Môn học xã hội học Đại cương bằng nhãn quan xã hội học và các lý thuyết Đã học hãy phân tích một sự kiện hiện tượng xã hội nào Đó trong chủ Đề 1 tội phạm tại việt nam hiện nay

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI & NHÂN VĂNKHOA XÃ HỘI HỌC ----BÀI TIỂU LUẬN CUỐI KỲ MÔN HỌC: XÃ HỘI HỌC ĐẠI CƯƠNG Bằng nhãn quan xã hội học và cá

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI & NHÂN VĂN

KHOA XÃ HỘI HỌC

 BÀI TIỂU LUẬN CUỐI KỲ MÔN HỌC: XÃ HỘI HỌC ĐẠI CƯƠNG Bằng nhãn quan xã hội học và các lý thuyết đã học hãy phân tích một sự kiện/ hiện tượng xã hội nào đó trong chủ đề:

1 Tội phạm tại Việt Nam hiện nay

2 Việc bắt chước hoặc chạy theo trào lưu/ xu hướng đang nổi bật/ nhận được nhiều quan tâm trên mạng xã hội của sinh viên Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay

Giảng viên bộ môn : ThS Trần Thị Bích Liên

Sinh viên :

Võ Khánh Duy 2456090029

Đinh Đức Duy 2456090030 Lớp : Xã hội học Đại cương - K30

Mã học phần : 2420XHH018L01

LỜI MỞ ĐẦU

Để bài cuối kỳ môn Xã hội học Đại cương được hoàn thành, đầu tiên em xingửi lời cảm ơn chân thành đến giảng viên Trần Thị Bích Liên đã đồng hành cùng emtrong suốt quá trình học tập vừa qua

Đối với em, đây là cơ hội tuyệt vời để có thể sử dụng những kiến thức đã họcvào các vấn đề xã hội thực tiễn hiện nay

Trong quá trình học tập vừa qua, em may mắn gặp được cô Trần Thị BíchLiên, một người giảng viên thân thiện, luôn tận tình cung cấp cho sinh viên tụi emnhững kiến thức hữu ích không chỉ trong môn học mà cả trong đời sống thực tế - thứ

đã giúp cho em hoàn thành bài tiểu luận lần này

Với tầm hiểu biết còn hạn chế, bài tiểu luận này chắc chắn sẽ không tránh khỏicác sai sót Em kính mong cô Trần Thị Bích Liên có thể góp ý để em rút thêm kinhnghiệm từ bài tập lần này cũng như để những bài tiểu luận trong tương lai của em sẽđược hoàn chỉnh hơn

Trân trọng./Sinh viênĐinh Đức Duy

MỤC LỤC PHẦN 1: Câu 1

Phần A: Mở đầu

1 Lý do chọn đề tài 5

2 Phương pháp thu thập thông tin 5

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 5

Phần B: Phân tích 1 Thực trạng tội phạm thanh thiếu niên tại Việt Nam 5

1.1 Khái niệm “tội phạm” và “tội phạm thanh thiếu niên” 5

1.2 Tình trạng hiện nay 6

1.3 Nguyên nhân 7

2 Nhãn quan xã hội học và các thuyết liên quan 7

3 Tác động của tội phạm thanh thiếu niên đến các mặt đời sống 9

4 Một số khuyến nghị 11

Phần C: Kết luận 11

PHẦN 2: Câu 2 Phần A: Mở đầu 1 Lý do chọn đề tài 12

2 Tổng quan về bối cảnh hiện nay 13

3 Mục tiêu, phạm vi nghiên cứu và phương pháp thu thập thông tin 13

Phần B: Vào vấn đề 1 Cơ sở lý luận 14

1.1 Khái niệm “trend” và “đu trend” 14

1.2 Thanh niên và các đặc điểm tâm lý 15

1.3 Các lý thuyết xã hội học nền tảng 16

2 Thực trạng và động cơ của hiện tượng “đu trend” 22

2.1 Bối cảnh mạng xã hội Việt Nam 22

2.2 Các dạng thức trend phổ biến 23

2.3 Động cơ thúc đẩy thanh niên Việt Nam “đu trend” 26

3 Tác động của hiện tượng “đu trend” 29

3.1 Tác động tích cực 29

3.2 Tác động tiêu cực 31

4 Các nghiên cứu khoa học về “đu trend” và khuyến nghị 34

4.1 Tổng quan những nghiên cứu tiêu biểu 34

4.2 Một số khuyến nghị 37

Phần C: Kết luận 40

Phần 3: Tài liệu tham khảo 42

PHẦN 1 Sinh viên chịu trách nhiệm: Đinh Đức Duy-2456090030

PHẦN A: MỞ ĐẦU

Lý do chọn đề tài:

Tội phạm luôn là chủ đề gây nhức nhối nhất hiện nay, đặc biệt là tội phạm ởthanh thiếu niên hiện nay Bản thân em nhận thấy rằng hiện nay các vụ vi phạm phápluật ngày nay đang có xu hướng “trẻ hóa tội phạm” Nhất là sau khi đại dịch COVID -

19 xảy ra, hiện tượng này đã gia tăng một cách đáng kể

Thanh thiếu niên có thể được xem là tương lai của đất nước Việc các vụ tộiphạm do thanh thiếu niên gây ra sẽ ảnh hưởng đến không chỉ an toàn của người dânhay sự phát triển kinh tế của xã hội mà có thể ảnh hưởng đến cả dân tộc sau này Để cóthể hiểu thêm về vấn nạn này, ta phải tìm hiểu về tâm lý của thanh thiếu niên, đồngthời phải tìm hiểu về những nguyên do, những yếu tố khách quan bên ngoài đã ảnhhưởng đến suy nghĩ dẫn đến việc phạm tội Qua đó có thể đưa ra những giải pháp phùhợp nhằm giảm thiểu vấn nạn này

1 Phương pháp thu thập thông tin:

- Sử dụng phương pháp nghiên cứu tài liệu ( nghiên cứu thứ cấp)

- Tổng hợp số liệu định lượng

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu:

- Đối tượng nghiên cứu: Thanh thiếu niên độ tuổi từ 12 đến 18 tuổi tại Việt Nam

- Phạm vi nghiên cứu: Tập trung phân tích các vụ phạm pháp từ năm 2020 đếnnăm 2025

PHẦN B: PHÂN TÍCH

1 Thực trạng tội phạm thanh thiếu niên tại Việt Nam:

1.1 Khái niệm “tội phạm” và “tội phạm thanh thiếu niên”:

Theo Điều 8, Bộ luật hình sự năm 2015 quy định: “Tội phạm là hành vi nguy hiểm

cho xã hội được quy định trong Bộ luật hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự hoặc pháp nhân thương mại thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc, xâm phạm chế độ chính trị, chế

