Luận văn lễ hội Đình làng dương cốc

Đối tượng và phạm ví nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu chính của luận văn là lễ hội đình làng của người dân làng Dương Cốc, xã Đồng Quang, huyện Quốc Oai, tỉnh là Tây; đối chiếu, so sãnh v

Trang 1

BO GIAO DUC VA DAO TAO BO VAN HOA THONG TIN

TRUONG DAI HOC VAN HOA HA NOI

NGUYEN XUAN BAC

LE HOI DINH LANG DUONG COC

Chuyên ngành : Văn hóa học

LUẬN VĂN THẠC SĨ VĂN HOÁ HỌC

HÀ NOI -2007

Trang 2

Mục lục

Mở đầu

Chương! Tổng quan về làng Dương Cốc Cái nôi sinh thành

lễ hội

LL Vải nết về địa lý, lịch sử, kĩnh tế và con người

1⁄2 Văn hoá - Xứ hội

* Tiểu kết chương 1

Chương 2 Không gian và diễn trình lễ hội truyền thống của

làng Dương Cốc 2.1 Không gian, di tích của lễ hội

2.2 Déi net v8 Thanh hoàng hàng và hai vị Phúc thân

2.3 Diễn trình của lễ bội

* Tiểu kết chương 2 Chương † Sự biến đối của van hoá - lễ hội hiện nay

và những van dé dat ra

3.1 Sue biéh déi của văn hoá - lễ hội

32 Các giảm lịch sử - văn hoá

3.3 So sánh lỄ hội làng Dương Cốc với các lẾ bội khác

trong xã Đông Quang 3.4 Những vấn để đặt ra

* tiểu kết chương 3

Kết luận

Tài liện tham khâu

Danh sách người cũng cắp tư liệu

Trang 3

Lễ hội truyền thống là một sinh hoạt văn hoá cộng déng không thể thiếu trong đời sống tình thần của người đân Việt Nam 12ây là một loại hình sinh hoạt văn hoá dân gian (folklore) tổng hợp, độc đáo, phong phú và rất đa dạng, vốn tổ nguồn gốc phất sinh và phát triển từ lâu đời trong lịch sử văn hoá nước nhà Lễ hột là dịp để người dân bày tổ sự tôn vinh, tưởng niệm đổi với những người dã được cộng đồng suy tôn, bao gồm: các vị thiên thần, nhân thần,

nhiên thẩn, vũ cấc hiện Lượng Lự nhiên — xã hội khác thường

- Có thể nói lễ hội truyền thống lã hinh ảnh thu nhỗ của nền văn hoá dân gian cổ truyền dân tộc Bởi lẽ trong lễ hội bao gồm hầu như day do cde hình thức sinh hoạt văn hoá dân gian như: văn học dân gian (bao gồm: truyển thuyết, thần thoại, thần tích, thần phả, văn tế, văn bia, hoành phì câu đối, ca dao hò về ); nghệ thuật biểu diễn dân gian (bao gồnr: dân ca, dân vũ, dân nhạc và các hình thức diễn xướng sản khấu dân gian khác)

Bên cạnh đó, lễ hội chính là nơi biểu hiện sình động và đẩy đú nhất vẻ phong tục cũng như bản sắc văn hoá của cộng đồng người nơi mà lễ hội sinh thành, như tôn giáo, tín ngưỡng, các nghỉ lễ, nghỉ thức, trò tục, trò diễn, trò chơi dân gian, tục lộ, đối lượng thờ cũng, đức lin và oắc ky hền!.v.v

Qua đó, chúng ta có thể thấy lễ hội chứa đựng trong nó sự đa dạng các giá trị văn hoá truyền thống đã được chất lọc, kết tỉnh qua nhiều thế hệ Theo T8 Nguyễn Quang Lê thĩ:

Lễ hội không phải chỉ là một hiện tượng văn hoá dân pian mà còn

là một hiện tượng lịch sử xã hội Nó phần ánh khá sinh động và

rõ nét cốt cách, bản lĩnh và bản sắc dân tộc, cùng với tâm linh,

nguyện vọng của đân chúng trong suốt thời kỹ lịch sử đựng nước

Trang 4

4.3 Sử dụng phương pháp nghiên cửu liên ngành để xử lý, hệ thống hóa

và nhận định tư liệu đã thu thập

4.4 Dùng phương pháp phân tích, tổng hợp và sơ sánh dối chiếu dễ tìm

ra những điểm khác biệt giữa lễ hội định làng Dương Cốc với lễ hội các làng lân cận

