Có thể nói những kết quả dạt được càng khẳng định vẻ sự tồn tại của một nên văn hỏa đa dạng, phong phú và có xuất xứ bản dia chu không phải từ phương Tây hay Tnmg Quốc như nhiều giả thuy
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA HÀ NỘI
KHOA DI SAN VĂN HÓA
TRAN CAN TOAN
TIM HIEU SUU TAP CO VAT DONG DONG SON CUA NHA SUU TAP BOAN ANH TUAN SỐ NHÀ
27/433 KIM NGU'U - HAI BÀ TRƯNG - HÀ NỘI
KHOA LUAN TOT NGHIEP NGANH BAO TANG HOC
MA SO: 52320205
NGUGOI HUONG DAN: TS, NGUYEN SỸ TOAN
HÀ NỘI - NĂM 2012
1
Trang 2LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình thực hiện để tài °“7m liễu sưu tập cỗ vật đằng Đông Sơn của nhà sưu tập Đoàn Anh Tuấn số nhà 27/433 Kim Ngưư — Hai Bà Trưng — Hà Nội", đu đã nhận được sự giúp đỡ val tan tình và khoa bọc của
TS Nguyễn 5ÿ loán Trương Khoa Di sán văn hóa Trường Đại học Văn hóa Hà Nội Thấy đã dong góp nhiều ý kiến quý bảu và bỏ ích giúp em hoàn thành đề tài
lâm xin gửi lời cảm ơn chân thành tới tập thể giảng viên Khoa Di săn
văn hóa — Trường Đại học văn hóa Hà Nôi, những người đã tận tình truyền đạt kiến thức trong thời gian chúng em còn ngồi trên ghé nhà trường, nên tảng kiến thức tích lũy dược là cơ sở dễ eru thực hiện dễ tải này, cũng là hành Irang trong chặng đường sắp tới
Em xin gửi lời cám ơn chân thành tới nhà sưu tập cỗ vật Đoàn Anh Tuấn Giám đốc Trung tầm UNESCO nghiền cứu bảo tổn cổ vật Việt Nam, đồng cảm ơn các chuyên gia của trung tầm đã đóng gớp những ý kiến quý báu
và khoa học giúp em hoàn thành đề tài
Kinh mong nhận được sự gép ý, giúp đỡ và chỉ bão của các thấy cô
Em xin chân thành căm ơn!
Sinh viên
Trần Cánh Toàn
w
Trang 3CHƯƠNG I: VẢI NÉT VỀ VĂN HÓA ĐÔNG SƠN VẢ QUÁ TRÌNH
'HÌNH THÀNH 8ƯU TẬP CÔ VAT DONG CUA NHA SUU TAP BOAN ANH TUẦN
1.2 Khái quát về Trung tâm UNESCO nghiên cứu bảo tồn cỗ vật Việt
Nam và quả trình hình thành sưu tập cỗ vật
1.4.1 Khải quát về Trang tâm UNESCO nghiên cứu bão lên cô vật Việt
am sec
Trang 4
Xác định giá trị lịch sử văn hóa, kỹ thuật, mỹ thuật cúa bộ sưu tập góp
phan pin giit va phát huy giá trị của sưu Tập
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của khóa luận
Đổi lượng nghiên cửu: sưu lập cỗ vật đồng Đông Sơn của nửtà sưu lập Đoàn Anh Tuần tại số nhà 27/433 Kim Ngưu Hai Hà Trưng Hà Nội
Phạm vi nghiên củu: nghiên cứu các cổ vật đồng Dông Sơn có trong sưu tập
4 Phương pháp nghiên cứu của khỏa luận
Khỏa luận sử dụng phương pháp nghiền cứu truyền thống như: diễn dã, phân loại, khảo tả, chụp ánh, miễu tä hơa văn trang trí
Khóa luận sử dụng phương pháp nghiên cứu liền nghành như: bảo tảng học, mỹ thuật học, dần tộc học
Ngoài ra côn sử dụng các phương pháp: duy vật lịch sử, duy vật biện chứng để xem xét, đánh giả sưu tập trong mỗi tương quan với các tư liệu có
Trang 5Trong những năm 1960 các nhà khảo cễ việt Nam tiền hành khai quật ở
di chỉ Thiện Dương (Thanh Hóa), đá phát hiện nhiều mộ táng huyệt đất và đồ tủy táng bằng gốm, đồng, đã, đặc biết côn phát luộn ra nhiều đi chỉ mới như: Pao Think, Yên Hưng, Việt Khê, Nam Chink, Châu Can, Phú Hậu, Thánh Đình, Núi Nắp, Gò Công trên địa bản phân bỏ dọc từ Bắc trung bộ đến dái đất
miễn trung Kết quả của những đợt khảo cỗ này được tập hợp trong các cổng
“Những
trình: “Bảo cáo cụ thế về những mũi tên đồng tìm thấy ở Cổ Loa”
ngồi mộ cổ tìm thấy ở Việt Khê - Hải phòng”, “Khu mò cỗ Châu Can”,
“Những vết tích dầu tiên của thời đại đồng thau Việt Nam”, “Thời đại Hùng Vương” Có thể nói những kết quả dạt được càng khẳng định vẻ sự tồn tại của một nên văn hỏa đa dạng, phong phú và có xuất xứ bản dia chu không phải từ phương Tây hay Tnmg Quốc như nhiều giả thuyết của các học giả nước ngoài
Hiện vật văn hóa Đông Sơn được phát luện rất da dạng phong phú, đã
cho các nhà khoa học một cái nhìn khái quát nhất về xã hội xưa kia của người Việt cổ, sự phản hòa tài sản và thân phản, cũng như đời sống tỉnh thân trong
xã hội người Việt cả Trong những nắm gần đây môi qua hệ giữa khảo cỗ học Việt Nam và thể giới đã có nhiều chuyên biển tích cực, nhiêu chuyên gia va các nhà nghiền cứu nước ngoài dã tới Việt Nam đễ nghiên cứu về văn hóa
Déng Son Trang thiét bi kỹ thuật phục vụ cho công tác nghiên cứu ngày cảng hiện đại, và nguồn tư liệu ngày oàng phong phủ toàn diện thì những kết quả đạt được cũng ngày cảng khả quan và khoa hạc hơn
