Luận văn di tích Đình làng cả khê ngoại xã văn khê huyện mê linh vĩnh phúc

Đối tượng và phạm vì nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu của để tồi là di tích Đình Cả Khê Ngoại xã văn Khê Huyện mê lình, lĩnh vĩnh phúc, nghiên cứu đặc trưng kiến trúc, điêu khắc và nh

Trang 1

1

TRƯỜNG DẠI HỌC VĂN HÓA HÀ NỘI

KHOA BẢO TANG

Seer

ĐỎ TRÍ TÚ

DI TÍCH ĐÌNH LÀNG CẢ KHÊ NGOẠI

XÃ VĂN KHÊ- HUYỆN MÊ LINH- VĨNH PHÚC

KHÓA LUẬN TÓT NGHIỆP

NGANII BAO TON- BAO TANG

NGƯỜI HƯỚNG DÂN KHOA HOC: PGS.TS TRINH MINH DUC

HÀ NỘT- 2008

Trang 2

Để hoàn thành bài khoá luận này ngoài sự cổ gắng nỗ lực của bản thân, em đã nhận được sự hướng dẫn tân tình, chu đáo của PGS TS Trịnh Thị Minh Đức; Các thầy cô trong khoa Bao ting, Ban quan ly di tich Dinh

Cả cũng như bạn bè cùng khoá

Qua đây em xin gửi lời cẩm ơn sâu sắc đến PGS TS Trịnh Thị Minh Đức; Các thầy cô trong khoa Bảo tàng, Ban quản lý đi tích Đình Cả cũng

như bạn bè cũng khoá đã giúp đỡ em hoàn thành khoá luận này

Do cồn hạn chế về kiến thức chuyên môn, kinh nghiệm nghiên cứu

Em xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội ngày 3 thẳng 6 năm 2008

Sinh viền

Trang 3

3 MỤC LỤC

1 'fính cấp thiết để tài - ¬¬ "—

2 Mục đích nghiên cứu

3, Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4 Phương pháp nghiên cứu « cài ¬—

1.1.4, Truyền thống văn hôa và truyện thống cách mạng

* Truyén thống văn hóa sieve "

Trang 4

- Tìm tiểu giá trị về mặt lịch sử, văn hoá, khoa học, kiến trúc diêu khác, lễ hội

của di tich Pink Ca Khé Ngpai

- ‘Trén co sd khdo sat thyc trang di tich, dia ra mét sé gidi phap nhdm bảo tần và

phát huy có hiệu quả giá trị di Lich

3 Đối tượng và phạm vì nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu của để tồi là di tích Đình Cả Khê Ngoại ( xã văn Khê

Huyện mê lình, lĩnh vĩnh phúc), nghiên cứu đặc trưng kiến trúc, điêu khắc và những giá trị

của lễ hội

- Phạm vĩ nghiên cứu: Nghiên cứu khái quáttoàn cảnh di tích Đình Cả Khê Ngoại

trong không gim thời gian lịch sử văn hoá, xã hội của thôn Khê Ngoại xã Văn Khê

huyện Mê lúnh, tính Vĩnh Phúc

4 Phương pháp nghiên cứu

- Sit dung phương pháp nghiên cứu liên ngành như liẫo tàng học, MIỹ thuật học,

lịch sử tôn giáo, dân tộc học, xã hội học, phông vấn sâu.v.v

- Thương pháp khảo sát điển đã nghiên cứu dị tích, vận dụng các kỹ năng quan sát,

mô tả, chụp ảnh, do vẽ, thống kề

5 Bố cục của để tài

'Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục và tà: hiệu tham khão Khóa luận có cấu trúc

được clua làm 3 chương như sau:

Chương 1: ĐÌNH CÁ TRONG KHÔNG GIAN VĂN HOÁ LÀNG KH NGOẠI

Clưmg 2: GIÁ TRỊ KIỂN TRÚC DIÊU KHẮC VÀ LỄ TỘI Dĩ TÍCTIDÌNTTCÁ

Chương 3: BẢO TỔN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ CỦA DI TÍCH ĐÌNH CẢ TRONG

ĐỜI SỐNG HIỆN NAY

Trang 5

10

Nam 1891 dao Vĩnh Yên giải thể Khê Ngoại lúc dó trả về tỉnh Sơn Tây

Ngày 29 tháng 12 năm 1899 bọn thống trị lại lập lại tỉnh Vĩnh Yên lúc đồ Khê Ngoại thuộc tỉnh Vĩnh Yên Ngày ö tháng 1O năm 1901 Pháp lập tỉnh Phù Lỗ Khi

