Luận văn Ứng dụng mô hình swmm nghiên cứu Đề xuất giải pháp thoát nước khu vực trung tâm tp sóc trăng theo quy hoạch Đến năm 2030 và tầm nhìn Đến năm 2050

"Những hệ thổng thoát nước trong đô thị nước ta hiện nay đang thể hiện nhiễu vấn để bất cập gây lãng phí vẻ kinh tế, khỏ khăn về công tác quản lý vậu hành, cũng như ảnh hướng xắu tới môi

BO GIÁO DUC VA DAO TẠO BO NONG NGHIEP VA PTNT

TRUONG DAI HOC THUY LOT

NGUYEN VIET HUNG

UNG DUNG MÔ HÌNH SWMM NGHIÊN CỨU DE XUAT

GIẢI PHÁP THOÁT NƯỚC KHU VỰC TRUNG TÂM TP

iN DEN NAM 2050

LUAN VAN THAC SI

TP Hỗ Chí Minh, tháng 03 nam 2019

BỘ GIAO DUC VA DAO TẠO BO NONG NGHIEP VA PTNT

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦY LỢI

NGUYÊN VIỆT HÙNG

ỨNG DỤNG MÔ HÌNH SWMM NGHIÊN CỨU ĐÈ XUẤT

GIẢI PHÁP THOÁT NƯỚC KHU VỰC TRUNG TAM TP SOC TRANG THEO QUY HOACH DEN NAM 2030 VA TAM

NHIN DEN NAM 2050

Chuyén nganh: KY THUAT CO SG HA TANG

Mã số: 1481 580210010

TP H6 Chi Minh, thang 03 nam 2019

LỜI CAM ĐOAN

"Tôi xin cam đoan đầy là công trình nghiên củu khoa học đo chính tôi thực biện Các

sở liệu, kết quả nêu trong luận văn lả trung thực và chưa được ai công bổ trong bắt

kỹ công trình nghiên cửu nao kha

‘T6i xin cam đoan các théng tin trich din trong luận văn đều được chỉ rõ nguồn sốc

“Tôi xin chịu trách nhiệm vẻ công trinh nghiên cửu của minh:

Hạc viên

Nguyễn Việt Hùng

LỜI CẢM ƠN

“Trong quả trình thực hiện đề tải, tôi đã gặp rit nhiễu khó khăn, từ khâu thu thập số Tiện đến khi bước vio nghiên cứu và hoàn thành luận văn Tuy nhiên, nhờ sự hướng, dẫn tận tỉnh của thấy TS Đặng Minh Hải tôi đã tùng bước khắc phục những khỏ

khăn trên và kết quả là tôi đã hoàn thánh được để tài Tỏi xin gửi lời cảm ơn chân

nghiệp, để giủp cho tôi hoán thiện tốt luận văn vả nâng cao kiến thức trong công tác

chuyên môn của minh

“Tôi chân thành cảm øn Quỷ thấy phản biện luận văn Những ý kiển đóng góp quý

bản của các thấy sẽ giúp cho công trình nghiên cứu của tỏi cảng hoản thiên hơn Sau củng, tôi xin cảm ơn gia đình và những người thản đã luôn khuyến khich, đồng

viên tôi trong suết quả trình học tập vả thực hiện để tải

Hạc viên

Nguyễn Việt Hùng.

11 SU CAN THIET CUA DE TAL,

1⁄2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

13 NỘIDUNG NGHIÊN CỨU

1.4 ĐÓITƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

1⁄5 CÁCH TIẾP CẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỬU

1⁄6 KẾT QUÁ DỰ KIÊN ĐẠT ĐƯỢC

CHƯƠNG 1 TÔNG QUAN CÁC VẤN ĐÈ NGHIÊN CỮU,

1.1 GIỚI THIỆU CHUNG VE HE THONG THOÁT NƯỚC ĐÔ THỊ

1.1.1, Khái niệm vẻ hệ thống thoát nước đồ thị

1.12 Vai trỏ của hệ thống thoát nước đổi với sự phát tiễn của đồ thị

1.13 Yêu cẩu đặt ra cho hệ thông thoát nước đỏ thị ° " 1.2, CAC NGHIÊN CỬU VẺ GIẢI PHÁP CHO HỆ THONGT THOAT

NƯỚC ĐÔ THỊ

1.2.1 Nghiên cửu về thoát nước đô thị trên thể giới

1.2.2, Nghiên cửu vẻ thoát nước đồ thị ở Việt Nam i = ho

13 ĐẶC ĐIỂM VÙNG NGHIÊN CỬU

143.1 Điều kiện tự nhiên - 7.7ỰỢ -

1.3.2, Điểu kiện kinh tế xã hội H0ãesgtlseesseieasỦf

13.3, Thực trạng thoát nước của Thành phó Sóc Trăng

134 Quihoach thoát nước của Thánh phổ Sóc Trăng có xét dén BDKH-NBD

CHƯƠNG 3 CƠ SỞ LÝ THUYẾT TÍNH TOÁN HỆ THÓNG THOÁT

NƯỚC MƯA ĐÔ THỊ

2.1.2, Số liệu về hiện trạng thoát nước: ee

2.2 PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH MÔ HÌNH MƯA caattir xế: VA DIEU

2.2.2 Biên triều lại các điểm tiếp nhận nguồn nước: coerce

2.2.3, Mö hình mưa thiết kế và điều kiện biên có xét đến biến đổi khí hãn: 46

2.3 MOHINH TINH TOAN, M6 PHONG HE THONG THOAT NUOC 48

2.3.1, Các bước thục hiện khi thiết ké md phéng hé théng thoat nude mua 49 2.3.2, Phuong pháp tỉnh toán thoát nước mưa theo cường độ giỏi hạn 49

2.3.3 Cơ sở lý thuyết của mỏ hình SWMM $.1 Hee : —T

2.3.4, Cie bước thiết lập mỏ hình trong SWMM 61

24 KẾT LUẬN CHƯƠNG?

CHƯƠNG 3 ĐÁNH GIÁ KHẢ NẴNG LAM VIEC CUA HE THONG

THOÁT NƯỚC HIỆN TRẠNG CUA THANH PHO SOC TRANG, TINH

SOC TRANG

3.1 THIET LAP MO BINH

3.1.1 Đặc điểm khu vục và các thánh phẩn mổ hình nghién et „6T

3.1.2, Một số bước khai báo thông số cho thảnh phẩn mỏ hình 68

3.2 KIỂM ĐỊNH VẢ HIỆU CHỈNH MÔ HÌNH:

3.2.1 Kiểm định trên cơ sở số liệu các điểm ngập trong lịch sừ: 77'

3.2.2, Kiểm định trên cơ sở số liệu đo lưu lượng tại cửa Xả: „u81

33 ĐÁNH GIÁ KHẢ NÀNG LÀM VIỆC CỦA HỆ THỎNG THOÁT

NƯỚC HIỆN TRẠNG THÀNH PHÓ SÓC TRĂNG

3.3.1 Mô phóng đảnh giả khả năng làm việc của hệ thông thoát nước TP Sóc

iv

3.3.2 Nhận xét đảnh giá về hiện trạng hệ thống thoat nước TP Sóc Trăng: 86

34 CAC YEU TO ANH HUONG DEN QUA TRÌNH THOÁT NƯỚC CỦA

3.4.2, Yếu tố chủ quan " a eaeeenes „88

KET LUẬN CHƯƠNG 3

CHƯƠNG 4 TÍNH TOÁN VÀ ĐÈ NUẤT CÁC GIẢI PHÁP CẢI TẠO,

NÂNG CÁP HỆ THỐNG THOÁT NƯỚC THÀNH PHÓ SÓC TRĂNG, TÍNH

4.1 GIẢI PHÁP CẢI TẠO, NÂNG CÁP HỆ THÓNG THOÁT NƯỚC 90

42 GIẢI PHÁP QUY HOẠCH HỆ THÓNG THOÁT NƯỚC BÈN VỮNG 98 4.3 GIẢI PHÁP TỔ CHỨC, QUẢN LÝ VẬN HÀNH VA NANG CAP HE

4.3.2, Giải pháp quản lý vận hành hệ théng thoat nước MessttuenwodfDŸ

44 KET LUAN CHUONG 4

CHUONG 5 KET LUAN VA KIEN NGHI

DANH MUC BAN DO HINH ANH

Hình 1-1 Dap thames Barier (Anh: Getty)

Hình 1-2 Những búc tưởng chấn lũ di động tại sông Danube

Hinh 1-3 Bức tường ngăn lũ cao 4,6m dọc sóng Danube

Hình 1~‡ Hệ thống đề biển kiên cổ tai Ha Lan

Hình 1-5 Hệ thống kênh rạch của thành phố Amsterdam (Ha Lan)

