Skkn cấp tỉnh phát huy vai trò của giáo viên chủ nhiệm trong giáo dục kỹ năng sống, hướng tới nâng cao năng lực Định hướng nghề nghiệp và phát triển bản thân cho học sinh trong thời Đại 4 0

Sự thay đổi về định hướng giáo dục trong Chương trình GDPT 2018 Thực hiện Nghị quyết số 88/2014/QH13 ngày 28/11/2014 của Quốc hội vềđổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thôn

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT QUẢNG XƯƠNG II

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA GIÁO VIÊN CHỦ NHIỆM TRONG GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG, HƯỚNG TỚI NÂNG CAO NĂNG LỰC ĐỊNH HƯỚNG NGHỀ NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN BẢN THÂN CHO HỌC SINH TRONG THỜI ĐẠI 4.0

Người thực hiện: Trần Quang Huy Chức vụ: Giáo viên

SKKN thuộc lĩnh vực: Công tác chủ nhiệm

THANH HOÁ NĂM 2025

MỤC LỤC

1 MỞ ĐẦU ……… 1

1.1 Lí do chọn đề tài ……… 1

1.2 Mục đích nghiên cứu của đề tài ……… 3

1.3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu ……… 4

1.4 Phương pháp nghiên cứu ……… 4

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ……… 4

2.1 Cơ sở lí luận ……… 4

2.2 Một số phương pháp cụ thể nhằm giáo dục kỹ năng sống, nâng cao năng lực định hướng nghề nghiệp và phát triển bản thân cho học sinh 6 2.2.1 Một số phương pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh ………… 6

2.2.2 Một số phương pháp nâng cao năng lực định hướng nghề nghiệp và phát triển bản thân cho học sinh lớp chủ nhiệm 12

2.3 Tính hiệu quả của việc phát huy vai trò của GVCN trong giáo dục kỹ năng sống và nâng cao năng lực định hướng nghề nghiệp cho HS trong thời đại công nghệ 4.0 ……… 15

2.3.1 Trước khi phát huy vai trò của GVCN trong giáo dục kỹ năng sống, nâng cao năng lực định hướng nghề nghiệp cho học sinh thời đại 4.0 15 2.3.2 Sau khi phát huy vai trò của GVCN trong giáo dục kỹ năng sống, nâng cao năng lực định hướng nghề nghiệp cho học sinh thời đại 4.0 15 2.3.3 Hiệu quả sau khi áp dụng SKKN giáo dục và định hướng cho học sinh ……… 16

3 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ……… 18

3.1 Kết luận ……… 18

3.2 Kiến nghị ……… 19

* TÀI LIỆU THAM KHẢO

* DANH MỤC SKKN ĐÃ ĐƯỢC HỘI ĐỒNG KHOA HỌC NGÀNH

ĐÁNH GIÁ XẾP LOẠI

DANH MỤC CHỮ CÁI VIẾT TẮT

GD & ĐT Giáo dục và đào tạo

1 MỞ ĐẦU

1.1 Lí do chọn đề tài

1.1.1 Sự thay đổi về định hướng giáo dục trong Chương trình GDPT 2018

Thực hiện Nghị quyết số 88/2014/QH13 ngày 28/11/2014 của Quốc hội vềđổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông, trong nghị quyết quy

định: "Đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông nhằm tạo chuyển

biến căn bản, toàn diện về chất lượng và hiệu quả giáo dục phổ thông; kết hợp dạy chữ, dạy người và định hướng nghề nghiệp; góp phần chuyển nền giáo dục nặng

về truyền thụ kiến thức sang nền giáo dục phát triển toàn diện cả về phẩm chất và năng lực, hài hoà đức, trí, thể, mỹ và phát huy tốt nhất tiềm năng của mỗi học sinh";

Chương trình giáo dục trung học phổ thông giúp học sinh tiếp tục phát triểnnhững phẩm chất, năng lực cần thiết đối với người lao động, ý thức và nhân cáchcông dân, khả năng tự học và ý thức học tập suốt đời, khả năng lựa chọn nghềnghiệp phù hợp với năng lực và sở thích, điều kiện và hoàn cảnh của bản thân đểtiếp tục học lên, học nghề hoặc tham gia vào cuộc sống lao động, khả năng thíchứng với những thay đổi trong bối cảnh toàn cầu hoá và cách mạng công nghiệpmới

Để phát triển được những mục tiêu của chương trình đổi mới, để hướng họcsinh tới những năng lực và phẩm chất tốt đẹp thì thầy giáo, cô giáo đóng vai trò vôcùng quan trọng, đặc biệt là giáo viên chủ nhiệm Giáo viên chủ nhiệm được xemnhư người cha, người mẹ thứ hai trong đời của mỗi học sinh, bởi họ luôn đồnghành, nhắc nhở và định hướng cho các em về mọi mặt, từ ý thức, đạo đức đến họctập và lựa chọn nghề nghiệp

1.1.2 Những kỹ năng và năng lực cần rèn luyện cho học sinh trong thời đại công nghệ 4.0

Trong thời đại công nghệ 4.0, việc giáo dục không chỉ là truyền đạt kiếnthức mà còn cần đặc biệt chú trọng vào phát triển kỹ năng sống cho học sinh Điềunày không chỉ giúp các em tự tin và linh hoạt trong tương lai mà còn tạo nênnhững công dân toàn cầu có ý thức và trách nhiệm

Thời đại 4.0 đặt ra nhiều thách thức mới và đặt ra yêu cầu cao về kỹ năngsống Để tự tin và hiệu quả trong môi trường này, nhà trường cần phải phát triểnnhững kỹ năng sống hiện đại, linh hoạt và tích hợp giúp học sinh trang bị những kĩnăng cần thiết ngay khi còn ngồi trên ghế nhà trường ngoài những kĩ năng sống cơbản phải có Các kĩ năng “không thể thiếu” trong thời đại số bao gồm: kỹ nănggiao tiếp, kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng tư duy sáng tạo và giải quyết vấn đề, kỹnăng quản lý thời gian, kỹ năng xã hội, kỹ năng quản lý cảm xúc, kỹ năng tư duyphản biện, khả năng thích nghi trong mọi môi trường, kỹ năng giải quyết xung đột,

kỹ năng làm việc dưới áp lực… Những kỹ năng này đóng vai trò quan trọng trongviệc xây dựng sự nghiệp, quản lý mối quan hệ và đóng góp tích cực vào xã hội

Thời đại 4.0 đòi hỏi không chỉ những kiến thức về học thuật mà còn đặc biệtchú trọng vào việc phát triển những kĩ năng sống Việc phát triển và rèn luyệnnhững kỹ năng này sẽ giúp con người không chỉ tồn tại, mà còn để dung hòa được

những mối quan hệ xung quanh và đóng góp tích cực vào xã hội ngày càng pháttriển Chính vì vậy, hiện nay, việc giáo dục kĩ năng sống đã được nhiều trường học

áp dụng nhằm tạo nền tảng giáo dục cốt lõi cho học sinh trước khi bước qua cáctrang tiếp theo của cuộc đời

Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh là một trong những nhiệm vụ quantrong và cấp thiết trong xã hội hiện nay Nhất là trong xu hướng chuyển đổi số, khiđất nước đang vươn mình và đổi mới Giáo viên chủ nhiệm cần nâng cao cho các

em học sinh năng lực định hướng nghề nghiệp và phát triển bản thân, bởi đây làhành trang để khi rời ghế nhà trường các em có đủ sự tự tin để lựa chon ngànhnghề mình yêu thích và phù hợp với năng lực của bản thân Thiết nghĩ, khi conngười được làm việc đúng với sở thích, khả năng của mình sẽ tạo nên một hiệu quảlao động tích cực, hướng con người đến những nhận thức và suy nghĩ tích cực, gópphần xây dựng một xã hội văn minh, giàu mạnh

1.1.3 Thực trạng của công tác chủ nhiệm hiện nay

Để một đất nước phát triển bền vững thì công tác giáo dục và đào tạo luônphải được ưu tiên hàng đầu, được ưu tiên tạo mọi điều kiện để phát triển Muốngiáo dục các thế hệ học sinh có tiềm năng và tri thức, những người thầy, người cô

là yếu tố tiên quyết và vô cùng quan trọng, đặc biệt là các giáo viên chủ nhiệm.Thế nhưng số giáo viên có kinh nghiệm làm công tác chủ nhiệm ở hầu hết các đơn

vị trường học còn ít, không đủ trang trải cho các lớp học Vì thế, công tác chủnhiệm có phần hạn chế, hiệu quả giáo dục học sinh chưa cao trong lúc tình trạngđạo đức học sinh có một số biểu hiện xuống cấp đáng lo ngại

Thực tế cho thấy, không ít giáo viên làm công tác chủ nhiệm vẫn còn thụđộng, lệ thuộc quá nhiều ở sự nhắc nhở, chỉ bảo của ban giám hiệu nhà trường Họcòn trông chờ, ỷ lại, chưa thể hiện sự chủ động của mình trong công tác chủ nhiệm.Nhiều giáo viên chủ nhiệm vẫn còn vướng phải một số tồn tại, khuyết điểm phổbiến như:  không kịp thời ngăn chặn các biểu hiện xấu của học sinh khi vụ việc còntrong “bọc”, cách thức xử lý học sinh vi phạm cũng khá “ngẫu hứng”, đôi khikhông đúng phương pháp sư phạm và thiếu tính chuyên nghiệp, dễ vi phạm đạođức nhà giáo, xúc phạm nhân phẩm học sinh, đồng thời gây bực dọc đối với phụhuynh Việc vận dụng yếu tố tâm lý trong giáo dục hành vi học sinh của giáo viêncòn khập khểnh, khô khan, nghèo nàn, đơn điệu, không hài hòa giữa tình và lý,thậm chí mang nặng tính “áp lực, răn đe” buộc học sinh vâng lời tức thời, khônglàm cho học sinh tâm phục, khẩu phục Không kịp thời, còn nóng vội và thiếu kinhnghiệm khi xử lý các vụ việc, thiếu bao dung cần thiết mà thiên về xử phạt Chưathấu hiểu hết nguyên nhân sâu xa dẫn đến những tâm sự riêng của học sinh, chưacùng các em chia sẻ, tháo gỡ những khó khăn, bế tắc, vướng mắc một cách chântình, thực sự Chưa tin tưởng, mạnh dạn bố trí, giao việc để tạo điều kiện thuận lợi,qua đó đánh giá, động viên, khích lệ các em phấn đấu trở thành học sinh tốt

Với sự phát triển của công nghệ hiện đại, trong “Kỷ nguyên vươn mình” củadân tộc, có rất nhiều cơ hội nhưng cũng lắm thách thức đối với học sinh - nhữngchủ nhân tương lai của đất nước Để đưa những thế hệ trẻ đi đúng hướng, góp phầnvào sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước thì giáo viên chủ nhiệm cần phảiphát huy hết vai trò của mình trong công tác quản lý, giáo dục và rèn luyện kỹ

năng sống cho các em Đồng thơi, giáo viên chủ nhiệm phải theo sát, định hướngnghề nghiệp cho học sinh để đất nước không mất đi những nhân lực, trí lực có tốchất Thiết nghĩ, trong công tác giáo dục và đào tạo con người “vừa hồng vừachuyên” thì giáo viên chủ nhiệm đóng một vai trò quan trọng Nếu giáo viên chủnhiệm đi đúng hướng thì xã hội sẽ có những học sinh - con người vừa đủ tài năng

và đạo đức để xây dựng non sông gấm vóc Việt Nam ngày càng trở nên tươi đẹp

Xuất phát từ tâm huyết và niềm trăn trở của một thầy giáo làm công tác chủnhiệm từ khi mới ra trường, qua bao thử thách, rút ra được bao nhiêu bài học kinh

nghiệm, tôi mạnh dạn đề xuất đề tài: Phát huy vai trò của giáo viên chủ nhiệm trong giáo dục kỹ năng sống, hướng tới nâng cao năng lực định hướng nghề nghiệp và phát triển bản thân cho học sinh trong thời đại 4.0.

1.1.4 Nguyên nhân

a Đối với giáo viên chủ nhiệm:

- Đa số giáo viên yêu nghề, tâm huyết, tận tụy với học sinh lớp chủ nhiệm Tuy

nhiên, vẫn còn một số mặt hạn chế:

- Tuổi nghề còn ít, kinh nghiệm chưa nhiều, chưa khôn khéo trong việc nắm bắt

tâm lý học sinh

- Áp lực thi cử, thành tích vẫn còn khiến giáo viên chủ nhiệm cứng nhắc, áp đặt lên

học sinh khiến các em luôn phải gồng mình chạy theo mong muốn của thầy cô màkhông dám lên tiếng để thể hiện quan điểm, ý kiến của mình

- Phương pháp chủ nhiệm chưa thực sự phù hợp, vẫn còn theo cảm xúc cá nhân.

- Ứng dụng CNTT chưa linh hoạt, chưa bắt kịp xu thế của thời đại, chưa hiểu hết

mong muốn và nguyện vọng của học sinh - lứa tuổi có nhiều biến đổi phức tạp vềtâm sinh lý

- Một số giáo viên chưa tâm huyết, chưa truyền được cảm hứng và tạo ấn tượng tốt

trong lòng học sinh

b Đối với học sinh:

- Tâm lý của tuổi mới lớn có nhiều biến động.

- Thói quen ỷ lại, dựa dẫm vào thầy cô, ngại tư duy, ngại học và ngại tìm tòi kiến

thức mới

- Chưa xác định rõ mục tiêu học tập và lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với năng lực

của bản thân

- Đời sống văn hóa, CNTT ngày càng phát triền dẫn đến nhu cầu của học sinh ngày

càng cao (Game, Facebook, Zalo, mạng xã hội…) mà quên đi nhiệm vụ trọng tâmcủa mình là học tập và rèn luyện đạo đức, lối sống

1.2 Mục đích nghiên cứu của đề tài

Khảo sát thực tế chủ nhiệm tại lớp 11C9 - Lớp tôi chủ nhiệm tại trườngTHPT Quảng Xương II Đề tài muốn hướng tới việc giáo dục kỹ năng sống chohọc sinh Đồng thời nâng cao nhận thức về năng lực định hướng nghề nghiệp vàphát triển bản thân cho học sinh trong thời đại công nghệ 4.0 Từ đó, đưa ra những

năng sống cho các em Đồng thơi, giáo viên chủ nhiệm phải theo sát, định hướngnghề nghiệp cho học sinh để đất nước không mất đi những nhân lực, trí lực có tốchất Thiết nghĩ, trong công tác giáo dục và đào tạo con người “vừa hồng vừachuyên” thì giáo viên chủ nhiệm đóng một vai trò quan trọng Nếu giáo viên chủnhiệm đi đúng hướng thì xã hội sẽ có những học sinh - con người vừa đủ tài năng

và đạo đức để xây dựng non sông gấm vóc Việt Nam ngày càng trở nên tươi đẹp

Xuất phát từ tâm huyết và niềm trăn trở của một thầy giáo làm công tác chủnhiệm từ khi mới ra trường, qua bao thử thách, rút ra được bao nhiêu bài học kinh

nghiệm, tôi mạnh dạn đề xuất đề tài: Phát huy vai trò của giáo viên chủ nhiệm trong giáo dục kỹ năng sống, hướng tới nâng cao năng lực định hướng nghề nghiệp và phát triển bản thân cho học sinh trong thời đại 4.0.

