Lí do chọn đề tài Sáng kiến thuộc giải pháp tác nghiệp; nội dung chính của giải pháp là Tíchhợp văn học và âm nhạc trong dạy học Địa lí 12 - Phần Địa lí nông nghiệp”.Tính mới của sáng ki
Mục đích nghiên cứu
Tích hợp văn học và âm nhạc trong dạy học Địa lí 12, đặc biệt là phần Địa lí ngành nông nghiệp, là một phương pháp đổi mới và sáng tạo Hướng tiếp cận này không chỉ tăng cường tính trực quan mà còn khơi dậy cảm xúc và sự hứng thú cho học sinh, giúp họ tiếp thu những kiến thức thường khô khan một cách hiệu quả hơn.
12 - Phần Địa lí ngành nông nghiệp là: học theo lối ghi nhớ máy móc, dẫn đến khó tiếp thu, mau quên, nhất là với phần
“Địa lí ngành nông nghiệp”.
Khảo sát đầu năm và trong quá trình ôn thi cho thấy học sinh lớp 12B9 rất hứng thú với các hoạt động sáng tạo như nghe nhạc, làm thơ và kể chuyện.
- đây là điều kiện thuận lợi để tích hợp văn học, âm nhạc vào nội dung bài học.
Quảng Xương, Thanh Hóa, nổi bật với nhiều chất liệu văn hóa dân gian phong phú như ca dao, hò vè, dân ca và nghề nông truyền thống Những tài liệu này là nguồn tư liệu quý giá, có thể được lồng ghép hiệu quả vào bài giảng, giúp nâng cao chất lượng giáo dục và bảo tồn văn hóa địa phương.
Giáo viên bộ môn Địa lí và tổ chuyên môn nhà trường đang tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy, sẵn sàng áp dụng các hình thức dạy học tích hợp để nâng cao chất lượng ôn tập cho học sinh lớp cuối cấp.
Căn cứ vào Chương trình giáo dục phổ thông hiện hành và các văn bản chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra và đánh giá của Bộ GD&ĐT, việc áp dụng các phương pháp giảng dạy mới là cần thiết để nâng cao chất lượng giáo dục.
Căn cứ vào Kế hoạch chuyên môn năm học 2024-2025 của Trường THPT
Căn cứ vào thực trạng học sinh lớp 12B9 & 12B10 trong giai đoạn ôn thi tốt nghiệp THPT và định hướng nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.
Với mong muốn nâng cao chất lượng giảng dạy và đáp ứng yêu cầu đổi mới, tôi đã chủ động học hỏi và trao đổi trong các đợt tập huấn Gần đây, tôi mạnh dạn áp dụng phương pháp tích hợp âm nhạc và văn học vào giảng dạy môn Địa lí Qua quá trình thử nghiệm, phương pháp này đã mang lại hiệu quả tích cực tại đơn vị.
Nghiên cứu và hoàn thiện sáng kiến này mang lại ý nghĩa thực tiễn rõ rệt, mở ra hướng tiếp cận mới trong việc tích hợp liên môn âm nhạc và văn học vào dạy học địa lí, phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục Các biện pháp đề xuất có tính ứng dụng cao, dễ triển khai và nhân rộng, xuất phát từ thực tiễn giảng dạy nhiều năm Sáng kiến này không chỉ giúp tôi nâng cao chuyên môn mà còn hiểu sâu hơn về liên kết kiến thức liên môn, góp phần tích cực vào việc phát huy năng lực và phẩm chất học sinh thông qua phương pháp dạy học tích cực, sáng tạo và hấp dẫn hơn.
Xuất phát từ điều kiện, hoàn cảnh trên mà tôi mạnh dạn đề xuất sáng kiến
Tích hợp văn học và âm nhạc vào giảng dạy địa lý lớp 12 trong ngành nông nghiệp nhằm nâng cao hứng thú và sự sáng tạo của học sinh THPT tại trường Quảng Xương 2 Việc áp dụng các yếu tố nghệ thuật này không chỉ giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách sinh động mà còn khơi dậy niềm đam mê học tập, từ đó cải thiện hiệu quả giáo dục.