đó Khẻ Ngoại thuộc tĩnh Phù Lỗ Năm 1903 tỉnh Phù Lỗ đổi lại thành tỉnh Phúc Yên khi đồ Khê Ngoại thuộc huyện Yên Lãng, lnh Phúc Yên Năm 1907 huyện Yen Lang gọi là Phũ thì Khê Ngoại thuộc tổng Thạch Đã, phú Vinh Tường, tỉnh Phúc Yên Năm 1946 hợp nhất 5 làng:Văn Quần, Khẻ Ngoại, Hoàng Xá, Hoàng Kim và Tây Xá thành xã Đồng Tâm thuộc huyện Yên Lãng, tình Phúc Yên

Năm 1950, 2 tỉnh Vĩnh Yên và Phúc Yên sót nhập thành tỉnh Vinh Phúc lúc

đồ Khê Ngoại thuộc xã Đồng Tâm, huyện Yẻn Lãng, tỉnh Vĩnh Phúc Nãm 1956

đến 1957: Đối tên xã lä xã Văn Khẻ gồm có 2 thôn: Khê Ngọ:

huyện Yên Lãng, tỉnh Vinh Phúc Tháng 3 năm 1968 2 tỉnh Vinh Phúc và Phú 'Thọ sát nhập thành tỉnh Vĩnh Phú khi đó thôn Khê Ngoại thuộc xã Văn Khê thuộc Huyện Yên Lãng tỉnh Vĩnh Phú Ngày 5 tháng 7 năm 1977 theo Quyết định của Hội

ä Văn Quần thuộc

tỉnh Vĩnh Phú Tháng 3 năm 1979 huyện Mê Lĩnh cất

Ngoại thuộc xã Văn Khê - Hà Nội Tháng 10 năm 199] Quốc hội quyết định chuyển Mê Linh về Vĩnh Phú

ến nay thôn Khê Ngoại, xã Văn Khê không có gì thay dồi và di tích

ăn Khê, huyện MIê Lanh, tỉnh Vĩnh Phúc

(thuộc xã Chu Phan), phía Tây giúp với xã Hoàng Kim, phía Đông giáp với xã Mê

Linh va xã Đông Cao, Trắng Việt phía Nam liếp giáp sông Hồng

Theo thư tịch cổ (ngọc phổ) đã phác thảo hình dáng của thôn như sau:

“Cương vực Khê Ngoại thôn có hình đắng con ếch châu mặt sông _” Khê Ngoại thôn có 7 xớm: Xóm Đông, xóm Nam (Đình Nam); xóm Cá (Cổng Cá); xóm Nội

Đồng (Đồng Nội), xóm Giếng (Cổng Giếng); sau đó lĩnh thành xốm Trại

Trang 6

Trang 7

Chương 1

ĐÌNH CA TRONG KHONG GIAN VAN HOA LANG KBE NGOAL

1.1 Tổng quan về vùng đất Khê Ngoại nơi di tích tôn tại

1.1.1 Vị trí dịu lý và điều kiện tự nhiên

* Vi mí địa lý

Xã Văn Khê là một trong nhiều xã ở vùng đồng bằng - châu thổ sông Hồng Phía dông giáp xã Mê Linh, phía Tây giáp xã Thạch Đà, phía Bắc giáp

xã Tam Đồng, phía Nam gidp xã Trăng Việt Những ngày đẹp trời Lừ Văn Khê

có thể thấy thấp thoáng dáng cầu Thăng Long hùng vĩ trên nẻn mây xa xa Đối diện với Văn Khê qua sông Hồng là huyện Đan Phượng tỉnh Hà Tây