1.1.4 Nguyên nhân

a Đối với giáo viên chủ nhiệm:

- Đa số giáo viên yêu nghề, tâm huyết, tận tụy với học sinh lớp chủ nhiệm Tuy

nhiên, vẫn còn một số mặt hạn chế:

- Tuổi nghề còn ít, kinh nghiệm chưa nhiều, chưa khôn khéo trong việc nắm bắt

tâm lý học sinh

- Áp lực thi cử, thành tích vẫn còn khiến giáo viên chủ nhiệm cứng nhắc, áp đặt lên

học sinh khiến các em luôn phải gồng mình chạy theo mong muốn của thầy cô màkhông dám lên tiếng để thể hiện quan điểm, ý kiến của mình

- Phương pháp chủ nhiệm chưa thực sự phù hợp, vẫn còn theo cảm xúc cá nhân.

- Ứng dụng CNTT chưa linh hoạt, chưa bắt kịp xu thế của thời đại, chưa hiểu hết

mong muốn và nguyện vọng của học sinh - lứa tuổi có nhiều biến đổi phức tạp vềtâm sinh lý

- Một số giáo viên chưa tâm huyết, chưa truyền được cảm hứng và tạo ấn tượng tốt

trong lòng học sinh

b Đối với học sinh:

- Tâm lý của tuổi mới lớn có nhiều biến động.

- Thói quen ỷ lại, dựa dẫm vào thầy cô, ngại tư duy, ngại học và ngại tìm tòi kiến

thức mới

- Chưa xác định rõ mục tiêu học tập và lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với năng lực

của bản thân

- Đời sống văn hóa, CNTT ngày càng phát triền dẫn đến nhu cầu của học sinh ngày

càng cao (Game, Facebook, Zalo, mạng xã hội…) mà quên đi nhiệm vụ trọng tâmcủa mình là học tập và rèn luyện đạo đức, lối sống

1.2 Mục đích nghiên cứu của đề tài

Khảo sát thực tế chủ nhiệm tại lớp 11C9 - Lớp tôi chủ nhiệm tại trườngTHPT Quảng Xương II Đề tài muốn hướng tới việc giáo dục kỹ năng sống chohọc sinh Đồng thời nâng cao nhận thức về năng lực định hướng nghề nghiệp vàphát triển bản thân cho học sinh trong thời đại công nghệ 4.0 Từ đó, đưa ra những

của lớp về mọi mặt: nề nếp, học tập, văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao và sâu hơn

đó là nắm bắt được tâm tư, nguyện vọng cũng như những vướng mắc của học sinh.Thiết nghĩ, nếu GVCN biết xây dựng kế hoạch, có quy trình hợp lý thì các tiết sinhhoạt lớp sẽ trở thành khoảng thời gian ý nghĩa và hiệu quả nhất trong giáo dục kỹnăng sống cho học sinh GVCN phải biến các tiết sinh hoạt lớp trở thành khoảngkhông gian riêng tư của thầy thầy và trò, là thời gian của những thấu hiểu và sẻchia chứ không phải là những giây phút ghi lỗi, trách mắng và dọa nạt

Học sinh 11C9 trong tiết sinh hoạt lớp

Phương pháp 3: Lập kế hoạch cụ thể

Ở phương pháp này, tôi sẽ xây dựng một kế hoạch cụ thể bao gồm:

- Xác định những kỹ năng thiết yếu cần giáo dục và rèn luyện cho học sinh.

- Đưa ra các định hướng phát triển năng lực cá nhân, năng lực xã hội, phù hợp với

yêu cầu của Chương trình GDPT 2018

- Tổ chức các hoạt động cụ thể theo tuần, theo tháng.

- Tổng hợp, đánh gía quá trình thực hiện kế hoạch của từng tổ đã được phân công.

- Trích quỹ khen thưởng với những học sinh, tổ nhóm thữ sự nỗ lực, cố gắng và ý

thức xây dựng tập thể lớp vững mạnh

Ví dụ: Theo kế hoạch đầu năm của Chi ủy nhà trường, các lớp theo dõi vàgiới thiệu những học sinh có kết quả học tập và rèn luyện tốt để tham gia học lớpcảm tình Đảng, xem xét kết nạp vào ĐCS Việt Nam Với nội dung này, tôi sẽ lậpmột kế hoạch thi đua và tiêu chí cụ thể cho học sinh Cụ thể:

+ Về học tập: Đạt khá trở lên, có ý thức xây dựng bài, làm bài đầy đủ

chọn nghề nghiệp và phát triển bản thân một cách phù hợp, chủ động và có tráchnhiệm Là năng lực nền tảng giúp học sinh thích ứng với xã hội hiện đại, nơi côngviệc không ngừng thay đổi, đòi hỏi con người phải học tập suốt đời và chủ động

thích nghi Góp phần hình thành những công dân tự chủ, có định hướng rõ ràng, có

trách nhiệm với bản thân và xã hội Giúp học sinh tránh tình trạng học tập, lựachọn nghề nghiệp một cách thụ động, không có mục tiêu hoặc chạy theo xu hướng

xã hội

2.1.4 Vai trò của giáo viên chủ nhiệm

Giáo viên chủ nhiệm giữ vai trò trung tâm trong việc giáo dục kỹ năng sốngcho học sinh, bởi họ là người gần gũi, gắn bó thường xuyên và hiểu rõ tâm lý, hoàncảnh của từng em Thông qua các hoạt động giáo dục, sinh hoạt lớp, trải nghiệm vàtương tác hàng ngày, giáo viên chủ nhiệm không chỉ truyền đạt kiến thức mà còngiúp học sinh rèn luyện các kỹ năng cần thiết như giao tiếp, hợp tác, giải quyết vấn

đề, quản lý cảm xúc và tự học Với sự hướng dẫn tận tâm, linh hoạt và sáng tạo,giáo viên chủ nhiệm có thể tạo dựng môi trường học tập tích cực, giúp học sinhhình thành thói quen tốt, ứng xử văn minh và phát triển toàn diện về nhân cách

Giáo viên chủ nhiệm giữ vai trò quan trọng trong việc định hướng nâng caonăng lực nghề nghiệp và phát triển bản thân cho học sinh Là người gần gũi,thường xuyên theo dõi sự tiến bộ của học sinh, giáo viên chủ nhiệm có điều kiện

để phát hiện sở thích, năng lực, cũng như những khó khăn mà học sinh gặp phảitrong quá trình học tập và lựa chọn hướng đi tương lai Thông qua các buổi sinhhoạt lớp, hoạt động trải nghiệm, tư vấn cá nhân và phối hợp với phụ huynh, giáoviên chủ nhiệm có thể giúp học sinh tự nhận thức bản thân, tìm hiểu nghề nghiệp,xác định mục tiêu học tập và xây dựng kế hoạch phát triển cá nhân phù hợp Trongbối cảnh thời đại 4.0 với nhiều cơ hội và thách thức, vai trò định hướng và đồnghành của giáo viên chủ nhiệm càng trở nên thiết yếu, góp phần giúp học sinh chủđộng, tự tin và vững vàng hơn trên con đường lập thân, lập nghiệp

2.2 Một số phương pháp cụ thể nhằm giáo dục kỹ năng sống, nâng cao năng lực định hướng nghề nghiệp và phát triển bản thân cho học sinh

2.2.1 Một số phương pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh

Phương pháp 1: Kết hợp với phụ huynh học sinh

GVCN giữ vai trò cầu nối quan trọng giữa nhà trường và gia đình trong việcgiáo dục kỹ năng sống cho học sinh Thông qua việc thường xuyên trao đổi, phốihợp với phụ huynh, GVCN nắm bắt được đặc điểm, tính cách và hoàn cảnh củatừng em để có biện pháp giáo dục phù hợp Bên cạnh việc giảng dạy trên lớp, giáoviên chủ nhiệm còn tổ chức các hoạt động trải nghiệm, hướng dẫn học sinh cáchứng xử, giải quyết tình huống trong cuộc sống Khi phối hợp chặt chẽ với phụhuynh, GVCN giúp tạo nên sự thống nhất trong giáo dục, từ đó hình thành cho họcsinh những kỹ năng sống thiết yếu như giao tiếp, hợp tác, tự lập và xử lý vấn đềhiệu quả

Phương pháp 2: Sinh hoạt lớp, trao đổi, thảo luận nhóm theo chủ đề

Sinh hoạt lớp là một trong những hình thức tích cực trong nhà trường, ở đógiáo viên và học sinh lớp chủ nhiệm có thời gian nhìn nhận,đánh giá các hoạt động

1 MỞ ĐẦU

1.1 Lí do chọn đề tài

1.1.1 Sự thay đổi về định hướng giáo dục trong Chương trình GDPT 2018

Thực hiện Nghị quyết số 88/2014/QH13 ngày 28/11/2014 của Quốc hội vềđổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông, trong nghị quyết quy

định: "Đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông nhằm tạo chuyển

biến căn bản, toàn diện về chất lượng và hiệu quả giáo dục phổ thông; kết hợp dạy chữ, dạy người và định hướng nghề nghiệp; góp phần chuyển nền giáo dục nặng

về truyền thụ kiến thức sang nền giáo dục phát triển toàn diện cả về phẩm chất và năng lực, hài hoà đức, trí, thể, mỹ và phát huy tốt nhất tiềm năng của mỗi học sinh";

Chương trình giáo dục trung học phổ thông giúp học sinh tiếp tục phát triểnnhững phẩm chất, năng lực cần thiết đối với người lao động, ý thức và nhân cáchcông dân, khả năng tự học và ý thức học tập suốt đời, khả năng lựa chọn nghềnghiệp phù hợp với năng lực và sở thích, điều kiện và hoàn cảnh của bản thân đểtiếp tục học lên, học nghề hoặc tham gia vào cuộc sống lao động, khả năng thíchứng với những thay đổi trong bối cảnh toàn cầu hoá và cách mạng công nghiệpmới

Để phát triển được những mục tiêu của chương trình đổi mới, để hướng họcsinh tới những năng lực và phẩm chất tốt đẹp thì thầy giáo, cô giáo đóng vai trò vôcùng quan trọng, đặc biệt là giáo viên chủ nhiệm Giáo viên chủ nhiệm được xemnhư người cha, người mẹ thứ hai trong đời của mỗi học sinh, bởi họ luôn đồnghành, nhắc nhở và định hướng cho các em về mọi mặt, từ ý thức, đạo đức đến họctập và lựa chọn nghề nghiệp

1.1.2 Những kỹ năng và năng lực cần rèn luyện cho học sinh trong thời đại công nghệ 4.0

Trong thời đại công nghệ 4.0, việc giáo dục không chỉ là truyền đạt kiếnthức mà còn cần đặc biệt chú trọng vào phát triển kỹ năng sống cho học sinh Điềunày không chỉ giúp các em tự tin và linh hoạt trong tương lai mà còn tạo nênnhững công dân toàn cầu có ý thức và trách nhiệm

Thời đại 4.0 đặt ra nhiều thách thức mới và đặt ra yêu cầu cao về kỹ năngsống Để tự tin và hiệu quả trong môi trường này, nhà trường cần phải phát triểnnhững kỹ năng sống hiện đại, linh hoạt và tích hợp giúp học sinh trang bị những kĩnăng cần thiết ngay khi còn ngồi trên ghế nhà trường ngoài những kĩ năng sống cơbản phải có Các kĩ năng “không thể thiếu” trong thời đại số bao gồm: kỹ nănggiao tiếp, kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng tư duy sáng tạo và giải quyết vấn đề, kỹnăng quản lý thời gian, kỹ năng xã hội, kỹ năng quản lý cảm xúc, kỹ năng tư duyphản biện, khả năng thích nghi trong mọi môi trường, kỹ năng giải quyết xung đột,

kỹ năng làm việc dưới áp lực… Những kỹ năng này đóng vai trò quan trọng trongviệc xây dựng sự nghiệp, quản lý mối quan hệ và đóng góp tích cực vào xã hội

Thời đại 4.0 đòi hỏi không chỉ những kiến thức về học thuật mà còn đặc biệtchú trọng vào việc phát triển những kĩ năng sống Việc phát triển và rèn luyệnnhững kỹ năng này sẽ giúp con người không chỉ tồn tại, mà còn để dung hòa được

giải pháp thiết thực và hiệu quả trong công tác chủ nhiệm, đào tạo ra những họcsinh chăm ngoan và tương lai sẽ trở thành chủ nhân của đất nước.