1.1.2 Đời sống vật chất của cư dan Dong Son
* Sẵn xuất nông nghiệp
Văn hóa Đông Sơn là nên văn hóa vật chất cua cu dân Việt cỗ tổn tại dưới thời đại các vua Hùng, eư đân Dêng Sơn làm nông nghiệp lúa nước, trinh 46 canh tác phát tiểu cao Thời kì này nông nghiệp phát triển dựa vào điều kiện bự nhiên rất tuyận lợi: khí hậu nhiệt đới âm giỏ ruùa, hệ thống sông
10
Trang 6CHƯƠNG TT: SƯU TẬP CÔ VAT DONG DONG SƠN CỦA NHÀ SƯU
2.1 Một số khải niệm cơ ban
2.2 Sưu tập cổ vật đẳng Dông Sơn của nhà sưu tập Đoàn Anh Tuấn 2 2.2.1 Nhạc khi HH than eHeeeerree Xeeeereeoeee.8 2.3.3 Đỏ trang sức TH 2211 TH re — 2.2.3 Đỏ dùng sinh hoạt 255cc 22222 srecee "¬
Trang 73.3 Một số giải pháp đề xuất nhằm bảo quản và phát huy giá trị sưu tập 79 3.3.1 Sưu tâm bê sung hiện vật cho sưu tập
—- Snsesseesreeee TU 3.3.2 Đa dạng hóa các hình thúc trưng bảy 80 3.3.3 nắn, xuấi bân, giới thiệu quảng bá sưu tập, 81
KẾT TUẬN
'TÀI LIỆU THAM KHẢO
Trang 8Chương 1
VÀI NÉT VẺ VĂN HÓA ĐÔNG SƠN VÀ QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH SUU TAP CO VAT DONG CUA NHA SUU TAP BOAN ANH TUẦN
1.1 Vài nét về văn hóa Đông Sơn ứ Việt Nam
1.1.1 Lịch sử phát hiện và nghiên cứu văn hóa Đông Sơn
Van hoa Dang Son la nên văn hóa vật chất của cư đân Việt cố, tồn tai vào khoảng thé ky VTT trước Công nguyên đến thể kỹ 1 - TT san Công nguyễn dưới thời đại Hùng vương, van hoa Đỏng Sơn ra đời, phát triển rực rỡ dựa trên nên tăng của cá một quá trình hội tụ lâu đài những tỉnh hoa của các giai đoạn tiên Dông Sơn (Phùng Nguyên, Dẻng Dậu, Gò Mun) Văn hóa Dông Sơn phân bố chủ yếu ở miễn Bắc miến Trung Viet Nam, nằm ở lưu vực các con sông lớn bung tâm chỉnh là: Sông Tiồng, Sông Mã, Sông Cả Hiển vật văn hỏa Đông Sơn rất da dang, phong phú bao g4m dé trang site, dé ding sinh hoạt, nhạc khí
Theo như nhiều thư tịch cổ còn lưu lại đến ngảy nay, đã cho chúng ta biết từ thỏi phong kiến các vua chúa, quan lại đã chủ ý tới việc thu thập và lưu giữ các có vật như trồng dang chuéng dang Chua Béng Cổ (Thanh Hỏa) hiện còn một bảng khắc gỗ năm Bảo Hưng thứ 2 (1802) cỏ nội dụng ghú chép
về việc phát hiện và khảo tá chiếc trống đồng cỗ đặt trong chủa Diễu này minh chứng các triều đại phong kiên trước đây, đã chủ ý đến việc sưu tầm và lưu gi# cổ vật déng nhimg ở hình thức rất sơ khai và không mang tính hệ thông,
Năm 1924, một người câu cá tên Nguyên Văn Lắãm dã ngẫu nhién tim được mội số để đồng ở ven sông M8, thuộc địa phận Thanh Hóa Người này sau đó da đem số đồ đểng này bán cho L Pajot (một viên chức thuế quan tỉnh
¡ Đông Bác Cổ,
thanh hóa) Phải hiện này được báo cáo cho Trưởng
T Pujol duce ũy nhiệm tiên hành khai quật khảo cổ di chỉ Đồng Sơn
8
Trang 93.3 Một số giải pháp đề xuất nhằm bảo quản và phát huy giá trị sưu tập 79 3.3.1 Sưu tâm bê sung hiện vật cho sưu tập
—- Snsesseesreeee TU 3.3.2 Đa dạng hóa các hình thúc trưng bảy 80 3.3.3 nắn, xuấi bân, giới thiệu quảng bá sưu tập, 81
KẾT TUẬN
'TÀI LIỆU THAM KHẢO
Trang 10và Bắc Trung Bộ Bước vào thời kỳ Đỏng Son céng nghệ đúc đồng đã đạt tới
trình độ đỉnh cao, hiện vật bằng đồng có mặt trong hân hết đời sống của cư
dân, loại hinh hiện vật rất đa đạng phong phủ Cổ vật đồng văn hóa Dồng Sơn
có giá trị về lịch sử, vău hóa, khoa học phâu ảnh đời sống val chat va tink thần của cư dân Việt cô dưới thời đại các vua Hùng,
Sưu tập có vật đồng Đông Sơn của nhà sưu tap Doan Anh Tuần phong phú, đa đạng về loại hình, nhưng nêu không cỏ phương pháp bão quản hợp lý,
nó cũng sẽ bị mai mệt dẫn theo thời gian Chỉnh vi vậy, sưu tập cần phải được tiếp tục nghiên cứu để tầm hiểu giá trị cửa sưu tập, và có phương pháp bão quản, phát huy giá trị một cách tích cực nhất
La sinh viên năm thứ 4 học Khoa Di sin Văn hóa Truong Dai hoc Văn hóa [là Nội, tuy kiến thức còn nhiều hạn chẻ nhưng với lòng đam mã và mong muốn tìm hiển về những đi sản của cha ông để lại, nèn tôi đã quyết định
chọn dé tai “Tìm biểu sưu tập cỗ rật đẳng Đông Sơn của nhà sưu tập Đoàn
Anh Tuan sé nha 17/433 Kim Nguu - Hai Bà Trưng - Hà Nôi" dễ làm khóa luận tốt nghiệp
2 Mục đích nghiên cứu của khóa luận
Wham thông kê, phân loại, xác định số lượng loại hình và niên đại sưu tập đồng Đông Sơn của ông Đoàn Anh Tuan
Nghiên cứu đặc diém, hinh dang bên ngoài, tình trạng bảo quán của hiện vật trong sưu tập