Cho đến may chưa cố những Lư liệu và điểu kiện để lim hiểu về cội

nguồn xưa của mảnh đất Văn Khê đã được hình thành và mở mang theo dồng chảy của con sông Hồng vũ của thời gian như thể nào Theo những tài

liệu cồn lưu giữ cho đến ngày nay như: thần tích, địa chí Vĩnh Phiic, cho

hiết vào thời Hùng Vương Khê Ngoại thuộc huyện Chu Diên, Bộ Văn Lang,

Eến dâu Công Nguyễn thuộc huyện Mê Linh, Quận Tân Xương Từ thể kỷ

thứ VIT đến X vũng đất đai xã Khê Ngoại thuộc huyện Tân Xương, Quận

Phong Châu - Thữa lIóa gọi tắt là Phong Châu Đến thế kỷ XIH - XIV (thời

Trần) vùng đất Khê Ngoại thuộc huyện Yên Lạc, Châu Tam Đới, Lộ Đông

Đỏ Từ thể ky XV Khê Ngoại thuộc huyện Yên Lae, phd Tam Pdi, Tran Son

Tây Đến thời Nguyễn (thế kỷ XIX) lrấn đổi thành Tỉnh khi đỗ Khê Ngoại

thuộc huyện Yên Lạc, Phủ Tam Đới, tỉnh Sơn Tây Năm 1832 nhà Nguyễn

đt và phân chia phủ Vĩnh Tường thành 2 huy

đố Khê Ngoại thuộc huyện Yen Tang, phi Vinh Tường, tỉnh Sơn Tây Ngày

20 tháng 1O năm 1890 chính quyền thực dân Pháp lập đạo Vĩnh Yên khi đố Khẻ Ngoại thuộc dạo Vĩnh Yên

Yen Lac va Yeu Lang khi

Trang 8

LỜI MỞ ĐẦU

1 Tĩnh cấp thiết của đề tai

1.1 Dân tộc Việt Nam là một dân tộc có truyền thống lịch sử - văn hoá lâu dài, cũng với quá trình dấu tranh dựng nước, giữ nước cha ông ta đã để lại một di sản văn hoá vật chất và tỉnh thần vô cùng phong phú và da dạng,Trong

dó văn hoá làng giữ một vị trí dáng kể trong quá khứ dũng như trong hiện tại Nồi tới văn hoá lăng chúng ta không thể không nói tới hình ảnh cây đa - giếng nước - sân đình Đĩnh làng là sản phẩm văn hoá lăng Nó đã trử thành

biểu tượng vật chất của lối sống cộng đồng, tự trị và dân chủ làng xã va bao gồm những chức năng tổng hợp, đan xen nhau như: Chức năng tín ngưỡng

hành chính và văn hóa Qua đó phân ánh rất đậm nét đời sống tình thần và vật chất của người nông dân trong quá khứ cũng như trong hiện tại Trong những ngôi đình còn tổn tại đến nay lưu giữ một di sản nghệ thuật kiến trúc dân gian

vô cùng quí báu Nó là sản phẩm thuần tuý, độc đáo của văn hoá làng, đậm đà bản sắc dân tộc Việt và ít chịu ảnh hưởng của các yếu tố văn hoá ngoại lai Các giá trị văn hoá vốn có cửa dình làng sẽ trở nên có ý nghĩa lớn lao nếu ta di sâu vào nghiên cứu, phân tích, bóc tách từng lớp văn hoá chứa đựng trong đó để

phần nào hiểu rõ hơn về gội nguồn vũn hoá dân tộc, dông thời lựa chọn, bảo tốn

và phát huy những linh hoa truyền thống đạo đức, thuần phong mỹ tục lấy đó

lầm nền tẳng xây dựng một trên văn hoá Việt Nam vữa mang dừ âm cỗ vữa mang mầu sắc hiện đại

1.2 Thôn Khê Ngoại lä một vùng quê có bề dày truyền thống văn hóa và lịch sử Trải qua quá trình lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc cùng với việc phát triển sắn xuất xây dựng làng xóm, các thế hệ người dân Khẻ Ngoại đã chú trọng đến việc xây dựng những công trình tín ngưỡng qui mõ, đặc sắc dé thờ phụng các nhân vật lịch sử có công với đân với nước Di tích Đình Cả Khê Ngoại là một trong những ngồi đình có qui mô lớn trong tỉnh Vĩnh Phúc, có giá trị về ÿ nghĩa lịch sử, văn hoá, thấm mỹ cùng với sự quan tâm của các cấp các ngành từ trung ương dén địa phương cho dén nim 1997 Đình Cả dã dược nhã nước xếp hạng cấp quốc gia theo Quyết định số 141 ngày 23/1/1997 của Bộ

trưởng Bộ Văn hoá - Thông tin

Trang 9

Chương 1

* Vi mí địa lý

Trang 10

2.1.1 Không gian cảnh quan và bố cục mặt bằng rổng thể -23

2.1.2.3 Toà ống muống vi cà eee tees senses nT

3.3.1 Thời gian và không gian diễn ra lễ bội .52

3.3.2 Chuẩn bị lễ hội - chớ wee SD

2.3.3 Dién trình lễ hội sỹ

2.3.4.1 Phần lễ " tes cttee settee eee SS

2.3.3.2 PRAM AOL eee eee eee eect ete cere eee SD 2.3.4 Gid tr] cita 1é hdi trong đời sdng sink hoal cha nguoi dén Khé ngoui 62

