nhập cư - Tỉ suất xuất cư): 10
3 Tính tỉ lệ gia tăng dân số thực
tế (%)
Tỉ suất gia tăng tự nhiên + Tỉ suất gia tăng
cơ học4
Tính tỉ số giới tính (%)
Số dân Nam× 100
Số dân NữTính tỉ lệ nam, nữ (%) Số dân Nam (Nữ)× 100
Tổng số dân
Trang 2612A4 35 2 0
2.3 Các giải pháp đã sử dụng
2.3.1 Giảm áp lực môn học cho học sinh
Nghe có vẻ hơi ngược vì học sinh cuối cấp, chuẩn bị bước vào kì thi 2 trong 1
mà giảm áp lực học liệu học sinh có đạt kết quả cao? Giảm áp lực học tập ở đâykhông phải cho học sinh nghỉ học, học ít đi mà tạo một không khí học tập thoải mái,nhiều năng lượng, cho học sinh thấy môn Địa không phải là môn học quá khó khôngthể vượt qua mà nó là một môn học thú vị, vừa thuộc nhóm khoa học xã hội vừa cóthể thuộc nhóm khoa học tự nhiên; gồm cả phần học thuộc, phân tích như Văn, Sửnhưng đôi khi có thể tính toán như môn toán; ngoài những lúc ngồi học thuộc thìnhững bài toán xen kẽ sẽ làm cho học sinh nhiều hứng thú chứ không phải tạo thêmkhó khăn, áp lực
Những tính toán không phải bây giờ mới có trong môn Địa lí mà thực chất lâunay trong các kì thi tốt nghiệp cũng đã có Đó chính là phần xử lí số liệu với bảng sốliệu, biểu đồ Từ tính chất quen thuộc ấy, giờ đây chỉ khác là nó tách thành phầnriêng với những bài toán và phép toán tương đối đơn giản mà thực chất những bàitoán có kiến thức liên quan nhiều đến toán cấp tiểu học Những phân tích và những
ví dụ cụ thể sẽ giúp học sinh có nhận thức đầy đủ về các bài tập trong môn Địa lí,làm cho các em tự tin hơn với lựa chọn của mình
2.3.2 Vận dụng làm các bài tập liên quan trực tiếp đến các bài học trên lớp
Ở mỗi phần trong nội dung chương trình Địa lí lớp 12, từ phần Địa lí tự nhiênđến Địa lí Dân cư và Địa lí kinh tế, các bài học đều có liên quan và có thể vận dụng
để làm các bài tập trong phần câu trả lời ngắn của bài thi Do đó, giáo viên cần linhhoạt lồng ghép để vừa hướng dẫn, vừa tạo cho học sinh kĩ năng tính toán và phảnứng nhanh với các bài tập Các bài tập này nên sắp xếp vào 2-3 phút cuối của tiếthọc vì mỗi bài tập chỉ cần 1 đến 2 phép tính đơn giản, có thể kích thích các em bằngcách cho điểm thường xuyên Từ đó, tạo nên sức hấp dẫn cho các bài tập
Ở phần Địa lí tự nhiên, bài Vị trí địa lí, phạm vi lãnh thổ, từ vĩ độ địa lí củanước ta, yêu cầu học sinh tính xem lãnh thổ nước ta trải dài trên bao nhiêu vĩ độ Mởrộng ra với lãnh thổ của một số nước hay châu lục nằm ở cả 2 bán cầu Lưu ý với họcsinh nếu cùng bán cầu thì làm phép trừ nhưng lãnh thổ nằm ở 2 bán cầu thì cộng(điều mà vẫn còn một số học sinh chưa hiểu, tính đúng khi cùng bán cầu nhưng khicho khác bán cầu lại tính sai)