Nghiên cứu hoa văn trang trí, đặc điểm tạo hình điêu khắc hội hoa cia
điện vật
Trang 11CHƯƠNG TT: SƯU TẬP CÔ VAT DONG DONG SƠN CỦA NHÀ SƯU
2.1 Một số khải niệm cơ ban
2.2 Sưu tập cổ vật đẳng Dông Sơn của nhà sưu tập Đoàn Anh Tuấn 2 2.2.1 Nhạc khi HH than eHeeeerree Xeeeereeoeee.8 2.3.3 Đỏ trang sức TH 2211 TH re — 2.2.3 Đỏ dùng sinh hoạt 255cc 22222 srecee "¬
Trang 12Xác định giá trị lịch sử văn hóa, kỹ thuật, mỹ thuật cúa bộ sưu tập góp
phan pin giit va phát huy giá trị của sưu Tập
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của khóa luận
Đổi lượng nghiên cửu: sưu lập cỗ vật đồng Đông Sơn của nửtà sưu lập Đoàn Anh Tuần tại số nhà 27/433 Kim Ngưu Hai Hà Trưng Hà Nội
Phạm vi nghiên củu: nghiên cứu các cổ vật đồng Dông Sơn có trong sưu tập
4 Phương pháp nghiên cứu của khỏa luận
Khỏa luận sử dụng phương pháp nghiền cứu truyền thống như: diễn dã, phân loại, khảo tả, chụp ánh, miễu tä hơa văn trang trí
Khóa luận sử dụng phương pháp nghiên cứu liền nghành như: bảo tảng học, mỹ thuật học, dần tộc học
Ngoài ra côn sử dụng các phương pháp: duy vật lịch sử, duy vật biện chứng để xem xét, đánh giả sưu tập trong mỗi tương quan với các tư liệu có
Trang 13CHƯƠNG TT: SƯU TẬP CÔ VAT DONG DONG SƠN CỦA NHÀ SƯU
2.1 Một số khải niệm cơ ban
2.2 Sưu tập cổ vật đẳng Dông Sơn của nhà sưu tập Đoàn Anh Tuấn 2 2.2.1 Nhạc khi HH than eHeeeerree Xeeeereeoeee.8 2.3.3 Đỏ trang sức TH 2211 TH re — 2.2.3 Đỏ dùng sinh hoạt 255cc 22222 srecee "¬
Trang 14CHƯƠNG TT: SƯU TẬP CÔ VAT DONG DONG SƠN CỦA NHÀ SƯU
2.1 Một số khải niệm cơ ban
2.2 Sưu tập cổ vật đẳng Dông Sơn của nhà sưu tập Đoàn Anh Tuấn 2 2.2.1 Nhạc khi HH than eHeeeerree Xeeeereeoeee.8 2.3.3 Đỏ trang sức TH 2211 TH re — 2.2.3 Đỏ dùng sinh hoạt 255cc 22222 srecee "¬
Trang 15Xác định giá trị lịch sử văn hóa, kỹ thuật, mỹ thuật cúa bộ sưu tập góp
phan pin giit va phát huy giá trị của sưu Tập
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của khóa luận
Đổi lượng nghiên cửu: sưu lập cỗ vật đồng Đông Sơn của nửtà sưu lập Đoàn Anh Tuần tại số nhà 27/433 Kim Ngưu Hai Hà Trưng Hà Nội
Phạm vi nghiên củu: nghiên cứu các cổ vật đồng Dông Sơn có trong sưu tập
4 Phương pháp nghiên cứu của khỏa luận
Khỏa luận sử dụng phương pháp nghiền cứu truyền thống như: diễn dã, phân loại, khảo tả, chụp ánh, miễu tä hơa văn trang trí
Khóa luận sử dụng phương pháp nghiên cứu liền nghành như: bảo tảng học, mỹ thuật học, dần tộc học
Ngoài ra côn sử dụng các phương pháp: duy vật lịch sử, duy vật biện chứng để xem xét, đánh giả sưu tập trong mỗi tương quan với các tư liệu có
Trang 163.3 Một số giải pháp đề xuất nhằm bảo quản và phát huy giá trị sưu tập 79 3.3.1 Sưu tâm bê sung hiện vật cho sưu tập
—- Snsesseesreeee TU 3.3.2 Đa dạng hóa các hình thúc trưng bảy 80 3.3.3 nắn, xuấi bân, giới thiệu quảng bá sưu tập, 81
KẾT TUẬN
'TÀI LIỆU THAM KHẢO
Trang 173.3 Một số giải pháp đề xuất nhằm bảo quản và phát huy giá trị sưu tập 79 3.3.1 Sưu tâm bê sung hiện vật cho sưu tập
—- Snsesseesreeee TU 3.3.2 Đa dạng hóa các hình thúc trưng bảy 80 3.3.3 nắn, xuấi bân, giới thiệu quảng bá sưu tập, 81
KẾT TUẬN
'TÀI LIỆU THAM KHẢO
Trang 18Từ năm 1924 đến năm 1932, L Pajot đã tiến hành nhiều cuộc khai quật
t phát
và thu được khoảng 489 hiện vật đủ cáo chất liệu: đồng, đá, gồm,
Hiện duge di chi md tang va cột gỗ dựng nhà sản Kết quả của những cuộc khi quật mày được giới thiêu trong lác phẩm “Thời đại đẳng than ở bắc kì và bắc trung ki” tác giả là Goloubew Văn hóa Đông Sơn chính thức được phát hiện và nghiên cứu từ năm 1924, rhưng phải đến năm 1934 một học giả
người Áo là Iĩeine — Geldem mới để nghị gợi tên nễn văn hóa đồ đồng này là văn hóa Đông Sơn, từ đó thuật ngữ này được sử dụng muội cách phố biển và chỉnh thống cho đến ngày nay
Từ năm 1935 đến năm 1939, Olov Janse nhà khảo cỗ học người Thụy Tiền đã 3 lần thực hiện khai quật đi chỉ Dông Sơn và nhiều địa điểm khác, kết
quả của những lần khai quật nảy được bảo cáo trong “Nghiên cửu khảo cố
học ở Đông Dương”, trong thời gián này còn có rất nhiều nghiên cứu của các học giả nước ngoài về văn hỏa Đông Sơn: “Nguồn gốc va su phản bổ của trống déng kim loai”, “Cu din Déng Son”, “Nha Déng Son”, “Tuổi của trống đồng có”, “Nguồn gốc văn mình Việt Nam”