1.3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

1.3.1 Đối tượng nghiên cứu: Sáng kiến kinh nghiệm tập trung phân tích thựctrạng và hiệu quả khi đưa ra những giải pháp thiết thực nhằm phát huy vai trò củagiáo viên chủ nhiệm trong công tác quản lý và giáo dục kỹ năng sống cho học sinh

Từ đó, hướng tới phát triển năng lực định hướng nghề nghiệp và phát triển bảnthân cho học sinh khối THPT - những thế hệ trrẻ chuẩn bị rời ghế nhà trường đểdựng xây tương lai của mình

1.3.2 Phạm vi nghiên cứu: Khảo sát các hoạt động tại lớp chủ nhiệm 11C9 theochủ đề, chủ điểm hướng tới giáo dục kỹ năng sống cũng như nâng cao năng lựcđịnh hướng nghề nghiệp và phát triển bản thân cho học sinh

1.4 Phương pháp nghiên cứu

- Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận: sử dụng phương pháp phân tích, tổng

Hoạt động giáo dục kỹ năng sống được hiểu là hoạt động giáo dục giúp cho

người học hình thành và phát triển những thói quen, hành vi, thái độ tích cực, lànhmạnh trong việc ứng xử các tình huống của cuộc sống cá nhân và tham gia đờisống xã hội Qua đó hoàn thiện nhân cách và định hướng phát triển bản thân tốthơn dựa trên nền tảng các giá trị sống theo quy định tại khoản 1 Điều 2 Quy địnhQuản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống và hoạt động giáo dục ngoài giờ chínhkhóa ban hành kèm theo Thông tư 04/2014/TT-BGDĐT

* Vai trò:

Xã hội hiện đại có sự thay đổi toàn diện về nhiều lĩnh vực như: kinh tế, vănhóa,… và lối sống với tốc độ nhanh đã làm nảy sinh những vấn đề mà trước đâycon người chưa gặp, chưa trải nghiệm, chưa phải ứng phó, đương đầu Hoặc cónhững vấn đề đã xuất hiện trước đây, nhưng nó chưa phức tạp, khó khăn và tháchthức như trong xã hội hiện đại Kỹ năng sống chính là hành trang giúp con ngườichuyển những điều đã biết đến để thay đổi hành vi, nhờ đó mà đạt được lối sốnglành mạnh, đảm bảo chất lượng cuộc sống, kỹ năng sống là một phần quan trọngtrong nhân cách con người trong xã hội hiện đại

Kỹ năng sống góp phần thúc đẩy sự phát triển cá nhân và xã hội, ngăn ngừacác vấn đề xã hội, sức khỏe và bảo vệ quyền con người Các cá nhân thiếu kỹ năngsống là một nguyên nhân làm nảy sinh nhiều vấn đề xã hội Người có kỹ năng sống

sẽ thực hiện những hành vi mang tính xã hội tích cực, góp phần xây dựng các mốiquan hệ tốt đẹp và do vậy giảm bớt tệ nạn xã hội làm cho xã hội lành mạnh

Kỹ năng sống là những kỹ năng mang tính cá nhân và xã hội cần thiết đốivới học sinh giúp họ có khả năng học tập tốt hơn, ứng xử một cách tự tin và hoànthiện bản thân mình trước mọi người Đồng thời, kỹ năng sống cũng giúp biến kiếnthức thành những hành động cụ thể, những thói quen lành mạnh Những người có

kỹ năng sống là những người biết làm cho mình và những người khác được hạnhphúc Giáo dục kỹ năng sống giúp học sinh có bước đệm và là nền tảng chuẩn bịsẵn sàng cho giai đoạn phát triển và hình thành nhân cách của một con người

2.1.2 Định hướng nghề nghiệp và phát triển bản thân

Định hướng nghề nghiệp là việc mỗi cá nhân tự đặt ra các lựa chọn nghềnghiệp trong tương lai cho bản thân Những lựa chọn này phải đảm bảo tính phùhợp với khả năng, sở thích, tính cách, điều kiện gia đình và những yếu tố liên quankhác (mức thu nhập, cơ hội việc làm) Nghề nghiệp còn là một hoạt động mangtính dài lâu và có khi sẽ theo một người đến cả đời, do đó, ngay từ khi còn ngồitrên ghế nhà trường, học sinh trung học cần biết cách định hướng nghề nghiệp để

có kế hoạch chọn ngành, chọn trường phù hợp trong tương lai, rút ngắn thời gianlựa chọn công việc sau khi ra trường

Phát triển bản thân là một quá trình tập trung vào việc cải thiện bản thân,liên tục mở rộng, nâng cao khả năng, bao gồm những hoạt động nhằm tích lũy kiếnthức, phát triển kỹ năng, nâng cao chất lượng cuộc sống và không ngừng theo đuổinhững ước mơ, hoài bão Giúp bản thân nhận ra tiềm năng thực sự của mình Pháttriển bản thân là một quá trình liên tục của sự học hỏi và không bao giờ kết thúc,quá trình này sẽ gặp nhiều khó khăn và thách thức nhưng đem lại lợi ích rất lớncho sự thành công và hạnh phúc của mỗi người

Nâng cao năng lực định hướng nghề nghiệp và phát triển bản thân cho họcsinh là vô cùng quan trọng trong “Kỷ nguyên vươn mình” của dân tộc hiện nay.Nhận thức được tầm quan trọng ấy, giáo viên chủ nhiệm phải nỗi lực và tâm huyết,đồng hành cùng các em trong suốt ba năm học Biết thấu hiểu, sẻ chia những vuibuồn, nắm bắt được tâm tư, nguyện vọng của các em, giúp các em có một môitrường học tập bổ ích và phát triển toàn diện

2.1.3 Năng lực định hướng nghề nghiệp và phát triển bản thân trong Chương trình GDPT 2018

Chương trình GDPT 2018 xác định rõ mục tiêu phát triển toàn diện phẩm

chất và năng lực cho học sinh, trong đó năng lực định hướng nghề nghiệp và phát

triển bản thân là một thành phần quan trọng của năng lực chung mà học sinh cần

đạt được sau quá trình học tập phổ thông

Năng lực định hướng nghề nghiệp và phát triển bản thân là khả năng của họcsinh trong việc nhận thức được đặc điểm bản thân (năng lực, sở thích, giá trị sống),tìm hiểu thế giới nghề nghiệp, từ đó có khả năng xây dựng kế hoạch học tập, lựa

1 MỞ ĐẦU

1.1 Lí do chọn đề tài

1.1.1 Sự thay đổi về định hướng giáo dục trong Chương trình GDPT 2018

Thực hiện Nghị quyết số 88/2014/QH13 ngày 28/11/2014 của Quốc hội vềđổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông, trong nghị quyết quy

định: "Đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông nhằm tạo chuyển

biến căn bản, toàn diện về chất lượng và hiệu quả giáo dục phổ thông; kết hợp dạy chữ, dạy người và định hướng nghề nghiệp; góp phần chuyển nền giáo dục nặng

về truyền thụ kiến thức sang nền giáo dục phát triển toàn diện cả về phẩm chất và năng lực, hài hoà đức, trí, thể, mỹ và phát huy tốt nhất tiềm năng của mỗi học sinh";

Chương trình giáo dục trung học phổ thông giúp học sinh tiếp tục phát triểnnhững phẩm chất, năng lực cần thiết đối với người lao động, ý thức và nhân cáchcông dân, khả năng tự học và ý thức học tập suốt đời, khả năng lựa chọn nghềnghiệp phù hợp với năng lực và sở thích, điều kiện và hoàn cảnh của bản thân đểtiếp tục học lên, học nghề hoặc tham gia vào cuộc sống lao động, khả năng thíchứng với những thay đổi trong bối cảnh toàn cầu hoá và cách mạng công nghiệpmới

Để phát triển được những mục tiêu của chương trình đổi mới, để hướng họcsinh tới những năng lực và phẩm chất tốt đẹp thì thầy giáo, cô giáo đóng vai trò vôcùng quan trọng, đặc biệt là giáo viên chủ nhiệm Giáo viên chủ nhiệm được xemnhư người cha, người mẹ thứ hai trong đời của mỗi học sinh, bởi họ luôn đồnghành, nhắc nhở và định hướng cho các em về mọi mặt, từ ý thức, đạo đức đến họctập và lựa chọn nghề nghiệp

1.1.2 Những kỹ năng và năng lực cần rèn luyện cho học sinh trong thời đại công nghệ 4.0

Trong thời đại công nghệ 4.0, việc giáo dục không chỉ là truyền đạt kiếnthức mà còn cần đặc biệt chú trọng vào phát triển kỹ năng sống cho học sinh Điềunày không chỉ giúp các em tự tin và linh hoạt trong tương lai mà còn tạo nênnhững công dân toàn cầu có ý thức và trách nhiệm

Thời đại 4.0 đặt ra nhiều thách thức mới và đặt ra yêu cầu cao về kỹ năngsống Để tự tin và hiệu quả trong môi trường này, nhà trường cần phải phát triểnnhững kỹ năng sống hiện đại, linh hoạt và tích hợp giúp học sinh trang bị những kĩnăng cần thiết ngay khi còn ngồi trên ghế nhà trường ngoài những kĩ năng sống cơbản phải có Các kĩ năng “không thể thiếu” trong thời đại số bao gồm: kỹ nănggiao tiếp, kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng tư duy sáng tạo và giải quyết vấn đề, kỹnăng quản lý thời gian, kỹ năng xã hội, kỹ năng quản lý cảm xúc, kỹ năng tư duyphản biện, khả năng thích nghi trong mọi môi trường, kỹ năng giải quyết xung đột,

kỹ năng làm việc dưới áp lực… Những kỹ năng này đóng vai trò quan trọng trongviệc xây dựng sự nghiệp, quản lý mối quan hệ và đóng góp tích cực vào xã hội

Thời đại 4.0 đòi hỏi không chỉ những kiến thức về học thuật mà còn đặc biệtchú trọng vào việc phát triển những kĩ năng sống Việc phát triển và rèn luyệnnhững kỹ năng này sẽ giúp con người không chỉ tồn tại, mà còn để dung hòa được

chọn nghề nghiệp và phát triển bản thân một cách phù hợp, chủ động và có tráchnhiệm Là năng lực nền tảng giúp học sinh thích ứng với xã hội hiện đại, nơi côngviệc không ngừng thay đổi, đòi hỏi con người phải học tập suốt đời và chủ động

thích nghi Góp phần hình thành những công dân tự chủ, có định hướng rõ ràng, có

trách nhiệm với bản thân và xã hội Giúp học sinh tránh tình trạng học tập, lựachọn nghề nghiệp một cách thụ động, không có mục tiêu hoặc chạy theo xu hướng

xã hội

2.1.4 Vai trò của giáo viên chủ nhiệm

Giáo viên chủ nhiệm giữ vai trò trung tâm trong việc giáo dục kỹ năng sốngcho học sinh, bởi họ là người gần gũi, gắn bó thường xuyên và hiểu rõ tâm lý, hoàncảnh của từng em Thông qua các hoạt động giáo dục, sinh hoạt lớp, trải nghiệm vàtương tác hàng ngày, giáo viên chủ nhiệm không chỉ truyền đạt kiến thức mà còngiúp học sinh rèn luyện các kỹ năng cần thiết như giao tiếp, hợp tác, giải quyết vấn

đề, quản lý cảm xúc và tự học Với sự hướng dẫn tận tâm, linh hoạt và sáng tạo,giáo viên chủ nhiệm có thể tạo dựng môi trường học tập tích cực, giúp học sinhhình thành thói quen tốt, ứng xử văn minh và phát triển toàn diện về nhân cách

Giáo viên chủ nhiệm giữ vai trò quan trọng trong việc định hướng nâng caonăng lực nghề nghiệp và phát triển bản thân cho học sinh Là người gần gũi,thường xuyên theo dõi sự tiến bộ của học sinh, giáo viên chủ nhiệm có điều kiện

để phát hiện sở thích, năng lực, cũng như những khó khăn mà học sinh gặp phảitrong quá trình học tập và lựa chọn hướng đi tương lai Thông qua các buổi sinhhoạt lớp, hoạt động trải nghiệm, tư vấn cá nhân và phối hợp với phụ huynh, giáoviên chủ nhiệm có thể giúp học sinh tự nhận thức bản thân, tìm hiểu nghề nghiệp,xác định mục tiêu học tập và xây dựng kế hoạch phát triển cá nhân phù hợp Trongbối cảnh thời đại 4.0 với nhiều cơ hội và thách thức, vai trò định hướng và đồnghành của giáo viên chủ nhiệm càng trở nên thiết yếu, góp phần giúp học sinh chủđộng, tự tin và vững vàng hơn trên con đường lập thân, lập nghiệp

2.2 Một số phương pháp cụ thể nhằm giáo dục kỹ năng sống, nâng cao năng lực định hướng nghề nghiệp và phát triển bản thân cho học sinh

2.2.1 Một số phương pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh

Phương pháp 1: Kết hợp với phụ huynh học sinh

GVCN giữ vai trò cầu nối quan trọng giữa nhà trường và gia đình trong việcgiáo dục kỹ năng sống cho học sinh Thông qua việc thường xuyên trao đổi, phốihợp với phụ huynh, GVCN nắm bắt được đặc điểm, tính cách và hoàn cảnh củatừng em để có biện pháp giáo dục phù hợp Bên cạnh việc giảng dạy trên lớp, giáoviên chủ nhiệm còn tổ chức các hoạt động trải nghiệm, hướng dẫn học sinh cáchứng xử, giải quyết tình huống trong cuộc sống Khi phối hợp chặt chẽ với phụhuynh, GVCN giúp tạo nên sự thống nhất trong giáo dục, từ đó hình thành cho họcsinh những kỹ năng sống thiết yếu như giao tiếp, hợp tác, tự lập và xử lý vấn đềhiệu quả

Phương pháp 2: Sinh hoạt lớp, trao đổi, thảo luận nhóm theo chủ đề

Sinh hoạt lớp là một trong những hình thức tích cực trong nhà trường, ở đógiáo viên và học sinh lớp chủ nhiệm có thời gian nhìn nhận,đánh giá các hoạt động

giải pháp thiết thực và hiệu quả trong công tác chủ nhiệm, đào tạo ra những họcsinh chăm ngoan và tương lai sẽ trở thành chủ nhân của đất nước.