Mình 1-6 Hinh ảnh các cột bê tông cốt thép ning do bé “The Temple” 13

Hình 1-7 Đường ông dẫn nước mưa không lỏ

Hinh 1-8 Đường hằm 2 trong 1 tại thủ đô Kuala Lumpur, Malaysia

Hình 1-9 Hỏ chúa vả đập chấn nước Marina

Hình 1-10 M6 hinh lâm châm dòng chảy tai Singapore a7 Hình 1-11 Phối céwh cau Quang Trung của dự án - 5255522552222

Hình 1-12 Mô hình các công ngăn triểu và kè của dự án chống ngập TP.HCM 22

Hinh 1-13 Mô hình khu đồ thì Eeopatk ’ cnet

Hình 1-14 Tỷ lệ thoát nước trước và sau khi đồ thị hỏa 24 Hình 1-15 Cơ chế hoạt động của Hydromedia —

Hình 1-16 Bản để qui hoạch Thành phổ Sỏc Trăng 26

Hinh 1-17 Hiện trạng kênh Hi Teeh _

Hình 1-19 Hiện trạng sông Maspero

Hình 1-30 Hiện trạng cửa xả sông Maspero

Hình 1-21 Hình ảnh ngập đường Phú Lợi Năm 2014 `

Hình 2-3 Biểu đỏ mưa thiết kể tản suất 10% 27/8/2011 e 540

Hình 2-3 Đường tấn suất mực nước tại trạm mỹ thanh % Al

‘Hinh 2-4 Baw d6 vi tri cae diém tiép nhận

Hinh 2-5 Sơ đổ tính toán được thiết lấp bởi mỏ hinh MIKE 11

Hinh 2-6 Kiểm định với mực nước thục đo trạm Đại Ngãi

vi

Hình 2-7 Đường cong IDE tinh Sóc Trăng

Hình 3-8 Sơ đỏ tính toán HTTN theo cường độ giới hạn

“Hình 2-9 Giao diện và các quả trình mỏ phỏng trong mô hinh SWMM

Hình 2-10 Quá trình vật lý và các thành phản mô phỏng trong mỏ hình SWMM S9

‘Hinh 2-12 Mô hinh khối các bước xảy dựng xảy dựng mỏ hình

Hình 3-1 Bản đỗ khu vục dự án

Hình 3-2 Bản đỏ phản chia lưu vục và hướng thoát nước : 69

Hinh 3-3 Hình ảnh số hóa các lưu vực và hướng tiêu thoát nước trên phản mềm

SWMM

Hình 3-1 Số hóa hố ga vả khai báo thông tin của hồ ga trong mỏ hình

Hình 3-5 Bản đỏ hiện trạng HTTN khu vục nghiên cúu

Hinh 3-6 Số hóa cổng hỏ ga vả khai báo thông tin cho cong cho m6 hinh „74

Hinh 3-7 Số hoá của xả vả khai bảo thông tin cho của xã trong mô hỉnh 7% Hình 3-8 Tram mua va khai bio théng tin cho tram mua trong mồ hinh T6 Minh 3-9 Số liệu triều va khai bảo thông tin tiểu tại cửa xả trong mỏ hình 7ố Hình 3-10 Hình ảnh minh họa trận ngập ngày 4/10/2014 tại đường Phú Lọi và Lê

Hinh 3-14 Lưu lượng tính mỏ phỏng vả lưu lượng thực đo tại cửa xã 9 „88

Hình 3-15 Luu lượng tính mô phỏng va Inu lượng thực đo tại cửa xã 10 82

Hình 3-16 Mỏ phóng dòng chảy tại tuyển công chính (Lê Duẫn) thời điểm triểu cao

Hinh 4-1 M6 phong dong chay tai tuyển cổng chính (Lê Duẫn) thời điểm triểu cao và

Hình 4-2 Mỏ phỏng đông chảy tại tuyến cổng chỉnh (Lê Hỏng Phong - Nguyễn Thị Minh Khai) thời điểm triều cao vả mưa lớn (19:00) theo tân suất thiết ke -91

"Hình 4-3 Mô phóng đông chảy tại tuyển công chính thiết kể mới (Lẻ Duẫn) thời điểm

triệu cao và mưa lớn (19:00) theo tân suất thiết kè cuc) 93

“Hình 4-$ Mỏ phỏng dòng chảy tại tuyển cổng chính thiết kế mới (Lê Hồng Phong - Nguyễn Thị Minh Khai) thời điểm triều cao và mưa lớn (19:00) theo tân suất thiết kể

triểu cao và mưa lớn (19:00) có xét đến BĐKH-NBD

Hinh 4-6 Mé phéng dong chay tai tuyến cóng chinh thiet ke moi (Lé Hong Phong -

Nguyễn Thị Minh Khai) thời điểm triểu cao và mưa lớn (19:00) có xét đến BĐKH-

NÑ Lounguanhhhhnh ha gdhnnhgd hd lndhghgangiigitu aaLdtgigtialddutkasauauisusaia9Š Hinh 4-7 Mô phông đông chảy tại tuyển công chính thiết kẻ mới (Lê Duản) thời điểm triểu cao và mưa lớn (19:00) có xét đến BĐKH-NBD (có bom) 96 Minh 4-8 Một số mỏ hình thoát nước bn vững „101

viii

Biến đổi khí hậu

Biến đối khí hậu nước biến dâng

Ủy ban liên chính phủ về Biển đổi khí hậu

“Tổ chức khí tượng thể giới

"Ngân hãng phát triển Chan A

Ngân hàng thể giới Quy chuẩn Việt Nam

Bộ Y tế

Nông nghiệp Phát triển Nông thôn

“Thành phố

Uỷ ban nhân dân

'Vệ sinh môi trường nồng thôn Phương án

Dự án Chồng ngập ủng GIZ

Ngân hàng tái thiết Đức (Kreditanstalt fir

'Wiederafban)

ix

PHAN MG DAU

1.1, SY’ CAN THIET CUA DE TAL

"Thoát nước và xử lý nước thải, vệ sinh mỗi trưởng là những nội dung quan trọng trong quy hoạch, xây dựng và quản lý đồ thị Tại các khu vục đang đối mặt với tinh trang ha

tang kem phát triển, môi trưởng bị ở nhiễm do nước thải, tỉnh hình ngập ủng diễn ra

thưởng xuyên, gay ảnh hưởng đến hoạt đỏng của đỏ thị thì người ta lại cảng thấy tắm quan trong của lĩnh vực này

"Những hệ thổng thoát nước trong đô thị nước ta hiện nay đang thể hiện nhiễu vấn để bất cập gây lãng phí vẻ kinh tế, khỏ khăn về công tác quản lý vậu hành, cũng như ảnh

hướng xắu tới môi trưởng sinh thái: một số biểu hiện cụ thể như: hệ thong ha tang ky

thuật nói chung chưa hoàn thiện, mạng lưới thu din née mua vi nude thái sinh hoạt

chưa phát huy hết tác dụng, nhiễu khu vực đường ống khỏng có nước chảy qua, cũng

có khả nhiễu nơi bị ngập ủng khi xảy ra mưa lớn, tỷ lệ rò rỉ nước và thấm vào đất còn

khả cao gây mùi hỏi thối, ảnh hưởng mỹ quan đỏ thị, một sở công trình được xây dựng nhưng không thể đi vào hoạt động, nhiễu khu vực hệ thống thu gom nước đã xuống

cắp không còn khả năng hoạt động, tỉnh trạng nước thải khỏng qua xử lý đồ trục tiếp

ra sống hỗ côn rất phé biến Ngoải ra, đo tỉnh hinh diễn biến phúc tạp của thời tiết

hiện nay, lượng mưa bão đỏ bộ vào đất liên nước ta ngày càng nhiễu cũng gây ảnh

hưởng rất lớn đến khả năng thu gom và tiêu thoát nước của đô thị, đặc biệt là các đỏ thị đăng có hệ thông thoát nước chưa hoàn thiện

Đổi với các khu đồ thị, các điểm dân cư mới, chất lượng hệ thống hạ tẳng kỹ thuật, trong đó có thoát nước mưa, nuớc thai, da phân quyết định tính văn mình đỏ thị, góp phần tạo hấp đẫn đối với khách hàng, cũng như quyết định đến sự phải triển bên vững

về mới trưởng của đó thị vẻ lam dai, Vi vậy cần phái đưa ra các giải pháp cụ thẻ, phải

cô các giải pháp đồng bộ vẻ các vấn dé hạ ting kỹ thuật vá mang tính kha thi cao để

khắc phục được những nhược điểm còn tỏn tại nêu trên Đó lả các giải pháp vẻ chuẩn

bị kỹ thuật, quy hoạch hạ tắng kỹ thuật, tinh toán cải tạo ning cap hệ thống hạ tầng nói

chung và hệ thống thoát nước nói riêng của các đỏ thị, hướng đến bảo vệ mỗi trường