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
Trong những năm học trước, việc giảng dạy Địa lí nông nghiệp tại Trường THPT Quảng Xương 2 chủ yếu áp dụng phương pháp truyền thống kết hợp hiện đại Giáo viên sử dụng các kỹ thuật như thuyết trình, giảng giải, đàm thoại, khai thác bản đồ và làm việc nhóm để giúp học sinh tiếp thu kiến thức, rèn luyện kỹ năng và phát triển phẩm chất, năng lực theo định hướng đổi mới giáo dục.
Âm nhạc không chỉ làm tăng hứng thú học tập mà còn nuôi dưỡng cảm xúc và tạo ra sự tích cực, chủ động, sáng tạo trong học sinh Đồng thời, âm nhạc giúp gắn kết kiến thức với trải nghiệm thực tiễn, mang lại những lợi ích toàn diện cho quá trình giáo dục.
Dạy học tích hợp mang lại tính thực tiễn cao, tạo hứng thú cho học sinh và phát triển tư duy tổng hợp Việc lồng ghép văn học và âm nhạc vào dạy học Địa lí 12, đặc biệt trong phần nông nghiệp, giúp học sinh cảm nhận sâu sắc về địa lí tự nhiên Việt Nam Âm nhạc kích thích cảm xúc và ghi nhớ, làm cho việc học trở nên thú vị hơn Sự kết hợp này không chỉ làm cho kiến thức Địa lí trở nên sinh động mà còn giúp học sinh tiếp thu một cách nhẹ nhàng và sâu sắc, phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay.
2.2.6 Kế hoạch thực hiện sáng kiến
Căn cứ xây dựng: Dựa trên Nghị quyết 29-NQ/TW và chỉ đạo chuyên môn từ Bộ, Sở GD&ĐT.
Lựa chọn tác phẩm văn học và âm nhạc phù hợp để tích hợp vào bài giảng Địa lí lớp 12 về Nông nghiệp là rất quan trọng, nhằm đảm bảo tính hấp dẫn và phát triển phẩm chất, năng lực của học sinh mà không gây quá tải cho các em.
Lịch trình thực hiện: Từ tháng 2 đến tháng 5 năm 2025 (giai đoạn ôn thi tốt nghiệp THPT)
Thời gian Nội dung công việc Người thực hiện Ghi chú
- Xây dựng đề cương chuyên đề tích hợp
- Khảo sát thực trạng học tập và hứng thú học Địa lí ngành nông nghiệp ở lớp 12
Có thể dùng phiếu khảo sát hoặc hỏi nhanh
Sưu tầm tư liệu văn học, ca dao, thơ, bài hát có nội dung liên quan đến nông nghiệp, vùng miền, người nông dân
- Phân loại theo chủ đề nội dung bài học Địa lí 12
GV Địa lí + tổ chuyên môn
- Ưu tiên chất liệu gắn với vùng Quảng Xương - Thanh Hóa
Thiết kế giáo án tích hợp (chủ đề: ngành trồng trọt, chăn nuôi, vùng nông nghiệp trọng điểm…)
- Chuẩn bị đồ dùng dạy học: video, nhạc, hình ảnh minh họa
GV Địa lí + tổ chuyên môn
Sử dụng PowerPoint, video YouTube, nhạc nền
Tổ chức 1-2 tiết dạy thử nghiệm tích hợp cho lớp
GV Địa lí + tổ chuyên môn
Tiết dạy kết hợp nhóm, thảo những kết luận xác đáng về những trở ngại, giá trị, định hướng năng lực được hình thành ở học sinh.
1.4.2.4 Phương pháp thực nghiệm sư phạm
Mục đích của thực nghiệm là đánh giá hiệu quả của các giải pháp nhằm khuyến khích học sinh trở nên tích cực và chủ động hơn trong việc tiếp thu kiến thức Điều này đặc biệt quan trọng trong việc học phần Địa lí tự nhiên lớp 12, một môn học thường bị nhiều học sinh cho là khô khan và khó hiểu.
Nội dung thực nghiệm: “Tích hợp văn học và âm nhạc trong dạy học địa lí 12
- Phần Địa lí tự nhiên”. Đối tượng thực nghiệm: Học sinh lớp 12 trường THPT Trung Giáp.
1.4.3 Phương pháp thống kê toán học
Xử lý kết quả điều tra và thực nghiệm sư phạm để phân tích và đánh giá hiệu quả của các biện pháp đề xuất dựa trên những kết quả thu được.
1.5 Các bước thực hiện giải pháp
Bước 1: Khai thác nguồn tài nguyên internet, tài liệu trong sách và sử dụng một số phần mềm để thiết kế thiết bị dạy học.