1.3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

1.3.1 Đối tượng nghiên cứu: Sáng kiến kinh nghiệm tập trung phân tích thựctrạng và hiệu quả khi đưa ra những giải pháp thiết thực nhằm phát huy vai trò củagiáo viên chủ nhiệm trong công tác quản lý và giáo dục kỹ năng sống cho học sinh

Từ đó, hướng tới phát triển năng lực định hướng nghề nghiệp và phát triển bảnthân cho học sinh khối THPT - những thế hệ trrẻ chuẩn bị rời ghế nhà trường đểdựng xây tương lai của mình

1.3.2 Phạm vi nghiên cứu: Khảo sát các hoạt động tại lớp chủ nhiệm 11C9 theochủ đề, chủ điểm hướng tới giáo dục kỹ năng sống cũng như nâng cao năng lựcđịnh hướng nghề nghiệp và phát triển bản thân cho học sinh

1.4 Phương pháp nghiên cứu

- Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận: sử dụng phương pháp phân tích, tổng

Hoạt động giáo dục kỹ năng sống được hiểu là hoạt động giáo dục giúp cho

người học hình thành và phát triển những thói quen, hành vi, thái độ tích cực, lànhmạnh trong việc ứng xử các tình huống của cuộc sống cá nhân và tham gia đờisống xã hội Qua đó hoàn thiện nhân cách và định hướng phát triển bản thân tốthơn dựa trên nền tảng các giá trị sống theo quy định tại khoản 1 Điều 2 Quy địnhQuản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống và hoạt động giáo dục ngoài giờ chínhkhóa ban hành kèm theo Thông tư 04/2014/TT-BGDĐT

* Vai trò:

Xã hội hiện đại có sự thay đổi toàn diện về nhiều lĩnh vực như: kinh tế, vănhóa,… và lối sống với tốc độ nhanh đã làm nảy sinh những vấn đề mà trước đâycon người chưa gặp, chưa trải nghiệm, chưa phải ứng phó, đương đầu Hoặc cónhững vấn đề đã xuất hiện trước đây, nhưng nó chưa phức tạp, khó khăn và tháchthức như trong xã hội hiện đại Kỹ năng sống chính là hành trang giúp con ngườichuyển những điều đã biết đến để thay đổi hành vi, nhờ đó mà đạt được lối sốnglành mạnh, đảm bảo chất lượng cuộc sống, kỹ năng sống là một phần quan trọngtrong nhân cách con người trong xã hội hiện đại

1 MỞ ĐẦU

1.1 Lí do chọn đề tài

1.1.1 Sự thay đổi về định hướng giáo dục trong Chương trình GDPT 2018

Thực hiện Nghị quyết số 88/2014/QH13 ngày 28/11/2014 của Quốc hội vềđổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông, trong nghị quyết quy

định: "Đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông nhằm tạo chuyển

biến căn bản, toàn diện về chất lượng và hiệu quả giáo dục phổ thông; kết hợp dạy chữ, dạy người và định hướng nghề nghiệp; góp phần chuyển nền giáo dục nặng

về truyền thụ kiến thức sang nền giáo dục phát triển toàn diện cả về phẩm chất và năng lực, hài hoà đức, trí, thể, mỹ và phát huy tốt nhất tiềm năng của mỗi học sinh";

Chương trình giáo dục trung học phổ thông giúp học sinh tiếp tục phát triểnnhững phẩm chất, năng lực cần thiết đối với người lao động, ý thức và nhân cáchcông dân, khả năng tự học và ý thức học tập suốt đời, khả năng lựa chọn nghềnghiệp phù hợp với năng lực và sở thích, điều kiện và hoàn cảnh của bản thân đểtiếp tục học lên, học nghề hoặc tham gia vào cuộc sống lao động, khả năng thíchứng với những thay đổi trong bối cảnh toàn cầu hoá và cách mạng công nghiệpmới

Để phát triển được những mục tiêu của chương trình đổi mới, để hướng họcsinh tới những năng lực và phẩm chất tốt đẹp thì thầy giáo, cô giáo đóng vai trò vôcùng quan trọng, đặc biệt là giáo viên chủ nhiệm Giáo viên chủ nhiệm được xemnhư người cha, người mẹ thứ hai trong đời của mỗi học sinh, bởi họ luôn đồnghành, nhắc nhở và định hướng cho các em về mọi mặt, từ ý thức, đạo đức đến họctập và lựa chọn nghề nghiệp

1.1.2 Những kỹ năng và năng lực cần rèn luyện cho học sinh trong thời đại công nghệ 4.0

Trong thời đại công nghệ 4.0, việc giáo dục không chỉ là truyền đạt kiếnthức mà còn cần đặc biệt chú trọng vào phát triển kỹ năng sống cho học sinh Điềunày không chỉ giúp các em tự tin và linh hoạt trong tương lai mà còn tạo nênnhững công dân toàn cầu có ý thức và trách nhiệm

Thời đại 4.0 đặt ra nhiều thách thức mới và đặt ra yêu cầu cao về kỹ năngsống Để tự tin và hiệu quả trong môi trường này, nhà trường cần phải phát triểnnhững kỹ năng sống hiện đại, linh hoạt và tích hợp giúp học sinh trang bị những kĩnăng cần thiết ngay khi còn ngồi trên ghế nhà trường ngoài những kĩ năng sống cơbản phải có Các kĩ năng “không thể thiếu” trong thời đại số bao gồm: kỹ nănggiao tiếp, kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng tư duy sáng tạo và giải quyết vấn đề, kỹnăng quản lý thời gian, kỹ năng xã hội, kỹ năng quản lý cảm xúc, kỹ năng tư duyphản biện, khả năng thích nghi trong mọi môi trường, kỹ năng giải quyết xung đột,

kỹ năng làm việc dưới áp lực… Những kỹ năng này đóng vai trò quan trọng trongviệc xây dựng sự nghiệp, quản lý mối quan hệ và đóng góp tích cực vào xã hội

Thời đại 4.0 đòi hỏi không chỉ những kiến thức về học thuật mà còn đặc biệtchú trọng vào việc phát triển những kĩ năng sống Việc phát triển và rèn luyệnnhững kỹ năng này sẽ giúp con người không chỉ tồn tại, mà còn để dung hòa được

của lớp về mọi mặt: nề nếp, học tập, văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao và sâu hơn

đó là nắm bắt được tâm tư, nguyện vọng cũng như những vướng mắc của học sinh.Thiết nghĩ, nếu GVCN biết xây dựng kế hoạch, có quy trình hợp lý thì các tiết sinhhoạt lớp sẽ trở thành khoảng thời gian ý nghĩa và hiệu quả nhất trong giáo dục kỹnăng sống cho học sinh GVCN phải biến các tiết sinh hoạt lớp trở thành khoảngkhông gian riêng tư của thầy thầy và trò, là thời gian của những thấu hiểu và sẻchia chứ không phải là những giây phút ghi lỗi, trách mắng và dọa nạt

Học sinh 11C9 trong tiết sinh hoạt lớp

Phương pháp 3: Lập kế hoạch cụ thể

Ở phương pháp này, tôi sẽ xây dựng một kế hoạch cụ thể bao gồm:

- Xác định những kỹ năng thiết yếu cần giáo dục và rèn luyện cho học sinh.

- Đưa ra các định hướng phát triển năng lực cá nhân, năng lực xã hội, phù hợp với

yêu cầu của Chương trình GDPT 2018

- Tổ chức các hoạt động cụ thể theo tuần, theo tháng.

- Tổng hợp, đánh gía quá trình thực hiện kế hoạch của từng tổ đã được phân công.

- Trích quỹ khen thưởng với những học sinh, tổ nhóm thữ sự nỗ lực, cố gắng và ý

thức xây dựng tập thể lớp vững mạnh

Ví dụ: Theo kế hoạch đầu năm của Chi ủy nhà trường, các lớp theo dõi vàgiới thiệu những học sinh có kết quả học tập và rèn luyện tốt để tham gia học lớpcảm tình Đảng, xem xét kết nạp vào ĐCS Việt Nam Với nội dung này, tôi sẽ lậpmột kế hoạch thi đua và tiêu chí cụ thể cho học sinh Cụ thể:

+ Về học tập: Đạt khá trở lên, có ý thức xây dựng bài, làm bài đầy đủ

năng sống cho các em Đồng thơi, giáo viên chủ nhiệm phải theo sát, định hướngnghề nghiệp cho học sinh để đất nước không mất đi những nhân lực, trí lực có tốchất Thiết nghĩ, trong công tác giáo dục và đào tạo con người “vừa hồng vừachuyên” thì giáo viên chủ nhiệm đóng một vai trò quan trọng Nếu giáo viên chủnhiệm đi đúng hướng thì xã hội sẽ có những học sinh - con người vừa đủ tài năng

và đạo đức để xây dựng non sông gấm vóc Việt Nam ngày càng trở nên tươi đẹp

Xuất phát từ tâm huyết và niềm trăn trở của một thầy giáo làm công tác chủnhiệm từ khi mới ra trường, qua bao thử thách, rút ra được bao nhiêu bài học kinh

nghiệm, tôi mạnh dạn đề xuất đề tài: Phát huy vai trò của giáo viên chủ nhiệm trong giáo dục kỹ năng sống, hướng tới nâng cao năng lực định hướng nghề nghiệp và phát triển bản thân cho học sinh trong thời đại 4.0.

1.1.4 Nguyên nhân

a Đối với giáo viên chủ nhiệm:

- Đa số giáo viên yêu nghề, tâm huyết, tận tụy với học sinh lớp chủ nhiệm Tuy

nhiên, vẫn còn một số mặt hạn chế:

- Tuổi nghề còn ít, kinh nghiệm chưa nhiều, chưa khôn khéo trong việc nắm bắt

tâm lý học sinh

- Áp lực thi cử, thành tích vẫn còn khiến giáo viên chủ nhiệm cứng nhắc, áp đặt lên

học sinh khiến các em luôn phải gồng mình chạy theo mong muốn của thầy cô màkhông dám lên tiếng để thể hiện quan điểm, ý kiến của mình

- Phương pháp chủ nhiệm chưa thực sự phù hợp, vẫn còn theo cảm xúc cá nhân.

- Ứng dụng CNTT chưa linh hoạt, chưa bắt kịp xu thế của thời đại, chưa hiểu hết

mong muốn và nguyện vọng của học sinh - lứa tuổi có nhiều biến đổi phức tạp vềtâm sinh lý

- Một số giáo viên chưa tâm huyết, chưa truyền được cảm hứng và tạo ấn tượng tốt

trong lòng học sinh

b Đối với học sinh:

- Tâm lý của tuổi mới lớn có nhiều biến động.

- Thói quen ỷ lại, dựa dẫm vào thầy cô, ngại tư duy, ngại học và ngại tìm tòi kiến

thức mới

- Chưa xác định rõ mục tiêu học tập và lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với năng lực

của bản thân

- Đời sống văn hóa, CNTT ngày càng phát triền dẫn đến nhu cầu của học sinh ngày

càng cao (Game, Facebook, Zalo, mạng xã hội…) mà quên đi nhiệm vụ trọng tâmcủa mình là học tập và rèn luyện đạo đức, lối sống

1.2 Mục đích nghiên cứu của đề tài

Khảo sát thực tế chủ nhiệm tại lớp 11C9 - Lớp tôi chủ nhiệm tại trườngTHPT Quảng Xương II Đề tài muốn hướng tới việc giáo dục kỹ năng sống chohọc sinh Đồng thời nâng cao nhận thức về năng lực định hướng nghề nghiệp vàphát triển bản thân cho học sinh trong thời đại công nghệ 4.0 Từ đó, đưa ra những

năng sống cho các em Đồng thơi, giáo viên chủ nhiệm phải theo sát, định hướngnghề nghiệp cho học sinh để đất nước không mất đi những nhân lực, trí lực có tốchất Thiết nghĩ, trong công tác giáo dục và đào tạo con người “vừa hồng vừachuyên” thì giáo viên chủ nhiệm đóng một vai trò quan trọng Nếu giáo viên chủnhiệm đi đúng hướng thì xã hội sẽ có những học sinh - con người vừa đủ tài năng

và đạo đức để xây dựng non sông gấm vóc Việt Nam ngày càng trở nên tươi đẹp

Xuất phát từ tâm huyết và niềm trăn trở của một thầy giáo làm công tác chủnhiệm từ khi mới ra trường, qua bao thử thách, rút ra được bao nhiêu bài học kinh

nghiệm, tôi mạnh dạn đề xuất đề tài: Phát huy vai trò của giáo viên chủ nhiệm trong giáo dục kỹ năng sống, hướng tới nâng cao năng lực định hướng nghề nghiệp và phát triển bản thân cho học sinh trong thời đại 4.0.

1.1.4 Nguyên nhân

a Đối với giáo viên chủ nhiệm:

- Đa số giáo viên yêu nghề, tâm huyết, tận tụy với học sinh lớp chủ nhiệm Tuy

nhiên, vẫn còn một số mặt hạn chế:

- Tuổi nghề còn ít, kinh nghiệm chưa nhiều, chưa khôn khéo trong việc nắm bắt

tâm lý học sinh

- Áp lực thi cử, thành tích vẫn còn khiến giáo viên chủ nhiệm cứng nhắc, áp đặt lên

học sinh khiến các em luôn phải gồng mình chạy theo mong muốn của thầy cô màkhông dám lên tiếng để thể hiện quan điểm, ý kiến của mình

- Phương pháp chủ nhiệm chưa thực sự phù hợp, vẫn còn theo cảm xúc cá nhân.

- Ứng dụng CNTT chưa linh hoạt, chưa bắt kịp xu thế của thời đại, chưa hiểu hết

mong muốn và nguyện vọng của học sinh - lứa tuổi có nhiều biến đổi phức tạp vềtâm sinh lý

- Một số giáo viên chưa tâm huyết, chưa truyền được cảm hứng và tạo ấn tượng tốt

trong lòng học sinh

b Đối với học sinh:

- Tâm lý của tuổi mới lớn có nhiều biến động.

- Thói quen ỷ lại, dựa dẫm vào thầy cô, ngại tư duy, ngại học và ngại tìm tòi kiến

thức mới

- Chưa xác định rõ mục tiêu học tập và lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với năng lực

của bản thân

- Đời sống văn hóa, CNTT ngày càng phát triền dẫn đến nhu cầu của học sinh ngày

càng cao (Game, Facebook, Zalo, mạng xã hội…) mà quên đi nhiệm vụ trọng tâmcủa mình là học tập và rèn luyện đạo đức, lối sống

1.2 Mục đích nghiên cứu của đề tài

Khảo sát thực tế chủ nhiệm tại lớp 11C9 - Lớp tôi chủ nhiệm tại trườngTHPT Quảng Xương II Đề tài muốn hướng tới việc giáo dục kỹ năng sống chohọc sinh Đồng thời nâng cao nhận thức về năng lực định hướng nghề nghiệp vàphát triển bản thân cho học sinh trong thời đại công nghệ 4.0 Từ đó, đưa ra những

năng sống cho các em Đồng thơi, giáo viên chủ nhiệm phải theo sát, định hướngnghề nghiệp cho học sinh để đất nước không mất đi những nhân lực, trí lực có tốchất Thiết nghĩ, trong công tác giáo dục và đào tạo con người “vừa hồng vừachuyên” thì giáo viên chủ nhiệm đóng một vai trò quan trọng Nếu giáo viên chủnhiệm đi đúng hướng thì xã hội sẽ có những học sinh - con người vừa đủ tài năng

và đạo đức để xây dựng non sông gấm vóc Việt Nam ngày càng trở nên tươi đẹp

Xuất phát từ tâm huyết và niềm trăn trở của một thầy giáo làm công tác chủnhiệm từ khi mới ra trường, qua bao thử thách, rút ra được bao nhiêu bài học kinh

nghiệm, tôi mạnh dạn đề xuất đề tài: Phát huy vai trò của giáo viên chủ nhiệm trong giáo dục kỹ năng sống, hướng tới nâng cao năng lực định hướng nghề nghiệp và phát triển bản thân cho học sinh trong thời đại 4.0.