1

cũng như sử dung nguồn vỏn đâu tư một cách hiệu quả nhất Các giải pháp phải được xây dụng trên cơ sở dự bảo ngắn va dai hạn về phát triển đỏ thị, phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội của địa phương trong hiện tai và tương lai

‘Thanh phố Sóc Trăng là thành phố trực thuộc tính vả là trung tâm hành chính của tính

Sóc Trăng, nằm ở Đồng bằng Sông Củu Long thuộc khu vực Nam Bộ Qua nhiễu thời

ký, thành phỏ Sóc Trăng đã trải qua nhiều lằn tách, nhập với các tỉnh khác trong khu

vực, tuy nhiên thành phổ vẫn luôn lã một trung tâm kình té, văn hóa vả dịch vụ của vũng

Sóc Trăng nằm cuối hạ lưu sông Hậu và gắn biển Mực nước tại các sông chính bao

quanh thành phổ vả các kênh rạch chịu chỉ phổi bởi thủy triểu dang bản nhặt triển không đều Các sỏng ngòi chỉnh bao quanh Thành phổ Sóc Trăng li Séng Maspero (46 rộng 40 ~ 60 m đài 7 km) và Sóng Đính (độ rộng 60 ~ $0 m dai 17km) Trong thánh phỏ có hệ thống kênh rạch dãy đặc với mặt độ dòng chảy 1,1 km/km2 Có 9 tuyến kênh nhánh có độ rộng từ 8 — 20 m, còn lại là một số kênh rạch nhỏ có độ rộng 2 - 10

Hệ thông thoát nước trên địa bản thành phó phản lớn được hình thánh, xây dựng trước

năm 197% nên hiện đã xuống không đồng bộ vả cỏ đường kính quá nhỏ trong khi

mặt độ dân số, dân cư ngày cảng đồng, mặc đù hảng năm đều được chính quyển địa

phương đảu tư náng cấp, cài tạo, xảy dựng thèm, nhất là tir khi tái lap tỉnh Sóc Trăng vảo nấm 1993 nhưng hiện văn khỏng đáp ứng được yêu cẩu chuyển tài vẻ mặt lưu lượng, nên khi mưa to triều cường nhiễu nơi trong thành phổ bị ng ngập Theo quy

hoạch phát triển thành phổ, một sở tuyển đường mới đã được xây dựng Trên các tuyển đường này đã xây dung đồng bộ các cóng thoát nước mưa hai bêu đường Tuy

nhiễn, công suất của các cống nảy khá giới hạn vì chỉ tính đến việc thoát nước mưa

cho bản than đường và các khu vục nhỏ lần cản Tại một số tuyến đường công suất cổng quả nhỏ vả không có điểm xả nước nên khi cỏ mưa thưởng bị ngập ủng Thêm vào đó, trong khu vực quy hoạch cỏ một sổ kênh hở như Kênh Nhân Lực và Kênh Cô Bắc Một số cổng thoái xã nước vào các kênh hớ này Tuy nhiên các kênh có cao trình

đáy cạn và hay bị tắc nghên do cây cỏ.

'Việt Nam là một trong năm quốc gia bị ảnh hưởng nhiều nhất đo nước biển dàng cao

'và sự gia tăng về cường độ cũng như tằn suất các hiện tượng thời tiết cực đoan

"Theo kịch bản BĐKH được công bổ năm 2016 của Bộ Tài nguyên và Mỗi trưởng thì (Bảng 1) khu vục dự án nằm trong phản vũng từ mũi Kê Gà tới mũi Cả Mau theo từng kịch bản khác nhau với độ gia tăng khả cao so với hiện nay

Bảng 1 Kịch bản nước biển dâng cho khu vực dự án

ich bin 559 ano 20602070" | a8 [90

Như vậy theo kịch bản được công bố váo năm 2050, mực nước biển ở nước ta sẽ

tăng khoảng 25 em, lượng mưa tăng $%, và năm 2100 mực nước tăng 73em, điều

này đôi hỏi phải có nghiên cứu tác động của nước biển dâng kết hợp với mưa lũ (do biển đổi khí hận) đối với hệ thống thoát nước ở các đô thị duyên hải

Với những đặc điểm nói trên TP Sóc Trăng chịu ảnh hưởng rất lớn của các hiện tượng

thời tiết bất thường do BĐKH gây ra, nhất là vấn để thoát nước của thành phố Đặc

biệt với vị trí nằm gân sóng Hậu và chịu ảnh hưởng chế độ bản nhật triểu của biển

Đông (ngày lên xuống hai lằn) nên vấn đề thoát nước gặp rất nhiều khó khăn

Ngoài ra biển đối khi hậu sẽ gây ra nhiễu tác động tiêu cực hơn nữa đổi với hệ thống

thoát nước, làm cho tỉnh hình ngập ủng ngày cảng xấu di nếu không có giải pháp thich

ứng, Để giải quyết vấn để ngập úng do mưa một cách ỏn định va bén vững, việc

nghiên cửu để xuất giải pháp thoát nước cho Thánh phố Sỏc Trăng để thích ủng với

biển đổi khí hậu và phù hợp với quy hoạch phát triển trong tương lai là hết sức can thiết

Chính vì vay, để tải nghiên cứu "Ủng đụng mô hinh SIWMM nghiên cửu để xuất giải

pháp thot nước khu vực trune tâm TP Sác Trăng theo quy hoạch đến nam 2030 và tấm nhìn đẫn năm 2050" là rắt cần thiết và mang tính thực tiễn hiện nay

1⁄2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

Nghiên cứu cic bai toán và đưa ra giải pháp nàng cao hiệu quả cho hệ thống thoát

nước thành phỏ, đàm bảo chức năng thoát nước của hệ thỏng

Dé xuất giải pháp thoát nước cho thành phố Sóc Trăng

13 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

Thu thập tải liệu và đảnh giá khả năng làm việc của hệ thông thoát nước của thành pho

Phan tich, tinh toán cic bai toán vẻ hè thống thoát nước dựa trêu cơ sở khoa học vả

thục tiến, năng cao khả năng phục vụ của hệ thông hạ tảng kỹ thuật

Phân tích và lựa chọn các giải pháp cụ thẻ nhằm khắc phục và nàng cao tính hiệu quả

của hệ thẳng thoát nước thành phỏ

1.4 ĐÓI TƯỢNG VÀ PHAM VI NGHIÊN CỨU

Đối tượng nghiên cửu: Hệ thông thoát nước của thành phổ Sóc Trăng

Pham vi nghiên củu: Hệ thống thoát nước chính và các công trình quan trọng trong hệ

thống thoát nước tại trung tâm thành phó Sóc Trăng

15 CÁCH TIẾP CẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Cách tiếp cận:

+ Theo quan điểm hệ thống

+ “Theo quan điểm thực tiểu và tổng hợp đã mục tiêu

+ Theo quan điểm bên vũng

Phương pháp nghiên cứu:

+ Phương pháp thu thập sổ liệu

+ Phương pháp điều tra, khảo sát thực địa

+ Phương pháp kể thừa các đề tải và nghiên cứu về giải pháp thoát nước cho các

đã thị Việt Nam

+ Phuong pháp tính toán tối ưu hỏa hệ thống thoát nước đó thị

+ Phương pháp thống kế vả xử lý dữ liệu

+ Phường pháp mỏ hình toán (sir dung phan mém SWMM)

1.6 KET QUA DỰ KIÊN ĐẠT ĐƯỢC

Danh giả

Trăng,

lêu quả tiêu thoát nước hiện tai của hệ thống thoát nước thánh phố Sỏe

Kiển nghị vẻ các giải pháp nâng cao khả nẵng phục vụ của hệ thống thoát nước thánh

phổ Sóc Trăng Tạo tiễn để cho việc mỡ rồng hệ thông thoát nước về sau.