Bước 2: Thiết kế giáo án, giáo viên cần xây dựng các hoạt động học tập kết hợp giữa văn học và âm nhạc, cụ thể là xác định nội dung cần tích hợp và minh họa bằng các đoạn thơ, đoạn văn hoặc bài hát phù hợp.
Bước 3: Thực hiện kế hoạch dạy học.
Bước 4: Đánh giá kết quả ứng dụng bài giảng.
- Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến:
+ Các văn bản quy phạm pháp luật của ngành giáo dục về nhiệm vụ giáo dục địa lí.
+ Học liệu, tài liệu môn địa lí cấp THPT.
+ Đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh trong nhà trường.
+ Cơ sở vật chất để thực hiện các hoạt động giáo dục bộ môn.
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
Các phương pháp nghiên cứu
Phương pháp nghiên cứu lý thuyết
Nghiên cứu tài liệu tâm lý học, giáo dục học, và các nguồn tư liệu như sách, báo, thơ, văn nhằm xác định cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc thiết kế và tổ chức nội dung tích hợp văn học và âm nhạc trong dạy học Địa lý lớp 12.
- Phần Địa lí tự nhiên.
Phương pháp thống kê toán học
Xử lý kết quả điều tra và thực nghiệm sư phạm là bước quan trọng để phân tích và đánh giá hiệu quả của các biện pháp đề xuất Căn cứ vào những kết quả này, chúng ta có thể đưa ra những nhận định chính xác về tính khả thi và hiệu quả của các phương pháp đã áp dụng.
Các bước thực hiện giải pháp
Bước 1: Khai thác nguồn tài nguyên internet, tài liệu trong sách và sử dụng một số phần mềm để thiết kế thiết bị dạy học.
Bước 2: Thiết kế giáo án, giáo viên cần xây dựng các hoạt động học tập kết hợp giữa văn học và âm nhạc, cụ thể là xác định nội dung cần tích hợp và minh họa bằng các đoạn thơ, đoạn văn hoặc bài hát phù hợp.
Bước 3: Thực hiện kế hoạch dạy học.
Bước 4: Đánh giá kết quả ứng dụng bài giảng.
- Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến:
+ Các văn bản quy phạm pháp luật của ngành giáo dục về nhiệm vụ giáo dục địa lí.
+ Học liệu, tài liệu môn địa lí cấp THPT.
+ Đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh trong nhà trường.
+ Cơ sở vật chất để thực hiện các hoạt động giáo dục bộ môn.
Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
Trong những năm học trước, việc giảng dạy Địa lí nông nghiệp tại Trường THPT Quảng Xương 2 chủ yếu áp dụng phương pháp truyền thống kết hợp hiện đại Giáo viên sử dụng các kỹ thuật như thuyết trình, giảng giải, đàm thoại, khai thác bản đồ, và làm việc nhóm để giúp học sinh tiếp thu kiến thức, rèn luyện kỹ năng và phát triển phẩm chất, năng lực theo định hướng đổi mới giáo dục.
Âm nhạc không chỉ tăng cường hứng thú học tập mà còn nuôi dưỡng cảm xúc và tạo ra sự tích cực, chủ động, sáng tạo trong học sinh Đồng thời, âm nhạc giúp gắn kết kiến thức với trải nghiệm thực tiễn, mang lại những lợi ích toàn diện cho quá trình giáo dục.
Dạy học tích hợp mang lại tính thực tiễn cao, tạo hứng thú và giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách tự nhiên, phát triển tư duy tổng hợp và khả năng ứng dụng Việc lồng ghép văn học và âm nhạc vào dạy học Địa lí 12, đặc biệt trong phần nông nghiệp, giúp học sinh cảm nhận sâu sắc về địa lí tự nhiên Việt Nam qua góc nhìn văn học Âm nhạc kích thích cảm xúc và ghi nhớ, làm cho việc học trở nên thú vị và tích cực hơn Sự kết hợp này không chỉ làm cho kiến thức Địa lí trở nên sinh động và hấp dẫn mà còn tạo không khí vui vẻ, gần gũi trong lớp học, giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách nhẹ nhàng và sâu sắc, phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay.
2.2.6 Kế hoạch thực hiện sáng kiến
Căn cứ xây dựng: Dựa trên Nghị quyết 29-NQ/TW và chỉ đạo chuyên môn từ Bộ, Sở GD&ĐT.