1.1.4 Nguyên nhân

a Đối với giáo viên chủ nhiệm:

- Đa số giáo viên yêu nghề, tâm huyết, tận tụy với học sinh lớp chủ nhiệm Tuy

nhiên, vẫn còn một số mặt hạn chế:

- Tuổi nghề còn ít, kinh nghiệm chưa nhiều, chưa khôn khéo trong việc nắm bắt

tâm lý học sinh

- Áp lực thi cử, thành tích vẫn còn khiến giáo viên chủ nhiệm cứng nhắc, áp đặt lên

học sinh khiến các em luôn phải gồng mình chạy theo mong muốn của thầy cô màkhông dám lên tiếng để thể hiện quan điểm, ý kiến của mình

- Phương pháp chủ nhiệm chưa thực sự phù hợp, vẫn còn theo cảm xúc cá nhân.

- Ứng dụng CNTT chưa linh hoạt, chưa bắt kịp xu thế của thời đại, chưa hiểu hết

mong muốn và nguyện vọng của học sinh - lứa tuổi có nhiều biến đổi phức tạp vềtâm sinh lý

- Một số giáo viên chưa tâm huyết, chưa truyền được cảm hứng và tạo ấn tượng tốt

trong lòng học sinh

b Đối với học sinh:

- Tâm lý của tuổi mới lớn có nhiều biến động.

- Thói quen ỷ lại, dựa dẫm vào thầy cô, ngại tư duy, ngại học và ngại tìm tòi kiến

thức mới

- Chưa xác định rõ mục tiêu học tập và lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với năng lực

của bản thân

- Đời sống văn hóa, CNTT ngày càng phát triền dẫn đến nhu cầu của học sinh ngày

càng cao (Game, Facebook, Zalo, mạng xã hội…) mà quên đi nhiệm vụ trọng tâmcủa mình là học tập và rèn luyện đạo đức, lối sống

1.2 Mục đích nghiên cứu của đề tài

Khảo sát thực tế chủ nhiệm tại lớp 11C9 - Lớp tôi chủ nhiệm tại trườngTHPT Quảng Xương II Đề tài muốn hướng tới việc giáo dục kỹ năng sống chohọc sinh Đồng thời nâng cao nhận thức về năng lực định hướng nghề nghiệp vàphát triển bản thân cho học sinh trong thời đại công nghệ 4.0 Từ đó, đưa ra những

năng sống cho các em Đồng thơi, giáo viên chủ nhiệm phải theo sát, định hướngnghề nghiệp cho học sinh để đất nước không mất đi những nhân lực, trí lực có tốchất Thiết nghĩ, trong công tác giáo dục và đào tạo con người “vừa hồng vừachuyên” thì giáo viên chủ nhiệm đóng một vai trò quan trọng Nếu giáo viên chủnhiệm đi đúng hướng thì xã hội sẽ có những học sinh - con người vừa đủ tài năng

và đạo đức để xây dựng non sông gấm vóc Việt Nam ngày càng trở nên tươi đẹp

Xuất phát từ tâm huyết và niềm trăn trở của một thầy giáo làm công tác chủnhiệm từ khi mới ra trường, qua bao thử thách, rút ra được bao nhiêu bài học kinh

nghiệm, tôi mạnh dạn đề xuất đề tài: Phát huy vai trò của giáo viên chủ nhiệm trong giáo dục kỹ năng sống, hướng tới nâng cao năng lực định hướng nghề nghiệp và phát triển bản thân cho học sinh trong thời đại 4.0.

1.1.4 Nguyên nhân

a Đối với giáo viên chủ nhiệm:

- Đa số giáo viên yêu nghề, tâm huyết, tận tụy với học sinh lớp chủ nhiệm Tuy

nhiên, vẫn còn một số mặt hạn chế:

- Tuổi nghề còn ít, kinh nghiệm chưa nhiều, chưa khôn khéo trong việc nắm bắt

tâm lý học sinh

- Áp lực thi cử, thành tích vẫn còn khiến giáo viên chủ nhiệm cứng nhắc, áp đặt lên

học sinh khiến các em luôn phải gồng mình chạy theo mong muốn của thầy cô màkhông dám lên tiếng để thể hiện quan điểm, ý kiến của mình

- Phương pháp chủ nhiệm chưa thực sự phù hợp, vẫn còn theo cảm xúc cá nhân.

- Ứng dụng CNTT chưa linh hoạt, chưa bắt kịp xu thế của thời đại, chưa hiểu hết

mong muốn và nguyện vọng của học sinh - lứa tuổi có nhiều biến đổi phức tạp vềtâm sinh lý

- Một số giáo viên chưa tâm huyết, chưa truyền được cảm hứng và tạo ấn tượng tốt

trong lòng học sinh

b Đối với học sinh:

- Tâm lý của tuổi mới lớn có nhiều biến động.

- Thói quen ỷ lại, dựa dẫm vào thầy cô, ngại tư duy, ngại học và ngại tìm tòi kiến

thức mới

- Chưa xác định rõ mục tiêu học tập và lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với năng lực

của bản thân

- Đời sống văn hóa, CNTT ngày càng phát triền dẫn đến nhu cầu của học sinh ngày

càng cao (Game, Facebook, Zalo, mạng xã hội…) mà quên đi nhiệm vụ trọng tâmcủa mình là học tập và rèn luyện đạo đức, lối sống

1.2 Mục đích nghiên cứu của đề tài

Khảo sát thực tế chủ nhiệm tại lớp 11C9 - Lớp tôi chủ nhiệm tại trườngTHPT Quảng Xương II Đề tài muốn hướng tới việc giáo dục kỹ năng sống chohọc sinh Đồng thời nâng cao nhận thức về năng lực định hướng nghề nghiệp vàphát triển bản thân cho học sinh trong thời đại công nghệ 4.0 Từ đó, đưa ra những

chọn nghề nghiệp và phát triển bản thân một cách phù hợp, chủ động và có tráchnhiệm Là năng lực nền tảng giúp học sinh thích ứng với xã hội hiện đại, nơi côngviệc không ngừng thay đổi, đòi hỏi con người phải học tập suốt đời và chủ động

thích nghi Góp phần hình thành những công dân tự chủ, có định hướng rõ ràng, có

trách nhiệm với bản thân và xã hội Giúp học sinh tránh tình trạng học tập, lựachọn nghề nghiệp một cách thụ động, không có mục tiêu hoặc chạy theo xu hướng

xã hội

2.1.4 Vai trò của giáo viên chủ nhiệm

Giáo viên chủ nhiệm giữ vai trò trung tâm trong việc giáo dục kỹ năng sốngcho học sinh, bởi họ là người gần gũi, gắn bó thường xuyên và hiểu rõ tâm lý, hoàncảnh của từng em Thông qua các hoạt động giáo dục, sinh hoạt lớp, trải nghiệm vàtương tác hàng ngày, giáo viên chủ nhiệm không chỉ truyền đạt kiến thức mà còngiúp học sinh rèn luyện các kỹ năng cần thiết như giao tiếp, hợp tác, giải quyết vấn

đề, quản lý cảm xúc và tự học Với sự hướng dẫn tận tâm, linh hoạt và sáng tạo,giáo viên chủ nhiệm có thể tạo dựng môi trường học tập tích cực, giúp học sinhhình thành thói quen tốt, ứng xử văn minh và phát triển toàn diện về nhân cách

Giáo viên chủ nhiệm giữ vai trò quan trọng trong việc định hướng nâng caonăng lực nghề nghiệp và phát triển bản thân cho học sinh Là người gần gũi,thường xuyên theo dõi sự tiến bộ của học sinh, giáo viên chủ nhiệm có điều kiện

để phát hiện sở thích, năng lực, cũng như những khó khăn mà học sinh gặp phảitrong quá trình học tập và lựa chọn hướng đi tương lai Thông qua các buổi sinhhoạt lớp, hoạt động trải nghiệm, tư vấn cá nhân và phối hợp với phụ huynh, giáoviên chủ nhiệm có thể giúp học sinh tự nhận thức bản thân, tìm hiểu nghề nghiệp,xác định mục tiêu học tập và xây dựng kế hoạch phát triển cá nhân phù hợp Trongbối cảnh thời đại 4.0 với nhiều cơ hội và thách thức, vai trò định hướng và đồnghành của giáo viên chủ nhiệm càng trở nên thiết yếu, góp phần giúp học sinh chủđộng, tự tin và vững vàng hơn trên con đường lập thân, lập nghiệp

2.2 Một số phương pháp cụ thể nhằm giáo dục kỹ năng sống, nâng cao năng lực định hướng nghề nghiệp và phát triển bản thân cho học sinh

2.2.1 Một số phương pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh

Phương pháp 1: Kết hợp với phụ huynh học sinh

GVCN giữ vai trò cầu nối quan trọng giữa nhà trường và gia đình trong việcgiáo dục kỹ năng sống cho học sinh Thông qua việc thường xuyên trao đổi, phốihợp với phụ huynh, GVCN nắm bắt được đặc điểm, tính cách và hoàn cảnh củatừng em để có biện pháp giáo dục phù hợp Bên cạnh việc giảng dạy trên lớp, giáoviên chủ nhiệm còn tổ chức các hoạt động trải nghiệm, hướng dẫn học sinh cáchứng xử, giải quyết tình huống trong cuộc sống Khi phối hợp chặt chẽ với phụhuynh, GVCN giúp tạo nên sự thống nhất trong giáo dục, từ đó hình thành cho họcsinh những kỹ năng sống thiết yếu như giao tiếp, hợp tác, tự lập và xử lý vấn đềhiệu quả

Phương pháp 2: Sinh hoạt lớp, trao đổi, thảo luận nhóm theo chủ đề

Sinh hoạt lớp là một trong những hình thức tích cực trong nhà trường, ở đógiáo viên và học sinh lớp chủ nhiệm có thời gian nhìn nhận,đánh giá các hoạt động

chọn nghề nghiệp và phát triển bản thân một cách phù hợp, chủ động và có tráchnhiệm Là năng lực nền tảng giúp học sinh thích ứng với xã hội hiện đại, nơi côngviệc không ngừng thay đổi, đòi hỏi con người phải học tập suốt đời và chủ động

thích nghi Góp phần hình thành những công dân tự chủ, có định hướng rõ ràng, có

trách nhiệm với bản thân và xã hội Giúp học sinh tránh tình trạng học tập, lựachọn nghề nghiệp một cách thụ động, không có mục tiêu hoặc chạy theo xu hướng

xã hội

2.1.4 Vai trò của giáo viên chủ nhiệm

Giáo viên chủ nhiệm giữ vai trò trung tâm trong việc giáo dục kỹ năng sốngcho học sinh, bởi họ là người gần gũi, gắn bó thường xuyên và hiểu rõ tâm lý, hoàncảnh của từng em Thông qua các hoạt động giáo dục, sinh hoạt lớp, trải nghiệm vàtương tác hàng ngày, giáo viên chủ nhiệm không chỉ truyền đạt kiến thức mà còngiúp học sinh rèn luyện các kỹ năng cần thiết như giao tiếp, hợp tác, giải quyết vấn

đề, quản lý cảm xúc và tự học Với sự hướng dẫn tận tâm, linh hoạt và sáng tạo,giáo viên chủ nhiệm có thể tạo dựng môi trường học tập tích cực, giúp học sinhhình thành thói quen tốt, ứng xử văn minh và phát triển toàn diện về nhân cách

Giáo viên chủ nhiệm giữ vai trò quan trọng trong việc định hướng nâng caonăng lực nghề nghiệp và phát triển bản thân cho học sinh Là người gần gũi,thường xuyên theo dõi sự tiến bộ của học sinh, giáo viên chủ nhiệm có điều kiện

để phát hiện sở thích, năng lực, cũng như những khó khăn mà học sinh gặp phảitrong quá trình học tập và lựa chọn hướng đi tương lai Thông qua các buổi sinhhoạt lớp, hoạt động trải nghiệm, tư vấn cá nhân và phối hợp với phụ huynh, giáoviên chủ nhiệm có thể giúp học sinh tự nhận thức bản thân, tìm hiểu nghề nghiệp,xác định mục tiêu học tập và xây dựng kế hoạch phát triển cá nhân phù hợp Trongbối cảnh thời đại 4.0 với nhiều cơ hội và thách thức, vai trò định hướng và đồnghành của giáo viên chủ nhiệm càng trở nên thiết yếu, góp phần giúp học sinh chủđộng, tự tin và vững vàng hơn trên con đường lập thân, lập nghiệp

2.2 Một số phương pháp cụ thể nhằm giáo dục kỹ năng sống, nâng cao năng lực định hướng nghề nghiệp và phát triển bản thân cho học sinh

2.2.1 Một số phương pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh

Phương pháp 1: Kết hợp với phụ huynh học sinh

GVCN giữ vai trò cầu nối quan trọng giữa nhà trường và gia đình trong việcgiáo dục kỹ năng sống cho học sinh Thông qua việc thường xuyên trao đổi, phốihợp với phụ huynh, GVCN nắm bắt được đặc điểm, tính cách và hoàn cảnh củatừng em để có biện pháp giáo dục phù hợp Bên cạnh việc giảng dạy trên lớp, giáoviên chủ nhiệm còn tổ chức các hoạt động trải nghiệm, hướng dẫn học sinh cáchứng xử, giải quyết tình huống trong cuộc sống Khi phối hợp chặt chẽ với phụhuynh, GVCN giúp tạo nên sự thống nhất trong giáo dục, từ đó hình thành cho họcsinh những kỹ năng sống thiết yếu như giao tiếp, hợp tác, tự lập và xử lý vấn đềhiệu quả

Phương pháp 2: Sinh hoạt lớp, trao đổi, thảo luận nhóm theo chủ đề

Sinh hoạt lớp là một trong những hình thức tích cực trong nhà trường, ở đógiáo viên và học sinh lớp chủ nhiệm có thời gian nhìn nhận,đánh giá các hoạt động

của lớp về mọi mặt: nề nếp, học tập, văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao và sâu hơn

đó là nắm bắt được tâm tư, nguyện vọng cũng như những vướng mắc của học sinh.Thiết nghĩ, nếu GVCN biết xây dựng kế hoạch, có quy trình hợp lý thì các tiết sinhhoạt lớp sẽ trở thành khoảng thời gian ý nghĩa và hiệu quả nhất trong giáo dục kỹnăng sống cho học sinh GVCN phải biến các tiết sinh hoạt lớp trở thành khoảngkhông gian riêng tư của thầy thầy và trò, là thời gian của những thấu hiểu và sẻchia chứ không phải là những giây phút ghi lỗi, trách mắng và dọa nạt

Học sinh 11C9 trong tiết sinh hoạt lớp

Phương pháp 3: Lập kế hoạch cụ thể

Ở phương pháp này, tôi sẽ xây dựng một kế hoạch cụ thể bao gồm:

- Xác định những kỹ năng thiết yếu cần giáo dục và rèn luyện cho học sinh.