độ kinh tế, nền văn hóa, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, quyền, lợi ích

hợp pháp của tổ chức, xâm phạm quyền con người, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, xâm phạm những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật xã hội chủ nghĩa mà theo quy định của Bộ luật này phải bị xử lý hình sự.” Còn dưới góc nhìn của xã hội học, tội

phạm là một hiện tượng xã hội - hiện tượng xã hội tiêu cực, có từ rất lâu trong lịch sửloài người Nó tác động và ảnh hưởng rất lớn đến mọi mặt của đời sống con người

“Tội phạm thanh thiếu niên” là một dạng cụ thể của tội phạm Chủ thể phạm tộithường nằm trong độ tuổi thanh thiếu niên, tức độ tuổi từ 12 đến dưới 18 tuổi Tộiphạm trong lứa tuổi thanh thiếu niên đặc biệt đáng lo ngại và phức tạp bởi độ liều lĩnh,tính nổi loạn của các bạn trẻ

1.2 Tình trạng hiện nay:

Từ các bài báo của những năm gần đây, ta có thể thấy tội phạm Việt Nam đang

có xu hướng trẻ hóa rõ rệt, đặc biệt ở độ tuổi thanh thiếu niên Theo Báo Thanh Tra,trong 5 năm ( 2018 - 2023 ), Công an TP.Hà Nội đã phát hiện 858 vụ với 3.150 đốitượng là người dưới 18 tuổi vi phạm pháp luật, chiếm 3,4% tổng số vụ phạm pháphình sự xảy ra Nếu như năm 2018, cơ quan chức năng ghi nhận 100 vụ với 204 đốitượng thì đến năm 2023, con số này đã tăng lên mức đáng báo động, 231 vụ với 1390đối tượng ( tăng 642% so với năm 2018) Hay theo thống kê từ Bộ Công an, chỉ trongvòng vài tháng từ cuối năm 2022 đến quý I năm 2023 đã có gần 20.000 vụ phạm pháp

do người chưa thành niên Và chỉ nội trong quý I năm 2023 đã có gần 3.000 đối tượng

vi phạm Đây là một điều đáng báo động, so với một năm trước đó, con số này đã tăng23%

Đáng lo hơn khi các vụ phạm tội đang ngày càng trở nên đa dạng hóa, các thanhthiếu niên ngày nay không chỉ ăn cắp vặt hay gây rối nơi trường học Thậm chí họ cònphạm tội trên không gian mạng như hack các tài khoản ngân hàng, ăn cắp thông tinngười dùng thông qua các mạng xã hội, tàng trữ vũ khí, sử dụng ma túy… Không chỉ

về hình thức, mức độ nghiêm trọng cũng ngày càng gia tăng, bộ Công an đã không ítlần ghi nhận các trường hợp phạm tội gây tai nạn hay cố ý gây chết người, chống đốingười thi hành công vụ… Tiêu biểu có thể kể đến vụ hỗn chiến giữa hai nhóm thanhthiếu niên tại cầu Nam, Bình Thuận vào ngày 20 tháng 12 năm 2023 khiến một người

tử vong

1.3 Nguyên nhân:

● Đặc điểm tâm sinh lý: Đây là độ tuổi có thể được xem là nổi loạn ở các bạn

trẻ Tuy có sự phát triển nhanh chóng về thể chất nhưng về tâm lý thì còn bất ổnđịnh Ở độ tuổi này, các bạn rất dễ bị cảm xúc chi phối dẫn đến việc thực hiệnnhững hành nhằm thể hiện bản thân, bao gồm cả phạm tội Đặc biệt tại độ tuổinày, nhu cầu tìm hiểu của các bạn rất cao Nếu như không có sự dè chừng hayquan tâm từ gia đình, các bạn rất dễ tiếp cận những thông tin sai lệch từ môitrường sống dẫn đến việc phạm tội

● Mặt trái của mạng xã hội: Có thể thấy trong thời đại 4.0 hiện nay, các bạn trẻ

được tiếp xúc với mạng xã hội từ rất sớm Đây cũng là cách hầu hết các bạn trẻngày nay dùng để giải trí Sau những giờ học căng thẳng, các bạn lại lên mạng

xã hội để giải trí, xả stress Thế nhưng, không phải thông tin nào trên mạng xãhội cũng tốt Ngày nay, tuy khoa học công nghệ đã phát triển nhưng bộ lọcthông tin còn hạn chế, chưa lọc được hết những thông tin lệch lạc Điều này dẫnđến việc các bạn trẻ rất dễ tiếp thu những hình ảnh bạo lực, suy nghĩ sai lệch từmạng xã hội

● Môi trường thiếu lành mạnh: Thực tế cho thấy hầu hết tội phạm ở độ tuổi

thanh thiếu niên có hoàn cảnh gia đình không mấy tốt đẹp Khi còn nhỏ, trẻ rất

dễ bắt chước hành vi của cha mẹ Những hành vi thiếu chuẩn mực như chửi thề,nghiện ngập của cha mẹ rất dễ làm gương xấu cho trẻ noi theo Dẫn đến việckhi lớn lên, do bị ảnh hưởng từ cha mẹ, trẻ rất khó để trở thành người lươngthiện

● Sự dụ dỗ của bạn bè: Các bạn trẻ trong độ tuổi này có xu hướng tụ tập thành

từng nhóm chơi chung với nhau Nếu trong nhóm có các thành phần sử dụngthuốc lá, ma túy, mà các bạn không biết thì rất dễ bị lôi kéo, dụ dỗ vào conđường tệ nạn

2 Nhãn quan xã hội học và các lý thuyết có liên quan:

Để hiểu rõ hơn về vấn đề này, ta có thể dựa vào một số lý thuyết dưới góc nhìncủa nhà xã hội học

2.1 Lý Thuyết gắn nhãn ( Labeling Theory - Howard S.Becker):

Bằng nhãn quan xã hội học, khi nhìn vào vấn đề này ta có thể thấy một số lýthuyết xã hội học tội phạm Đầu tiên là lý thuyết gắn nhãn, Howard S.Becker - một tác

giả nổi tiếng của lý thuyết gắn nhãn đã nói: “ Sự lệch lạc không phải là một đặc tínhhiện diện trong một số loại hành vi và vắng mặt ở một số khác Nó không phải là mộtđức tính nằm trong bản thân hành vi mà nằm trong mối quan hệ tác động qua lại giữanhững ai có hành vi và những ai đáp lại chúng” Những đứa trẻ quậy phá khi còn nhỏhay bị người lớn gắn nhãn là “trẻ hư”, “ quậy phá”, sẽ khiến cho chúng cảm thấynhư chúng thật sự là vậy, rằng bản thân không phải là một đứa trẻ ngoan Điều nàykhiến những đứa trẻ có xu hướng nội tâm hóa và dần chấp nhận chúng là như vậy