CHUONG 1 TONG QUAN CAC VAN DE NGHIEN CUU

1.1 GIỚI THIỆU CHUNG VẺ HỆ THỎNG THOÁT NƯỚC ĐÔ THỊ

1.11 Khải niệm về hệ thông thoát nước đỗ thị

“Hệ thống thoát nước đồ thị là tổ hợp những cổng trình, thiết bị và các giải pháp ky thuật đề thực hiện nhiệm vụ thoát nước cho đô thị

Các hệ thống thoát nước đỏ thị:

Hệ thắng thoát nước chung: Là hệ thống mã tắt cả các loại nước thải (sinh hoạt, sản

xuất, nước mưa) được xã chung vào một mạng lưới vả dẫn đến cỏng trình làm sạch

“Hệ thông thoát nước riêng: là hè thống có hai hay nhiễu mạng lưới đường ổng riêng đẻ

dẫn từng loại nước thải khác nhau đến còng trình lảm sạch Theo cẩu tạo hệ thông

thoát nước riêng có thể phân thành các loại sau: Hệ thống riêng hoàn toàn; Hệ thống,

riêng khỏng hoàn toán; Hệ thống riêng một nửa

Hệ thông thoát nước hỗn hợp: Lá tổng họp của các hệ thống trên Hệ thông nảy thường săp ở các thánh phó lớn, đã cỏ hệ thống thoát nước chung nay cắn cải tạo vả mớ rộng,

thí phải xây thêm các công trình phục vụ cho mang lưới thoát nước

1.12 Vai trò cáa hệ thẳng thoát nước đẫi với nự phát triều của đô thị

Một đồ thị hiện đại lá đồ thị phải có hệ thông cơ sở hạ tắng đáp ứng được nhu cản phát triển của đô thị đó,

bộ hè thẳng cơ sở hạ tẳng kỹ thuật đó Đổi với những đỏ thị cỏ địa hình phức tap, khả

năng tiêu thoát nước tự chảy kém thi vai trò của nó lại cảng được đây lên cao hơn

hệ thống thoát nước đông một vai trỏ rất quan trọng trong toàn

Với tắc độ đồ thị hóa ngày cảng cao trên nên của hệ thống hạ tẳng xây dựng không

đồng bộ, còn nhiều chấp vá thi tắt yếu sẽ dẫn đến khả năng đáp ứng nhu cảu thoát

nước của hệ thống cho đồ thị ngảy cảng bị giảm sút Vả đến đây, người ta phải tìm

cách nâng cấp cải tạo lại hệ thống nhằm khắc phục những hạn chế hiện có đẻ đàm bảo

yêu cân thoát nước.

1.1.3 Yêu cầu đặt ra cho hệ thông thoát mước đồ thị

'Hệ thông thoát nước của đỏ thị phải đảm bảo được khả năng phục vụ tiêu thoát nước

nhanh chóng trong mọi điểu kiệu thời tiết, không để cho bắt cứ khu vục nảo của đô thị

'bị ngập úng, cũng như không làm ảnh hưởng xắu đến môi trường và cảnh quan của đô thị

Ngoài ra, hệ thống phải đảm bảo yêu cấu vẻ kinh tế, không gây lãng phí đầu tư cũng

như yêu cấu

1⁄2 CÁC NGHIÊN CỨU VÈ GIẢI PHÁP CHO HỆ THÓNG THOÁT NƯỚC

ĐÔ THỊ

tk Am mlenkmesfAJmMMMM_——————— -[ĐEEHRHBEMEBEDED

Đân số thể giới sống trong các thành phó lớn ngảy cảng tăng nhanh Đáp ủng như cản

Ẻ công tác quản lý văn hành

đó, diện tích đất đô thị cũng ngày cảng gia tăng, trong khi đó cơ sở hạ tẳng vẻ cấp

thoát nước cho đô thị không đáp ứng kịp thỏi Hiện nay trên thế giới nhiễu thành phố

lớn vẫn đang bị ủng ngập vả lũ lụt đe dọa

Biến đổi khi hậu (BĐKH)mả trước hết là sự nóng lên toàn cầu vả mực nước biển

dang, là một trong những thách thúc lớn nhất đối với nhân loại trong thé ky 21 Chỉ

trong vòng 2 thế kỷ qua, số lượng các trận ngập lụt đỏ thị trên toàn câu đã tăng lên

đáng kể, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến đòi sống con người của các quốc gia và

"vũng lãnh thỏ, đặc biệt lả các đỏ thị lớn ven biển trén thé gidi (theo Emergency Events

Database)

~ Tai Châu Âu:

“Tại Vương quốc Anh sau trận ngập lịch sử tại London năm 1953 chính phủ quyết định

xây dựng hệ thống chắn nước Công trình này có tên Thames Barier, là một đập chắn

được xây dựng trên sỏng Thames Con đặp nảy dải tổng công S20m, vất ngang sông

‘Thames 6 đoạn Woolwich, phia Déng thi 46 London Thames Barrier gém 10 cổng,

mỗi cổng đải 60m, cao gắn 1Sm Trên mỗi công đều có cửa thép, có thể xoay ngang

hoặc xoay dọc

Binh thường, các cổng thép nảy sẽ được mở để nước sỏng tự do lưu thỏng cũng như

cho phép tảu thuyển qua lại Trong trường hợp cản thiết, các cổng nảy sẽ được đóng

7

cảnh cổng nảy, bắt đâu từ các cổng ở hai bén, các cổng ở giữa sẽ đồng cuỗi cing

Ít ai biết rằng, Thames Barrier được xây dựng với mục đích ban đẳu không phải đẻ

ngăn lũ lụt do mưa lớn Năm 1953, nước biển từ Biển Bắc trân vào sóng Thames gây ngập lụt năng ở thủ đồ London, khiển 300 người thiệt mạng và thiệt hại vẻ vật chất rất

lỏn Chính phủ Anh nhận ra rằng nếu không có biện pháp đổi phó thi London sẽ còn phải hứng chịu nhiễu thiệt hại do lũ lụt Và Thames Bamier được xây dựng với mục đích ban đâu là ngăn nước Biển Bắc trăn vào London

Bắt đâu khỏi công từ năm 1983, Thames Barier tiêu tên 535 triệu bảng Anh và được

coi là một kỷ tích của các nhả khoa học thởi đó Từ khi được đưa vào hoạt động, con

đập nảy có vai trỏ điểu tiết lưu lượng nước sông Thames, giúp London thoát khỏi cảnh ngập lụt

Hình 1-1 Đập thames Barier (Ảnh: Getty)

“Theo tính toán của các nhà khoa học, với tốc độ nước biển dàng như hiện tại, Thames Barrier cỏ đủ khả năng giữ an toàn cho London đến năm 2050 và niễu nâng cắp, cãi tạo

nó thí côn cô thể lả "vệ sĩ" cho thành phổ này tỏi năm 2070 Có thể nói London phát triển về mọi được như hiện tai là nhở đáng kể vào tiện ích của công trình nảy (Theo bảo đất việt September 20/11/2015)

“Tại Áo giải pháp đẻ ứng phó với nước lũ đảng của sông là xây một bức tường chắn lũ

Cụ thẻ, vào năm 2013, khi thành phổ Grein ở Áo bắt đâu phải hứng chịu trận lũ khởi

ngudn tit song Danube, các quan chức địa phương đã nhanh chóng họp bản tìm kiếm

giải pháp kĩ thuật nhằm đảm bảo an toàn cho những người dân trong thành phó Cuối

cùng, các bức tường chỏng lũ đi động đã được lắp đặt

“Theo bài bảo được đăng tải trên tờ Elite Readers, cổng ty Flood Resolution có trụ sở: tại Anh đã lên tiếng giải thích về kết cần của hệ thủng chồng lũ di động này

“Trước tiên, hệ thống gồm 2 phản: phản móng được xảy có định và phản rào chắn có thé di chuyển được Công ty này cho biết “Hệ thống được xây dựng trên một bức

tưởng ngắm, góp phân bảo vệ một khu vực không bị nước ngắm trản váo Bức tường

có thể đâng lên đỏng thời với mực nước lũ Độ sâu của bức tường ngàm phụ thuộc vào

nền đá ngắm, và sau đồ quyết định chiều cao của rảo chấn."

Bức tường ngắm được gia cố bằng xi măng trước khi các bộ phận của hệ thống được

sắn tưởng chấn nước di động

Hình 1-2 Những bức trờng chắn lũ di động tại sông Danube

(Nguén: Elitereaders)

Một bài báo được công ty IBS Techcnics đăng tải tiết lộ "Bức tưởng chống lũ đi động

cao nhất, ẩn tượng nhất được hoàn thành vào tháng 12/2010 ở Grein, với tổng độ cao

rao chắn là 3,6 mét được đặt trên một bức tưởng nền cao 1 mét."