- Đưa ra các định hướng phát triển năng lực cá nhân, năng lực xã hội, phù hợp với

yêu cầu của Chương trình GDPT 2018

- Tổ chức các hoạt động cụ thể theo tuần, theo tháng.

- Tổng hợp, đánh gía quá trình thực hiện kế hoạch của từng tổ đã được phân công.

- Trích quỹ khen thưởng với những học sinh, tổ nhóm thữ sự nỗ lực, cố gắng và ý

thức xây dựng tập thể lớp vững mạnh

Ví dụ: Theo kế hoạch đầu năm của Chi ủy nhà trường, các lớp theo dõi vàgiới thiệu những học sinh có kết quả học tập và rèn luyện tốt để tham gia học lớpcảm tình Đảng, xem xét kết nạp vào ĐCS Việt Nam Với nội dung này, tôi sẽ lậpmột kế hoạch thi đua và tiêu chí cụ thể cho học sinh Cụ thể:

+ Về học tập: Đạt khá trở lên, có ý thức xây dựng bài, làm bài đầy đủ

Kỹ năng sống góp phần thúc đẩy sự phát triển cá nhân và xã hội, ngăn ngừacác vấn đề xã hội, sức khỏe và bảo vệ quyền con người Các cá nhân thiếu kỹ năngsống là một nguyên nhân làm nảy sinh nhiều vấn đề xã hội Người có kỹ năng sống

sẽ thực hiện những hành vi mang tính xã hội tích cực, góp phần xây dựng các mốiquan hệ tốt đẹp và do vậy giảm bớt tệ nạn xã hội làm cho xã hội lành mạnh

Kỹ năng sống là những kỹ năng mang tính cá nhân và xã hội cần thiết đốivới học sinh giúp họ có khả năng học tập tốt hơn, ứng xử một cách tự tin và hoànthiện bản thân mình trước mọi người Đồng thời, kỹ năng sống cũng giúp biến kiếnthức thành những hành động cụ thể, những thói quen lành mạnh Những người có

kỹ năng sống là những người biết làm cho mình và những người khác được hạnhphúc Giáo dục kỹ năng sống giúp học sinh có bước đệm và là nền tảng chuẩn bịsẵn sàng cho giai đoạn phát triển và hình thành nhân cách của một con người

2.1.2 Định hướng nghề nghiệp và phát triển bản thân

Định hướng nghề nghiệp là việc mỗi cá nhân tự đặt ra các lựa chọn nghềnghiệp trong tương lai cho bản thân Những lựa chọn này phải đảm bảo tính phùhợp với khả năng, sở thích, tính cách, điều kiện gia đình và những yếu tố liên quankhác (mức thu nhập, cơ hội việc làm) Nghề nghiệp còn là một hoạt động mangtính dài lâu và có khi sẽ theo một người đến cả đời, do đó, ngay từ khi còn ngồitrên ghế nhà trường, học sinh trung học cần biết cách định hướng nghề nghiệp để

có kế hoạch chọn ngành, chọn trường phù hợp trong tương lai, rút ngắn thời gianlựa chọn công việc sau khi ra trường

Phát triển bản thân là một quá trình tập trung vào việc cải thiện bản thân,liên tục mở rộng, nâng cao khả năng, bao gồm những hoạt động nhằm tích lũy kiếnthức, phát triển kỹ năng, nâng cao chất lượng cuộc sống và không ngừng theo đuổinhững ước mơ, hoài bão Giúp bản thân nhận ra tiềm năng thực sự của mình Pháttriển bản thân là một quá trình liên tục của sự học hỏi và không bao giờ kết thúc,quá trình này sẽ gặp nhiều khó khăn và thách thức nhưng đem lại lợi ích rất lớncho sự thành công và hạnh phúc của mỗi người

Nâng cao năng lực định hướng nghề nghiệp và phát triển bản thân cho họcsinh là vô cùng quan trọng trong “Kỷ nguyên vươn mình” của dân tộc hiện nay.Nhận thức được tầm quan trọng ấy, giáo viên chủ nhiệm phải nỗi lực và tâm huyết,đồng hành cùng các em trong suốt ba năm học Biết thấu hiểu, sẻ chia những vuibuồn, nắm bắt được tâm tư, nguyện vọng của các em, giúp các em có một môitrường học tập bổ ích và phát triển toàn diện

2.1.3 Năng lực định hướng nghề nghiệp và phát triển bản thân trong Chương trình GDPT 2018

Chương trình GDPT 2018 xác định rõ mục tiêu phát triển toàn diện phẩm

chất và năng lực cho học sinh, trong đó năng lực định hướng nghề nghiệp và phát

triển bản thân là một thành phần quan trọng của năng lực chung mà học sinh cần

đạt được sau quá trình học tập phổ thông

Năng lực định hướng nghề nghiệp và phát triển bản thân là khả năng của họcsinh trong việc nhận thức được đặc điểm bản thân (năng lực, sở thích, giá trị sống),tìm hiểu thế giới nghề nghiệp, từ đó có khả năng xây dựng kế hoạch học tập, lựa

1 MỞ ĐẦU

1.1 Lí do chọn đề tài

1.1.1 Sự thay đổi về định hướng giáo dục trong Chương trình GDPT 2018

Thực hiện Nghị quyết số 88/2014/QH13 ngày 28/11/2014 của Quốc hội vềđổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông, trong nghị quyết quy

định: "Đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông nhằm tạo chuyển

biến căn bản, toàn diện về chất lượng và hiệu quả giáo dục phổ thông; kết hợp dạy chữ, dạy người và định hướng nghề nghiệp; góp phần chuyển nền giáo dục nặng

về truyền thụ kiến thức sang nền giáo dục phát triển toàn diện cả về phẩm chất và năng lực, hài hoà đức, trí, thể, mỹ và phát huy tốt nhất tiềm năng của mỗi học sinh";

Chương trình giáo dục trung học phổ thông giúp học sinh tiếp tục phát triểnnhững phẩm chất, năng lực cần thiết đối với người lao động, ý thức và nhân cáchcông dân, khả năng tự học và ý thức học tập suốt đời, khả năng lựa chọn nghềnghiệp phù hợp với năng lực và sở thích, điều kiện và hoàn cảnh của bản thân đểtiếp tục học lên, học nghề hoặc tham gia vào cuộc sống lao động, khả năng thíchứng với những thay đổi trong bối cảnh toàn cầu hoá và cách mạng công nghiệpmới

Để phát triển được những mục tiêu của chương trình đổi mới, để hướng họcsinh tới những năng lực và phẩm chất tốt đẹp thì thầy giáo, cô giáo đóng vai trò vôcùng quan trọng, đặc biệt là giáo viên chủ nhiệm Giáo viên chủ nhiệm được xemnhư người cha, người mẹ thứ hai trong đời của mỗi học sinh, bởi họ luôn đồnghành, nhắc nhở và định hướng cho các em về mọi mặt, từ ý thức, đạo đức đến họctập và lựa chọn nghề nghiệp

1.1.2 Những kỹ năng và năng lực cần rèn luyện cho học sinh trong thời đại công nghệ 4.0

Trong thời đại công nghệ 4.0, việc giáo dục không chỉ là truyền đạt kiếnthức mà còn cần đặc biệt chú trọng vào phát triển kỹ năng sống cho học sinh Điềunày không chỉ giúp các em tự tin và linh hoạt trong tương lai mà còn tạo nênnhững công dân toàn cầu có ý thức và trách nhiệm

Thời đại 4.0 đặt ra nhiều thách thức mới và đặt ra yêu cầu cao về kỹ năngsống Để tự tin và hiệu quả trong môi trường này, nhà trường cần phải phát triểnnhững kỹ năng sống hiện đại, linh hoạt và tích hợp giúp học sinh trang bị những kĩnăng cần thiết ngay khi còn ngồi trên ghế nhà trường ngoài những kĩ năng sống cơbản phải có Các kĩ năng “không thể thiếu” trong thời đại số bao gồm: kỹ nănggiao tiếp, kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng tư duy sáng tạo và giải quyết vấn đề, kỹnăng quản lý thời gian, kỹ năng xã hội, kỹ năng quản lý cảm xúc, kỹ năng tư duyphản biện, khả năng thích nghi trong mọi môi trường, kỹ năng giải quyết xung đột,

kỹ năng làm việc dưới áp lực… Những kỹ năng này đóng vai trò quan trọng trongviệc xây dựng sự nghiệp, quản lý mối quan hệ và đóng góp tích cực vào xã hội

Thời đại 4.0 đòi hỏi không chỉ những kiến thức về học thuật mà còn đặc biệtchú trọng vào việc phát triển những kĩ năng sống Việc phát triển và rèn luyệnnhững kỹ năng này sẽ giúp con người không chỉ tồn tại, mà còn để dung hòa được

giải pháp thiết thực và hiệu quả trong công tác chủ nhiệm, đào tạo ra những họcsinh chăm ngoan và tương lai sẽ trở thành chủ nhân của đất nước.

1.3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

1.3.1 Đối tượng nghiên cứu: Sáng kiến kinh nghiệm tập trung phân tích thựctrạng và hiệu quả khi đưa ra những giải pháp thiết thực nhằm phát huy vai trò củagiáo viên chủ nhiệm trong công tác quản lý và giáo dục kỹ năng sống cho học sinh

Từ đó, hướng tới phát triển năng lực định hướng nghề nghiệp và phát triển bảnthân cho học sinh khối THPT - những thế hệ trrẻ chuẩn bị rời ghế nhà trường đểdựng xây tương lai của mình

1.3.2 Phạm vi nghiên cứu: Khảo sát các hoạt động tại lớp chủ nhiệm 11C9 theochủ đề, chủ điểm hướng tới giáo dục kỹ năng sống cũng như nâng cao năng lựcđịnh hướng nghề nghiệp và phát triển bản thân cho học sinh

1.4 Phương pháp nghiên cứu

- Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận: sử dụng phương pháp phân tích, tổng

Hoạt động giáo dục kỹ năng sống được hiểu là hoạt động giáo dục giúp cho

người học hình thành và phát triển những thói quen, hành vi, thái độ tích cực, lànhmạnh trong việc ứng xử các tình huống của cuộc sống cá nhân và tham gia đờisống xã hội Qua đó hoàn thiện nhân cách và định hướng phát triển bản thân tốthơn dựa trên nền tảng các giá trị sống theo quy định tại khoản 1 Điều 2 Quy địnhQuản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống và hoạt động giáo dục ngoài giờ chínhkhóa ban hành kèm theo Thông tư 04/2014/TT-BGDĐT

* Vai trò:

Xã hội hiện đại có sự thay đổi toàn diện về nhiều lĩnh vực như: kinh tế, vănhóa,… và lối sống với tốc độ nhanh đã làm nảy sinh những vấn đề mà trước đâycon người chưa gặp, chưa trải nghiệm, chưa phải ứng phó, đương đầu Hoặc cónhững vấn đề đã xuất hiện trước đây, nhưng nó chưa phức tạp, khó khăn và tháchthức như trong xã hội hiện đại Kỹ năng sống chính là hành trang giúp con ngườichuyển những điều đã biết đến để thay đổi hành vi, nhờ đó mà đạt được lối sốnglành mạnh, đảm bảo chất lượng cuộc sống, kỹ năng sống là một phần quan trọngtrong nhân cách con người trong xã hội hiện đại

của lớp về mọi mặt: nề nếp, học tập, văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao và sâu hơn

đó là nắm bắt được tâm tư, nguyện vọng cũng như những vướng mắc của học sinh.Thiết nghĩ, nếu GVCN biết xây dựng kế hoạch, có quy trình hợp lý thì các tiết sinhhoạt lớp sẽ trở thành khoảng thời gian ý nghĩa và hiệu quả nhất trong giáo dục kỹnăng sống cho học sinh GVCN phải biến các tiết sinh hoạt lớp trở thành khoảngkhông gian riêng tư của thầy thầy và trò, là thời gian của những thấu hiểu và sẻchia chứ không phải là những giây phút ghi lỗi, trách mắng và dọa nạt

Học sinh 11C9 trong tiết sinh hoạt lớp

Phương pháp 3: Lập kế hoạch cụ thể

Ở phương pháp này, tôi sẽ xây dựng một kế hoạch cụ thể bao gồm:

- Xác định những kỹ năng thiết yếu cần giáo dục và rèn luyện cho học sinh.

- Đưa ra các định hướng phát triển năng lực cá nhân, năng lực xã hội, phù hợp với

yêu cầu của Chương trình GDPT 2018

- Tổ chức các hoạt động cụ thể theo tuần, theo tháng.

- Tổng hợp, đánh gía quá trình thực hiện kế hoạch của từng tổ đã được phân công.

- Trích quỹ khen thưởng với những học sinh, tổ nhóm thữ sự nỗ lực, cố gắng và ý

thức xây dựng tập thể lớp vững mạnh

Ví dụ: Theo kế hoạch đầu năm của Chi ủy nhà trường, các lớp theo dõi vàgiới thiệu những học sinh có kết quả học tập và rèn luyện tốt để tham gia học lớpcảm tình Đảng, xem xét kết nạp vào ĐCS Việt Nam Với nội dung này, tôi sẽ lậpmột kế hoạch thi đua và tiêu chí cụ thể cho học sinh Cụ thể:

+ Về học tập: Đạt khá trở lên, có ý thức xây dựng bài, làm bài đầy đủ

năng sống cho các em Đồng thơi, giáo viên chủ nhiệm phải theo sát, định hướngnghề nghiệp cho học sinh để đất nước không mất đi những nhân lực, trí lực có tốchất Thiết nghĩ, trong công tác giáo dục và đào tạo con người “vừa hồng vừachuyên” thì giáo viên chủ nhiệm đóng một vai trò quan trọng Nếu giáo viên chủnhiệm đi đúng hướng thì xã hội sẽ có những học sinh - con người vừa đủ tài năng

và đạo đức để xây dựng non sông gấm vóc Việt Nam ngày càng trở nên tươi đẹp

Xuất phát từ tâm huyết và niềm trăn trở của một thầy giáo làm công tác chủnhiệm từ khi mới ra trường, qua bao thử thách, rút ra được bao nhiêu bài học kinh

nghiệm, tôi mạnh dạn đề xuất đề tài: Phát huy vai trò của giáo viên chủ nhiệm trong giáo dục kỹ năng sống, hướng tới nâng cao năng lực định hướng nghề nghiệp và phát triển bản thân cho học sinh trong thời đại 4.0.

