Tuy không thể khẳng định Covid–19 sẽ hoàn toàn chấm dứt tại quốc gia này, nhưng những số liệu về ca nhiễm và ca tử vong mới nhất đã cho thấy những nỗ lực không ngừng của Nhật Bản trong
Tính cấp thiết của đề tài
Từ cuối năm 2019, Covid-19, một bệnh truyền nhiễm do vi-rút Corona (SARS-CoV-2) gây ra, đã xuất hiện lần đầu tại Vũ Hán, Trung Quốc và nhanh chóng lây lan thành đại dịch toàn cầu Đến tháng 11/2021, hơn 250 triệu người trên thế giới đã nhiễm bệnh, với hơn 5 triệu ca tử vong Covid-19 không chỉ gây ra cuộc khủng hoảng y tế nghiêm trọng mà còn ảnh hưởng lớn đến kinh tế và chính trị ở hầu hết các quốc gia.
Trong bối cảnh đại dịch Covid-19, các quốc gia phải đối mặt với thách thức lớn trong việc thực hiện các biện pháp phòng dịch mà vẫn bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân Tại Khóa họp thường kỳ lần thứ 45 của Hội đồng nhân quyền Liên hợp quốc, Cao ủy Michelle Bachelet nhấn mạnh rằng Covid-19 là một phép thử đối với các nguyên tắc và giá trị nhân văn Do đó, việc đánh giá nghiêm túc thực thi nhân quyền trong giai đoạn này là rất cần thiết Chúng tôi quyết định nghiên cứu về nhân quyền, đặc biệt là nguyên tắc tôn trọng nhân quyền cơ bản ở Nhật Bản, để làm rõ những vấn đề này.
Thứ nhất, nguyên tắc tôn trọng nhân quyền cơ bản là một trong các nguyên tắc quan trọng và cần được bảo đảm trong bất kỳ thời điểm nào
Quyền con người là giá trị thiêng liêng, kết tinh từ nhiều nền văn hóa trên thế giới Nguyên tắc tôn trọng nhân quyền đã hình thành từ lâu và ngày càng phát triển, mở rộng quyền lợi của mỗi cá nhân Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền, được thông qua vào ngày 10 tháng 12 năm 1948, là tuyên ngôn nhân quyền đầu tiên, đánh dấu bước ngoặt trong việc bảo vệ nhân quyền cơ bản Nguyên tắc này đã trở thành pháp lý, bắt buộc các quốc gia thực thi trong mọi không gian và thời gian.
Có hai quan điểm về nguồn gốc quyền con người: (1) quyền con người là đặc quyền tự nhiên từ khi sinh ra, dựa trên phẩm giá vốn có của mọi người; (2) quyền con người là kết quả của nỗ lực, xây dựng và đấu tranh Quyền con người được cộng đồng quốc tế và quốc gia thừa nhận, tôn trọng và bảo vệ thông qua hệ thống pháp luật Không có cá nhân hay tổ chức nào được phép tước bỏ quyền lợi cơ bản của con người, ngoại trừ một số trường hợp đặc biệt như tội phạm bị phán tử hình Nguyên tắc tôn trọng nhân quyền cơ bản phải được thực thi nghiêm túc, ngay cả trong các tình huống như dịch bệnh hay thiên tai.
Thứ hai, Nhật Bản là một quốc gia phát triển và có biện pháp ứng phó với Covid–
19 hiệu quả và phù hợp với thực tiễn
Nhật Bản, quốc gia có nền kinh tế đứng thứ 3 thế giới, đã vượt qua nhiều khó khăn để trở thành cường quốc hàng đầu Tuy nhiên, tính đến tháng 11/2021, hơn 1,5 triệu người đã nhiễm vi-rút Corona, gây thiệt hại lớn cho nền kinh tế Chính phủ Nhật Bản đã ban bố tình trạng khẩn cấp và thực hiện các biện pháp phòng dịch nghiêm ngặt Sau Thế vận hội Tokyo, số ca mắc tăng nhanh, nhưng đến tháng 10/2021, dịch bệnh có dấu hiệu lắng dịu Chính phủ đã áp dụng các biện pháp mới nhằm đẩy lùi dịch và khôi phục kinh tế, dẫn đến việc chỉ ghi nhận 135 ca lây nhiễm mới vào ngày 21/11/2021 Nhật Bản đã đạt được những kết quả tích cực trong việc kiểm soát dịch bệnh, đồng thời tôn trọng nhân quyền cơ bản theo Hiến pháp Việc vừa chống dịch, vừa khôi phục kinh tế và đảm bảo quyền lợi cho người dân là một thách thức lớn, đòi hỏi sự lãnh đạo đúng đắn từ Chính phủ Nhật Bản.