Trong những năm 40 củng với quá trinh xâm lược và đô hồ nước ta phat xit Nhat cũng đã có nhiêu nghiền cửu về văn hóa đồ đồng ở Việt Nam,
chức khai quật kháo cd như người Pháp
Sau thành công của cách mạng tháng 8 — 1945, nên khảo cổ học nước
u thông qua tư liệu và hi
nhả bắt đầu được quan tâm nhiều hơn, gắn với tên tuổi của nhiều nhà khoa học như: Đào Duy Anh, Trần Quốc Vượng, Hà Văn Tân vả nhiều công trình nghiên cứu vẻ văn bóa Đồng Sơn đã ra dời: “Văn hóa Đồng, Sơn hay văn hóa Lạc Việt, "Văn hóa để đồng và trồng đẳng Lạc Việt Nhưng, phải đến cuối những năm 50 với việc ra đời của đội khảo cổ thuộc Vụ báo tổn bảo tảng, và thank lap Bảo táng lịch sử Việt Narn tan co sd bão tảng T.FinolL, thì công
cuộc nghiên cứu thu hiểu văn hóa Đồng Sơn mới được triển khai mạnh mổ
a
Trang 19Chương 1
VÀI NÉT VẺ VĂN HÓA ĐÔNG SƠN VÀ QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH SUU TAP CO VAT DONG CUA NHA SUU TAP BOAN ANH TUẦN
1.1 Vài nét về văn hóa Đông Sơn ứ Việt Nam
1.1.1 Lịch sử phát hiện và nghiên cứu văn hóa Đông Sơn
Van hoa Dang Son la nên văn hóa vật chất của cư đân Việt cố, tồn tai vào khoảng thé ky VTT trước Công nguyên đến thể kỹ 1 - TT san Công nguyễn dưới thời đại Hùng vương, van hoa Đỏng Sơn ra đời, phát triển rực rỡ dựa trên nên tăng của cá một quá trình hội tụ lâu đài những tỉnh hoa của các giai đoạn tiên Dông Sơn (Phùng Nguyên, Dẻng Dậu, Gò Mun) Văn hóa Dông Sơn phân bố chủ yếu ở miễn Bắc miến Trung Viet Nam, nằm ở lưu vực các con sông lớn bung tâm chỉnh là: Sông Tiồng, Sông Mã, Sông Cả Hiển vật văn hỏa Đông Sơn rất da dang, phong phú bao g4m dé trang site, dé ding sinh hoạt, nhạc khí
Theo như nhiều thư tịch cổ còn lưu lại đến ngảy nay, đã cho chúng ta biết từ thỏi phong kiến các vua chúa, quan lại đã chủ ý tới việc thu thập và lưu giữ các có vật như trồng dang chuéng dang Chua Béng Cổ (Thanh Hỏa) hiện còn một bảng khắc gỗ năm Bảo Hưng thứ 2 (1802) cỏ nội dụng ghú chép
về việc phát hiện và khảo tá chiếc trống đồng cỗ đặt trong chủa Diễu này minh chứng các triều đại phong kiên trước đây, đã chủ ý đến việc sưu tầm và lưu gi# cổ vật déng nhimg ở hình thức rất sơ khai và không mang tính hệ thông,
Năm 1924, một người câu cá tên Nguyên Văn Lắãm dã ngẫu nhién tim được mội số để đồng ở ven sông M8, thuộc địa phận Thanh Hóa Người này sau đó da đem số đồ đểng này bán cho L Pajot (một viên chức thuế quan tỉnh
¡ Đông Bác Cổ,
thanh hóa) Phải hiện này được báo cáo cho Trưởng
T Pujol duce ũy nhiệm tiên hành khai quật khảo cổ di chỉ Đồng Sơn
8
Trang 20Xác định giá trị lịch sử văn hóa, kỹ thuật, mỹ thuật cúa bộ sưu tập góp
phan pin giit va phát huy giá trị của sưu Tập
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của khóa luận
Đổi lượng nghiên cửu: sưu lập cỗ vật đồng Đông Sơn của nửtà sưu lập Đoàn Anh Tuần tại số nhà 27/433 Kim Ngưu Hai Hà Trưng Hà Nội
Phạm vi nghiên củu: nghiên cứu các cổ vật đồng Dông Sơn có trong sưu tập
4 Phương pháp nghiên cứu của khỏa luận
Khỏa luận sử dụng phương pháp nghiền cứu truyền thống như: diễn dã, phân loại, khảo tả, chụp ánh, miễu tä hơa văn trang trí
Khóa luận sử dụng phương pháp nghiên cứu liền nghành như: bảo tảng học, mỹ thuật học, dần tộc học
Ngoài ra côn sử dụng các phương pháp: duy vật lịch sử, duy vật biện chứng để xem xét, đánh giả sưu tập trong mỗi tương quan với các tư liệu có
Trang 21Từ năm 1924 đến năm 1932, L Pajot đã tiến hành nhiều cuộc khai quật
t phát
và thu được khoảng 489 hiện vật đủ cáo chất liệu: đồng, đá, gồm,
Hiện duge di chi md tang va cột gỗ dựng nhà sản Kết quả của những cuộc khi quật mày được giới thiêu trong lác phẩm “Thời đại đẳng than ở bắc kì và bắc trung ki” tác giả là Goloubew Văn hóa Đông Sơn chính thức được phát hiện và nghiên cứu từ năm 1924, rhưng phải đến năm 1934 một học giả
người Áo là Iĩeine — Geldem mới để nghị gợi tên nễn văn hóa đồ đồng này là văn hóa Đông Sơn, từ đó thuật ngữ này được sử dụng muội cách phố biển và chỉnh thống cho đến ngày nay
Từ năm 1935 đến năm 1939, Olov Janse nhà khảo cỗ học người Thụy Tiền đã 3 lần thực hiện khai quật đi chỉ Dông Sơn và nhiều địa điểm khác, kết
quả của những lần khai quật nảy được bảo cáo trong “Nghiên cửu khảo cố
học ở Đông Dương”, trong thời gián này còn có rất nhiều nghiên cứu của các học giả nước ngoài về văn hỏa Đông Sơn: “Nguồn gốc va su phản bổ của trống déng kim loai”, “Cu din Déng Son”, “Nha Déng Son”, “Tuổi của trống đồng có”, “Nguồn gốc văn mình Việt Nam”