1.1.4 Nguyên nhân

a Đối với giáo viên chủ nhiệm:

- Đa số giáo viên yêu nghề, tâm huyết, tận tụy với học sinh lớp chủ nhiệm Tuy

nhiên, vẫn còn một số mặt hạn chế:

- Tuổi nghề còn ít, kinh nghiệm chưa nhiều, chưa khôn khéo trong việc nắm bắt

tâm lý học sinh

- Áp lực thi cử, thành tích vẫn còn khiến giáo viên chủ nhiệm cứng nhắc, áp đặt lên

học sinh khiến các em luôn phải gồng mình chạy theo mong muốn của thầy cô màkhông dám lên tiếng để thể hiện quan điểm, ý kiến của mình

- Phương pháp chủ nhiệm chưa thực sự phù hợp, vẫn còn theo cảm xúc cá nhân.

- Ứng dụng CNTT chưa linh hoạt, chưa bắt kịp xu thế của thời đại, chưa hiểu hết

mong muốn và nguyện vọng của học sinh - lứa tuổi có nhiều biến đổi phức tạp vềtâm sinh lý

- Một số giáo viên chưa tâm huyết, chưa truyền được cảm hứng và tạo ấn tượng tốt

trong lòng học sinh

b Đối với học sinh:

- Tâm lý của tuổi mới lớn có nhiều biến động.

- Thói quen ỷ lại, dựa dẫm vào thầy cô, ngại tư duy, ngại học và ngại tìm tòi kiến

thức mới

- Chưa xác định rõ mục tiêu học tập và lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với năng lực

của bản thân

- Đời sống văn hóa, CNTT ngày càng phát triền dẫn đến nhu cầu của học sinh ngày

càng cao (Game, Facebook, Zalo, mạng xã hội…) mà quên đi nhiệm vụ trọng tâmcủa mình là học tập và rèn luyện đạo đức, lối sống

1.2 Mục đích nghiên cứu của đề tài

Khảo sát thực tế chủ nhiệm tại lớp 11C9 - Lớp tôi chủ nhiệm tại trườngTHPT Quảng Xương II Đề tài muốn hướng tới việc giáo dục kỹ năng sống chohọc sinh Đồng thời nâng cao nhận thức về năng lực định hướng nghề nghiệp vàphát triển bản thân cho học sinh trong thời đại công nghệ 4.0 Từ đó, đưa ra những

Kỹ năng sống góp phần thúc đẩy sự phát triển cá nhân và xã hội, ngăn ngừacác vấn đề xã hội, sức khỏe và bảo vệ quyền con người Các cá nhân thiếu kỹ năngsống là một nguyên nhân làm nảy sinh nhiều vấn đề xã hội Người có kỹ năng sống

sẽ thực hiện những hành vi mang tính xã hội tích cực, góp phần xây dựng các mốiquan hệ tốt đẹp và do vậy giảm bớt tệ nạn xã hội làm cho xã hội lành mạnh

Kỹ năng sống là những kỹ năng mang tính cá nhân và xã hội cần thiết đốivới học sinh giúp họ có khả năng học tập tốt hơn, ứng xử một cách tự tin và hoànthiện bản thân mình trước mọi người Đồng thời, kỹ năng sống cũng giúp biến kiếnthức thành những hành động cụ thể, những thói quen lành mạnh Những người có

kỹ năng sống là những người biết làm cho mình và những người khác được hạnhphúc Giáo dục kỹ năng sống giúp học sinh có bước đệm và là nền tảng chuẩn bịsẵn sàng cho giai đoạn phát triển và hình thành nhân cách của một con người

2.1.2 Định hướng nghề nghiệp và phát triển bản thân

Định hướng nghề nghiệp là việc mỗi cá nhân tự đặt ra các lựa chọn nghềnghiệp trong tương lai cho bản thân Những lựa chọn này phải đảm bảo tính phùhợp với khả năng, sở thích, tính cách, điều kiện gia đình và những yếu tố liên quankhác (mức thu nhập, cơ hội việc làm) Nghề nghiệp còn là một hoạt động mangtính dài lâu và có khi sẽ theo một người đến cả đời, do đó, ngay từ khi còn ngồitrên ghế nhà trường, học sinh trung học cần biết cách định hướng nghề nghiệp để

có kế hoạch chọn ngành, chọn trường phù hợp trong tương lai, rút ngắn thời gianlựa chọn công việc sau khi ra trường

Phát triển bản thân là một quá trình tập trung vào việc cải thiện bản thân,liên tục mở rộng, nâng cao khả năng, bao gồm những hoạt động nhằm tích lũy kiếnthức, phát triển kỹ năng, nâng cao chất lượng cuộc sống và không ngừng theo đuổinhững ước mơ, hoài bão Giúp bản thân nhận ra tiềm năng thực sự của mình Pháttriển bản thân là một quá trình liên tục của sự học hỏi và không bao giờ kết thúc,quá trình này sẽ gặp nhiều khó khăn và thách thức nhưng đem lại lợi ích rất lớncho sự thành công và hạnh phúc của mỗi người

Nâng cao năng lực định hướng nghề nghiệp và phát triển bản thân cho họcsinh là vô cùng quan trọng trong “Kỷ nguyên vươn mình” của dân tộc hiện nay.Nhận thức được tầm quan trọng ấy, giáo viên chủ nhiệm phải nỗi lực và tâm huyết,đồng hành cùng các em trong suốt ba năm học Biết thấu hiểu, sẻ chia những vuibuồn, nắm bắt được tâm tư, nguyện vọng của các em, giúp các em có một môitrường học tập bổ ích và phát triển toàn diện

2.1.3 Năng lực định hướng nghề nghiệp và phát triển bản thân trong Chương trình GDPT 2018

Chương trình GDPT 2018 xác định rõ mục tiêu phát triển toàn diện phẩm

chất và năng lực cho học sinh, trong đó năng lực định hướng nghề nghiệp và phát

triển bản thân là một thành phần quan trọng của năng lực chung mà học sinh cần

đạt được sau quá trình học tập phổ thông

Năng lực định hướng nghề nghiệp và phát triển bản thân là khả năng của họcsinh trong việc nhận thức được đặc điểm bản thân (năng lực, sở thích, giá trị sống),tìm hiểu thế giới nghề nghiệp, từ đó có khả năng xây dựng kế hoạch học tập, lựa

những mối quan hệ xung quanh và đóng góp tích cực vào xã hội ngày càng pháttriển Chính vì vậy, hiện nay, việc giáo dục kĩ năng sống đã được nhiều trường học

áp dụng nhằm tạo nền tảng giáo dục cốt lõi cho học sinh trước khi bước qua cáctrang tiếp theo của cuộc đời

Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh là một trong những nhiệm vụ quantrong và cấp thiết trong xã hội hiện nay Nhất là trong xu hướng chuyển đổi số, khiđất nước đang vươn mình và đổi mới Giáo viên chủ nhiệm cần nâng cao cho các

em học sinh năng lực định hướng nghề nghiệp và phát triển bản thân, bởi đây làhành trang để khi rời ghế nhà trường các em có đủ sự tự tin để lựa chon ngànhnghề mình yêu thích và phù hợp với năng lực của bản thân Thiết nghĩ, khi conngười được làm việc đúng với sở thích, khả năng của mình sẽ tạo nên một hiệu quảlao động tích cực, hướng con người đến những nhận thức và suy nghĩ tích cực, gópphần xây dựng một xã hội văn minh, giàu mạnh

1.1.3 Thực trạng của công tác chủ nhiệm hiện nay

Để một đất nước phát triển bền vững thì công tác giáo dục và đào tạo luônphải được ưu tiên hàng đầu, được ưu tiên tạo mọi điều kiện để phát triển Muốngiáo dục các thế hệ học sinh có tiềm năng và tri thức, những người thầy, người cô

là yếu tố tiên quyết và vô cùng quan trọng, đặc biệt là các giáo viên chủ nhiệm.Thế nhưng số giáo viên có kinh nghiệm làm công tác chủ nhiệm ở hầu hết các đơn

vị trường học còn ít, không đủ trang trải cho các lớp học Vì thế, công tác chủnhiệm có phần hạn chế, hiệu quả giáo dục học sinh chưa cao trong lúc tình trạngđạo đức học sinh có một số biểu hiện xuống cấp đáng lo ngại

Thực tế cho thấy, không ít giáo viên làm công tác chủ nhiệm vẫn còn thụđộng, lệ thuộc quá nhiều ở sự nhắc nhở, chỉ bảo của ban giám hiệu nhà trường Họcòn trông chờ, ỷ lại, chưa thể hiện sự chủ động của mình trong công tác chủ nhiệm.Nhiều giáo viên chủ nhiệm vẫn còn vướng phải một số tồn tại, khuyết điểm phổbiến như:  không kịp thời ngăn chặn các biểu hiện xấu của học sinh khi vụ việc còntrong “bọc”, cách thức xử lý học sinh vi phạm cũng khá “ngẫu hứng”, đôi khikhông đúng phương pháp sư phạm và thiếu tính chuyên nghiệp, dễ vi phạm đạođức nhà giáo, xúc phạm nhân phẩm học sinh, đồng thời gây bực dọc đối với phụhuynh Việc vận dụng yếu tố tâm lý trong giáo dục hành vi học sinh của giáo viêncòn khập khểnh, khô khan, nghèo nàn, đơn điệu, không hài hòa giữa tình và lý,thậm chí mang nặng tính “áp lực, răn đe” buộc học sinh vâng lời tức thời, khônglàm cho học sinh tâm phục, khẩu phục Không kịp thời, còn nóng vội và thiếu kinhnghiệm khi xử lý các vụ việc, thiếu bao dung cần thiết mà thiên về xử phạt Chưathấu hiểu hết nguyên nhân sâu xa dẫn đến những tâm sự riêng của học sinh, chưacùng các em chia sẻ, tháo gỡ những khó khăn, bế tắc, vướng mắc một cách chântình, thực sự Chưa tin tưởng, mạnh dạn bố trí, giao việc để tạo điều kiện thuận lợi,qua đó đánh giá, động viên, khích lệ các em phấn đấu trở thành học sinh tốt

Với sự phát triển của công nghệ hiện đại, trong “Kỷ nguyên vươn mình” củadân tộc, có rất nhiều cơ hội nhưng cũng lắm thách thức đối với học sinh - nhữngchủ nhân tương lai của đất nước Để đưa những thế hệ trẻ đi đúng hướng, góp phầnvào sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước thì giáo viên chủ nhiệm cần phảiphát huy hết vai trò của mình trong công tác quản lý, giáo dục và rèn luyện kỹ

Kỹ năng sống góp phần thúc đẩy sự phát triển cá nhân và xã hội, ngăn ngừacác vấn đề xã hội, sức khỏe và bảo vệ quyền con người Các cá nhân thiếu kỹ năngsống là một nguyên nhân làm nảy sinh nhiều vấn đề xã hội Người có kỹ năng sống

sẽ thực hiện những hành vi mang tính xã hội tích cực, góp phần xây dựng các mốiquan hệ tốt đẹp và do vậy giảm bớt tệ nạn xã hội làm cho xã hội lành mạnh

Kỹ năng sống là những kỹ năng mang tính cá nhân và xã hội cần thiết đốivới học sinh giúp họ có khả năng học tập tốt hơn, ứng xử một cách tự tin và hoànthiện bản thân mình trước mọi người Đồng thời, kỹ năng sống cũng giúp biến kiếnthức thành những hành động cụ thể, những thói quen lành mạnh Những người có

kỹ năng sống là những người biết làm cho mình và những người khác được hạnhphúc Giáo dục kỹ năng sống giúp học sinh có bước đệm và là nền tảng chuẩn bịsẵn sàng cho giai đoạn phát triển và hình thành nhân cách của một con người

2.1.2 Định hướng nghề nghiệp và phát triển bản thân

Định hướng nghề nghiệp là việc mỗi cá nhân tự đặt ra các lựa chọn nghềnghiệp trong tương lai cho bản thân Những lựa chọn này phải đảm bảo tính phùhợp với khả năng, sở thích, tính cách, điều kiện gia đình và những yếu tố liên quankhác (mức thu nhập, cơ hội việc làm) Nghề nghiệp còn là một hoạt động mangtính dài lâu và có khi sẽ theo một người đến cả đời, do đó, ngay từ khi còn ngồitrên ghế nhà trường, học sinh trung học cần biết cách định hướng nghề nghiệp để

có kế hoạch chọn ngành, chọn trường phù hợp trong tương lai, rút ngắn thời gianlựa chọn công việc sau khi ra trường

Phát triển bản thân là một quá trình tập trung vào việc cải thiện bản thân,liên tục mở rộng, nâng cao khả năng, bao gồm những hoạt động nhằm tích lũy kiếnthức, phát triển kỹ năng, nâng cao chất lượng cuộc sống và không ngừng theo đuổinhững ước mơ, hoài bão Giúp bản thân nhận ra tiềm năng thực sự của mình Pháttriển bản thân là một quá trình liên tục của sự học hỏi và không bao giờ kết thúc,quá trình này sẽ gặp nhiều khó khăn và thách thức nhưng đem lại lợi ích rất lớncho sự thành công và hạnh phúc của mỗi người

Nâng cao năng lực định hướng nghề nghiệp và phát triển bản thân cho họcsinh là vô cùng quan trọng trong “Kỷ nguyên vươn mình” của dân tộc hiện nay.Nhận thức được tầm quan trọng ấy, giáo viên chủ nhiệm phải nỗi lực và tâm huyết,đồng hành cùng các em trong suốt ba năm học Biết thấu hiểu, sẻ chia những vuibuồn, nắm bắt được tâm tư, nguyện vọng của các em, giúp các em có một môitrường học tập bổ ích và phát triển toàn diện

2.1.3 Năng lực định hướng nghề nghiệp và phát triển bản thân trong Chương trình GDPT 2018

Chương trình GDPT 2018 xác định rõ mục tiêu phát triển toàn diện phẩm

chất và năng lực cho học sinh, trong đó năng lực định hướng nghề nghiệp và phát

triển bản thân là một thành phần quan trọng của năng lực chung mà học sinh cần

đạt được sau quá trình học tập phổ thông

Năng lực định hướng nghề nghiệp và phát triển bản thân là khả năng của họcsinh trong việc nhận thức được đặc điểm bản thân (năng lực, sở thích, giá trị sống),tìm hiểu thế giới nghề nghiệp, từ đó có khả năng xây dựng kế hoạch học tập, lựa

của lớp về mọi mặt: nề nếp, học tập, văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao và sâu hơn

đó là nắm bắt được tâm tư, nguyện vọng cũng như những vướng mắc của học sinh.Thiết nghĩ, nếu GVCN biết xây dựng kế hoạch, có quy trình hợp lý thì các tiết sinhhoạt lớp sẽ trở thành khoảng thời gian ý nghĩa và hiệu quả nhất trong giáo dục kỹnăng sống cho học sinh GVCN phải biến các tiết sinh hoạt lớp trở thành khoảngkhông gian riêng tư của thầy thầy và trò, là thời gian của những thấu hiểu và sẻchia chứ không phải là những giây phút ghi lỗi, trách mắng và dọa nạt

Học sinh 11C9 trong tiết sinh hoạt lớp

Phương pháp 3: Lập kế hoạch cụ thể

Ở phương pháp này, tôi sẽ xây dựng một kế hoạch cụ thể bao gồm:

- Xác định những kỹ năng thiết yếu cần giáo dục và rèn luyện cho học sinh.