Ví dụ 1: Lãnh thổ phần đất liền nước ta có vĩ độ từ 8034’B đến 23023’B Hãycho biết lãnh thổ phần đất liền nước ta kéo dài bao nhiều vĩ độ? (làm tròn đến hàngđơn vị của độ vĩ tuyến)
Hướng dẫn: vì cùng bán cầu nên ta chỉ việc lấy vĩ độ cao trừ cho vĩ độ thấp:23’ không trừ được cho 34’ nên phải đổi 10 =60’; và ta có: 22083’- 8034’= 14049’,làm tròn đến hàng đơn vị là 150 vĩ tuyến
Trang 27Các công thức tính toán trong Địa lí không phải là vấn đề mới, mà thực chấttrước đây khi còn hình thức thi tự luận hay thi trắc nghiệm thì trong các bài học, bàikiểm tra, bài thi đều có những dạng tính toán, đó là khi làm việc với bảng số liệu,biểu đồ với những công thức cụ thể có liên quan đến nhiều môn học như Toán, Vậtlí Tùy vào yêu cầu của bài cũng như số liệu có sẵn để tiến hành tính toán phù hợp Một số công thức thường gặp:
2 Tính tổng số giờ nắng (giờ) Cộng tổng số giờ nắng 12 tháng
Tháng khô
P < 2tP: Lượng mưa tháng đó t: Nhiệt độ tháng đó
Tháng hạn P < tP: Lượng mưa tháng đó
t: Nhiệt độ tháng đóTính cân bằng ẩm Lượng mưa - bốc hơi
Trang 28+ Số bé = (Tổng : Tổng số phần bằng nhau) * số phần của số bé
Tính 2 số khi biết hiệu và tỉ
-Bước 1: Tìm hiệu số phần bằng nhau
-Bước 2:
+ Số lớn = (Hiệu : hiệu số phần bằng nhau)
*số phần của số lớn+ Số bé = (Hiệu : hiệu số phần bằng nhau)
*số phần của số bé
Cấu trúc đề thi gồm 3 phần: phần I: Câu trắc nghiệm nhiều phương án lựachọn; phần II: Câu trắc nghiệm đúng - sai, phần 3: Câu trắc nghiệm yêu cầu trả lờingắn với ma trận cụ thể:
Trang 29Chất lượng thi tốt nghiệp THPT của trường THPT Mường Lát luôn là vấnquan tâm hàng đầu trong các mục tiêu năm học của nhà trường vì trường luôn nằmtrong tốp cuối Đó là một điều đáng buồn và mang nhiều trăn trở của lãnh đạo nhàtrường cũng như các giáo viên trực tiếp đứng lớp Năm học 2023-2024, tỉ lệ đậu tốtnghiệp của trường đạt 100% Điều này vừa là niềm vui, là động lực cho giáo viên vàhọc sinh nhưng đồng thời cũng tạo nên áp lực không nhỏ cho giáo viên năm học
2024 - 2025, vì phải làm sao giữ dược tỉ lệ tốt nghiệp như năm trước, đồng thời cũngthôi thúc học sinh cố gắng học tập để đạt dược kết quả như khóa anh chị Cũng trongnăm học 2023-2024, trong kì thi tốt nghiệp THPT đã có rất nhiều học sinh đạt điểm
9 môn Địa lí và có cả điểm 10 Đó là một trong những “điểm cộng” để học sinh cóthể lựa chọn môn Địa lí để thi tốt nghiệp Nhưng khi cấu trúc đề thay đổi thì cónhiều học sinh khi chọn môn Địa lí lại lo lắng, phân vân Trong 5 lớp 12 tôi dạy thìkết quả khảo sát lựa chọn môn thi tốt nghiệp là Địa lí như sau:
Tháng
3/2025
từ thi Vật lí sang Địalí
từ thi Vật lí sang Địalí
Sự thay đổi trong lựa chọn môn thi tốt nghiệp ở những tháng cuối thể hiệnmột điều rằng môn Địa lí không phải khó như suy nghĩ của các em dù có thêm phầncâu trả lời ngắn