Trong những năm 40 củng với quá trinh xâm lược và đô hồ nước ta phat xit Nhat cũng đã có nhiêu nghiền cửu về văn hóa đồ đồng ở Việt Nam,
chức khai quật kháo cd như người Pháp
Sau thành công của cách mạng tháng 8 — 1945, nên khảo cổ học nước
u thông qua tư liệu và hi
nhả bắt đầu được quan tâm nhiều hơn, gắn với tên tuổi của nhiều nhà khoa học như: Đào Duy Anh, Trần Quốc Vượng, Hà Văn Tân vả nhiều công trình nghiên cứu vẻ văn bóa Đồng Sơn đã ra dời: “Văn hóa Đồng, Sơn hay văn hóa Lạc Việt, "Văn hóa để đồng và trồng đẳng Lạc Việt Nhưng, phải đến cuối những năm 50 với việc ra đời của đội khảo cổ thuộc Vụ báo tổn bảo tảng, và thank lap Bảo táng lịch sử Việt Narn tan co sd bão tảng T.FinolL, thì công
cuộc nghiên cứu thu hiểu văn hóa Đồng Sơn mới được triển khai mạnh mổ
a
Trang 22Xác định giá trị lịch sử văn hóa, kỹ thuật, mỹ thuật cúa bộ sưu tập góp
phan pin giit va phát huy giá trị của sưu Tập
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của khóa luận
Đổi lượng nghiên cửu: sưu lập cỗ vật đồng Đông Sơn của nửtà sưu lập Đoàn Anh Tuần tại số nhà 27/433 Kim Ngưu Hai Hà Trưng Hà Nội
Phạm vi nghiên củu: nghiên cứu các cổ vật đồng Dông Sơn có trong sưu tập
4 Phương pháp nghiên cứu của khỏa luận
Khỏa luận sử dụng phương pháp nghiền cứu truyền thống như: diễn dã, phân loại, khảo tả, chụp ánh, miễu tä hơa văn trang trí
Khóa luận sử dụng phương pháp nghiên cứu liền nghành như: bảo tảng học, mỹ thuật học, dần tộc học
Ngoài ra côn sử dụng các phương pháp: duy vật lịch sử, duy vật biện chứng để xem xét, đánh giả sưu tập trong mỗi tương quan với các tư liệu có
Trang 23và Bắc Trung Bộ Bước vào thời kỳ Đỏng Son céng nghệ đúc đồng đã đạt tới
trình độ đỉnh cao, hiện vật bằng đồng có mặt trong hân hết đời sống của cư
dân, loại hinh hiện vật rất đa đạng phong phủ Cổ vật đồng văn hóa Dồng Sơn
có giá trị về lịch sử, vău hóa, khoa học phâu ảnh đời sống val chat va tink thần của cư dân Việt cô dưới thời đại các vua Hùng,
Sưu tập có vật đồng Đông Sơn của nhà sưu tap Doan Anh Tuần phong phú, đa đạng về loại hình, nhưng nêu không cỏ phương pháp bão quản hợp lý,
nó cũng sẽ bị mai mệt dẫn theo thời gian Chỉnh vi vậy, sưu tập cần phải được tiếp tục nghiên cứu để tầm hiểu giá trị cửa sưu tập, và có phương pháp bão quản, phát huy giá trị một cách tích cực nhất
La sinh viên năm thứ 4 học Khoa Di sin Văn hóa Truong Dai hoc Văn hóa [là Nội, tuy kiến thức còn nhiều hạn chẻ nhưng với lòng đam mã và mong muốn tìm hiển về những đi sản của cha ông để lại, nèn tôi đã quyết định
chọn dé tai “Tìm biểu sưu tập cỗ rật đẳng Đông Sơn của nhà sưu tập Đoàn
Anh Tuan sé nha 17/433 Kim Nguu - Hai Bà Trưng - Hà Nôi" dễ làm khóa luận tốt nghiệp
2 Mục đích nghiên cứu của khóa luận
Wham thông kê, phân loại, xác định số lượng loại hình và niên đại sưu tập đồng Đông Sơn của ông Đoàn Anh Tuan
Nghiên cứu đặc diém, hinh dang bên ngoài, tình trạng bảo quán của hiện vật trong sưu tập
Nghiên cứu hoa văn trang trí, đặc điểm tạo hình điêu khắc hội hoa cia
điện vật
Trang 243.3 Một số giải pháp đề xuất nhằm bảo quản và phát huy giá trị sưu tập 79 3.3.1 Sưu tâm bê sung hiện vật cho sưu tập
—- Snsesseesreeee TU 3.3.2 Đa dạng hóa các hình thúc trưng bảy 80 3.3.3 nắn, xuấi bân, giới thiệu quảng bá sưu tập, 81
KẾT TUẬN
'TÀI LIỆU THAM KHẢO
Trang 25Trong những năm 1960 các nhà khảo cễ việt Nam tiền hành khai quật ở
di chỉ Thiện Dương (Thanh Hóa), đá phát hiện nhiều mộ táng huyệt đất và đồ tủy táng bằng gốm, đồng, đã, đặc biết côn phát luộn ra nhiều đi chỉ mới như: Pao Think, Yên Hưng, Việt Khê, Nam Chink, Châu Can, Phú Hậu, Thánh Đình, Núi Nắp, Gò Công trên địa bản phân bỏ dọc từ Bắc trung bộ đến dái đất
miễn trung Kết quả của những đợt khảo cỗ này được tập hợp trong các cổng
“Những
trình: “Bảo cáo cụ thế về những mũi tên đồng tìm thấy ở Cổ Loa”
ngồi mộ cổ tìm thấy ở Việt Khê - Hải phòng”, “Khu mò cỗ Châu Can”,
“Những vết tích dầu tiên của thời đại đồng thau Việt Nam”, “Thời đại Hùng Vương” Có thể nói những kết quả dạt được càng khẳng định vẻ sự tồn tại của một nên văn hỏa đa dạng, phong phú và có xuất xứ bản dia chu không phải từ phương Tây hay Tnmg Quốc như nhiều giả thuyết của các học giả nước ngoài