Cũng theo bai bio nay, hé thống giúp bảo vệ khu đắt phía sau rào chấn khi

Nói đến chống ngập lụt, người ta phong cho Hà Lan cái tên "phù thủy chống ngập”

Chẳng phải nói ngoa khi quốc gia nằm dưới mặt nước biển này bao thập kỷ nay khong

còn phải chịu đựng những trân ngập lụt hay xâm nhập mặn của Đại Tây Dương

Cac nước khác đôi khi chỉ phải chống lụt từ các trận mưa lớn hay lũ sỏng thi Hà Lan

còn phải lo không cho biển đảng quá sảu vào đất liên Để chống ngập hiệu quả, quốc

gia này đã triển khai kế hoạch "Delta Work" - một hệ thống đê kẻ phòng vệ, báo vệ Hà

Lan khối bị nước biển dâng Đây là một trong những hệ thống công trình chống ngập

lụt lớn nhất thể giới khi được triển khai từ năm 1954 cho tới những năm 1991

10

Hình 1-4 Hệ thống đê biển kiên cố tại Hà Lan

(Nguân Bảo dign tit trí thức trẻ ngày 27/09/2016)

Tai Ha Lan, cỏ tắt cả khoảng bảy loại đẻ, kè chuyên dụng cho biển, sông, hỏ, kênh

đào, hay loại đẻ khản cấp, đè chống bão được xây dụng phủ hợp tủy vào tỉnh năng

sử dụng

Những công trình đẻ biển trong dự án Delta Works đã bào vệ vùng đắt phía Tây Nam

Hà Lan một cách hiệu quả và kiểm soát được lượng nước trong khu vực Nhiễu khu vực cửa sông có thể được đóng mở để phòng trưởng hợp nước biển dâng cao quả mức

trong những ngày bão

Còn trong đất liễn, Hả Lan cũng đào nhiều các kẻnh rạch, sỏng nhỏ, hỏ chứa nước

chống ngập, xây dựng các ci xay gió, lắp đặt máy bơm đẻ đảm bảo nước mưa và

nước sông được điều tiết hợp lý Các "khu vực xả nước" cũng được hình thành, đề

phòng trường hợp nước sông dâng cao thì sẽ xả nước đảm bảo an toàn cho thành phó

"

Hình 1-5 Hệ thống kênh rạch của thành phố Amsterdam (HA Lan)

(Nguén Béo điệu từ” trí thức trẻ ngày 27/09/2016)

~ Ở khu vực Châu Á và các nước Ling giéng

Nếu như với nhiễu quốc gia, người ta chon gidi pháp ning nén để chống ngập thi với

Nhật Bản, giải pháp tối ưu được áp dụng là đầy nước xuống lỏng đắt Tại Nhật Bản

thủ đô của Nhật Bản là Tokyo, trước đây cũng thưởng xuyên bị ngấp lụt vio mia mua

do nude cic séng Tone, Are va Edo dang cao Dinh điểm là bão Mireilles vào tháng

9/1991 đã làm 30.000 ngôi nha va 100km? ở vũng ngoại 6 cha Tokyo ngập sằn, làm S2 người thiệt mạng Do đó, Chính phủ Nhật Bản khan trương nghiên cửu xây đựng hệ

thống G-Cans, gổm nhiều hằm, bể chứa nước nằm sâu dưới lòng đắt, bên đưới sản

bóng đá vả công viên

Các hỏ điều tiết Sanno hay hệ thống G-Cans đã giủp nang cao năng lực tiếu thoát

nước, đảm bảo cho các TP vừa kể trên chống chọi với những trận mưa có vũ lượng lớn Chẳng hạn, từ khi hoàn thành hỏ điều tiết Sanno (năm 2012) đến nay, TP Fukuoka

không bị ngập như những năm trước, đặc biệt nhà ga Hakata chưa bao giờ bị ngập lại

“Trong khi đó, hệ thống G-Cans (tên đảy đủ là Kênh xả ngằm ngoài khu vực đô thị,

Metropolitan Area Outer Underground Discharge Channel) được mệnh danh lá cung điện dưới lòng đất của Nhật Bản Đây là một tác phẩm kỷ công của kỹ thuật hiện đại,

12

cũng là cơng trình thốt nước ngắm lớn nhất thế giới Dự ản bất đầu với ý tướng chuyển hướng tắt cả lượng nước mưa từ bão biển, bão nhiệt đĩi vã lũ lụt từ các khu

xvục xung quanh, đặc biệt là Tolsyo ra sơng Edo để giúp những noi nay khơng bị ngập

Hệ thống thốt nước G-Cans được xây dựng sâu S0m dưới lịng đắt, cách Tokyo 38km Hệ thống G-Cans gồm S giếng đứng bể tơng lớn (cao 65m, đường kinh 32m), Chủng được nỏi với nhau bằng hệ thống đường ham dai 6,4km Ở cuối hệ thống, nước

sẽ được trữ trong một bể nước kiểm sốt áp lực khổng lỗ (cao 24,Sm, dai 177m và

n) "Ngơi đ lực của nước cháy, đồng thỏi kiểm sốt đơng nước trong trưởng hợp một máy bơm nảo

rơng 78m) mang tên *The Temple” (Ngơi nay cĩ chức năng giảm áp,

đĩ trong hệ thống bị vỡ Nâng đỡ bể nước tơi quan trọng nảy là hệ S9 cột b tơng cốt

thép, kết nối với 78 máy và bơm tới 200m” nước ra sơng Edo mỗi giây

Hinh 1-6 Hình ảnh các cột bê tơng cốt thép nang 4a bé “The Temple”

(Nguồn Báo sài gịn giải phĩng %⁄4/2018)

Dự án nây bắt đầu từ năm 1992, đi vào hoạt động tứ năm 2006 Đến năm 2009, cơn

trình hồn thành tộn bộ Tổng kinh phí cơng trình lên đến gắn 3 tỷ USD Theo thiết

kế, nước mưa, lũ tử các đường ống thốt nước sẽ chảy qua đường hảm rồi vào bên

trong các hằm chứa nước Khi him đẩy, nước sẽ di chuyển qua các đường hẳm dài để chây vào "Ngơi đền” khổng lổ, trước khi được bơm ra sơng Endo với các máy bơm cơng suất lớn để tránh ngập cho tồn thành phổ

13

aie

| i Bee ee a)

1-7 Đường ống dẫn nước mưa không lỗ

(Nguẳn Bảo sài gin giải phóng 3⁄4/2018)

Hệ thống thoát nước nảy cỏ thể xử lý được lượng nước mưa trên 550mm liên tue trong

3 ngày Vì vậy, công trình G-Cans đã bào vệ được nhà cửa, các công trình xảy dựng quan trọng của Tokyo - TP đông dân nhất thể giới (trên 38 triệu ngưởi) một cách hữu hiệu trước mưa lớn hay lũ lụt Về hiệu quả eụ thể khi cổng trình đi vảo hoạt động, các trùng tâm thương mại lớn ở Tokyo tránh được tỉnh trạng ngập lụt, đã giúp mang lại

hiệu quả kinh tế khoảng 40 tỷ yên mỗi năm (Theo Báo sài gòn giải phỏng 5/4/2018),

Tai Malaysia Thi dé Kuala Lumpur gin véi noi hợp lưu của 2 dòng sống lớn tại Malaysia nên hàng năm, người dân thành phố hiện đại bậc nhất Dong Nam A nay

cũng phải kêu trời vì lụt Tuy nhiên, một trong những giải pháp thông minh có một

không hai đã được triển khai tại thành phỏ này là xây dựng một đường hẳm "2 trong

-vùa dùng để thoát lũ và phục vụ giao thông,

“Trong điều kiện thời tiết bình thường đường hâm sẽ được sử dụng như hảằm đường bộ

bình thường cho xe cộ qua lại Tuy nhiên, khí nước sông tràn bỏ, nó sẽ được chuyển

thành một kênh thoát lũ ngay bên dưới những con đường, giúp cho các con đường phía

Hình 1-8 Đường hằm 2 trong 1 tai thit 46 Kuala Lumpur, Malaysia

(Nguẫn Báo điện tử" trí thức trẻ ngày 27/09/2016)

Với chỉ phí nửa ty USD, dong him mang tén SMART dai 9,7km tại thủ đỏ Kuala

‘Lumpur da tré thanh hẳm đường bộ kết họp thoát lũ đâu tiên trên thể giới Trên thực

tế, việc xây dựng đường hẳm này là một thử thách lớn khí địa hình của thủ 46 Kuala Lumpur khả phúc tạp Cho tới nay, SMART vẫn là đường hằm dài nhất Đông Nam Á

"và dài thử nhì chau A,

‘Ti khi đưa vào hoạt động, đường hằm nảy đã chúng tỏ tính hiệu quả của mình khi

những trận ngập lụt năng nẻ đã không cön xảy ra với người dân thủ đỏ Kuala Lumpur

như trước kia Khi thời tiết chuyển xấu với diễn biến mưa bão thất thường, đường him

nảy sẽ chuyển thành công trinh chống lũ cho thành phỏ

"Tại Sieapore, việc chống ngập lụt là điểu võ cùng quan trọng vả thiết yêu khi vừa phải đâm bảo lụt lội không diễn ra, vừa phải đám bảo không lãng phí nguồn nước ngọt khan hiểm hiện có Chính vì vậy chính phủ nước nảy đã triển khai xây dựng các hỗ dự

trữ nước trên khắp đất nước để vừa chống ngập, vừa có nguồn nước ngọt cho người

dân Đáng kể nhất là công trình hổ chửa và đập chắn nước Marina Đập Marina hoạt

động thông qua hệ thống các cổng và máy bơm Trong điều kiện bình thường, những cánh cảng vận hành bằng máy thủy lực nảy đóng kín Khi

thấp, công sẽ mở để xả nước lũ xuống biển Khi mưa nặng hạt kết hợp với thủy triều lên cao, công đóng trong khi may bơm được kích hoạt để bom hút nước lũ xuống biển