5 Dong gop của luận văn

3.1 Miêu thuật một cách toàn diện và cố hệ thống về di tích và quá

trình diễn biển của lễ hội đình làng Dương Cốc, xã Đồng Quang, huyện Quốc

Gai, tỉnh Hà Tây,

3.2 Cố gắng lý giải một số Lừ ngữ địa phương được dùng trong lễ hội

5.3 Chỉ ra những giá trị về lịch sử và văn hoá của lễ hội

5.4 Chỉ ra đặc điểm của lễ hội đình làng Dương Cốc qua việc so sánh

với một số lễ

¡ khác trong vững, từ đố xác định nét van hod chung và riêng,

góp phần làm rõ diện mạo và bản sắc văn hoá địa phương

5.5 Nêu lên thực trạng và việc kế thừa, phất huy các giá trị văn hoá lễ

hội của người đân Dương Cốc trong đời sống hiện nay

6 Nguồn tư liệu sử dụng

- Sử dụng nguồn tư liệu điển dã của tác giả trên địa bản

- Sit dung nguồn tư liệu hỗi cố do các cụ cao niên và nghệ nhân trong

làng cung cấp

- Tham khảo các tài liệu, công mình nghiên cứu về khu vực, vùng và các

tài liệu có liên quan của các tác giả ở trung ương và địa phương, các tư liệu lịch sử

Trang 5

những giắi pháp thiết thực, hợp lý trong việc bảo tổn và phát huy các giá trị văn hoá truyễn thống đang có xu hướng bị biến dạng bởi các dòng văn hoá

ngoại lai

3.2 Đối tượng và phạm ví nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu chính của luận văn là lễ hội đình làng của người dân làng Dương Cốc, xã Đồng Quang, huyện Quốc Oai, tỉnh là Tây; đối

chiếu, so sãnh với một số lễ hội trên địa bàn, tham khảo

c giá đi trước vã chọn loc, Long hyp oii

bàn, đặc biệt là các tư liệu do các nghệ nhân cung cấp để phục vụ cho mục dích của luận văn

Qua nghiên cứu lễ hội truyền thống đình làng Dương Cốc luận văn cồn

để cập tới các vấn để có liên quan như: Nguồn gốc, lịch sử, tén gọt của làng qua cäc thời kỳ, tôn giáo, tín ngưỡng, phong tục tập quán, sự tốn tại và phát

triển của làng Dương Cốc trong giai doạn hiện nay, nhất là việc gìn giữ vũ

phát huy những giá trị văn hoá truyền thống quý báu của quê hương Dương Cốc Ngoài ra, luận văn cồn mở rộng xem xét tới các yếu tố liên quan như môi trường dịa lý, điều kiện kinh tế, xã hội, văn hoá, và sự Lác động của diểu kiệm

kinh tế đến các sinh hoạt văn hoá truyền thống của người dân nơi đây

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

4.1, Cơ sở lý luận của luận văn dựa trên những quan điểm của Đẳng và

Nha nude ta về vấn để văn hoá, tôn giáo, tín ngưỡng Đặc biệt vận dụng vũ quần triệt nghị quyết Trung ương 5 (khoá VTH) về xây dựng và phát triển nễn văn hoá Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc

4.2 Sử dụng phương pháp diễu tra, điển dã thực dịa, Tham dự, quan sát

lễ hội: Quay phim, chụp ảnh, ghi âm; Phổng vấn nhân chứng

Trang 6

nhiều hoạt động văn hoá của làng, đạc biệt trong đó c6 lễ hội Cho nên việc di sâu tìm hiểu về lễ hội để hoàn thành luận văn sẽ có nhiều thuận lợi

Với tỉnh thẩn đố, luận văn chọn để tài nghiên cứu _ #Ê bội đình lãng Dương Cốc _ xã Đông Quang, huyện Quốc Cai, tỉnh Hà Tây,

“thông qua việc nghiên cứu dì tích định làng Dương Cốc và các hoạt dong trong lễ hội như: Các nghĩ thức tế - lễ - rước, các trò chơi dân gian, cung, cách ứng xử và các sinh hoạt văn hoá khác trong đổ, luận văn nhằm giới thiệu một số hoạt động văn hoá dân gian của người dân Dương Cốc vốn đã có từ lâu đời, nhưng chưa được các nhà nghiên cứu tìm hiểu một cách đầy đủ Ngoài ra,