Thứ ba, các biện pháp ứng phó trong thời kỳ Covid của nhà cầm quyền cần phải được nghiên cứu
Chống dịch là vấn đề hàng đầu tại hầu hết các quốc gia, đòi hỏi đánh giá toàn diện về kinh tế, chính trị và xã hội để đưa ra biện pháp phù hợp Các biện pháp phòng chống Covid-19 đã ảnh hưởng đến việc thực thi quyền con người, như quyền sống, quyền lao động và quyền tự do, tại nhiều quốc gia, bao gồm Nhật Bản và Việt Nam Việc bảo vệ các quyền lợi cơ bản trong bối cảnh đại dịch là thách thức lớn, ảnh hưởng đến sự ổn định của nền dân chủ Các văn bản quản lý liên tục được ban hành nhằm hạn chế lây lan dịch bệnh, nhưng cũng tác động đến đời sống cá nhân Do đó, nghiên cứu các biện pháp ứng phó với Covid-19 là cần thiết để chỉ ra những điểm phù hợp và bất cập, từ đó rút ra phương hướng đúng đắn.
Thứ tư, Việt Nam cần học tập các quốc gia đã chống dịch thành công trước bối cảnh Covid–19 diễn biến phức tạp và khó kiểm soát
Việt Nam, một quốc gia đang phát triển với tỷ lệ người nghèo cao, đang nỗ lực mạnh mẽ để phát triển kinh tế và vươn lên sánh vai với các cường quốc khác Tuy nhiên, sự xuất hiện của Covid-19 đã gây ra những ảnh hưởng nghiêm trọng đến quá trình này, không chỉ làm tổn thất sức khỏe và tính mạng của người dân mà còn gây thiệt hại nặng nề cho nền kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh, trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước, bị đình trệ sản xuất, trong khi nhiều công ty và xí nghiệp vừa và nhỏ đứng trước nguy cơ phá sản Tổng sản phẩm trong nước (GDP) quý III/2021 ước tính giảm 6,17% so với cùng kỳ năm 2020, mức giảm sâu nhất từ trước đến nay Tính đến ngày 22/11/2021, Việt Nam ghi nhận hơn 1,1 triệu ca nhiễm Covid-19 và hơn 23 nghìn bệnh nhân tử vong, đặc biệt trong đợt dịch thứ 5 từ cuối tháng 4/2021, với hơn 1 triệu ca nhiễm tại Thành phố Hồ Chí Minh.
Việt Nam đã ghi nhận 450 nghìn ca nhiễm Covid-19 Trước đây, đất nước đã đạt được những thành công nhất định trong việc ứng phó với dịch bệnh, nhưng đợt dịch thứ 4 đã bùng phát mạnh mẽ do sự xuất hiện của biến thể mới.
1 VTV.VN, “GDP Việt Nam quý III tăng trưởng âm 6,17%”, [https://tuyenquangtv.vn/kinh-te/202109/gdp-viet- nam-quy-iii-tang-truong-am-617-
92f441d/#:~:text=Theo%20T%E1%BB%95ng%20c%E1%BB%A5c%20Th%E1%BB%91ng%20k%C3%AA,v
Trong bối cảnh dịch Covid-19 diễn biến phức tạp với sự xuất hiện của nhiều biến chủng mới, đặc biệt là biến chủng Delta, tình hình tại Việt Nam và nhiều quốc gia khác đã trở nên khó kiểm soát Do đó, việc nghiên cứu và áp dụng các phương pháp ứng phó hiệu quả từ những quốc gia thành công trong việc kiểm soát dịch bệnh là vô cùng quan trọng và cần thiết.