2.2 Lý thuyết phân tâm học ( Psychoanalysis - Sigmund Freud):

Tiếp theo là lý thuyết phân tâm học của Sigmund Freud Ông cho rằng hành vicủa con người (kể cả phạm tội) bắt nguồn từ xung đột vô thức của 3 thành phần tâmlý: bản năng (Id), cái tôi (Ego) và siêu tôi ( Superego) Theo học thuyết này, nguyênnhân phạm tội là do ức chế thời thơ ấu Tức là các bạn trẻ có trải nghiệm không tốtnhư bị lạm dụng, xung đột gia đình, bị bỏ rơi (mồ côi) rất dễ có hành vi chống đối xãhội sau này

2.3 Lý thuyết học hỏi xã hội (Social Learning Theory - Edwin Surtherland & Ronald Akers):

Thuyết này cho rằng việc phạm tội là kết quả của một quá trình học hỏi Cánhân không tự nhiên mà phạm tội, mà là do ảnh hưởng từ môi trường xung quanh, đặcbiệt là từ những người gần gũi như bạn bè, người thân, hàng xóm hoặc các hình mẫutrong xã hội Khi cá nhân thường xuyên chứng kiến hành vi lệch chuẩn và không thấyhậu quả tiêu cực rõ ràng, họ dễ hình thành tư tưởng chấp nhận hành vi đó Đối vớithanh thiếu niên – nhóm tuổi đang trong quá trình phát triển nhận thức và nhân cách –

sự bắt chước càng dễ xảy ra Việc tiếp xúc với các hành vi bạo lực trên mạng xã hội,trò chơi điện tử hoặc các nền tảng truyền thông có thể khiến các bạn dần quen với hìnhảnh đó và coi là bình thường Nếu thiếu định hướng từ gia đình và nhà trường, các em

sẽ dễ bị lôi kéo vào các hành vi sai lệch Ngoài ra, ở tuổi này, nhu cầu thể hiện bảnthân, muốn khẳng định cá tính, dễ khiến các bạn thử sức với những việc nguy hiểm,bất chấp pháp luật

2.4 Lý thuyết căng thẳng ( Strain Theory - Robert Agnew):

Lý thuyết này cho rằng nguyên nhân phạm tội là do áp lực từ xã hội như thiếuthu nhập, trình độ học vấn thấp, Những yếu tố này khiến các cá nhân không thể đạtđược hiện thực hóa ước mơ và việc đó đã là động lực thúc đẩy con người phạm tội

Nhiều bạn trẻ khi không có được điều mình muốn thông qua các hình thức hợp phápthì có thể sẽ có những suy nghĩ phạm tội Ví dụ một cá nhân muốn mua một chiếc điệnthoại nhưng vì không đủ điều kiện kinh tế nên không thể mua Điều này dễ dẫn đếnviệc cá nhân đó sẽ có suy nghĩ đi trộm cắp tiền để mua.

2.5 Rối loạn nhân cách chống đối xã hội ( ASPD):

Đây là triệu chứng tâm thần thuộc tâm lý học lâm sàn và tội phạm học Ngườimắc triệu chứng này thường có biểu hiện như xem thường người khác, thờ ơ trướcnhững ảnh hưởng có hại và mang tính bóc lột của họ tới người khác, hay bào chữa chobản thân và đổ lỗi cho người khác Theo một nghiên cứu của Seena Fazel và JohnDanesh cho thấy trong 62 cuộc khảo sát từ 12 quốc gia bao gồm 22790 tù nhân, có tới47% tù nhân nam và 21% tù nhân nữ mắc triệu chứng này Có thể thấy đây là triệuchứng rất phổ biến trong các vụ vi phạm pháp luật

Tội phạm thanh thiếu niên mắc chứng này thường có biểu hiện như bạo lực, lừađảo và thiếu hối lỗi Điều này sẽ càng được thể hiện rõ hơn nếu như các thanh niên này

đã có tiền sử mắc chứng rối loạn hành vi khi còn nhỏ Những người mắc chứng nàythường rất nguy hiểm bởi họ hoàn toàn không sợ pháp luật và có nguy cơ tái phạm cựccao Thực tế, thanh niên nước ta ngày nay rất xem thường pháp luật Nổi bật là vàongày 30 tháng 4 vừa qua, công an tỉnh Đắk Nông đã kịp thời ngăn chặn hai nhóm hẹngặp nhau để đua xe trái phép Đáng nói là hai nhóm này chỉ bao gồm các thanh niên từ

14 đến dưới 18 tuổi

3 Tác động của tội phạm thanh thiếu niên đến các mặt đời sống:

 Ảnh hưởng tới gia đình và giáo dục:

Khi nhắc đến việc một đứa trẻ phạm tội thì gia đình luôn là nơi chịu ảnh hưởngnhiều nhất Đầu tiên là về kinh tế, gia đình sẽ phải tốn tiền để thuê luật sư cho con, đền

bù thiệt hại cho người bị hại Hầu hết các tội phạm thanh thiếu niên tại Việt Nam ngàynay tội thường thấy là đua xe bất hợp pháp, lạng lách đánh võng, và điều này rất dễgây tai nạn giao thông và thậm chí là chết người Khi đó số tiền đền bù cho gia đìnhngười bị hại sẽ không bao giờ là đủ Song bên cạnh vấn đề về kinh tế, gia đình còn sẽchịu tổn thương về tâm lý Những người thân thường cảm thấy xấu hổ, mặc cảm khi cócon mình là tội phạm Tồi tệ hơn có thể dẫn đến trầm cảm và làm tổn hại đến bản thân

họ Người chịu tổn thương nặng nề nhất là những người cha và người mẹ Họ sẽ phải

chịu dị nghị từ hàng xóm, bạn bè Như người xưa có câu: “Con hư tại mẹ, cháu hư tạibà”, các bậc ông bà, cha mẹ cũng dễ xảy ra xung đột, đổ lỗi cho nhau về thất bại trongviệc giáo dục con cái.

Không chỉ trong gia đình, trường học nơi các bạn trẻ này từng hoặc đang theohọc cũng sẽ chịu ảnh hưởng Một ngôi trường cho dù có được đánh giá cao đến đâunhưng chỉ cần có một học sinh, sinh viên trong trường là tội phạm cũng sẽ bị quy làtrường học không đàng hoàng Tỷ lệ tội phạm thanh thiếu niên càng cao, phạm vi càngrộng thì số lượng trường bị ảnh hưởng sẽ càng lớn Như “một con sâu làm rầu nồicanh”, nền giáo dục của nước ta sẽ ngày càng giảm sút

 Kìm hãm sự phát triển của xã hội:

Xã hội cũng là nơi bị ảnh hưởng bởi sự phá hoại của các tội phạm trẻ tuổi.Những thanh niên bỏ học, lười làm sẽ làm ảnh hưởng tới nhân lực của đất nước Theothống kê của Cục Thống kê - Bộ Tài chính, tổng tỉ suất sinh (TFR) của Việt Nam giữa

kỳ năm 2024 là 1.91 con/ phụ nữ Đây là con số mức sinh thấp nhất được quan sát từtrước tới nay Có thể thấy, nước ta đang có xu hướng già hóa nhanh chóng Các thanhthiếu niên là nhân lực quan trọng, là hy vọng của đất nước Vậy điều gì sẽ xảy ra khicác bạn trẻ lại là tội phạm? Họ sẽ trở gắn nặng tài chính, an sinh xã hội, khiến năngsuất lao động giảm nặng và kinh tế cứ theo đó bị kìm hãm Các thanh thiếu niên càngphá hoại tài sản, ngân sách của nhà nước càng giảm để phục hồi tài sản đó, đồng thờicũng phải chi tiền để cải tạo, giáo dục lại các tội phạm trẻ tuổi này Nói cách khác, đầu

ra và đầu vào của ngân sách quốc gia đang có quan hệ tỉ lệ nghịch với nhau

 Tác động đến tư tưởng:

Hiện tượng trẻ hóa tội phạm sẽ bình thường hóa bạo lực, lừa đảo trong giới trẻ.Như lý thuyết học hỏi xã hội của Edwind Surtherland, các bạn trẻ sẽ học theo các hành

vi bạo lực của các bạn bè đồng trang lứa nếu như không được giải quyết triệt để Thực

tế, đa phần tội phạm trẻ tuổi đều có giới tính là nam Điều nay sẽ khiến nhiều người cóđịnh kiến “Nam tính độc hại” hay “Đứa con trai nào cũng có tính như nhau”, dẫn đếnhiện tượng mất cân bằng giới tính Niềm tin của giới trẻ đối với người dân cũng bịgiảm đáng kể Người dân dân trở nên e dè, nghi ngờ giới trẻ, nhất là đối với các bạnnam

4 Một số khuyến nghị:

 Gia đình và giáo dục: Gia đình nên quan tâm hơn đến các bạn trẻ, hướng dẫn các

bạn từ sớm về những hành vi lệch chuẩn Đối với nhà trường, bên cạnh việc dạynhững lý thuyết khoa học xã hội, tự nhiên nên kết hợp với môn kỹ năng sống Chocác bạn trải nghiệm, học tập thông qua những tình huống thực tế, đồng thời phổcập cho các bạn những kiến thức về pháp luật

 Xã hội: Xây dựng một môi trường lành mạnh, hỗ trợ các bạn tái hòa nhập cộng

đồng Các bạn thanh thiếu niên khi hoàn lương rất khó để được mọi người chấpnhận vào giai đoạn đầu Mọi người nên tạo cơ hội cho các bạn đi làm, đi học, tạo

cơ hội cho các bạn bắt đầu lại Không nên chê trách, nhắc lại quá khứ của các bạn,tránh tình trạng các bạn tái phạm theo lý thuyết gắn nhãn của Howard S.Becker

 Bản thân các bạn trẻ: Luôn luôn cập nhật kiến thức về pháp luật, nhận thức về

hành vi của bản thân Đồng thời luôn chọn lọc thông tin, hạn chế tiếp nhận nhữngthông tin sai lệch về tư tưởng “Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng”, phải biết lựabạn mà chơi, tránh để những hành vi xấu của bạn bè ảnh hưởng tới tương lai củabản thân

Để ngăn chặn việc này cần có những giải pháp mang tính dài hạn Trước hết,khi các bạn còn nhỏ, gia đình nên phổ cập pháp luật cũng như quan tâm, định hướngcho con Điều này sẽ giúp các bạn sẽ có đủ kiến thức cho các hành vi bản thân vàkhông bị mất định hướng khi trưởng thành Bên cạnh sự hướng dẫn của cha mẹ, nhà

nước cũng cần có những chính sách, hệ thống pháp luật để giảm thiểu tội phạm ở lứatuổi vị thành niên Ngoài ra đối với các thanh thiếu niên đã từng phạm tội cần tạo điềukiện để các bạn được tái hòa nhập cộng đồng, tránh tình trạng các bạn quay lại conđường cũ do bị kỳ thị.

PHẦN 2 Sinh viên chịu trách nhiệm: Võ Khánh Duy-2456090029

Phần A: Lời mở đầu

1 Lý do chọn đề tài:

Việt Nam-một quốc gia với diện tích nhỏ bé, tọa lạc trên khu vực Đông Nam Áthuộc Châu Á; với quá khứ lịch sử đã trải qua nhiều cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốctrước sự lâm le của nhiều kẻ thù trên thế giới Kể từ khi kết thúc các cuộc chiến tranhgiành lại được nền độc lập-tự do cho đất nước, cho đến nay đất nước ta đã đạt nhiềuthành tựu to lớn trên nhiều lĩnh vực kinh tế-xã hội, giáo dục và trên hết là về khoa học

kỹ thuật và công nghệ đã vươn mình mạnh mẽ, đưa đất nước ta hội nhập sâu rộng vớithế giới, góp phần nâng tầm vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế Sự thành công tolớn ấy có được là nhờ vào sự lãnh đạo tài tình của Đảng Cộng sản Việt Nam và sự cốgắng của toàn thể nhân dân Như lời của cố Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng đã từngkhẳng định rằng “Với tất cả sự khiêm tốn, chúng ta có thể tự hào rằng đất nước ta chưabao giờ có được cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế như ngày nay” Đó là sự pháttriển vươn mình vượt bậc, đặc biệt là sự phát triển của công nghệ số và các phươngtiện truyền thông số có thể nói ngày nay chúng ta đang sống trong một “kỷ nguyênsố”

Trong bối cảnh kỷ nguyên số đang bùng nổ, mạng xã hội đã trở thành một phầnkhông thể thiếu trong đời sống xã hội, đặc biệt là đối với giới trẻ Thanh niên Việt namvới cơ hội và khả năng tiếp cận công nghệ từ sớm và một cách nhanh chóng, là thế hệrất nhạy bén với các xu hướng mới, đang ngày càng chịu ảnh hưởng sâu sắc từ các nềntảng trực tuyến như Tik Tok, Facebook, Instagram…và còn nhiều các nền tảng khác.Một trong những hiện tượng nổi bật, thu hút sự chú ý rộng rãi và gây ra nhiều tranhluận là "đu trend" – hành vi bắt chước, tham gia vào các trào lưu, xu hướng đang nổibật trên mạng xã hội

Hiện tượng này không chỉ đơn thuần là một hoạt động giải trí hay thể hiện cá tínhcủa cá nhân nhất thời, mà còn phản ánh những khía cạnh phức tạp về tâm lý xã hội,nhu cầu bản năng của con người, và tác động của công nghệ số đến quá trình xã hộihóa của thanh niên và đời sống xã hội Việc "đu trend" có thể mang lại những lợi íchnhất định như thúc đẩy sự sáng tạo, lan tỏa giá trị tích cực, tăng cường kết nối cộngđồng, nhưng đồng thời cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro và tác động tiêu cực như áp lực tâm

lý, lãng phí thời gian, và thậm chí là nảy sinh xu hướng cổ xúy cho những hành vinguy hiểm, trái pháp luật