öi mưa to nhưng thủy triểu

15

"Nhờ hệ thống nay, tỉnh trạng ngập lụt giảm han ở các khu vục nằm ở vị trí thấp của

Singapore như Chinatown, Jalan Besar va Geylang

Hình 1-9 Hồ chứa và đập chắn nước Marina

(Nguần Báo điệu từ” trí thức trẻ ngày 27/09/2016 và đợt thực tế tai Singapore)

~ Giải pháp thoát nước bén vững bằng biện pháp phí công trình:

Các chuyên gia vẻ quy hoạch và thoát nước đỏ thị trên thể giới đã từ hon 30 năm nhận

ra rằng cách tết nhất để đương đảu với ngập lụt trong đỏ thị không phải là xảy thêm trạm bơm, đắp thêm đê hay lắp đặt thêm cổng mả chủng ta cân thêm không gian cho nước Đó là giải pháp bén ving hơn khi không làm biến đổi đòng cháy đột ngột như

16

xây dip, đấp đề hay tôn nên công trình Gia tăng không gian cho mặt nước và cây, xanh tự nhiên không chi lam giảm nguy cơ ngập lụt má còn tạo cảnh quan cho đồ thị

Gan day Ngan hang thé giỏi đã nghiên cửu và đưa ra cuồn cẩm nang “

lý tổng hợp rủi ro ngập lụt đồ thị trong thể kỷ 21" Theo cẩm nang này, giải pháp hiệu

lướng dẫn quản

quả nhất để quản lý nguy cơ lũ lụt là áp dụng phương pháp tiếp cận tổng hợp, trong đó

kết hợp cả hai biện pháp công trinh và phi công trình, bao gồm xảy dựng hệ thống

kênh thoát nước và dẫn lũ; kết hợp *đỏ thị xanh” như đắt ngập nước và vùng đệm môi

trưởng; xây dựng hệ thống cảnh báo lũ lụt; quy hoạch sử dụng đắt để chẳng ngập lụt

Đại học Quốc gia Singapore (NUS) với ý tưởng nghiên cứu: áp dụng các bẻ mặt thẳm

thấu cho những con đường nhỏ và vỉa hẻ nhằm ngăn chặn tỉnh trạng lũ lụt cục bộ tại

đồ thị bằng cách lâm chậm lại đông nước đỏ vào cổng rãnh sau mưa lớn

Những bể mặt thảm thấu có một lớp bẻtông rỗ và một lớp sỏi Khoảng 30-40% khoảng

trồng giữa lớp bê tỏng và sói nảy được dùng để tích nước, sau đó nước sẽ chảy qua

một lớp vải thắm thấu trước khi được xã qua những đường nhỏ đỏ vào công Toản bộ

qua trinh nảy có thể giúp trữ sổ nước mưa đỏ xuống trong vải giờ

Hình 1-10 Mô hình làm chậm đồng chảy tại Singapore

(Nguẫn hình anh dot thực tễ tại Singapore)

17

1.3.2 Nghiên cửu về thoát mrớc độ thị ở Việt am TH nang

Nước ta nằm trong khu vục nhiệt đới giỏ mùa ẩm ust với lượng mưa trung binh 1000 ~

2000 mm/năm Lượng mưa tập trung hẳu hết vào các tháng mùa mưa với cường độ

mưa lớn và có sự biến động mang theo không gian, nguyên nhân gây ra là do bão, áp

thấp nhiệt đói, đồng

Cũng như các đỏ thị khác trên the giới, các đỗ thị ở Việt Nam phát triển mạnh, dân số

tăng nhanh; đặc biệt là sau ngây đất nước thống nhất Nhu cẳu vẻ nhà ở của các thánh

phế đã trở thành vẫn để lớn của xã hội Sự cơi nói, mở rồng tự phat, lin chiếm đắt đai,

các hệ thống dẫn nước cỏ nhiều đoạn bị thu hẹp, hẻ ao bị san lấp Bên cạnh đó, hệ

thống tiêu thoát nước đã được xây dựng từ lâu, nhiễu đoạn không con gia tri sử dụng,

quản lý vận hành yến, thiểu kinh phí tu bổ làm cho hiện tượng ứng ngập thường

xuyên xảy ra khi mũa mưa đến

Với nhiều thành tựu của công cuộc đổi mới, mạng lưới các đỏ thị của Việt Nam dang

ngày cảng được phát triển mở rộng vả thực sự trở thành động lực chính thúc đẩy phát

triển kinh tế Diện mạo đô thị có nhiễu thay đổi theo hướng văn minh, hiện đại, đã tạo

đựng được những không gian đỏ thị mới, từng bước đáp ứng nhú cầu vẻ mồi trường

sống và làm việc có chất lượng Cũng như các đỏ thị khác trên thể giới, sự phát triển

đồ thị tại Việt Nam cũng đang bộc lộ nhiễu hạn chế vả yếu kém vẻ hạ tằng kỹ thuật và

ô nhiễm môi trưởng

'Nhiễu công trình ha tẳng ký thuật nói chung đang ở tỉnh trạng xuống cấp, việc đầu tư

các đỏ thị tại Việt Nam thưởng chung cho tắt cả các loại nước thải, nước mưa, hệ thống nảy hảu

hết được xảy dựng qua nhiều thời kỷ khác nhan, chất lượng quy hoạch còn chưa cao,

chưa hoàn chính, thiểu đồng bộ trong đó cỏ nhiều tuyển cổng xuống cắp nên khả năng,

tiêu thoát nước thấp Nước thải hằu như chưa được xử lý xả thẳng vào nguồn tiếp

nhận

xây dựng mới còn chậm vả chưa đáp ứng nhu cẩu Hệ thống thoát nước

'Trong những năm gắn đây đặc biệt lá các đô thị lớn như Hà Nội, thánh phỏ Hồ Chi

Minh, Đà Nẵng, Cần Thơ ngưởi dân luôn phải đổi mặt với tình trạng úng ngập khi

ặp những trận mưa lớn, hoặc nước thuỷ triểu đâng

18

Ngập ủng đồ thị không chỉ đo nguyên nhân đồ thị hóa mã sự ảnh hướng của biển đổi

khi hậu Các thiên tai như hạn hán, bão, lũ lụt xảy ra thường xuyên Đa số các thành

phỏ lớn và khu công nghiệp lớn đều tập trung ở vũng đỏng bằng trũng tháp, khu vục

ven biển Đây là những khu vực rất dẻ bị tổn thương do biển đổi khi hậu (BĐKH) gây

ra Sự phát triển 46 thị cũng đang đổi mặt với nhiễu thách thức mang tính toàn câu về kinh tế, moi trưởng, năng lượng và đặc biệt là tác đông của BĐIKH gây ra

Hiện nay, 46 thị Việt Nam đang phải đổi mặt với các vấn để BĐKH Biến đổi khí hận cây bão, lũ lụt và nước biển ding tác động đến phát triển hệ thống dé thi ven biển và

các vùng đổng bằng lớn, trên 40 tính thuộc ĐBSCL, ĐBSH, Đông Nam Bộ với

khoảng 128 đỏ thị có nguy cơ ngấp cao, 20 đồ thị có nguy cơ ngập năng; BĐKH gây mưa lớn, lũ quét, sạt lớ đất tác động đến phát triển hệ thống đỏ thị vùng núi phia Bắc,

'Tây Nguyên và miễn Trung, 31 tỉnh (thuộc các vùng: Trung du vả miễn núi phía Bắc,

Bắc Trang Bộ và DHMT, Tây Nguyên, Đông Nam Bộ) với khoảng 139 đồ thị chịu ảnh hưởng, 1S đồ thị có khả năng chịu tác động mạnh

'Kịch bản mới nhất vẻ Biển đổi khi hậu (BĐKH) và nước biển đảng cho Việt Nam (của

nhồ xuất bản tài nguyên môi trường và bản đổ Việt Nam năm 2016) đã chỉ ra rằng Việt Nam là một trong năm quốc gia bị ảnh hướng nhiều nhất do nước biển dâng cao và sự

gia tăng về cường độ cũng như tản suất các hiện tượng thời tiết cực đoan Trong đó

‘ving déng bing sóng Cửu Long là trọng điểm bị ảnh hưởng lớn nhất Theo đó vào

năm 2050, mục nước biển ở nước ta s€ tng khoảng 30 cm, lượng mưa tăng $%, điều

nảy đôi hỏi phải có nghiên cứu tác động của nước biển đảng kết hợp với mưa lũ (do

biển đổi khi hậu) đổi với hệ thống thoát nước ở các thị trấn vùng duyên hải Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL),

Một số dự án thoát nước ở Việt Nam đang được triển khai cô xem xét đến biển đổi khi hậu