Tổng hợp tình hình nghiên cứu trong và ngoài trường
Trong trường
Các đề tài nghiên cứu về quyền con người nổi bật bao gồm: "Những quy định mới của luật xử lý vi phạm hành chính với việc đảm bảo quyền con người" của Trần Thị Diễm Kiều; "Bảo đảm quyền con người của người bị kết án phạt tù trong thi hành án hình sự ở Việt Nam" của Lê Hữu Trí; và "Các quy định về quyết định hình phạt trong luật hình sự Việt Nam và việc đảm bảo quyền con người đối với người chưa thành niên phạm tội" của Lê Vũ Huy.
Ngoài trường
Tại cấp độ khoá luận cử nhân, tác giả Trần Thị Diễm My đã nghiên cứu đề tài “Quyền con người theo pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam và pháp luật quốc tế” (2013) Ở cấp độ thạc sĩ, Hoàng Lan Anh đã thực hiện đề tài “Bảo đảm quyền con người trong Hiến pháp Việt Nam” (2014) tại Khoa luật, Đại học Quốc gia Hà Nội Cùng năm, Thế Ngọc Mai cũng nghiên cứu về “Quyền con người và giáo dục quyền con người ở Việt Nam hiện nay” Nguyễn Thị Huỳnh Như đã trình bày đề tài “Tư tưởng về quyền con người của Jean – Jacques Rousseau: đặc điểm và giá trị lịch sử” (2019) Ở cấp độ luận án tiến sĩ, Lê Thị Thu Mai đã nghiên cứu “Dân chủ hoá ở Hàn Quốc, Nhật Bản và những giá trị tham khảo đối với Việt Nam”, trong đó đề cập đến các vấn đề nhân quyền cơ bản tại Hàn Quốc và Nhật Bản Ngoài ra, có bài viết khoa học của tác giả Trần về “Pháp luật Liên Bang Nga về bảo đảm quyền con người, quyền công dân trong tình trạng khẩn cấp”.
Trong Tạp chí Dân chủ và Pháp luật số 1 năm 2021, Phi Long đã đề cập đến bài viết của nhóm nghiên cứu Lê Thị Thuý Hương và Vũ Công Giao về "Trí tuệ nhân tạo và những yêu cầu đặt ra với việc củng cố khung pháp luật quốc tế về bảo vệ và thúc đẩy nhân quyền" Ngoài ra, tác giả Phạm Thị Thu Thuỷ cũng đã có bài viết "Việc thành lập cơ quan nhân quyền ASEAN và chính sách pháp luật của Việt Nam" vào năm 2010.
Các nghiên cứu hiện tại chủ yếu tập trung vào việc đánh giá và phân tích quyền con người từ góc độ pháp lý, liên quan đến các vấn đề như chủ thể và phạm vi trên lãnh thổ Việt Nam, cũng như các lĩnh vực pháp luật như Hiến pháp, hình sự, tố tụng hình sự và pháp luật quốc tế Tuy nhiên, các nghiên cứu này thường chỉ đi sâu vào một phạm vi hẹp và được trình bày trong các tạp chí khoa học Hơn nữa, ít đề tài đề cập đến các vấn đề thời sự, đặc biệt là tác động nghiêm trọng của Đại dịch Covid-19 từ cuối năm 2019 đến nay, đã gây ra những hậu quả nặng nề trên toàn cầu.
Vì thế, trong điều kiện mang tính chất thời đại, xu hướng hội nhập toàn cầu, đề tài
Đề tài “Thực thi nguyên tắc tôn trọng nhân quyền cơ bản ở Nhật Bản trong thời kỳ Covid” phản ánh tính mới và thực tiễn cao, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo vệ nhân quyền trong bối cảnh đại dịch Covid-19 Nghiên cứu này không chỉ mang lại bài học quý giá cho Nhật Bản mà còn cho Việt Nam trong việc vừa chống lại dịch bệnh vừa đảm bảo tôn trọng và bảo vệ nhân quyền, đồng thời phát huy giá trị nhân quyền trong giai đoạn khó khăn.
Mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu
Chúng tôi đã phân tích các văn bản của Chính phủ Nhật Bản trong thời kỳ Covid để đánh giá việc thực thi nguyên tắc tôn trọng nhân quyền cơ bản Qua đó, chúng tôi xác định các nội dung liên quan đến nhân quyền cơ bản được bảo vệ và xâm phạm, đồng thời xem xét mức độ phù hợp của việc thực thi nguyên tắc này trong bối cảnh dịch bệnh Từ những phân tích này, chúng tôi rút ra bài học kinh nghiệm cho Việt Nam trong việc ban hành các quy định ứng phó với Covid-19.
Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu
Cách tiếp cận
Để nghiên cứu việc thực thi nguyên tắc tôn trọng nhân quyền cơ bản qua các văn bản quản lý của Chính phủ Nhật Bản trong thời kỳ Covid-19, chúng tôi đánh giá các quy định hiện có như Hiến pháp Đề tài sẽ được tiếp cận từ cả bình diện Khu vực học và Nhật Bản học, không chỉ từ khía cạnh pháp lý Chúng tôi tin rằng các quan điểm này sẽ giúp lý giải chính xác và minh bạch hơn về các ứng phó của Chính phủ Nhật Bản.
Phương pháp nghiên cứu
Để đạt được mục tiêu nghiên cứu của đề tài, nhóm nghiên cứu áp dụng phương pháp luận và tổng hợp nhiều phương pháp nghiên cứu định tính.
Nhóm nghiên cứu áp dụng phương pháp phân tích để chia nhỏ các vấn đề liên quan đến nhân quyền, đặc biệt là việc thực thi nguyên tắc tôn trọng nhân quyền cơ bản tại Nhật Bản Qua đó, họ tiến hành phân tích chi tiết các vấn đề này và tổng hợp các nội dung đã phân tích nhằm đưa ra đánh giá toàn diện.
Nhóm nghiên cứu áp dụng phương pháp phân loại để phân tích các vấn đề nhân quyền, đặc biệt là việc thực thi nguyên tắc tôn trọng nhân quyền cơ bản tại Nhật Bản Phương pháp này giúp nhóm phân chia các vấn đề thành từng nhóm có tính chất tương đồng, từ đó rút ra những đặc điểm chung của các vấn đề liên quan.
Ý nghĩa khoa học và giá trị ứng dụng của đề tài
Nghiên cứu quy định pháp luật Nhật Bản về quyền con người giúp phân tích những bất cập trong thực tiễn áp dụng và hiệu quả của nó Từ đó, chúng tôi rút ra bài học kinh nghiệm cho Việt Nam và đề xuất các kiến nghị nhằm hoàn thiện quy định pháp luật về đảm bảo quyền con người, góp phần nâng cao thực tiễn bảo vệ quyền con người ở Việt Nam trong thời kỳ Covid.
Đề tài nghiên cứu của chúng tôi cung cấp tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhà nghiên cứu, sinh viên và học viên cao học trong lĩnh vực luật Hiến pháp, luật Nhật Bản, triết học, Nhật Bản học và các lĩnh vực nghiên cứu liên quan khác.
Cơ cấu của đề tài
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, đề tài gồm có hai chương:
Chương 1 : Cơ sở lý luận và thực tiễn
Chương 2 : Thực tiễn thực thi nguyên tắc
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
Cơ sở lý luận
1.1.1 Lý luậ n chung v ề nhân quyề n a Khái niệm
Nhân quyền, hay quyền con người, là một khái niệm đa dạng với nhiều định nghĩa khác nhau, mỗi định nghĩa tiếp cận vấn đề này từ một góc nhìn riêng.
Nhân quyền được định nghĩa là sự bảo đảm pháp lý toàn cầu, nhằm bảo vệ cá nhân và tập thể khỏi các hành vi xâm phạm và sự thiếu sót trong việc bảo vệ quyền tự do cơ bản, quyền lợi chính đáng và nhân phẩm.