Kết quả kiểm tra giữa kì 1, phần III: câu trắc nghiệm yêu cầu trả lời ngắn, sốđiểm học sinh đạt được rất thấp, không có học sinh nào đạt điểm tuyệt đối (1,5đ)
Trang 30- Sườn đón gió: Lên 100m giảm 0,60C
- Sườn khuất gió: Xuống 100m tăng 10C
9 Tính giờ khu vực (giờ)
-Bước 1 (Tính chênh lệch múi giờ): So sánh 2 múi đó với múi số 0 (giờ GMT)+ Cùng bán cầu: Làm phép trừ
-Bán cầu Đông giờ nhanh hơn là số lớn hơn
-Bán cầu Tây giờ nhanh hơn là số bé hơn
II PHẦN DÂN CƯ
1
Tính tỉ suất sinh thô (‰) Số trẻ sinh ra
× 1000Tổng số dân
Tính tỉ suất tử thô (‰) Số người chết
× 1000Tổng số dân
Tính tỉ suất gia tăng tự nhiên
(%)
(Tỉ suất sinh - Tỉ suất tử)/10
2
Tính tỉ suất xuất cư (‰)
Số người di cư đi
× 1000Tổng số dân
Tính tỉ suất nhập cư (‰)
Số người di cư đến×1000Tổng số dân
Tính tỉ lệ gia tăng dân số cơ
học (%)
(Tỉ suất nhập cư - Tỉ suất xuất cư): 10
3 Tính tỉ lệ gia tăng dân số thực
tế (%)
Tỉ suất gia tăng tự nhiên + Tỉ suất gia tăng
cơ học4
Tính tỉ số giới tính (%)
Số dân Nam× 100
Số dân NữTính tỉ lệ nam, nữ (%) Số dân Nam (Nữ)× 100
Tổng số dân
Trang 31- Thông qua kết hợp các kỹ thuật dạy học ở môn Địa lí lớp 12 – THPT nhằm phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của HS, góp phần nâng cao hiệu quả học tập môn Địa lí ở nhà trường phổ thông Đồng thời, cung cấp tri thức, kỹ năng, bồi dưỡng thái độ, hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất đạo đức, thẩm mỹ cho học sinh.
Chọn đề tài này để nghiên cứu, tôi cũng nhằm mục đích tìm hiểu về khả năngtiếp thu, khả năng vận dụng tính toán trong môn học của học sinh lớp 12 ở trườngTHPT Mường Lát, từ đấy có những điều chỉnh phù hợp trong phương pháp dạy học
để học sinh đạt kết quả cao nhất trong kì thi tốt nghiệp THPT, đồng thời góp phần vàoviệc nâng cao chất lượng giáo dục chung của nhà trường
1.3.Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu là học sinh lớp 12 ở trường THPT Mường Lát
1.4.Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp giảng dạy thực tế
- Phương pháp thống kê
- Phương pháp thu thập và xử lí thông tin
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu
2 Nội dung sáng kiến
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
2.1.1 Phương pháp dạy học là gì?
Tính đến nay, thì vẫn chưa có một định nghĩa cụ thể cho phương pháp dạy học
là gì? Có định nghĩa cho rằng: Phương pháp dạy học là cách làm việc giữa người dạy
và người học, qua đó người học có thể nắm bắt được các kiến thức, kỹ năng và hìnhthành năng lực cũng như thế giới quan
Bên cạnh đó cũng có quan niệm cho rằng: phương pháp dạy học thực ra là cáchình thức kết hợp các hoạt động của người dạy và người học mục tiêu là hướng vềmột việc để đạt được một mục đích nào đó