Thấy được sự cấp thiết, phổ biến và tầm ảnh hưởng sâu rộng của hiện tượng "đutrend" đối với thanh niên Việt Nam, em quyết định chọn đề tài này để phân tích, làm

rõ theo nhãn quan xã hội học Mục tiêu là đi sâu vào phân tích thực trạng của việc bắt

chước hoặc chạy theo trào lưu/ xu hướng đang nổi bật/ nhận được nhiều quan tâm trên

mạng xã hội của thanh niên Việt Nam hiện nay cũng như làm rõ các động cơ thúc đẩyhành vi này, các tác động đa chiều của nó, và từ đó đề xuất một số khuyến nghị nhằmđịnh hướng thanh niên tham gia các trào lưu một cách có ý thức và trách nhiệm hơn.Tiểu luận này không chỉ cho thấy cái nhìn sâu sắc về xu hướng văn hóa của thế hệ trẻ

mà còn cho thấy về những cơ hội và thách thức mà mạng xã hội đặt ra cho đời sống cánhân và xã hội

2 Tổng quan về hiện tượng chạy theo trào lưu/ xu hướng, “đu trend” của Thanh niên Việt Nam hiện nay trong bối cảnh xã hội:

Mạng xã hội, đặc biệt là các nền tảng video ngắn như TikTok, đã tạo ra một khônggian tương tác mới, nơi xu hướng lan truyền nhanh chóng và đa dạng, từ thời trang,ngôn ngữ, đến phong cách sống và phong trào xã hội Nhờ thuật toán đề xuất thôngminh, các nội dung thu hút tương tác dễ dàng trở thành "trend", thúc đẩy người dùngbắt chước và sáng tạo theo khuôn mẫu có sẵn

Thanh niên Việt Nam, thế hệ lớn lên cùng Internet – là lực lượng tích cực nhấttrong việc tạo lập và lan truyền xu hướng Hành vi "đu trend" phản ánh nhu cầu kếtnối, thể hiện bản thân và khẳng định vị trí trong cộng đồng mạng, đồng thời thể hiện

sự hòa nhập với văn hóa kỹ thuật số và những đặc trưng tâm lý xã hội của lứa tuổithanh niên

3 Mục tiêu, phạm vi nghiên cứu và phương pháp thu thập thông tin của tiểu luận:

3.1 Mục tiêu của tiểu luận:

- Dựa trên các lý thuyết xã hội học để làm nền tảng lý giải cho hiện tượng “đu trend”.

- Làm rõ thực trạng và động cơ thúc đẩy giới trẻ-Thanh niên Việt Nam tham gia vào các trào lưu trên mạng xã hội ngày nay

- Chỉ rõ ra các tác động tích cực và tiêu cực cũng như đề ra khuyến nghị cho hiện tượng trên

3.2 Phạm vi nghiên cứu:

- Đối tượng nghiên cứu: giới trẻ-Thanh niên Việt Nam về hiện tượng chạy theo trào

lưu, xu hướng-“đu trend” trên các nên tảng mạng xã hội

- Thời gian nghiên cứu: tập trung vào các trào lưu nổi bật và hành vi của giới trẻ trong những năm gần đây (khoảng 2014-2024)

3.3 Phương pháp thu thập thông tin:

- Sử dụng phương pháp phân tích lý thuyết, tổng hợp và phân tích tài liệu thứ cấp (báo

cáo, bài báo khoa học, luận văn, bài viết chuyên đề) để xây dựng bài tiểu luận

PHẦN B: VÀO VẤN ĐỀ

1 Cơ sở lý luận về hiện tượng “đu trend” hay chạy theo trào lưu/xu hướng:

1.1 Khái niệm “trend” và “đu trend”:

Trong xã hội học, “trend” (xu hướng, trào lưu) được hiểu là một sự thay đổitheo một hướng nhất định trong thái độ, hành vi, hay sở thích của một bộ phận đáng kểtrong xã hội trong một khoảng thời gian cụ thể Khác với "mốt" (fad) thường có tínhchất ngắn ngủi và bộc phát; trend có thể kéo dài hơn và có sức ảnh hưởng sâu rộnghơn đến văn hóa đại chúng (Crane, 1992) Trong kỷ nguyên của kỹ thuật số, "trend"thường khởi nguồn từ một nội dung sáng tạo (từ một video, hình ảnh, âm thanh, câunói) được một cá nhân hoặc nhóm người khởi xướng, sau đó lan truyền lên các nềntảng mạng xã hội do sự tương tác và chia sẻ của hàng triệu người dùng

"Đu trend" là hành vi mà cá nhân hay một nhóm nhỏ chủ động tham gia, môphỏng hoặc tái hiện lại những nội dung đang thịnh hành trên mạng xã hội, đồng thờilồng ghép các yếu tố sáng tạo riêng để tạo dấu ấn cá nhân Việc này không đơn giản là

sự sao chép máy móc, tuân theo y khuôn mẫu mà là quá trình chọn lọc, biến tấu, thay

đổi nhằm vừa hòa nhập với trào lưu chung, vừa thể hiện bản sắc riêng Hành vi nàyphản ánh sự tương tác giữa vai trò người dùng mạng xã hội và người sáng tạo nộidung, cho thấy tính chất quan hệ hai chiều trong không gian số, nơi ranh giới giữakhán giả và người tạo ra xu hướng ngày càng trở nên khó phân biệt.

1.2 Thanh niên và một số đặc điểm tâm lý của nhóm tuổi này:

Căn cứ vào quy định tại Luật Thanh niên 2020 thì thanh niên là công dân ViệtNam từ đủ 16 tuổi đến 30 tuổi; thanh niên là lực lượng xã hội to lớn, xung kích, sángtạo, đi đầu trong công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủnghĩa; có vai trò quan trọng trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước,hội nhập quốc tế và xây dựng chủ nghĩa xã hội Với nhóm tuổi này đây là một giaiđoạn phát triển quan trọng, với nhiều biến đổi về tâm sinh lý và xã hội Theo nhà tâm

lý học phát triển (Erik Erikson, 1968), đây là giai đoạn mà cá nhân phải đối mặt với

khủng hoảng “bản sắc so với sự hỗn loạn vai trò” (identity vs role confusion) Ở lứa

tuổi này thanh niên khao khát khám phá và khẳng định cá tính của mình, tìm kiếm vịtrí trong xã hội và định hình giá trị cá nhân

Các đặc điểm tâm lý xã hội của lứa tuổi thanh niên bao gồm:

 Nhu cầu thuộc về và nhu cầu được chấp nhận, được tôn trọng: thanh niên có

xu hướng tìm kiếm sự gắn kết với nhóm đồng đẳng, muốn được bạn bè chấp nhận

và công nhận Họ sợ bị cô lập hoặc bị bỏ rơi nếu không tham gia vào các hoạtđộng mà bạn bè đồng trang lứa đang làm Nhu cầu được kính trọng trong tháp nhucầu của Maslow thể hiện mong muốn nhận được sự tôn trọng từ người khác Khi ởcấp bậc này, mỗi người sẽ không ngừng nỗ lực, cố gắng để nhận được sự tôn trọng

từ bên ngoài Biểu hiện rõ nhất của nhu cầu này bao gồm:

+ Mong muốn về danh tiếng, sự tôn trọng từ bên ngoài: bao gồm danh tiếng, địa

vị, mức độ thành công

+ Lòng tự trọng với bản thân: thể hiện ở một người coi trọng đạo đức bản thân,coi trọng phẩm giá Nếu thiếu đi lòng tự trọng, con người sẽ thấy mặc cảm và lolắng khi gặp khó khăn trong mọi việc

Thực tế cho thấy, khi có được sự tôn trọng và công nhận từ bên ngoài, mỗi cá nhân sẽcảm thấy tự tin, tôn trọng bản thân hơn Với cấp độ này, mỗi cá nhân sẽ tự biết cố gắng

phát triển bằng mọi cách để thăng tiến hơn trong công việc, cuộc sống (AbrahamMaslow, "A Theory of Human Motivation", 1943).

 Nhu cầu thể hiện bản thân và khẳng định cá tính: trong quá trình hình thành

bản sắc, thanh niên luôn tìm kiếm những cơ hội và cách thức độc đáo để thể hiệncái tôi, sự khác biệt và sự sáng tạo của bản thân Nhu cầu được thể hiện bản thân(Self-Actualization Needs) là cấp độ cao nhất trong tháp nhu cầu Maslow, biểu thị

sự thăng tiến và phát triển cá nhân đạt đến đỉnh cao của tiềm năng của mỗi người.Nhu cầu thể hiện bản thân thường ở những người đã có những thành tựu, thànhcông nhất định trong cuộc sống Khi muốn được người khác thấy được trí tuệ, tiềmnăng và sự phát triển của mình, họ sẽ làm mọi việc để thỏa mãn đam mê cũng nhưtìm kiếm được những giá trị thực của bản thân Và để hiểu được mức độ của nhucầu này, cá nhân đó không chỉ đạt được mong muốn của các cấp dưới mà còn phảilàm chủ được những điều này (Abraham Maslow, 1943)

 Tìm kiếm sự mới lạ và trải nghiệm: tuổi thanh niên thường cởi mở với những

điều mới mẻ, sẵn sàng thử thách bản thân và tìm kiếm các trải nghiệm độc đáo đểlàm phong phú cuộc sống

 Dễ bị ảnh hưởng bởi nhóm tham chiếu: các nhóm bạn bè, người nổi tiếng, và

các Influencers trên mạng xã hội có tác động mạnh mẽ đến thái độ và hành vi củathanh niên, đa số những ai có tham gia vào các nhóm bạn hoặc ngưỡng mộ mộtidol thì sẽ có xu hướng bắt chước và làm theo hành vi hoặc học hỏi cách thức hoạtđộng của h

 Khả năng tiếp cận công nghệ cao: nhóm tuổi tiên phong trong việc sử dụng các

công nghệ mới, đặc biệt là mạng xã hội, họ là những người tạo ra và lan truyềntrend một cách tích cực không ai khác đó chính là nhóm tuổi thanh niên Với độtuổi rực rỡ của đời người lúc mà trí não thật sự phát triển toàn diện giúp cho nhómđối tượng này có nhiều suy nghĩ táo bạo và sức sáng tạo phong phú; với khả năng

tư duy nhạy bén thanh niên dễ dàng tiếp cận và sử dụng thành thạo về các phầnmềm công nghệ cao

1.3 Các lý thuyết xã hội học nền tảng giải thích hành vi chạy theo trào lưu, xu hướng hay còn gọi là "đu trend" của giới thanh niên Việt Nam hiện nay:

Hành vi "đu trend" của thanh niên Việt Nam không đơn thuần là hiện tượng bềnổi, mà còn phản ánh sâu sắc những cơ chế xã hội chi phối nhận thức và hành động cá

nhân trong xã hội hiện đại Và để lý giải sâu sắc hiện tượng "đu trend", chúng ta có thểdựa vào một số lý thuyết cơ bản trong ngành xã hội học:

1.3.1 Lý thuyết Xã hội hóa (Socialization Theory):

Theo Andreeva (nhà xã hội học Nga): "Xã hội hóa là quá trình hai mặt – mộtmặt cá nhân tiếp nhận kinh nghiệm xã hội bằng cách thâm nhập vào môi trường xã hội,vào hệ thống các quan hệ xã hội, mặt khác, cá nhân tái sản xuất một cách chủ động hệthống các mối quan hệ xã hội thông qua chính việc họ tham gia vào các hoạt động vàthâm nhập vào mối quan hệ xã hội" Cuối cùng các nhà xã hội học đã nhất trí và chorằng: “Xã hội hóa là quá trình trong đó cá nhân học cách trở thành thành viên xã hộithông qua việc học tập, lĩnh hội các giá trị, chuẩn mực xã hội và đóng các vai trò xãhội" (Phạm Tất Dong & cộng sự 1999: 259) Hành vi "đu trend" có thể được xem làmột biểu hiện của quá trình xã hội hóa trong kỷ nguyên số Hiện nay các nền tảngmạng xã hội nói chung, với các thuật toán và cộng đồng ảo, đã trở thành một tác nhân

xã hội hóa mạnh mẽ cho người dùng mạng xã hội, đặc biệt là lứa tuổi thanh niên.Thanh niên nước ta ngày nay xác định được điều gì được xem là “ngầu”, “hợp mốt”hay “đáng chú ý” thông qua việc quan sát hành vi của bạn bè và các nhân vật nổi tiếngtrên mạng xã hội cụ thể như: xem các video, hình ảnh, nghe những âm thanh trên TikTok hoặc Facebook Việc bắt chước và tái hiện lại các trào lưu được xem là “hot hit”trên nền tảng số không chỉ là cách họ thể hiện sự cập nhật với những chuẩn mực vănhóa số mà còn là một nỗ lực để hòa mình vào tập thể đó, sự tái tạo ấy chính là quátrình xã hội hóa từ xã hội thông qua mạng xã hội đối với mỗi cá nhân Quá trình "đutrend" không chỉ là sự bắt chước thụ động hay copy toàn bộ nội dung gốc, mà còn làmột hình thức tương tác hai chiều, sự xã hội hóa qua lại, sự sáng tạo của cá nhân thamgia; người tham gia cũng có vai trò trong việc góp phần tái tạo và điều chỉnh các chuẩnmực, giá trị trong không gian cộng đồng mạng Qua không gian mạng con người cóthể xã hội hóa lẫn nhau