Nhân quyền tại Việt Nam bao gồm các quyền thiêng liêng và bất khả xâm phạm như quyền sống, quyền tự do, và quyền mưu cầu hạnh phúc, bao gồm quyền dân sự, chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội Đây là những quyền tối thiểu mà mỗi cá nhân cần có, và pháp luật cần ghi nhận và bảo vệ Quyền con người cũng được hiểu là những nhu cầu và lợi ích tự nhiên, vốn có của con người, được bảo vệ trong pháp luật quốc gia và các thỏa thuận pháp lý quốc tế.
Nhân quyền được nhìn nhận chủ yếu từ góc độ pháp lý, khẳng định tính bắt buộc của chúng trong xã hội Nhân quyền là quyền của mỗi con người, không phân biệt quốc tịch, tôn giáo, dân tộc, màu da, ngôn ngữ hay địa vị xã hội Không ai, cá nhân hay tổ chức nào, có quyền tước bỏ những quyền lợi cơ bản này, ngoại trừ một số trường hợp đặc biệt như tội phạm bị kết án hoặc trong các tình huống nhân đạo.
2 Văn phòng Cao ủy Nhân quyền Liên Hợp Quốc (2006), Frequently Asked Questions on a Human Rights–based
Approach to Development Cooperation, New York and Geneva, tr.1
3 Viện Khoa học Pháp lý – Bộ tư pháp (2006), Từ điển luật học, NXB Tư pháp – Bộ Tư pháp và NXB Từ điển bách khoa, tr 587
4 Đại học Quốc gia Hà Nội (2011), Giáo trình Lý luận và Pháp luật về quyền con người, NXB Đại học Quốc gia
Nhân quyền, theo Văn phòng Cao ủy Nhân quyền Liên Hợp Quốc (OHCHR), bao gồm quyền cơ bản nhất là quyền được sống và những quyền đảm bảo cuộc sống đáng sống, như quyền liên quan đến thực phẩm, giáo dục, việc làm, sức khỏe và tự do.
Có nhiều phương pháp phân loại nhân quyền, nhưng cách phổ biến nhất là chia thành hai nhóm dựa trên các lĩnh vực điều chỉnh: (i) quyền chính trị và dân sự, và (ii) quyền kinh tế, văn hóa và xã hội.
(i) Quyền về dân sự, chính trị
Quyền dân sự là những quyền thiết yếu bảo đảm an toàn cho đời sống cá nhân, bao gồm quyền sống, quyền tự do đi lại, quyền có quốc tịch, quyền kết hôn và quyền sở hữu tài sản Những quyền này giúp bảo vệ con người khỏi sự phân biệt về chủng tộc, quốc tịch, màu da và giới tính, tạo điều kiện cho một cuộc sống an toàn và trọn vẹn Bên cạnh đó, quyền chính trị liên quan đến các giá trị mà mỗi cá nhân được hưởng, như quyền tự do cơ bản, quyền bình đẳng về phẩm giá, quyền tham gia quản lý đất nước, quyền tự do tư tưởng, quyền tự do ngôn luận, và quyền lập hội, hội họp hòa bình.
(ii) Quyền về kinh tế, văn hóa, xã hội
Theo Văn phòng Cao ủy Nhân quyền Liên hợp quốc, quyền kinh tế, xã hội và văn hóa liên quan đến nhiều khía cạnh của cuộc sống như nơi làm việc, an sinh xã hội, và giáo dục Những quyền cơ bản trong nhóm này bao gồm quyền lao động, quyền an sinh xã hội, quyền có mức sống thích đáng, quyền về y tế và quyền được giáo dục Văn phòng Cao ủy Nhân quyền Liên hợp quốc đã ban hành hai Công ước cơ bản về quyền con người: Công ước quốc tế về quyền dân sự và chính trị, và Công ước quốc tế về các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa, từ đó kết hợp với Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền để hình thành Bộ luật Nhân quyền hiện nay.