- Đưa ra các định hướng phát triển năng lực cá nhân, năng lực xã hội, phù hợp với

yêu cầu của Chương trình GDPT 2018

- Tổ chức các hoạt động cụ thể theo tuần, theo tháng.

- Tổng hợp, đánh gía quá trình thực hiện kế hoạch của từng tổ đã được phân công.

- Trích quỹ khen thưởng với những học sinh, tổ nhóm thữ sự nỗ lực, cố gắng và ý

thức xây dựng tập thể lớp vững mạnh

Ví dụ: Theo kế hoạch đầu năm của Chi ủy nhà trường, các lớp theo dõi vàgiới thiệu những học sinh có kết quả học tập và rèn luyện tốt để tham gia học lớpcảm tình Đảng, xem xét kết nạp vào ĐCS Việt Nam Với nội dung này, tôi sẽ lậpmột kế hoạch thi đua và tiêu chí cụ thể cho học sinh Cụ thể:

+ Về học tập: Đạt khá trở lên, có ý thức xây dựng bài, làm bài đầy đủ

năng sống cho các em Đồng thơi, giáo viên chủ nhiệm phải theo sát, định hướngnghề nghiệp cho học sinh để đất nước không mất đi những nhân lực, trí lực có tốchất Thiết nghĩ, trong công tác giáo dục và đào tạo con người “vừa hồng vừachuyên” thì giáo viên chủ nhiệm đóng một vai trò quan trọng Nếu giáo viên chủnhiệm đi đúng hướng thì xã hội sẽ có những học sinh - con người vừa đủ tài năng

và đạo đức để xây dựng non sông gấm vóc Việt Nam ngày càng trở nên tươi đẹp

Xuất phát từ tâm huyết và niềm trăn trở của một thầy giáo làm công tác chủnhiệm từ khi mới ra trường, qua bao thử thách, rút ra được bao nhiêu bài học kinh

nghiệm, tôi mạnh dạn đề xuất đề tài: Phát huy vai trò của giáo viên chủ nhiệm trong giáo dục kỹ năng sống, hướng tới nâng cao năng lực định hướng nghề nghiệp và phát triển bản thân cho học sinh trong thời đại 4.0.

1.1.4 Nguyên nhân

a Đối với giáo viên chủ nhiệm:

- Đa số giáo viên yêu nghề, tâm huyết, tận tụy với học sinh lớp chủ nhiệm Tuy

nhiên, vẫn còn một số mặt hạn chế:

- Tuổi nghề còn ít, kinh nghiệm chưa nhiều, chưa khôn khéo trong việc nắm bắt

tâm lý học sinh

- Áp lực thi cử, thành tích vẫn còn khiến giáo viên chủ nhiệm cứng nhắc, áp đặt lên

học sinh khiến các em luôn phải gồng mình chạy theo mong muốn của thầy cô màkhông dám lên tiếng để thể hiện quan điểm, ý kiến của mình

- Phương pháp chủ nhiệm chưa thực sự phù hợp, vẫn còn theo cảm xúc cá nhân.

- Ứng dụng CNTT chưa linh hoạt, chưa bắt kịp xu thế của thời đại, chưa hiểu hết

mong muốn và nguyện vọng của học sinh - lứa tuổi có nhiều biến đổi phức tạp vềtâm sinh lý

- Một số giáo viên chưa tâm huyết, chưa truyền được cảm hứng và tạo ấn tượng tốt

trong lòng học sinh

b Đối với học sinh:

- Tâm lý của tuổi mới lớn có nhiều biến động.

- Thói quen ỷ lại, dựa dẫm vào thầy cô, ngại tư duy, ngại học và ngại tìm tòi kiến

thức mới

- Chưa xác định rõ mục tiêu học tập và lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với năng lực

của bản thân

- Đời sống văn hóa, CNTT ngày càng phát triền dẫn đến nhu cầu của học sinh ngày

càng cao (Game, Facebook, Zalo, mạng xã hội…) mà quên đi nhiệm vụ trọng tâmcủa mình là học tập và rèn luyện đạo đức, lối sống

1.2 Mục đích nghiên cứu của đề tài

Khảo sát thực tế chủ nhiệm tại lớp 11C9 - Lớp tôi chủ nhiệm tại trườngTHPT Quảng Xương II Đề tài muốn hướng tới việc giáo dục kỹ năng sống chohọc sinh Đồng thời nâng cao nhận thức về năng lực định hướng nghề nghiệp vàphát triển bản thân cho học sinh trong thời đại công nghệ 4.0 Từ đó, đưa ra những

1 MỞ ĐẦU

1.1 Lí do chọn đề tài

1.1.1 Sự thay đổi về định hướng giáo dục trong Chương trình GDPT 2018

Thực hiện Nghị quyết số 88/2014/QH13 ngày 28/11/2014 của Quốc hội vềđổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông, trong nghị quyết quy

định: "Đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông nhằm tạo chuyển

biến căn bản, toàn diện về chất lượng và hiệu quả giáo dục phổ thông; kết hợp dạy chữ, dạy người và định hướng nghề nghiệp; góp phần chuyển nền giáo dục nặng

về truyền thụ kiến thức sang nền giáo dục phát triển toàn diện cả về phẩm chất và năng lực, hài hoà đức, trí, thể, mỹ và phát huy tốt nhất tiềm năng của mỗi học sinh";

Chương trình giáo dục trung học phổ thông giúp học sinh tiếp tục phát triểnnhững phẩm chất, năng lực cần thiết đối với người lao động, ý thức và nhân cáchcông dân, khả năng tự học và ý thức học tập suốt đời, khả năng lựa chọn nghềnghiệp phù hợp với năng lực và sở thích, điều kiện và hoàn cảnh của bản thân đểtiếp tục học lên, học nghề hoặc tham gia vào cuộc sống lao động, khả năng thíchứng với những thay đổi trong bối cảnh toàn cầu hoá và cách mạng công nghiệpmới

Để phát triển được những mục tiêu của chương trình đổi mới, để hướng họcsinh tới những năng lực và phẩm chất tốt đẹp thì thầy giáo, cô giáo đóng vai trò vôcùng quan trọng, đặc biệt là giáo viên chủ nhiệm Giáo viên chủ nhiệm được xemnhư người cha, người mẹ thứ hai trong đời của mỗi học sinh, bởi họ luôn đồnghành, nhắc nhở và định hướng cho các em về mọi mặt, từ ý thức, đạo đức đến họctập và lựa chọn nghề nghiệp

1.1.2 Những kỹ năng và năng lực cần rèn luyện cho học sinh trong thời đại công nghệ 4.0

Trong thời đại công nghệ 4.0, việc giáo dục không chỉ là truyền đạt kiếnthức mà còn cần đặc biệt chú trọng vào phát triển kỹ năng sống cho học sinh Điềunày không chỉ giúp các em tự tin và linh hoạt trong tương lai mà còn tạo nênnhững công dân toàn cầu có ý thức và trách nhiệm

Thời đại 4.0 đặt ra nhiều thách thức mới và đặt ra yêu cầu cao về kỹ năngsống Để tự tin và hiệu quả trong môi trường này, nhà trường cần phải phát triểnnhững kỹ năng sống hiện đại, linh hoạt và tích hợp giúp học sinh trang bị những kĩnăng cần thiết ngay khi còn ngồi trên ghế nhà trường ngoài những kĩ năng sống cơbản phải có Các kĩ năng “không thể thiếu” trong thời đại số bao gồm: kỹ nănggiao tiếp, kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng tư duy sáng tạo và giải quyết vấn đề, kỹnăng quản lý thời gian, kỹ năng xã hội, kỹ năng quản lý cảm xúc, kỹ năng tư duyphản biện, khả năng thích nghi trong mọi môi trường, kỹ năng giải quyết xung đột,

kỹ năng làm việc dưới áp lực… Những kỹ năng này đóng vai trò quan trọng trongviệc xây dựng sự nghiệp, quản lý mối quan hệ và đóng góp tích cực vào xã hội

Thời đại 4.0 đòi hỏi không chỉ những kiến thức về học thuật mà còn đặc biệtchú trọng vào việc phát triển những kĩ năng sống Việc phát triển và rèn luyệnnhững kỹ năng này sẽ giúp con người không chỉ tồn tại, mà còn để dung hòa được

của lớp về mọi mặt: nề nếp, học tập, văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao và sâu hơn

đó là nắm bắt được tâm tư, nguyện vọng cũng như những vướng mắc của học sinh.Thiết nghĩ, nếu GVCN biết xây dựng kế hoạch, có quy trình hợp lý thì các tiết sinhhoạt lớp sẽ trở thành khoảng thời gian ý nghĩa và hiệu quả nhất trong giáo dục kỹnăng sống cho học sinh GVCN phải biến các tiết sinh hoạt lớp trở thành khoảngkhông gian riêng tư của thầy thầy và trò, là thời gian của những thấu hiểu và sẻchia chứ không phải là những giây phút ghi lỗi, trách mắng và dọa nạt

Học sinh 11C9 trong tiết sinh hoạt lớp

Phương pháp 3: Lập kế hoạch cụ thể

Ở phương pháp này, tôi sẽ xây dựng một kế hoạch cụ thể bao gồm:

- Xác định những kỹ năng thiết yếu cần giáo dục và rèn luyện cho học sinh.

- Đưa ra các định hướng phát triển năng lực cá nhân, năng lực xã hội, phù hợp với

yêu cầu của Chương trình GDPT 2018

- Tổ chức các hoạt động cụ thể theo tuần, theo tháng.

- Tổng hợp, đánh gía quá trình thực hiện kế hoạch của từng tổ đã được phân công.

- Trích quỹ khen thưởng với những học sinh, tổ nhóm thữ sự nỗ lực, cố gắng và ý

thức xây dựng tập thể lớp vững mạnh

Ví dụ: Theo kế hoạch đầu năm của Chi ủy nhà trường, các lớp theo dõi vàgiới thiệu những học sinh có kết quả học tập và rèn luyện tốt để tham gia học lớpcảm tình Đảng, xem xét kết nạp vào ĐCS Việt Nam Với nội dung này, tôi sẽ lậpmột kế hoạch thi đua và tiêu chí cụ thể cho học sinh Cụ thể:

+ Về học tập: Đạt khá trở lên, có ý thức xây dựng bài, làm bài đầy đủ

năng sống cho các em Đồng thơi, giáo viên chủ nhiệm phải theo sát, định hướngnghề nghiệp cho học sinh để đất nước không mất đi những nhân lực, trí lực có tốchất Thiết nghĩ, trong công tác giáo dục và đào tạo con người “vừa hồng vừachuyên” thì giáo viên chủ nhiệm đóng một vai trò quan trọng Nếu giáo viên chủnhiệm đi đúng hướng thì xã hội sẽ có những học sinh - con người vừa đủ tài năng

và đạo đức để xây dựng non sông gấm vóc Việt Nam ngày càng trở nên tươi đẹp

Xuất phát từ tâm huyết và niềm trăn trở của một thầy giáo làm công tác chủnhiệm từ khi mới ra trường, qua bao thử thách, rút ra được bao nhiêu bài học kinh

nghiệm, tôi mạnh dạn đề xuất đề tài: Phát huy vai trò của giáo viên chủ nhiệm trong giáo dục kỹ năng sống, hướng tới nâng cao năng lực định hướng nghề nghiệp và phát triển bản thân cho học sinh trong thời đại 4.0.

1.1.4 Nguyên nhân

a Đối với giáo viên chủ nhiệm:

- Đa số giáo viên yêu nghề, tâm huyết, tận tụy với học sinh lớp chủ nhiệm Tuy

nhiên, vẫn còn một số mặt hạn chế:

- Tuổi nghề còn ít, kinh nghiệm chưa nhiều, chưa khôn khéo trong việc nắm bắt

tâm lý học sinh

- Áp lực thi cử, thành tích vẫn còn khiến giáo viên chủ nhiệm cứng nhắc, áp đặt lên

học sinh khiến các em luôn phải gồng mình chạy theo mong muốn của thầy cô màkhông dám lên tiếng để thể hiện quan điểm, ý kiến của mình

- Phương pháp chủ nhiệm chưa thực sự phù hợp, vẫn còn theo cảm xúc cá nhân.

- Ứng dụng CNTT chưa linh hoạt, chưa bắt kịp xu thế của thời đại, chưa hiểu hết

mong muốn và nguyện vọng của học sinh - lứa tuổi có nhiều biến đổi phức tạp vềtâm sinh lý

- Một số giáo viên chưa tâm huyết, chưa truyền được cảm hứng và tạo ấn tượng tốt

trong lòng học sinh

b Đối với học sinh:

- Tâm lý của tuổi mới lớn có nhiều biến động.

- Thói quen ỷ lại, dựa dẫm vào thầy cô, ngại tư duy, ngại học và ngại tìm tòi kiến

thức mới

- Chưa xác định rõ mục tiêu học tập và lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với năng lực

của bản thân

- Đời sống văn hóa, CNTT ngày càng phát triền dẫn đến nhu cầu của học sinh ngày

càng cao (Game, Facebook, Zalo, mạng xã hội…) mà quên đi nhiệm vụ trọng tâmcủa mình là học tập và rèn luyện đạo đức, lối sống

1.2 Mục đích nghiên cứu của đề tài

Khảo sát thực tế chủ nhiệm tại lớp 11C9 - Lớp tôi chủ nhiệm tại trườngTHPT Quảng Xương II Đề tài muốn hướng tới việc giáo dục kỹ năng sống chohọc sinh Đồng thời nâng cao nhận thức về năng lực định hướng nghề nghiệp vàphát triển bản thân cho học sinh trong thời đại công nghệ 4.0 Từ đó, đưa ra những