Trang 11

Chương 1

* Vi mí địa lý

Trang 12

của cơn lốc cơng nghiệp hố - hiện dại hộ đất nước,nhận thức cồn hạn chế của một bộ phận người dân đã làm di tích bị xuống cấp trầm, đồng thời lâm giảm di giá trị và những ý nghĩa vến cớ của nĩ Ngày nay trong sự phát triển mạnh mẽ của đời sống kinh tế, con người ta khơng vi sự hiện đại của khoa học kỹ thuật, của đời sống mà quên đi tất cả quá khứ Sự tìm hiểu về cội nguồn vân hố dân tộc là một nhu cầu khơng thể thiếu trong đời sống van hoả, là sự khao khát trong mỗi con người Việt Nam nĩi chung và nhân dân Khê Ngoại nĩi riêng Song song với sự khởi sắc về kinh tế đang diễn ra trên quy mơ cả nước là sự phục hưng mạnh mẽ của nên văn hố dân tộc Các hoạt

động văn hố diễn ra sơi nổi, cấc di sản văn hoầ được quan 1am tu bổ Kinh

tế thị trường dang vận hãnh, bên cạnh những mật tích cực lại đang tạo ra những tiêu cực ngược chiều, đặt ra trước chúng ta vấn dé bảo tẩn và phát huy

di sản văn hố dân tộc

1.4 TYên thực tế việc nghiên cứu tìm hiển về giá trị văn hố Đình làng Khẻ Ngoại hiện nay mới được thực hiện dưới dạng một hồ sơ khoa học Vì vậy cẩn trếp tục nghiên cứu hệ thống đồng bộ và sâu sắc hơn các giá frị văn hố được biểu hiện dưới dạng vật thể và phi vật thể để cĩ cơ sở xác định vấn đẻ bảo tổn và phát huy di sẵn văn hố lâu dài và cĩ ích hơn Xuất phát từ mục tiên đĩ được sự đồng ý của khoa Bảo tàng Trường Đại học Văn hố Hà Nội và giáo viên hướng dẫn Cho nên em đã chọn để tài “ Di tích đình Cả làng Khê Ngoại”

\ khố luận tốt nghiệp Đại Hục chuyên ngành Bảo tổn - Bão tàng Hy vợng

để tài của em sẽ đồng gĩp một phần nhỏ vào cơng cuộc bảo tổn va phát huy di sẵn văn hod dân lộc

- Tìm hiểu khơng gian văn hố làng Khê Ngoại

- Xác định niền dại khỏi dựng đình Cả, quả trình tổn tại và các vị thần được thờ tại định Cổ làng Khê Ngoại

Trang 13

10

Trang 14

* Vi mí địa lý

Trang 15

1.3 Mặc dù Đình làng Khê Ngoại cĩ giá trị văn hố, nghệ thuật như vậy, cùng với thời gian và khí hậu khắc nghiệt cũng như những ánh hưởng

Trang 17

10

Trang 18

LỜI MỞ ĐẦU

Trang 19

Trang 20

Trang 21

6

LỜI MỞ ĐẦU

Trang 22

của lễ hội

Trang 23

8

của lễ hội

Trang 24

Trang 25

10

Trang 27

8

của lễ hội

Trang 28

Trang 29

8

của lễ hội

Trang 31

Trang 32

của lễ hội

Trang 33

10

Trang 34

của lễ hội

Trang 35

Trang 37

10

Tiêu đề	Luận Văn Di Tích Đình Làng Cả Khê Ngoại Xã Văn Khê Huyện Mê Linh Vĩnh Phúc
Người hướng dẫn	PGS. TS Trịnh Thị Minh Đức
Trường học	Trường Đại Học Văn Hóa Hà Nội
Chuyên ngành	Bảo Tàng
Thể loại	Khóa luận tốt nghiệp
Năm xuất bản	2008
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	75
Dung lượng	199,96 KB