(i) Tính phổ quát và bất khả xâm phạm
5 What are human rights?, https://www.ohchr.org/en/issues/pages/whatarehumanrights.aspx, truy cập ngày 24/1/2022
6 Vĩnh An, “Quyền dân sự, chính trị trong xã hội ta”, Tạp chí Quốc phòng toàn dân,
[http://tapchiqptd.vn/vi/phong–chong–dbhb–tu–dien–bien–tu–chuyen–hoa/quyen–dan–su–chinh–tri–trong–xa– hoi–ta/4415.html] (truy cập ngày 26/1/2022)
7 “Frequently Asked Questions on Economic, Social and Cultural Rights”, [https://www.ohchr.org/Documents/Issues/ESCR/FAQ%20on%20ESCR–en.pdf] (truy cập ngày 25/1/2022)
Tính phổ quát của nhân quyền thể hiện rằng các quyền này được công nhận trên toàn cầu, không bị giới hạn bởi không gian, thời gian hay địa vị xã hội Mỗi cá nhân đều có quyền lợi bẩm sinh chỉ vì họ là con người, và không có sự phân biệt nào trong việc công nhận nhân quyền Tuy nhiên, việc hưởng quyền này có thể khác nhau tùy thuộc vào phong tục, tập quán và văn hóa của từng quốc gia Dù vậy, các quốc gia vẫn phải đảm bảo những quyền lợi cơ bản nhất cho công dân của mình.
Tính bất khả xâm phạm (inalienable) có nghĩa là không ai có quyền tước bỏ nhân quyền của người khác một cách tùy tiện Nhân quyền gắn liền với từng cá nhân, và mọi người đều có quyền này chỉ vì họ là thành viên của gia đình nhân loại Việc tước bỏ quyền lợi chính đáng của người khác là không được phép Tuy nhiên, nhân quyền vẫn có thể bị tước đoạt trong một số trường hợp ngoại lệ như bắt giữ người tình nghi phạm tội hoặc khi tòa án kết tội Sự tước đoạt này không giống nhau và phụ thuộc vào quy định của từng quốc gia.
Trong bối cảnh hiện nay, nhân quyền đang được thúc đẩy mạnh mẽ, với mục tiêu hoàn thiện quyền lợi chính đáng của con người Liên Hợp Quốc kêu gọi các quốc gia xóa bỏ án tử hình, nhấn mạnh rằng "Tử hình không thể tồn tại ở thế kỷ 21" Văn phòng Cao ủy Nhân quyền cho rằng quyền sống là quyền cơ bản nhất của con người và việc áp dụng hình phạt tử hình tiềm ẩn nhiều rủi ro Hình phạt này không chỉ tước đoạt mạng sống mà còn có thể dẫn đến sai sót nghiêm trọng, như xử án oan Do đó, Văn phòng kêu gọi các quốc gia giảm dần và tiến tới xóa bỏ hoàn toàn án tử hình, mặc dù việc ban hành pháp luật vẫn thuộc về quyền tự quyết của từng quốc gia.
Từng quốc gia có quyền quyết định về án tử hình, tùy thuộc vào tình hình đặc thù và định hướng phát triển của mình Mặc dù có sự khác biệt trong các biện pháp áp dụng, nhưng nhìn chung, các quốc gia đều hướng tới việc mở rộng nhân quyền.
(ii) Tính phụ thuộc lẫn nhau và không thể phân chia
Tính phụ thuộc lẫn nhau và không thể phân chia của các quyền con người cho thấy sự liên kết chặt chẽ giữa chúng Tất cả các quyền đều quan trọng và cần thiết như nhau, không thể tách rời, vì sự thiếu hụt trong một quyền sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến các quyền khác và đời sống cá nhân Không có quyền nào được coi là ưu việt hơn, và nhân quyền yêu cầu phải đảm bảo tất cả các quyền cho mỗi cá nhân Ví dụ, tiến bộ trong các quyền dân sự và chính trị sẽ hỗ trợ việc thực hiện các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa, trong khi vi phạm các quyền này có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến nhiều quyền khác.
Mặc dù các quyền con người cần được đảm bảo, nhưng không phải lúc nào cũng có thể thực hiện chúng một cách tuyệt đối trong mọi hoàn cảnh Trong những điều kiện đặc thù, một số quyền, như quyền sống và quyền được bảo đảm sức khỏe, thường được ưu tiên hơn trong nhiều trường hợp.