Lựa chọn các tác phẩm văn học và âm nhạc phù hợp để tích hợp vào bài giảng Địa lí lớp 12 về Nông nghiệp nhằm đảm bảo tính hấp dẫn, đồng thời phát triển phẩm chất và năng lực của học sinh mà không gây quá tải.
Lịch trình thực hiện: Từ tháng 2 đến tháng 5 năm 2025 (giai đoạn ôn thi tốt nghiệp THPT)
Thời gian Nội dung công việc Người thực hiện Ghi chú
- Xây dựng đề cương chuyên đề tích hợp
- Khảo sát thực trạng học tập và hứng thú học Địa lí ngành nông nghiệp ở lớp 12
Có thể dùng phiếu khảo sát hoặc hỏi nhanh
Sưu tầm tư liệu văn học, ca dao, thơ, bài hát có nội dung liên quan đến nông nghiệp, vùng miền, người nông dân
- Phân loại theo chủ đề nội dung bài học Địa lí 12
GV Địa lí + tổ chuyên môn
- Ưu tiên chất liệu gắn với vùng Quảng Xương - Thanh Hóa
Thiết kế giáo án tích hợp (chủ đề: ngành trồng trọt, chăn nuôi, vùng nông nghiệp trọng điểm…)
- Chuẩn bị đồ dùng dạy học: video, nhạc, hình ảnh minh họa
GV Địa lí + tổ chuyên môn
Sử dụng PowerPoint, video YouTube, nhạc nền
Tổ chức 1-2 tiết dạy thử nghiệm tích hợp cho lớp
GV Địa lí + tổ chuyên môn
Tiết dạy kết hợp nhóm, thảo những kết luận xác đáng về những trở ngại, giá trị, định hướng năng lực được hình thành ở học sinh.
1.4.2.4 Phương pháp thực nghiệm sư phạm
Mục đích của thực nghiệm là đánh giá hiệu quả của các giải pháp nhằm khuyến khích học sinh chủ động và tích cực hơn trong việc tiếp thu kiến thức về Địa lí tự nhiên lớp 12, một môn học thường được nhiều học sinh cho là khô khan và khó hiểu.
Nội dung thực nghiệm: “Tích hợp văn học và âm nhạc trong dạy học địa lí 12
- Phần Địa lí tự nhiên”. Đối tượng thực nghiệm: Học sinh lớp 12 trường THPT Trung Giáp.
1.4.3 Phương pháp thống kê toán học
Xử lý kết quả điều tra và thực nghiệm sư phạm là bước quan trọng để phân tích và đánh giá hiệu quả của các biện pháp đề xuất dựa trên những dữ liệu thu thập được.
1.5 Các bước thực hiện giải pháp
Bước 1: Khai thác nguồn tài nguyên internet, tài liệu trong sách và sử dụng một số phần mềm để thiết kế thiết bị dạy học.
Bước 2: Thiết kế giáo án, giáo viên cần xây dựng các hoạt động học tập kết hợp giữa văn học và âm nhạc, cụ thể là xác định nội dung cần tích hợp và minh họa bằng các đoạn thơ, đoạn văn hoặc bài hát phù hợp.
Bước 3: Thực hiện kế hoạch dạy học.
Bước 4: Đánh giá kết quả ứng dụng bài giảng.
- Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến:
+ Các văn bản quy phạm pháp luật của ngành giáo dục về nhiệm vụ giáo dục địa lí.
+ Học liệu, tài liệu môn địa lí cấp THPT.
+ Đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh trong nhà trường.
+ Cơ sở vật chất để thực hiện các hoạt động giáo dục bộ môn.
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
Chương trình giáo dục phổ thông 2018 tập trung vào việc phát triển năng lực học sinh thông qua việc tổ chức hoạt động học tập tích cực, nhằm khai thác khả năng tư duy, cảm xúc và sự sáng tạo của các em.
Dạy học tích hợp liên môn là một phương pháp quan trọng giúp học sinh áp dụng kiến thức từ nhiều lĩnh vực khác nhau để giải quyết các vấn đề thực tiễn, từ đó tạo ra hứng thú và nâng cao hiệu quả học tập.
Văn học và âm nhạc đóng vai trò quan trọng trong giáo dục, không chỉ nuôi dưỡng tâm hồn mà còn hỗ trợ học sinh trong việc ghi nhớ kiến thức khoa học thông qua hình ảnh, cảm xúc và giai điệu.