luận văn cồn đẻ cập đến nhiều yếu tố văn hoá, nhiềi tí tích khác đang tổn tại

ở trong làng và mang màu sắc tín ngưỡng tâm linh như: đến, chùa, lãng, miếu

quần

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đễ

“Từ trước đến nay đã e6 một số công trình nghiên cứu về lễ hội, hội làng

& lla Tay và huyện Quốc Oai, hoặc chương trình vẻ lễ hội, hội làng của đài

phất thanh — truyền hình !ià Tây cũng cổ giới thiệu vể làng Dương Cốc,

thuật Hà 1âAy-2005; tác phẩm Lẻ hội cổruyê: do tac giả Lẻ Irung Vũ chủ

Trang 7

làng cung cấp

Trang 8

CHƯƠNG 1

TONG QUAN VE LANG DUONG COC

CÁI NỘI SINH TIIẢNHI LỄ HỘI

1.1 VÀI NÉT VỀ ĐỊA LÝ, LỊCH SỬ, KINH TẾ VÀ CON NGƯỜI

1.1.1 Địa lý

Dương, Cốc là một thôn thuộc xã Đồng Quang huyện Quốc Oai, tỉnh Ila Tay, (xưa thuộc tổng Đồng Quang, huyện Quốc Oai, phủ là Đông), cách

huyện ly Quốc Oai khoảng 2km về hướng Đông — Nam, làng nằm độc lập

giữa một vũng chiêm trũng không có núi và sông Phía đông giáp cánh đồng

Yên Nội (của làng Yên Nội) Phía Tây giáp đồng Dương, đồng Cấn (của xã

Cấn) Phía Nam giáp đồng Phú Vinh (của làng Yên Kiện) Phía Bắc giáp đồng

Con Cà (của làng Hoàng Xã), khu vực thị trấn Quốc Oai Như vậy, lất cả bốn phía giáp ranh với làng đều là các cánh đổng của làng, xã lân cận Các cụ

trong làng từ xưa đã để di ngôn lại cho con chấu mai sau luôn nhớ và biết về

manh dat qué hương mình, mà qua dỏ người ta đã phần não hiểu ngay dược

địa giới của làng:

`thượng Con Cả” : Phía Hắc đến cánh đồng Con Cả của làng Lloang XA

“Hạ Con Cá” : Phía Nam dến cảnh déng déng Con Cá, đồng Phú

K

Vinh của làng Yêi

`‡+Đông la Thá” _ : Phía Đóng đến cánh đồng la Thá của làng Yên Nội

“Tây Cơn Cua” : Phía Tây đến cánh đồng Con Cua của làng Cẩn

Làng không cố chợ và được bao bọc xung quanh bởi các cánh đồng rộng lớn, nối với các làng lân cận và huyện ly chỉ bằng một con đường độc

đạo gọi là đường Quan, theo cách gọi của dân gia thì đây là điểm cuối của xứ

Trang 9

7 Bố cục của luận văn

Ngoài phẩn mở đẩu, kết luận, phụ lục và danh mục các Tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3 chương,

Chương ï Tổng quan về làng Dương Cốc - Cái nội vĩnh thành của TẾ

Trang 10

biên, Nxb KIIXII II,1992; tác phẩm Ld Agi cd truyén Ha Tay cla cdc tac

giả Hé S¥ Vinh — Phugng Vũ Sở VHTT Hà Tây, 1995 v.v

tĐiểm qua một số cơng trình từ trước tới nay, chúng tơi chưa thấy cố

cơng trình nào nghiên cứu vẻ lễ hội đình làng Dương Cốc, xã Đồng Quang,

huyện Quốc Oai, Hà Tây Vì vậy, với việu nghiên cửu một cũch cụ thể, tón diện về lễ hội đình làng Dương Cốc, luận văn hy vọng sẽ đĩng gĩp được những nhận định khái quất cũng như những tư liệu cụ thể cho việc tìm hiểu,

bổ sung chữnh xác, đây đủ lrơn về sinh hoạt văn hố dân giản của cộng đồng người dân ở đây Tuy vậy, luận văn này sẽ khơng thể hồu thành tiếu thiếu đi nguồn tư liệu từ các cơng trình nghiên cứu về lễ hội của cư dân vùng châu thổ Bắc bộ cũng như về tỉnh Hà Tây của các học giả di trước, nhất là từ những tư liệu c6 liên quan trực tiếp tới vấn để của luận văn mà các cơng trình kể trên đã cơng bố Ngồi ra luận văn cịn nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình của các cụ cao niên, các nghệ nhân và chính quyền địa phương là những người dang sinh

xống ở làng, từ nhỏ đã được chứng kiến và trực tiếp tham gia vào các lễ hội vũ

được các nghệ nhân, các cụ đã khuất trao truyền lại Đĩ là sụ Nguyễn Ngọc Binh, cu Nguyễn Đình Khải, ơng Nguyễn Đình Cơ, ơng Nguyễn Xuân Truyền, ơng Nguyễn Văn Đam, ơng Nguyễn Văn l,ý, sư cụ Thích Đầm Hợp, bà Nguyễn “Thị Lồng Phúc Các cụ, các nghệ nhân đã cung cấp nguồn tư liệu thực tế sống động cho luận văn