1.3.2 Lý thuyết nhóm tham chiếu (Reference Group Theory):

Theo Robert K Merton (1968), “nhóm tham chiếu” là nhóm mà cá nhân dùnglàm chuẩn mực để định hình thái độ, hành vi, và các giá trị của mình Đối với thanhniên, các nhóm tham chiếu chủ yếu bao gồm bạn bè đồng trang lứa, các KOLs (KeyOpinion Leaders), Influencers (người có ảnh hưởng) trên mạng xã hội, và các cộngđồng trực tuyến mà họ tham gia

Việc "đu trend" xuất phát từ mong muốn mạnh mẽ được chấp nhận và trở thànhmột phần của nhóm tham chiếu Khi một trend trở nên phổ biến trong nhóm bạn bèhoặc được một idol mà họ ngưỡng mộ khởi xướng, thì lập tức đa số thanh niên ngàynay đều cảm thấy áp lực, và nghĩ rằng mình phải tham gia vào một trào lưu mới đangnổi lên mạnh mẽ để không bị "lạc hậu" hay "đứng ngoài cuộc" hay còn được giới trẻgọi là “muộn trend” Đây là một hình thức của ảnh hưởng xã hội mang tính chuẩnmực, nơi cá nhân tuân thủ để phù hợp với kỳ vọng của nhóm và mong muốn đạt được

sự chấp nhận, coi một nhóm là khuôn mẫu để học hỏi, để tham chiếu dựa vào hành vicủa nhóm đó để định hình nên hành vi cá nhân

1.3.3 Lý thuyết bản sắc xã hội (Social Identity Theory):

Thuyết bản sắc xã hội (Tajfel & Turner, 1979) cho rằng mỗi cá nhân có mộtbản sắc xã hội được hình thành từ sự thuộc về các nhóm khác nhau (ví dụ: nhóm bạn,cộng đồng fan, cộng đồng chơi game ) Con người có xu hướng tìm cách nâng caohình ảnh nhóm của mình và tự hào về sự thuộc về đó

Đối với thanh niên, việc "đu trend" là một cách để củng cố bản sắc xã hội của

họ Khi tham gia vào một trend hay một xu hướng nổi bật, họ không chỉ thể hiện cátính riêng mà còn cho thấy họ là thành viên của một cộng đồng nhất định (ví dụ: cộngđồng fan Kpop, cộng đồng yêu thích một thể loại nhạc/phim, hay đơn giản là cộngđồng những người trẻ năng động trên TikTok) Thông qua việc chia sẻ các nội dung

"đu trend", họ thể hiện sự đồng điệu với nhóm, từ đó tăng cường cảm giác thuộc về vàđược chấp nhận; tăng cường sự thống nhất như một chỉnh thể giữa một cá nhân khitham gia vào một nhóm hay một cộng đồng nhất định mà ở đó các hệ giá trị và khuônmẫu hành vi của nhóm hoặc cộng đồng đó như thế nào thì các cá nhân là thanh niênkhi tham đều mong muốn, tuân theo và thực hiện một cách chủ động để nhanh chónghòa nhập vào nhóm đó Nói tóm gọn là nhóm mà cá nhân là thành viên có “bản sắc”như thế nào thì họ sẽ tích cực làm theo các hành vi chuẩn mực của nhóm đó với mongmuốn mình cũng có cùng “bản sắc” với nhóm mà mình là thành viên Ví dụ: một thanhniên là fan Idol K-pop Hàn Quốc để trở nên cùng “bản sắc” với Idol của mình, họ sẽthường nghe những dòng nhạc thuộc thể loại ấy và tập nhảy một cách rành rọt về các

vũ điệu mà các diễn viên K-pop hay trình diễn với mong muốn mình ngày càng trởnên giống và được mọi người xung quanh coi là một fan Idol Kpop thực thụ

1.3.4 Lý thuyết Học hỏi xã hội (Social Learning Theory):

Albert Bandura (1977) đề xuất rằng con người học hỏi thông qua việc quan sáthành vi của người khác, đặc biệt là những người mà họ coi là hình mẫu Quá trình họchỏi này bao gồm bốn giai đoạn: chú ý, ghi nhớ, tái tạo hành vi, và động lực.

Hiện nay trong thời đại số, sự lên ngôi của các nền tảng mạng xã hội như TikTok, Facebook, Youtube,…nhưng nổi trội hơn hết là Tik Tok-một nền tảng giải trí vớiloại hình video ngắn đã thu hút sự quan tâm lớn của hầu hết người dùng mạng xã hội

và nhiều nhất là ở nhóm tuổi thanh niên Việt Nam ngày nay Nền tảng Tik Tok này đãthu hút được nhiều đối tượng thanh niên Việt Nam quan sát nhiều video, hình ảnh củanhững người nổi tiếng, người có ảnh hưởng trong xã hội, bạn bè, hoặc những người lạtrên không gian mạng có nội dung ý tưởng sáng tạo và hấp dẫn lôi cuốn Họ ghi nhớcác động tác, biểu cảm, cách thực hiện trend, sau đó cố gắng tái tạo lại hành vi đó mộtcách gần giống với trend gốc Động lực để thôi thúc giới thanh niên tham gia “đutrend” đến từ việc kỳ vọng được sự công nhận, lượt tim hay tương tác, bình luận hoặcđơn giản là chỉ muốn có cảm giác vui vẻ, sự giải trí mà việc tham gia trend mang lại.Trong các trend trên mạng xã hội thì các Influencers đóng vai trò quan trọng nhưnhững “hình mẫu” khuyến khích hành vi học hỏi, bắt chước này

1.3.5 Lý thuyết “cái tôi trong gương” của Charles Horton Cooley:

Hiện tượng “đu trend” của thanh niên Việt Nam trên mạng xã hội hiện nay cóthể được lý giải qua lý thuyết “cái tôi trong gương” của Charles Horton Cooley Ôngcho rằng cái tôi vừa là chủ thể (vì là tác nhân của hành động), vừa là đối tượng (vì cóthể nhìn chính mình qua phản ứng của người khác) Quá trình này được phân tíchthông qua khái niệm phản ứng “cái tôi trong gương” theo các bước: cá nhân thực hiệnhành vi và được mọi người xung quanh quan sát và phản ứng lại; cá nhân tiếp nhận và

lý giải những phản ứng của người khác đối với ứng xử của mình; sau đó, cá nhân phảnứng lại với những đánh giá của những người khác bằng sự kiêu hãnh hay xấu hổ(Cooley 1922: 37)

Theo đó, cá nhân hình thành và điều chỉnh hành vi của mình thông qua việcquan sát phản ứng của người khác đối với hành vi của bản thân Khi một trào lưu