Trong thời kỳ dịch bệnh Covid-19, quyền sống và sức khỏe được ưu tiên hàng đầu, dẫn đến việc hạn chế quyền đi lại để ngăn chặn lây lan Tương tự, trong thiên tai, quyền sống và sức khỏe cũng có thể ảnh hưởng đến quyền chính trị và kinh tế Việc không thực hiện đầy đủ nhân quyền trong những tình huống này không có nghĩa là con người không có nhân quyền, mà là một phương thức bảo đảm quyền lợi cơ bản, đặc biệt là quyền liên quan đến tính mạng và sức khỏe Tuy nhiên, sự tác động này cần được giới hạn, chỉ áp dụng trong trường hợp cần thiết, có thời gian cụ thể và yêu cầu tính hợp lý, khoa học để đạt hiệu quả cao nhất.
(iii) Tính bình đẳng và không phân biệt đối xử
Cơ sở thực tiễn
1.2.1 T ì nh h ì nh d ị ch b ệ nh ở Nh ậ t B ả n
Vào tháng 1 năm 2020, Nhật Bản ghi nhận ca mắc Covid-19 đầu tiên, một người đàn ông từ tỉnh Kanagawa trở về từ Vũ Hán, Trung Quốc Tình hình lây nhiễm nhanh chóng trở nên nghiêm trọng, và chưa đầy một tháng sau, Nhật Bản đã ghi nhận ca tử vong đầu tiên do Covid-19, là một người phụ nữ sống tại tỉnh Kanagawa.
Khi số ca mắc COVID-19 trong nước gia tăng nhanh chóng và có nguy cơ vượt ngoài tầm kiểm soát, cần áp dụng các biện pháp đặc biệt theo quy định của Luật về phòng chống vi-rút Corona mới.
Vào ngày 07 tháng 4 năm 2020, Thủ tướng Abe Shinzo đã ban bố tình trạng khẩn cấp tại 07 quận gồm Tokyo, Kanagawa, Saitama, Chiba, Osaka, Hyogo và Fukuoka, sau đó mở rộng ra toàn quốc vào ngày 16 tháng 4 Tại thời điểm này, số ca tử vong đã vượt quá 300 và tổng số ca mắc tại Nhật Bản đã đạt hơn 10.000 ca.
Vào cuối tháng 7 năm 2020, dịch Covid-19 bùng phát mạnh mẽ tại Nhật Bản, với số người chết vượt qua 1000 và hàng loạt tỉnh thành ghi nhận ca nhiễm kỷ lục, đặc biệt là ở Tokyo, Osaka và Saitama Quý 3 và quý 4 năm 2020 được xem là đỉnh điểm của dịch bệnh, khi số ca nhiễm và tử vong liên tục lập kỷ lục, dẫn đến hệ thống y tế đứng trước nguy cơ quá tải do thiếu giường bệnh và nhân lực Vào ngày 31 tháng 12 năm 2020, số ca mắc trong ngày đạt 4520, cao nhất từ trước đến nay, với tổng số ca mắc trong năm vượt quá 200.000.
A woman in her 80s from Kanagawa has become the first confirmed death from the novel coronavirus in Japan This tragic event highlights the ongoing impact of the pandemic and raises concerns about the vulnerability of older populations to COVID-19 The situation underscores the importance of public health measures to protect at-risk individuals and prevent further spread of the virus.
16 “ 緊急事態宣言 1 回目の状況 ” [https://www3.nhk.or.jp/news/special/coronavirus/emergency/] (truy cập ngày 26/01/2022)
Tại Tokyo, trong bối cảnh đại dịch Covid-19, đã ghi nhận tổng số ca nhiễm vượt quá 60.000 Trong ngày 29/01/2022, có 168 ca nhiễm mới được báo cáo, trong đó bao gồm 1.000 trường hợp tử vong, bao gồm cả những người trên các tàu du lịch.