Phương pháp dạy học cụ thể bao gồm: đóng vai, thảo luận nhóm, trò chơi,
2.1.2 Thủ pháp dạy học là gì?
Nếu như phương pháp dạy học là cách thức làm việc giữa người dạy và ngườihọc, thì thủ pháp dạy học là các thức được sử dụng để giải quyết một vấn đề nào đótrong một phương pháp cụ thể Hiểu theo cách khác, thủ pháp dạy học là chỉ việcthao tác các bộ phận trong một phương pháp dạy học [edubit.vn]
Ranh giới giữa phương pháp và thủ pháp rất gần nhau Thế nhưng, có thể nhậnthấy khái niệm của phương pháp dạy học rộng hơn, bao quát hơn thủ pháp dạy học.Phương pháp dạy học sẽ chú ý đến cả một quá trình Thủ pháp dạy học thì chỉ chú ýđến một thời điểm nào đó trong suốt thời gian diễn ra quá trình đó
Trang 32Các công thức tính toán trong Địa lí không phải là vấn đề mới, mà thực chấttrước đây khi còn hình thức thi tự luận hay thi trắc nghiệm thì trong các bài học, bàikiểm tra, bài thi đều có những dạng tính toán, đó là khi làm việc với bảng số liệu,biểu đồ với những công thức cụ thể có liên quan đến nhiều môn học như Toán, Vậtlí Tùy vào yêu cầu của bài cũng như số liệu có sẵn để tiến hành tính toán phù hợp Một số công thức thường gặp:
2 Tính tổng số giờ nắng (giờ) Cộng tổng số giờ nắng 12 tháng
Tháng khô
P < 2tP: Lượng mưa tháng đó t: Nhiệt độ tháng đó
Tháng hạn P < tP: Lượng mưa tháng đó
t: Nhiệt độ tháng đóTính cân bằng ẩm Lượng mưa - bốc hơi
Trang 33Chất lượng thi tốt nghiệp THPT của trường THPT Mường Lát luôn là vấnquan tâm hàng đầu trong các mục tiêu năm học của nhà trường vì trường luôn nằmtrong tốp cuối Đó là một điều đáng buồn và mang nhiều trăn trở của lãnh đạo nhàtrường cũng như các giáo viên trực tiếp đứng lớp Năm học 2023-2024, tỉ lệ đậu tốtnghiệp của trường đạt 100% Điều này vừa là niềm vui, là động lực cho giáo viên vàhọc sinh nhưng đồng thời cũng tạo nên áp lực không nhỏ cho giáo viên năm học
2024 - 2025, vì phải làm sao giữ dược tỉ lệ tốt nghiệp như năm trước, đồng thời cũngthôi thúc học sinh cố gắng học tập để đạt dược kết quả như khóa anh chị Cũng trongnăm học 2023-2024, trong kì thi tốt nghiệp THPT đã có rất nhiều học sinh đạt điểm
9 môn Địa lí và có cả điểm 10 Đó là một trong những “điểm cộng” để học sinh cóthể lựa chọn môn Địa lí để thi tốt nghiệp Nhưng khi cấu trúc đề thay đổi thì cónhiều học sinh khi chọn môn Địa lí lại lo lắng, phân vân Trong 5 lớp 12 tôi dạy thìkết quả khảo sát lựa chọn môn thi tốt nghiệp là Địa lí như sau:
Tháng
3/2025
từ thi Vật lí sang Địalí
từ thi Vật lí sang Địalí
Sự thay đổi trong lựa chọn môn thi tốt nghiệp ở những tháng cuối thể hiệnmột điều rằng môn Địa lí không phải khó như suy nghĩ của các em dù có thêm phầncâu trả lời ngắn
Kết quả kiểm tra giữa kì 1, phần III: câu trắc nghiệm yêu cầu trả lời ngắn, sốđiểm học sinh đạt được rất thấp, không có học sinh nào đạt điểm tuyệt đối (1,5đ)
Trang 345 Tính mật độ dân số
(người/km2)
Số dân Diện tích
6 Tính bình quân thu nhập
(USD/người)
Tổng GDP Tổng số dân
7
Tính dân số năm sau (triệu
người)
D1= D0 × (1 + Tg)nD1 là dân số năm cần tính D0 là dân số năm
đã cho Tg là tỉ lệ gia tăng dân số n là số năm
n = log(1+Tg) D1 : D0Bước 2: Tìm năm đó = D0 +n