“trend” xuất hiện trên mạng, thì nhiều bạn trẻ sẵn sàng tham gia tái tạo lại, đăng tảivideo hoặc hình ảnh theo trend với mong muốn được cộng đồng chú ý, khen ngợi Họquan sát những lượt thích, bình luận, chia sẻ như là “tấm gương” phản chiếu bản thân.Nếu nhận được phản ứng tích cực được đa số dân cư mạng yêu thích, họ sẽ cảm thấy

tự hào, thỏa mãn và có xu hướng tiếp tục tham gia các trend khác với mong muốn tiếptục đón nhận được sự ủng hộ từ người khác; ngược lại, nếu bị chê bai hay phê phán, họ

có thể cảm thấy chán nản, xấu hổ hoặc điều chỉnh hành vi cho phù hợp hơn Như vậy,việc chạy theo trào lưu xu hướng hiện nay của giới thanh niên Việt Nam không chỉ làhành vi bắt chước cho vui, mà còn mang ý nghĩa tìm ẩn cho sự phát triển cá nhân đóchính là quá trình giúp cá nhân tự hình thành bản ngã qua tương tác xã hội trong môitrường kỹ thuật số

1.3.6 Lý thuyết tương tác biểu tượng (Max Weber):

Theo lý thuyết tương tác biểu tượng, con người hình thành hành vi thông quaquá trình diễn giải các biểu tượng xã hội trong tương tác hằng ngày Nếu như các nhàtâm lý học hành vi xem hành động của con người là những phản ứng máy móc đối vớicác tác nhân bên ngoài (Stimulus -> Reaction) thì các học giả của thuyết tương tácbiểu trưng cho rằng con người tương tác với người khác trên cơ sở sự diễn giải ý nghĩa(Stimulus -> Interpretation -> Reaction) Luận điểm gốc của chủ thuyết này chính là:

xã hội được hình thành từ các tương tác cá nhân và các ý nghĩa biểu trưng có vai tròđiều chỉnh hành vi con người, từ đó, điều chỉnh tương tác giữa các cá nhân Hiện naymạng xã hội trở thành một “sân khấu xã hội”, nơi người trẻ liên tục điều chỉnh hành vi

để phù hợp với phản ứng và kỳ vọng của người khác

Cụ thể, một video “biến hình” lên xu hướng thịnh hành trên Tik Tok nhận đượchàng chục nghìn lượt thích sẽ nhanh chóng trở thành hình mẫu được tái hiện rộng rãi(được đa số giới thanh niên Việt Nam làm theo) Việc "đu trend" trở thành một hìnhthức tương tác – nơi mỗi hành động của các cá nhân giới trẻ đều mang tính biểu tượng

và phản ánh ý nghĩa xã hội mà người trẻ gán cho nó

1.3.7 Lý thuyết cấu trúc – chức năng (Emile Durkheim):

Dòng lý thuyết cấu trúc - chức năng nhìn nhận xã hội như một hệ thống đượccấu thành từ các bộ phận khác nhau, các bộ phận này thực hiện các chức năng chuyênbiệt và phối hợp nhịp nhàng để đảm bảo sự cân bằng, ổn định của toàn hệ thống Vớimỗi quan hệ tương hỗ gắn bó chặt chẽ như vậy, những thay đổi ở một bộ phận sẽ kéotheo thay đổi ở các bộ phận khác Các giá trị, chuẩn mực xã hội được coi là nhữngthông số chung để từ đó tạo dựng sự nhất trí và thống nhất trong xã hội Durkheim chorằng xã hội vận hành dựa trên sự liên kết giữa các thiết chế và giá trị để duy trì ổn

định Có thể thấy mạng xã hội hiện đại là một thiết chế mới, vừa tạo điều kiện kết nối

cá nhân, vừa định hướng ổn định hành vi qua các chuẩn mực cộng đồng ảo

Tuy nhiên, khi các chuẩn mực đó nếu mang tính lệch chuẩn – như việc cổ súynội dung phản cảm, nguy hiểm – thì trạng thái "vô quy chuẩn" (anomie) xuất hiện.Trong trạng thái này, nếu giới thanh niên Việt Nam thiếu định hướng rõ ràng, dễ bịcuốn vào hành vi lệch chuẩn chỉ để được công nhận Đã có nhiều bạn trẻ-thanh niên ởnước ta đăng tải các video nguy hiểm, sử dụng ngôn ngữ tục tĩu, hoặc làm nội dunggây sốc, phản cảm, trái với đạo đức tiến bộ của xã hội và thậm chí trái pháp luật;không phải vì thiếu hiểu biết, mà vì thiếu hệ giá trị xã hội bền vững để đối chiếu hành

vi, do quá u mê vào các giá trị ảo mà mạng xã hội mang lại dẫn đến việc chạy theo tràolưu một cách vô tội vạ bất chấp mọi hành vi

1.3.8 Lý thuyết xung đột (Karl Marx và F Engels):

Xuất phát từ học thuyết của Marx và Engels về mâu thuẫn xã hội – sự đấu tranhcủa các mặt đối lập trong đời sống xã hội Luận điểm gốc của thuyết xung đột xã hộilà: sự phân bổ không đều các nguồn lực vốn khan hiếm (tài nguyên, tiền bạc, địa vị )cùng với phân công lao động khiến các cá nhân, nhóm xã hội luôn nằm trong tìnhtrạng mâu thuẫn, cạnh tranh lẫn nhau Từ góc nhìn của hai ông, xã hội luôn tồn tại sựbất bình đẳng giữa các nhóm về quyền lực và nguồn lực Trên mạng xã hội, điều nàythể hiện qua cuộc cạnh tranh gay gắt về sự chú ý, sức ảnh hưởng của trend do mình tạo

ra và mâu thuẫn cạnh tranh về cơ hội kinh tế

Giới trẻ-thanh niên Việt Nam ngày nay chạy theo xu hướng thịnh hành “hot hit”không chỉ để hòa nhập vào nhóm cộng đồng, mà còn để chiếm lĩnh vị trí trong “thịtrường biểu tượng” – nơi ai càng nổi bật, càng dễ thu hút hợp đồng quảng cáo, cơ hộikiếm tiền và nâng cao “vốn xã hội” Thực tế ngày nay các cá nhân là người khởixướng một trend mới và được nhiều người đón nhận hay chấp nhận thì mặc nhiên sẽtrở thành hình ảnh “khuôn mẫu” cho nhiều nhóm người làm theo nhất là trên nền tảng

số nhóm đối tượng có xu hướng làm theo những hình mẫu “hot hit” không ai khác đóchính là nhóm tuổi thanh niên Khi đã trở thành một “Idol” và thường xuyên sáng tạo

ra nhiều trend mới và được lên xu hướng thì những cá nhân đó sẽ được nhiều nhãnhàng săn đón được mời ký hợp đồng quảng cáo các sản phẩm mà họ muốn bán và quahình ảnh uy tín của người có sức ảnh hưởng sẽ thu hút được khách hàng cho sản phẩm

mà họ PR-quảng cáo; và ngược lại người nhận quảng cáo cho nhãn hàng sẽ nhận được