3 Mục đích, đới tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Mục đích

Đi sâu vào tìm hiểu dưới gốc độ Văn hố học về lễ hội đình ở làng

Dương Cốc, xã Đồng Quang, huyện Quốc Oai, tính Hà Tây nhằm cĩ được cái

nhin day di hơn về hoạt động lễ hột trong đời sống của người dân Dương Cốc

Khang dinh va ké thừa những yếu tế tích cực của lễ hội, đồng thời loại bỏ

những yếu tố tiêu cực, lạc hậu giúp các nhà quấn lý văn hố ở địa phương cố

Trang 11

Trang 12

Trang 13

Trang 14

Trang 15

CHƯƠNG 1

1.1.1 Địa lý

K

Trang 16

và giữ nước của dân tộc Việt, tir thud c&c vua Hũng cho đến tận ngày nay [13, tr 7]

- Việc nghiên cứu, tìm hiểu lễ hội trong thời điểm hiện nay là rất cẩn

thiết, nhằm: Nhận rõ những giá trị đạc sắc của n6 để tiếp tục bảo lưu, kế thữa

và phát huy những tinh hoa văn hoá truyển thống Đồng thời loại bỏ những yếu tổ tiêu cực, lạc hậu nhằm mục tiều xây dựng dời sống văn hoá lành mạnh

cơ sở

- Dương Cốc là một làng quê chứa đựng nhiều nét văn hoá đặc sắc của

cư dân vũng châu thổ Bắc bộ nói chung và tỉnh Hà Tây nỏi riêng Ngôi làng

nhỏ này đã có lịch sử tụ cư hàng ngàn năm, cộng thêm các điểu kiện địa lý, điểu kiện tự nhiên, khu vực tụ cư biệt lập với xung quanh cho nên Dương

Cốc vẫn lưu giữ được nhiễu nét văn hoá cổ đặc sắc mà ít nơi khác có được Các yếu tố văn hoá, trò chơi, trò diễn đân gian hình thức biểu hiện có thể

giống như một số nơi khác, nhưng đi sâu tìm hiểu thì có nhiều nét khác biệt độc đáo, mang đậm bản sắc văn hoá địa phương, đây là những nét văn hoá đặc

hiểu để gin giữ và phát huy thĩ trong tưởng lại gần, những giá trị văn hoá đặc

sắc của cư dân Dương Cốc chỉ còn lại trong ký ức mà thối

- Hơn nữa, Dương Cốc tuy là một làng quê nhỏ nhưng có mặt trong đó hầu như tất cả các tôn giáo, tín ngưỡng như Phật giáo, Nho giáo đạo Mẫu dân

gian, với các kiến trúc cổ truyền như đính, chủa, lãng, miếu, quán v.v để

tạo nên không gian văn hoá làng và lễ hội dân gian

Bên cạnh đó, Dương Cốc chính là quẻ quán của tác giả luận văn Tác

giả đã sinh ra và lớn lên tại đây, được chứng kiến và trực tiếp tham gia vào

Trang 17

ngoại lai

Trang 18

cơ sở

Trang 19

CHƯƠNG 1

1.1.1 Địa lý

K

Trang 20

CHƯƠNG 1

1.1.1 Địa lý

K

Trang 21

Trang 22

ngoại lai

Trang 23

3.1 Mục đích

Trang 24

ngoại lai

Trang 25

cơ sở

Trang 26

3.1 Mục đích

Trang 27

cơ sở

Trang 28

ngoại lai

Trang 29

cơ sở

Trang 30

quần

Trang 31

Trang 32

làng cung cấp

Trang 33

3.1 Mục đích

Trang 34

quần

Trang 35

quần

Trang 36

CHƯƠNG 1

1.1.1 Địa lý

K

Trang 37

3.1 Mục đích

Tiêu đề	Lễ Hội Đình Làng Dương Cốc
Người hướng dẫn	Nguyễn Xuân Bắc
Trường học	Trường Đại Học Văn Hóa Hà Nội
Chuyên ngành	Văn Hóa Học
Thể loại	Luận văn thạc sĩ
Năm xuất bản	2007
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	75
Dung lượng	327,18 KB