Hiện vật văn hóa Đông Sơn được phát luện rất da dạng phong phú, đã
cho các nhà khoa học một cái nhìn khái quát nhất về xã hội xưa kia của người Việt cổ, sự phản hòa tài sản và thân phản, cũng như đời sống tỉnh thân trong
xã hội người Việt cả Trong những nắm gần đây môi qua hệ giữa khảo cỗ học Việt Nam và thể giới đã có nhiều chuyên biển tích cực, nhiêu chuyên gia va các nhà nghiền cứu nước ngoài dã tới Việt Nam đễ nghiên cứu về văn hóa
Déng Son Trang thiét bi kỹ thuật phục vụ cho công tác nghiên cứu ngày cảng hiện đại, và nguồn tư liệu ngày oàng phong phủ toàn diện thì những kết quả đạt được cũng ngày cảng khả quan và khoa hạc hơn
1.1.2 Đời sống vật chất của cư dan Dong Son
* Sẵn xuất nông nghiệp
Văn hóa Đông Sơn là nên văn hóa vật chất cua cu dân Việt cỗ tổn tại dưới thời đại các vua Hùng, eư đân Dêng Sơn làm nông nghiệp lúa nước, trinh 46 canh tác phát tiểu cao Thời kì này nông nghiệp phát triển dựa vào điều kiện bự nhiên rất tuyận lợi: khí hậu nhiệt đới âm giỏ ruùa, hệ thống sông
10
Trang 26Xác định giá trị lịch sử văn hóa, kỹ thuật, mỹ thuật cúa bộ sưu tập góp
phan pin giit va phát huy giá trị của sưu Tập
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của khóa luận
Đổi lượng nghiên cửu: sưu lập cỗ vật đồng Đông Sơn của nửtà sưu lập Đoàn Anh Tuần tại số nhà 27/433 Kim Ngưu Hai Hà Trưng Hà Nội
Phạm vi nghiên củu: nghiên cứu các cổ vật đồng Dông Sơn có trong sưu tập
4 Phương pháp nghiên cứu của khỏa luận
Khỏa luận sử dụng phương pháp nghiền cứu truyền thống như: diễn dã, phân loại, khảo tả, chụp ánh, miễu tä hơa văn trang trí
Khóa luận sử dụng phương pháp nghiên cứu liền nghành như: bảo tảng học, mỹ thuật học, dần tộc học
Ngoài ra côn sử dụng các phương pháp: duy vật lịch sử, duy vật biện chứng để xem xét, đánh giả sưu tập trong mỗi tương quan với các tư liệu có
Trang 27Xác định giá trị lịch sử văn hóa, kỹ thuật, mỹ thuật cúa bộ sưu tập góp
phan pin giit va phát huy giá trị của sưu Tập
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của khóa luận
Đổi lượng nghiên cửu: sưu lập cỗ vật đồng Đông Sơn của nửtà sưu lập Đoàn Anh Tuần tại số nhà 27/433 Kim Ngưu Hai Hà Trưng Hà Nội
Phạm vi nghiên củu: nghiên cứu các cổ vật đồng Dông Sơn có trong sưu tập
4 Phương pháp nghiên cứu của khỏa luận
Khỏa luận sử dụng phương pháp nghiền cứu truyền thống như: diễn dã, phân loại, khảo tả, chụp ánh, miễu tä hơa văn trang trí
Khóa luận sử dụng phương pháp nghiên cứu liền nghành như: bảo tảng học, mỹ thuật học, dần tộc học
Ngoài ra côn sử dụng các phương pháp: duy vật lịch sử, duy vật biện chứng để xem xét, đánh giả sưu tập trong mỗi tương quan với các tư liệu có
Trang 28Từ năm 1924 đến năm 1932, L Pajot đã tiến hành nhiều cuộc khai quật
t phát
và thu được khoảng 489 hiện vật đủ cáo chất liệu: đồng, đá, gồm,
Hiện duge di chi md tang va cột gỗ dựng nhà sản Kết quả của những cuộc khi quật mày được giới thiêu trong lác phẩm “Thời đại đẳng than ở bắc kì và bắc trung ki” tác giả là Goloubew Văn hóa Đông Sơn chính thức được phát hiện và nghiên cứu từ năm 1924, rhưng phải đến năm 1934 một học giả
người Áo là Iĩeine — Geldem mới để nghị gợi tên nễn văn hóa đồ đồng này là văn hóa Đông Sơn, từ đó thuật ngữ này được sử dụng muội cách phố biển và chỉnh thống cho đến ngày nay
Từ năm 1935 đến năm 1939, Olov Janse nhà khảo cỗ học người Thụy Tiền đã 3 lần thực hiện khai quật đi chỉ Dông Sơn và nhiều địa điểm khác, kết
quả của những lần khai quật nảy được bảo cáo trong “Nghiên cửu khảo cố
học ở Đông Dương”, trong thời gián này còn có rất nhiều nghiên cứu của các học giả nước ngoài về văn hỏa Đông Sơn: “Nguồn gốc va su phản bổ của trống déng kim loai”, “Cu din Déng Son”, “Nha Déng Son”, “Tuổi của trống đồng có”, “Nguồn gốc văn mình Việt Nam”
Trong những năm 40 củng với quá trinh xâm lược và đô hồ nước ta phat xit Nhat cũng đã có nhiêu nghiền cửu về văn hóa đồ đồng ở Việt Nam,
chức khai quật kháo cd như người Pháp
Sau thành công của cách mạng tháng 8 — 1945, nên khảo cổ học nước
u thông qua tư liệu và hi
nhả bắt đầu được quan tâm nhiều hơn, gắn với tên tuổi của nhiều nhà khoa học như: Đào Duy Anh, Trần Quốc Vượng, Hà Văn Tân vả nhiều công trình nghiên cứu vẻ văn bóa Đồng Sơn đã ra dời: “Văn hóa Đồng, Sơn hay văn hóa Lạc Việt, "Văn hóa để đồng và trồng đẳng Lạc Việt Nhưng, phải đến cuối những năm 50 với việc ra đời của đội khảo cổ thuộc Vụ báo tổn bảo tảng, và thank lap Bảo táng lịch sử Việt Narn tan co sd bão tảng T.FinolL, thì công