Vào năm 2021, biến thể Delta của vi-rút Corona đã làm gián đoạn quá trình hồi phục kinh tế của Nhật Bản, buộc chính phủ phải kéo dài các biện pháp kiểm soát lây nhiễm Mặc dù chính phủ tích cực triển khai các chính sách phòng ngừa và tiêm vaccine, đại dịch Covid-19 vẫn bùng phát mạnh mẽ, với số ca dương tính và tử vong tăng vọt trong làn sóng lây nhiễm thứ tư Đầu năm 2021, Nhật Bản đã đình chỉ hoàn toàn việc nhập cảnh của công dân từ các quốc gia khác để ngăn chặn lây nhiễm Đến tháng 7-8 năm 2021, Nhật Bản tuyên bố tình trạng khẩn cấp thứ tư do tốc độ lây nhiễm cao của biến thể Delta, và tổng số ca mắc Covid-19 đã vượt 1 triệu vào ngày 6 tháng 8, với hơn 10.000 ca tử vong Cuối năm 2021, tổng số ca mắc Covid-19 tại Nhật Bản đã lên tới hơn 1.7 triệu, trong đó Tokyo và Osaka chiếm tỷ lệ lớn nhất, với số người chết vượt quá 18.000.
Trong bối cảnh tình trạng lây lan của vi-rút ngày càng nghiêm trọng, hệ thống y tế Nhật Bản đang đối mặt với nhiều khó khăn trong việc cung cấp đủ giường bệnh và thiếu hụt bác sĩ, y tá Cuối năm 2020, các tỉnh lớn như Tokyo, Osaka, Aichi, và Okayama đã rơi vào tình trạng thiếu giường bệnh nghiêm trọng, khiến nhiều bệnh nhân nhiễm bệnh không thể nhập viện và phải chờ đợi tại nhà Đặc biệt, vào năm 2021, Nhật Bản đã ghi nhận nhiều trường hợp tử vong do không thể nhập viện kịp thời sau khi phát hiện dương tính với Covid-19.
I don't know!
19 “ 外国人の入国を全面停止へ 政府 ” [https://www3.nhk.or.jp/news/html/20210113/k10012812201000.html] (truy cập ngày 26/01/2022)
Hệ thống y tế Nhật Bản đã rơi vào tình trạng khẩn cấp trong giai đoạn dịch Covid-19, với 84 ca tử vong do không được nhập viện kịp thời trong nửa đầu năm 2021 Việc thiếu giường bệnh và đội ngũ y tế đã khiến tình hình trở nên nghiêm trọng, đặc biệt khi virus lây lan mạnh mẽ Chính vì vậy, việc phòng ngừa lây lan trong dịp lễ Golden Week là rất cần thiết để bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Tác động nghiêm trọng của vi-rút Corona đã khiến GDP của Nhật Bản giảm 27,8% trong quý II năm 2020, mức suy giảm mạnh nhất kể từ năm 2009 Mặc dù có sự phục hồi trong quý IV năm 2020, nền kinh tế vẫn ghi nhận sự suy giảm lần đầu tiên sau hơn một thập kỷ Đến năm 2021, kinh tế Nhật Bản có dấu hiệu khởi sắc nhưng vẫn đối mặt với nguy cơ suy thoái kéo dài, với mức tăng trưởng âm trong quý II Theo khảo sát của Teikoku Databank, số doanh nghiệp phá sản đã vượt 500 vào tháng 9 năm 2020, trong đó ngành dịch vụ ăn uống chịu ảnh hưởng nặng nề nhất Đến tháng 11 cùng năm, con số doanh nghiệp phá sản đã tăng lên hơn 700 Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi dự kiến số người mất việc có thể chạm ngưỡng 50.000 do tác động của đại dịch.
Đến năm 2021, Teikoku Databank ghi nhận hơn 461 doanh nghiệp nợ nần ít nhất 10 triệu yên và đã nộp đơn phá sản, chủ yếu do ảnh hưởng nặng nề của tình trạng khẩn cấp lần thứ ba, đặc biệt trong lĩnh vực dịch vụ Kết quả là, số doanh nghiệp phá sản do đại dịch Covid-19 trong năm 2021 đã tăng gấp đôi so với năm 2020, với 1.770 doanh nghiệp so với 842 doanh nghiệp.
I don't know!
I don't know!
I don't know!