— Thành phố Cần Thơ

Dự án Phát triển thành phỏ Cắn Thơ vả tăng cưởng khả năng thích ứng của đô thị với

tổng mức đấu tư Dự án 3 là 322 triệu USD (lấy số tròn), trong đó nguồn vốn vay từ

Ngân hàng Thế giới (WB) là 250 triệu USD, von tai trợ không hoàn lại của Cơ quan

19

Phat triển Liên bang Thụy Sĩ (si tắt là SECO) là 10 triệu USD, cỏn lại là vỏn đổi ứng

của TP Cần Thơ

Mục liều của dụ án nhằm giàm rủi ro ngập lụt trong khu vục đỏ thị trung tâm và tăng

cường kết nối giữa trung tâm thành phổ Cần Thơ với các khu vục phát triển đỏ thị mới

có rủi ro thấp hon; đồng thôi, tăng cưởng nẵng lục của chính quyền thánh phổ trong

việc quản lý rủi ro thiền tai của thành phó Thời gian thục hiện dự ản từ năm 2016 đến

2021

Dự án 3 được chúa lâm 3 hợp phần:

Hop phan 1, Kiém soát ngập lụt vả vệ sinh mỗi trường gồm các bạng mục cỏng trịnh:

xây dụng hệ thông kè sóng Cần Thơ, xây dựng bở kẻ cho rạch Cải Sơn - Mương Khai,

xây dựng các công ngăn triểu vả các âu thuyền, các cóng ngăn triểu kết hợp cẩu giao

thông; cài tạo hệ thông kênh rạch; xây dung các hỏ điểu hòa, chứa nước; lắp đặt các

trạm bơm vả cãi tạo hệ thông cổng thoát nước; hệ thống thiết bị quán lý vận hảnh

Hop phan 2: Phat triển hãnh lang đỏ thị, gỏm các hạng mục công trình: xây đụng cảu

Quang Trung (đơn nguyên 2); xây dựng đường và cảu Trấn Hoàng Na, đường song hãnh đến nút giao IC3: xây dụng đường nỏi Cách Mạng Tháng Tám (quốc lộ 91) - đường tính 918; xảy dưng ha tẳng khu tái định cư An Bình; hệ thống trang thiết bị

quản lý vận hành vả hỗ trợ quản lý giao thông

Hop phản 3: Tăng cường quan ly dé thị thích ứng với biến đối khi hậu, gỏm các hạng

mục: thiết lập cơ sở dữ liệu không gian địa lý, quản lý đỏng bộ, thống nhất, hệ thông

trợ giúp phỏng chủng khắc phục thiển tai

20

Hình 1-11 Phối cảnh cầu Quang Trung của dự án

(Nguén htps://odapmm cantho,gov.vn/Defautt.aspx?tabid-1469)

~ Thành phố Hỗ Chí Minh:

De án Giải quyết ngập do triéu cường khu vực TP.HCM có xét điểm yếu tổ biển đổi

khi hậu (giai đoạn 1) do Công ty CP đàu tư xây dựng Trung Nam lâm cho dau tư với tổng mức đâu tư gản 10.000 tỷ đồng Dự án được xây dựng ven sông Sài Gòn thuộc

các quận 1, 4, 7, 8, huyện Nhà Bè và Binh Chánh Khi hoàn thánh được kỷ vọng sẽ

giải quyết được tỉnh trạng ngập do triểu cuởng cho điện tích S70km2 với 6,Ấ triệu dân

trong vùng dự án

“Theo đó, để thực hiện dự án có hiệu quản, Công ty Trung Nam đưa ra phương án xây

dựng dự án với 6 cống kiểm soát triều bao gỏm Bến Nghé, Tân Thuan, Phú Xuân,

Mương Chuỗi, Cây Khỏ, Phú Định Quy mô mỗi cống rồng từ 40-160m2, xây một

trạm bom tại công Bến Nghé công suất 18m3/s, 1 trạm bom tại cống Tân Thuận công

suất 24m3/«, một trạm bom cổng Phú Định công suất 18m3/s Khi dự án đi vào hoạt

động, tâu thuyền vẫn đảm bảo qua lại bình thường thỏng qua khoang cửa van và âu thuyền của các cổng

Đồng thời, dự án xây dựng để bao ven sông Sải Gòn từ Vàm Thuật đến Sỏng Kinh

khoảng 78km đề/kẻ ở các đoạn xung yếu, các cống nhỏ có khẩu độ từ 1,0m-10,0m từ

21

‘Vaan Thuật đến Mương Chuỗi Xây dựng nhà quản lý trung tầm cho toàn dự án và hệ

thống Scada

Hình 1-12 Mô hình các cổng ngàn triểu và kè của diy án chống ngập TP.HCM

(Nguồn Báo đầm tư online ngày 26/62016)

—_ Các nghiên cứu về tác động của BĐKH ở Việt Nam:

'Việt nam, đến nay đã có một số nghiên cứu vẻ tác động của BĐKH hoặc quá trình đỏ

thị hóa đến tiêu thoát nước như:

Nghiên cứu *BĐKH châu Ả: Nghiên cứu cho Việt Nam” do Viện Quy hoạch Thủy loi chủ hì thực hiện năm 1994 đã có đảnh giá bước đầu tác động của BĐKH tới nguồn

nước, các vùng ven biển ở Việt Nam vả đề xuất các biện pháp thích ửng, giảm thiểu

tác hại cho các ngành kinh tế khác nhan

Tai liệu “Thoát nước đỏ thị bền vũng” của PGS TS Nguyễn Việt Anh, trường Đại học Xây dựng Tác giả đưa ra các phương thức tiếp cận và mô hình thoát nước cho các

đô thị Việt Nam Từ đó đẻ xuất tổ chức thoát nước cho các 46 thi Việt Nam và đưa ra

mộ số mỏ hình quản lý nước đồ thị

2

~ Mật số giải pháp thoát nước bên vững đã được áp dụng tại Việt Nam:

Cách tiếp cận của thoát nước mưa bổn vững là thoát chậm, không phải thoát nhanh,

tránh lượng mưa tập trung lớn tại một điểm của hệ thống thoát nước trong thời gian

ngắn Tiết diện công sẽ khó thể đáp ứng nếu lượng mưa lớn, tốn kém mà nước vẫn trần

cống, gây ngập đường, lụt nhá Vì vậy, phải tỏ chức thoát nước mưa, kết hợp các biện

pháp khác nhan một cách đồng bộ, sao cho đồng chảy được tập trung chậm khi vào hệ

thông thoát nước mã không gây ngập Sử dụng hỏ điều hòa trên diện tích thu gom và

truyền dẫn nước mưa để lưu gif nude mua là một cách làm phổ biến Bên cạnh đó, sử dung ban than diện tích bể mặt của thánh phố,

xuống đắt qua các thảm có xanh, đỏng thời tạo cảnh quan và điều hỏa tiểu khí hậu

tăng cường cho việc nước thắm tự nhiên

Tai Việt Nam ở phia Bắc khu đồ thị Ecopark đã trở thánh khu đỏ thị xanh kiểu mẫu của Việt Nam và các nước trong khu vục Đây lả khu đỏ thị kết hợp các giải pháp tiên

thoát và xử lý nước mang tỉnh bên vững và thân thiện đầu tiên ở Việt Nam

Hình 1-13 Mô hình khu đồ thi Ecopark

(Ngnén https:/ www.ecopark.comyn)

Điểm nỗi bật la khu đỏ thị được sỏng Hỏng va séng Dudng bao quanh, ca ving dat lại

trải đải bên bờ sông Bắc Hưng Hải trù phú Đây là điểm đặc biết của dự án mà hẳu

như chỉ thấy ở các nước phát triển Mỗi đỏ thị lớn trên thể giới thường nỏi tiếng với

23

một đông sông, và thước do cho sự phát triển của đỏ thị là khả năng thỏa man nhu eau

cảnh quan, nhu cẩu sinh hoạt, nghỉ ngơi giải trí cho cư dân

'Khu đồ thị quy mé gan S00 ha nhưng diện tích hỗ điểu hỏa đã lên tới 100 ha, đóng vai

trỏ như lá phổi lớn giúp tạo nèn môi trưởng vả không khi trong lành hiểm noi nao co

Ngoài ra, các dỏng sông còn giúp tạo ra những công trình điểm nhấn như ciu Bắc

Hưng Hải hay các điểm du lịch bẻn sông củng khu biệt thự sở hữu khỏng gian mỏ, đây

ấp thiên nhiên (Nguồn hffp:/Avwav.ecopardk com.vn)

Hiện nay, tại các nước phát triển, vật liệu có khả năng tự thoát nước đang là một giải pháp được sử dụng đỏng thời với các phương pháp khác