III PHẦN NÔNG NGHIỆP
1 Tính năng suất (tạ/ha) Sản lượng
3 Bình quân đất nông nghiệp
trên người (ha/người)
Diện tích đất nông nghiệp
Xuất khẩu - Nhập khẩu
-Nếu: Cán cân > 0 gọi là xuất siêu
-Nếu: Cán cân < 0 gọi là nhập siêu
Tỉ lệ XK (NK) (%) Giá trị XK (NK)
× 100Tổng
2 Tính tốc độ tăng trưởng Giá trị A
Trang 35+ Số bé = (Tổng : Tổng số phần bằng nhau) * số phần của số bé
Tính 2 số khi biết hiệu và tỉ
-Bước 1: Tìm hiệu số phần bằng nhau
-Bước 2:
+ Số lớn = (Hiệu : hiệu số phần bằng nhau)
*số phần của số lớn+ Số bé = (Hiệu : hiệu số phần bằng nhau)
*số phần của số bé
Cấu trúc đề thi gồm 3 phần: phần I: Câu trắc nghiệm nhiều phương án lựachọn; phần II: Câu trắc nghiệm đúng - sai, phần 3: Câu trắc nghiệm yêu cầu trả lờingắn với ma trận cụ thể:
Trang 3612A4 35 2 0
2.3 Các giải pháp đã sử dụng
2.3.1 Giảm áp lực môn học cho học sinh
Nghe có vẻ hơi ngược vì học sinh cuối cấp, chuẩn bị bước vào kì thi 2 trong 1
mà giảm áp lực học liệu học sinh có đạt kết quả cao? Giảm áp lực học tập ở đâykhông phải cho học sinh nghỉ học, học ít đi mà tạo một không khí học tập thoải mái,nhiều năng lượng, cho học sinh thấy môn Địa không phải là môn học quá khó khôngthể vượt qua mà nó là một môn học thú vị, vừa thuộc nhóm khoa học xã hội vừa cóthể thuộc nhóm khoa học tự nhiên; gồm cả phần học thuộc, phân tích như Văn, Sửnhưng đôi khi có thể tính toán như môn toán; ngoài những lúc ngồi học thuộc thìnhững bài toán xen kẽ sẽ làm cho học sinh nhiều hứng thú chứ không phải tạo thêmkhó khăn, áp lực
Những tính toán không phải bây giờ mới có trong môn Địa lí mà thực chất lâunay trong các kì thi tốt nghiệp cũng đã có Đó chính là phần xử lí số liệu với bảng sốliệu, biểu đồ Từ tính chất quen thuộc ấy, giờ đây chỉ khác là nó tách thành phầnriêng với những bài toán và phép toán tương đối đơn giản mà thực chất những bàitoán có kiến thức liên quan nhiều đến toán cấp tiểu học Những phân tích và những
ví dụ cụ thể sẽ giúp học sinh có nhận thức đầy đủ về các bài tập trong môn Địa lí,làm cho các em tự tin hơn với lựa chọn của mình
2.3.2 Vận dụng làm các bài tập liên quan trực tiếp đến các bài học trên lớp
Ở mỗi phần trong nội dung chương trình Địa lí lớp 12, từ phần Địa lí tự nhiênđến Địa lí Dân cư và Địa lí kinh tế, các bài học đều có liên quan và có thể vận dụng
để làm các bài tập trong phần câu trả lời ngắn của bài thi Do đó, giáo viên cần linhhoạt lồng ghép để vừa hướng dẫn, vừa tạo cho học sinh kĩ năng tính toán và phảnứng nhanh với các bài tập Các bài tập này nên sắp xếp vào 2-3 phút cuối của tiếthọc vì mỗi bài tập chỉ cần 1 đến 2 phép tính đơn giản, có thể kích thích các em bằngcách cho điểm thường xuyên Từ đó, tạo nên sức hấp dẫn cho các bài tập
Ở phần Địa lí tự nhiên, bài Vị trí địa lí, phạm vi lãnh thổ, từ vĩ độ địa lí củanước ta, yêu cầu học sinh tính xem lãnh thổ nước ta trải dài trên bao nhiêu vĩ độ Mởrộng ra với lãnh thổ của một số nước hay châu lục nằm ở cả 2 bán cầu Lưu ý với họcsinh nếu cùng bán cầu thì làm phép trừ nhưng lãnh thổ nằm ở 2 bán cầu thì cộng(điều mà vẫn còn một số học sinh chưa hiểu, tính đúng khi cùng bán cầu nhưng khicho khác bán cầu lại tính sai)