Phương pháp dạy học lấy học sinh làm trung tâm thúc đẩy việc phát triển các hoạt động học tập tích cực, sáng tạo và đa dạng, đồng thời gắn liền với thực tiễn cuộc sống của học sinh.
Trong thực tế giảng dạy tại lớp 12B9 - Trường THPT Quảng Xương 2,nhiều học sinh không chọn khối C hoặc không chuyên môn Địa lí, do đó thường
Âm nhạc không chỉ tăng cường hứng thú học tập mà còn nuôi dưỡng cảm xúc và tạo ra sự tích cực, chủ động, sáng tạo trong học sinh Đồng thời, âm nhạc giúp gắn kết kiến thức với trải nghiệm thực tiễn, mang lại những lợi ích toàn diện cho quá trình giáo dục.
Dạy học tích hợp mang lại tính thực tiễn cao, tạo hứng thú và giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách tự nhiên, phát triển tư duy tổng hợp và khả năng ứng dụng Việc lồng ghép văn học và âm nhạc vào dạy học Địa lí 12, đặc biệt trong phần nông nghiệp, giúp học sinh cảm nhận sâu sắc về địa lí tự nhiên Việt Nam qua góc nhìn văn học Âm nhạc kích thích cảm xúc và ghi nhớ, làm cho việc học trở nên thú vị và tích cực hơn Sự kết hợp này không chỉ làm cho kiến thức Địa lí trở nên sinh động và hấp dẫn mà còn tạo không khí vui vẻ, gần gũi trong lớp học, giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách nhẹ nhàng và sâu sắc, phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay.
2.2.6 Kế hoạch thực hiện sáng kiến
Căn cứ xây dựng: Dựa trên Nghị quyết 29-NQ/TW và chỉ đạo chuyên môn từ Bộ, Sở GD&ĐT.
Lựa chọn các tác phẩm văn học và âm nhạc phù hợp để tích hợp vào bài giảng Địa lí lớp 12 về Nông nghiệp nhằm đảm bảo tính hấp dẫn, đồng thời phát triển phẩm chất và năng lực của học sinh mà không gây quá tải.
Lịch trình thực hiện: Từ tháng 2 đến tháng 5 năm 2025 (giai đoạn ôn thi tốt nghiệp THPT)
Thời gian Nội dung công việc Người thực hiện Ghi chú
- Xây dựng đề cương chuyên đề tích hợp
- Khảo sát thực trạng học tập và hứng thú học Địa lí ngành nông nghiệp ở lớp 12
Có thể dùng phiếu khảo sát hoặc hỏi nhanh
Sưu tầm tư liệu văn học, ca dao, thơ, bài hát có nội dung liên quan đến nông nghiệp, vùng miền, người nông dân
- Phân loại theo chủ đề nội dung bài học Địa lí 12
GV Địa lí + tổ chuyên môn
- Ưu tiên chất liệu gắn với vùng Quảng Xương - Thanh Hóa
Thiết kế giáo án tích hợp (chủ đề: ngành trồng trọt, chăn nuôi, vùng nông nghiệp trọng điểm…)
- Chuẩn bị đồ dùng dạy học: video, nhạc, hình ảnh minh họa
GV Địa lí + tổ chuyên môn
Sử dụng PowerPoint, video YouTube, nhạc nền
Tổ chức 1-2 tiết dạy thử nghiệm tích hợp cho lớp
GV Địa lí + tổ chuyên môn
Tiết dạy kết hợp nhóm, thảo những kết luận xác đáng về những trở ngại, giá trị, định hướng năng lực được hình thành ở học sinh.
1.4.2.4 Phương pháp thực nghiệm sư phạm
Mục đích của thực nghiệm là đánh giá hiệu quả của các giải pháp nhằm khuyến khích học sinh chủ động và tích cực hơn trong việc tiếp thu kiến thức về Địa lí tự nhiên lớp 12, một môn học thường được nhiều học sinh cho là khô khan và khó hiểu.
Nội dung thực nghiệm: “Tích hợp văn học và âm nhạc trong dạy học địa lí 12
- Phần Địa lí tự nhiên”. Đối tượng thực nghiệm: Học sinh lớp 12 trường THPT Trung Giáp.
1.4.3 Phương pháp thống kê toán học