cuộc nghiên cứu thu hiểu văn hóa Đồng Sơn mới được triển khai mạnh mổ
a
Trang 29CHƯƠNG TT: SƯU TẬP CÔ VAT DONG DONG SƠN CỦA NHÀ SƯU
2.1 Một số khải niệm cơ ban
2.2 Sưu tập cổ vật đẳng Dông Sơn của nhà sưu tập Đoàn Anh Tuấn 2 2.2.1 Nhạc khi HH than eHeeeerree Xeeeereeoeee.8 2.3.3 Đỏ trang sức TH 2211 TH re — 2.2.3 Đỏ dùng sinh hoạt 255cc 22222 srecee "¬
Trang 30và Bắc Trung Bộ Bước vào thời kỳ Đỏng Son céng nghệ đúc đồng đã đạt tới
trình độ đỉnh cao, hiện vật bằng đồng có mặt trong hân hết đời sống của cư
dân, loại hinh hiện vật rất đa đạng phong phủ Cổ vật đồng văn hóa Dồng Sơn
có giá trị về lịch sử, vău hóa, khoa học phâu ảnh đời sống val chat va tink thần của cư dân Việt cô dưới thời đại các vua Hùng,
Sưu tập có vật đồng Đông Sơn của nhà sưu tap Doan Anh Tuần phong phú, đa đạng về loại hình, nhưng nêu không cỏ phương pháp bão quản hợp lý,
nó cũng sẽ bị mai mệt dẫn theo thời gian Chỉnh vi vậy, sưu tập cần phải được tiếp tục nghiên cứu để tầm hiểu giá trị cửa sưu tập, và có phương pháp bão quản, phát huy giá trị một cách tích cực nhất
La sinh viên năm thứ 4 học Khoa Di sin Văn hóa Truong Dai hoc Văn hóa [là Nội, tuy kiến thức còn nhiều hạn chẻ nhưng với lòng đam mã và mong muốn tìm hiển về những đi sản của cha ông để lại, nèn tôi đã quyết định
chọn dé tai “Tìm biểu sưu tập cỗ rật đẳng Đông Sơn của nhà sưu tập Đoàn
Anh Tuan sé nha 17/433 Kim Nguu - Hai Bà Trưng - Hà Nôi" dễ làm khóa luận tốt nghiệp
2 Mục đích nghiên cứu của khóa luận
Wham thông kê, phân loại, xác định số lượng loại hình và niên đại sưu tập đồng Đông Sơn của ông Đoàn Anh Tuan
Nghiên cứu đặc diém, hinh dang bên ngoài, tình trạng bảo quán của hiện vật trong sưu tập
Nghiên cứu hoa văn trang trí, đặc điểm tạo hình điêu khắc hội hoa cia
điện vật
Trang 31Từ năm 1924 đến năm 1932, L Pajot đã tiến hành nhiều cuộc khai quật
t phát
và thu được khoảng 489 hiện vật đủ cáo chất liệu: đồng, đá, gồm,
Hiện duge di chi md tang va cột gỗ dựng nhà sản Kết quả của những cuộc khi quật mày được giới thiêu trong lác phẩm “Thời đại đẳng than ở bắc kì và bắc trung ki” tác giả là Goloubew Văn hóa Đông Sơn chính thức được phát hiện và nghiên cứu từ năm 1924, rhưng phải đến năm 1934 một học giả
người Áo là Iĩeine — Geldem mới để nghị gợi tên nễn văn hóa đồ đồng này là văn hóa Đông Sơn, từ đó thuật ngữ này được sử dụng muội cách phố biển và chỉnh thống cho đến ngày nay
Từ năm 1935 đến năm 1939, Olov Janse nhà khảo cỗ học người Thụy Tiền đã 3 lần thực hiện khai quật đi chỉ Dông Sơn và nhiều địa điểm khác, kết
quả của những lần khai quật nảy được bảo cáo trong “Nghiên cửu khảo cố
học ở Đông Dương”, trong thời gián này còn có rất nhiều nghiên cứu của các học giả nước ngoài về văn hỏa Đông Sơn: “Nguồn gốc va su phản bổ của trống déng kim loai”, “Cu din Déng Son”, “Nha Déng Son”, “Tuổi của trống đồng có”, “Nguồn gốc văn mình Việt Nam”
Trong những năm 40 củng với quá trinh xâm lược và đô hồ nước ta phat xit Nhat cũng đã có nhiêu nghiền cửu về văn hóa đồ đồng ở Việt Nam,
chức khai quật kháo cd như người Pháp
Sau thành công của cách mạng tháng 8 — 1945, nên khảo cổ học nước
u thông qua tư liệu và hi
nhả bắt đầu được quan tâm nhiều hơn, gắn với tên tuổi của nhiều nhà khoa học như: Đào Duy Anh, Trần Quốc Vượng, Hà Văn Tân vả nhiều công trình nghiên cứu vẻ văn bóa Đồng Sơn đã ra dời: “Văn hóa Đồng, Sơn hay văn hóa Lạc Việt, "Văn hóa để đồng và trồng đẳng Lạc Việt Nhưng, phải đến cuối những năm 50 với việc ra đời của đội khảo cổ thuộc Vụ báo tổn bảo tảng, và thank lap Bảo táng lịch sử Việt Narn tan co sd bão tảng T.FinolL, thì công
cuộc nghiên cứu thu hiểu văn hóa Đồng Sơn mới được triển khai mạnh mổ
a
Trang 323.3 Một số giải pháp đề xuất nhằm bảo quản và phát huy giá trị sưu tập 79 3.3.1 Sưu tâm bê sung hiện vật cho sưu tập
—- Snsesseesreeee TU 3.3.2 Đa dạng hóa các hình thúc trưng bảy 80 3.3.3 nắn, xuấi bân, giới thiệu quảng bá sưu tập, 81
KẾT TUẬN
'TÀI LIỆU THAM KHẢO
Trang 333.3 Một số giải pháp đề xuất nhằm bảo quản và phát huy giá trị sưu tập 79 3.3.1 Sưu tâm bê sung hiện vật cho sưu tập