Ví dụ 1: Lãnh thổ phần đất liền nước ta có vĩ độ từ 8034’B đến 23023’B Hãycho biết lãnh thổ phần đất liền nước ta kéo dài bao nhiều vĩ độ? (làm tròn đến hàngđơn vị của độ vĩ tuyến)
Hướng dẫn: vì cùng bán cầu nên ta chỉ việc lấy vĩ độ cao trừ cho vĩ độ thấp:23’ không trừ được cho 34’ nên phải đổi 10 =60’; và ta có: 22083’- 8034’= 14049’,làm tròn đến hàng đơn vị là 150 vĩ tuyến
Trang 3712A4 35 2 0
2.3 Các giải pháp đã sử dụng
2.3.1 Giảm áp lực môn học cho học sinh
Nghe có vẻ hơi ngược vì học sinh cuối cấp, chuẩn bị bước vào kì thi 2 trong 1
mà giảm áp lực học liệu học sinh có đạt kết quả cao? Giảm áp lực học tập ở đâykhông phải cho học sinh nghỉ học, học ít đi mà tạo một không khí học tập thoải mái,nhiều năng lượng, cho học sinh thấy môn Địa không phải là môn học quá khó khôngthể vượt qua mà nó là một môn học thú vị, vừa thuộc nhóm khoa học xã hội vừa cóthể thuộc nhóm khoa học tự nhiên; gồm cả phần học thuộc, phân tích như Văn, Sửnhưng đôi khi có thể tính toán như môn toán; ngoài những lúc ngồi học thuộc thìnhững bài toán xen kẽ sẽ làm cho học sinh nhiều hứng thú chứ không phải tạo thêmkhó khăn, áp lực
Những tính toán không phải bây giờ mới có trong môn Địa lí mà thực chất lâunay trong các kì thi tốt nghiệp cũng đã có Đó chính là phần xử lí số liệu với bảng sốliệu, biểu đồ Từ tính chất quen thuộc ấy, giờ đây chỉ khác là nó tách thành phầnriêng với những bài toán và phép toán tương đối đơn giản mà thực chất những bàitoán có kiến thức liên quan nhiều đến toán cấp tiểu học Những phân tích và những
ví dụ cụ thể sẽ giúp học sinh có nhận thức đầy đủ về các bài tập trong môn Địa lí,làm cho các em tự tin hơn với lựa chọn của mình
2.3.2 Vận dụng làm các bài tập liên quan trực tiếp đến các bài học trên lớp
Ở mỗi phần trong nội dung chương trình Địa lí lớp 12, từ phần Địa lí tự nhiênđến Địa lí Dân cư và Địa lí kinh tế, các bài học đều có liên quan và có thể vận dụng
để làm các bài tập trong phần câu trả lời ngắn của bài thi Do đó, giáo viên cần linhhoạt lồng ghép để vừa hướng dẫn, vừa tạo cho học sinh kĩ năng tính toán và phảnứng nhanh với các bài tập Các bài tập này nên sắp xếp vào 2-3 phút cuối của tiếthọc vì mỗi bài tập chỉ cần 1 đến 2 phép tính đơn giản, có thể kích thích các em bằngcách cho điểm thường xuyên Từ đó, tạo nên sức hấp dẫn cho các bài tập
Ở phần Địa lí tự nhiên, bài Vị trí địa lí, phạm vi lãnh thổ, từ vĩ độ địa lí củanước ta, yêu cầu học sinh tính xem lãnh thổ nước ta trải dài trên bao nhiêu vĩ độ Mởrộng ra với lãnh thổ của một số nước hay châu lục nằm ở cả 2 bán cầu Lưu ý với họcsinh nếu cùng bán cầu thì làm phép trừ nhưng lãnh thổ nằm ở 2 bán cầu thì cộng(điều mà vẫn còn một số học sinh chưa hiểu, tính đúng khi cùng bán cầu nhưng khicho khác bán cầu lại tính sai)
Ví dụ 1: Lãnh thổ phần đất liền nước ta có vĩ độ từ 8034’B đến 23023’B Hãycho biết lãnh thổ phần đất liền nước ta kéo dài bao nhiều vĩ độ? (làm tròn đến hàngđơn vị của độ vĩ tuyến)
Hướng dẫn: vì cùng bán cầu nên ta chỉ việc lấy vĩ độ cao trừ cho vĩ độ thấp:23’ không trừ được cho 34’ nên phải đổi 10 =60’; và ta có: 22083’- 8034’= 14049’,làm tròn đến hàng đơn vị là 150 vĩ tuyến