—- Snsesseesreeee TU 3.3.2 Đa dạng hóa các hình thúc trưng bảy 80 3.3.3 nắn, xuấi bân, giới thiệu quảng bá sưu tập, 81
KẾT TUẬN
'TÀI LIỆU THAM KHẢO
Trang 343.3 Một số giải pháp đề xuất nhằm bảo quản và phát huy giá trị sưu tập 79 3.3.1 Sưu tâm bê sung hiện vật cho sưu tập
—- Snsesseesreeee TU 3.3.2 Đa dạng hóa các hình thúc trưng bảy 80 3.3.3 nắn, xuấi bân, giới thiệu quảng bá sưu tập, 81
KẾT TUẬN
'TÀI LIỆU THAM KHẢO
Trang 35Từ năm 1924 đến năm 1932, L Pajot đã tiến hành nhiều cuộc khai quật
t phát
và thu được khoảng 489 hiện vật đủ cáo chất liệu: đồng, đá, gồm,
Hiện duge di chi md tang va cột gỗ dựng nhà sản Kết quả của những cuộc khi quật mày được giới thiêu trong lác phẩm “Thời đại đẳng than ở bắc kì và bắc trung ki” tác giả là Goloubew Văn hóa Đông Sơn chính thức được phát hiện và nghiên cứu từ năm 1924, rhưng phải đến năm 1934 một học giả
người Áo là Iĩeine — Geldem mới để nghị gợi tên nễn văn hóa đồ đồng này là văn hóa Đông Sơn, từ đó thuật ngữ này được sử dụng muội cách phố biển và chỉnh thống cho đến ngày nay
Từ năm 1935 đến năm 1939, Olov Janse nhà khảo cỗ học người Thụy Tiền đã 3 lần thực hiện khai quật đi chỉ Dông Sơn và nhiều địa điểm khác, kết
quả của những lần khai quật nảy được bảo cáo trong “Nghiên cửu khảo cố
học ở Đông Dương”, trong thời gián này còn có rất nhiều nghiên cứu của các học giả nước ngoài về văn hỏa Đông Sơn: “Nguồn gốc va su phản bổ của trống déng kim loai”, “Cu din Déng Son”, “Nha Déng Son”, “Tuổi của trống đồng có”, “Nguồn gốc văn mình Việt Nam”
Trong những năm 40 củng với quá trinh xâm lược và đô hồ nước ta phat xit Nhat cũng đã có nhiêu nghiền cửu về văn hóa đồ đồng ở Việt Nam,
chức khai quật kháo cd như người Pháp
Sau thành công của cách mạng tháng 8 — 1945, nên khảo cổ học nước
u thông qua tư liệu và hi
nhả bắt đầu được quan tâm nhiều hơn, gắn với tên tuổi của nhiều nhà khoa học như: Đào Duy Anh, Trần Quốc Vượng, Hà Văn Tân vả nhiều công trình nghiên cứu vẻ văn bóa Đồng Sơn đã ra dời: “Văn hóa Đồng, Sơn hay văn hóa Lạc Việt, "Văn hóa để đồng và trồng đẳng Lạc Việt Nhưng, phải đến cuối những năm 50 với việc ra đời của đội khảo cổ thuộc Vụ báo tổn bảo tảng, và thank lap Bảo táng lịch sử Việt Narn tan co sd bão tảng T.FinolL, thì công
cuộc nghiên cứu thu hiểu văn hóa Đồng Sơn mới được triển khai mạnh mổ
a
Trang 36CHƯƠNG TT: SƯU TẬP CÔ VAT DONG DONG SƠN CỦA NHÀ SƯU
2.1 Một số khải niệm cơ ban
2.2 Sưu tập cổ vật đẳng Dông Sơn của nhà sưu tập Đoàn Anh Tuấn 2 2.2.1 Nhạc khi HH than eHeeeerree Xeeeereeoeee.8 2.3.3 Đỏ trang sức TH 2211 TH re — 2.2.3 Đỏ dùng sinh hoạt 255cc 22222 srecee "¬
Trang 37Chương 1
VÀI NÉT VẺ VĂN HÓA ĐÔNG SƠN VÀ QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH SUU TAP CO VAT DONG CUA NHA SUU TAP BOAN ANH TUẦN
1.1 Vài nét về văn hóa Đông Sơn ứ Việt Nam
1.1.1 Lịch sử phát hiện và nghiên cứu văn hóa Đông Sơn
Van hoa Dang Son la nên văn hóa vật chất của cư đân Việt cố, tồn tai vào khoảng thé ky VTT trước Công nguyên đến thể kỹ 1 - TT san Công nguyễn dưới thời đại Hùng vương, van hoa Đỏng Sơn ra đời, phát triển rực rỡ dựa trên nên tăng của cá một quá trình hội tụ lâu đài những tỉnh hoa của các giai đoạn tiên Dông Sơn (Phùng Nguyên, Dẻng Dậu, Gò Mun) Văn hóa Dông Sơn phân bố chủ yếu ở miễn Bắc miến Trung Viet Nam, nằm ở lưu vực các con sông lớn bung tâm chỉnh là: Sông Tiồng, Sông Mã, Sông Cả Hiển vật văn hỏa Đông Sơn rất da dang, phong phú bao g4m dé trang site, dé ding sinh hoạt, nhạc khí
Theo như nhiều thư tịch cổ còn lưu lại đến ngảy nay, đã cho chúng ta biết từ thỏi phong kiến các vua chúa, quan lại đã chủ ý tới việc thu thập và lưu giữ các có vật như trồng dang chuéng dang Chua Béng Cổ (Thanh Hỏa) hiện còn một bảng khắc gỗ năm Bảo Hưng thứ 2 (1802) cỏ nội dụng ghú chép
về việc phát hiện và khảo tá chiếc trống đồng cỗ đặt trong chủa Diễu này minh chứng các triều đại phong kiên trước đây, đã chủ ý đến việc sưu tầm và lưu gi# cổ vật déng nhimg ở hình thức rất sơ khai và không mang tính hệ thông,
Năm 1924, một người câu cá tên Nguyên Văn Lắãm dã ngẫu nhién tim được mội số để đồng ở ven sông M8, thuộc địa phận Thanh Hóa Người này sau đó da đem số đồ đểng này bán cho L Pajot (một viên chức thuế quan tỉnh
¡ Đông Bác Cổ,
thanh hóa) Phải hiện này được báo cáo cho Trưởng
T Pujol duce ũy nhiệm tiên hành khai quật khảo cổ di chỉ Đồng Sơn
8