Khoảng $0% lượng nước mưa tự nhiên được thắm vào lòng đất, 40% bốc hơi tự nhiên

và chi khoảng 10% lượng nước chảy vào hệ thống kênh rạch Trong đỏ thị, khoảng 15% lượng nước được thắm vào lòng đất do bể mặt tự nhiền đã bị thay thể bởi các

công trình Kết quá là 55% lượng nước mưa được thoát thẳng xuống hệ thông thoát

nước trong thảnh phố, gấp * lằn se với bể mặt tự nhiên Vì vậy, hệ thống thoát nước

luôn đồng vai trỏ quan trong trong quy hoạch đổ thị

Hình 1-14 Tỷ lệ thoát nước trước và sau khi đô thị hóa

(Nguồn —hutps://vnexpress.netkinh-doanthydromedia-giai-phap-moi-cho-van-de-

gap-ung-do-thi-3112286.lưtmi)

“Tại TP HCM, mặc dù được đánh gia la dang di đúng hướng trong bái toán chống ngập,

tuy nhiên, tình trạng mưa ngập vẫn còn tiếp diễn Việc đâu tư vào hệ thống thoát nước

24

ở nội thành hiện nay chưa đủ, phạm vi giải quyết chi mới được khoảng 100 km2, trong

khi diện tích đô thị hóa ở 'TP HCM đã lên trên 600 km2

"Trong vẫn để chỗng ngắp úng, bê tông tiêu nước Hydromedia là một giải pháp được

sử dụng tại các quốc gia phát triển Loại bê tông này tạo nhiều lỗ rổng bên trong để có đường thoát nước cả theo chiêu đọc cũng như chiều ngang Do vậy, Hydromedia cỏ

kha nang thắm nước như các bể mặt đất tự nhiên Với tính năng nay, Hydromedia

được ding trong các ứng dụng như đường xe tải trọng nhỏ (xe đạp, đường nội bộ khu dan cự và chì

Hydromedia được đưa vào nhiễu công trình tại TP HCM tử năm 2012 Giải pháp này

đã đáp ủng được yêu cản của chủ đảu tư cũng như đã chứng minh độ bẻn trong điều

kiện ở Việt Nam Trong tương lai, Hydromedia sẽ được ứng dụng nhiễu nữa, nhằm tạo những công trình xanh, phục vụ cho cuộc sống hiện đại của thành phỏ (Nguồn Lafarge Việt Nam)

1.3 ĐẶC ĐIỂM VÙNG NGHIÊN CỨU

1.3.1 Điễu kiện tự nhiên

1211 ịtrl4a lý

Soe Tring là tính thuộc khu vục ĐBSCL, nằm ở cuối lưu vục sống Mê Kông Tỉnh ly

của Sóc Trăng hiện nay là thành phổ Sóc Trăng, Tọa độ địa lý nằm trong khoảng từ

9046" đến 9048' vĩ đ Bắc và từ 105054" đến 105058" độ kinh Đông Thành phó Sóc

"Trăng được thành lập theo Nghị định số 22/2007/NĐ-CP ngảy 8 tháng 2 năm 2007 của Chính Phủ, trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiễn, dân sở vá các đơn vị hảnh chính của thị xã Sóc Trăng cũ

Hình 1-16 Bản đổ qui hoạch Thành phố Sóc Trăng

(Nguồn Sở Xây Dựng tình Sóc Trăng)

Địa giới hành chính thành phố như sau

+ Phía Đông giáp huyện Long Phủ;

+ Phía Tây giáp huyện Mỹ Tú và huyện Châu Thành;

26

+ Phin Nam giáp huyện Mỹ Xuyên:

+ Phia Bắc giáp huyện Long Phủ và Mỹ Tú cũng thuộc tỉnh Sóc Trăng,

“Thánh phố Sóc Trắng cỏ vị trí nằm ở trung tâm đầu mỗi giao thông đường bộ như

Quốc lộ 1A, Quốc lộ 60, nằm siữa 2 tuyến Quốc lộ 91C (Nam sông Hậu) vá quân lộ

Phụng Hiệp, nổi liễn Thành phổ Sóc Trăng với 2 trung tâm kinh tế lớn đỏ là thành phố Sóc Trăng và thánh phố Hỏ Chỉ Minh, các tính Tây Nam bó Đường thủy có sông Maspero, sông Santard di ra Dai Ngai dé ding lum thông đền cảng Cái Côn, Cải Cui ở

phía Bắc và cảng biển Trấn Để ở phía Nam, Thành phố Sóc Trăng là một trong

những đỏ thị trung tâm của khu vục đỏng bing sông Củu Long, ta trang tâm chính trị, kinh tế, văn hóa, khoa học kỹ thuật, đản môi giao lưu kinh tế của tính

13.12 Địa hinh địa mạo:

“Thánh phỏ Sóc Trăng có địa hình tương đối bằng phẩng, hướng dốc chính tứ Tây Bắc

xuống Đông Nam Cao độ nẻn trung bình là +1,Sm, cao nhất từ +1,6m đến +3,0m (khu:

‘vue đất phù sa có chiểu rộng khoảng 150 - 500m chạy theo hướng từ Bắc tới Nam dọc

theo QL60), thắp nhất từ +0,7m đến 1,0m (đồng ruộng, ao hẻ) Cấu trúc bề mặt của

thành phổ là trảm tích của phù sa söng, biển nên kha bén ving, ít cỏ hiện tượng tối, trượt hoặc bị rửa trồi, xói môn khác

1.3.1.3 Đặc điểm khi hậu

“Thành phế Sóc Trăng có chế độ khí hậu nhiệt đới gió mùa cận xich đạo Nên nhiệt độ

cao đều trong năm, điều kiện bức xạ đổi dào, nhiễu nẵng, gió với 2 mùa rõ rệt: mùa

mưa bắt đầu từ giữa tháng % đến cuỗi tháng 10 và mùa khô bắt đầu từ tháng 11 đến

cuối tháng 4 năm sa

+ Nhiệt độ

Không khi trung binh tại thánh phổ khá cao khoảng 26 272C Nhiệt đỏ cao

‘vio cae tháng mùa khô trung bình từ 27 - 28°C, cao nhất lá 28,5°C vào các tháng 4 vá

§ Nhiệt độ cao tuyệt đối là 37,8°C Vào các tháng mùa mưa nhiệt độ không khi thấp

hơn, nhiệt đỏ thấp tuyệt đối 16,2°C và nhiệt 46 dao ding trong ngay tit 8 - 10°C Vao

27

mùa khổ, đao động nhiệt độ trong ngày lớn hơn khoảng 15C Biển độ nhiệt dao động

giữa các tháng khóng lớn, chỉ khoảng 2 ~ 3°C

+ Độ ẩm

“Trung bình năm tại thành phế Sóc Trăng khoảng 84 - 85% Độ ẩm thay đổi phụ thuộc

'vảo mùa mưa vả mùa khỏ Vào mùa mưa độ ẩm không khí tương đối cao, trung bình

khoảng 88 — 89%, Về mùa khó độ ẩm giảm xuống trung bình khoảng 79% Độ âm tối

cao khoảng 92%, độ âm khỏng khi tối thấp lá 62%

mưa vả mùa khó Mùa mưa từ tháng S tới tháng 11, nhưng tập trung nhiều nhất là ở

các tháng 8,9,10, Cac thing trong mũa mưa chiểm trên 90% lượng mưa cả năm Các

tháng mùa khô từ tháng 12 tới tháng 4 năm sau chỉ chiếm khoảng 10% tổng lượng

mưa Có những tháng hẳu như không có mưa (tháng 1 và 2) Lượng bốc hơi tương đối

cao, trung bình 2Smm/ngày Vào các tháng mùa khỏ lượng bốc hơi trong khỏng khi

Do nim ở vị trí gắn biển Đông nên thành phổ Sóc Trăng bị chỉ phối bởi nhiều hệ thông

giỏ mùa Hệ thống gió thịnh hành theo hướng Tây Bắc - Đông Nam thỏi vào các tháng

11 và tháng 12, hệ thống giỏ này tạo thời tiết khổng mưa, khó, nóng Từ tháng 1 tới

tháng 4 giỏ chuyển dân từ hưởng Đồng sang Đồng Nam; từ tháng % đến tháng 9 giỏ

chuyển dẫn theo hướng Đông Nam sang Tây Nam và Tây; sang tháng 10 giỏ thay đổi

từ hướng Tây Nam đến Tây Bắc và hướng Đông Tốc độ gió trung bình khoảng 3 ~

6m/giäy Tuy nhiên nhiều con giỏ mạnh treng mưa có thể đạt tốc độ 2% - 3%m/siây

“Thành phố Soc Tring it chịu ảnh hướng của giỏ báo

28

L314 Thủy văn

Chế độ thủy văn trong phạm vi thành phỏ cũng như trên toán tính bị chí phỏi thủy

triểu biển Đông, dang bản nhật triểu khỏng đều, với đặc điểm chỉnh: đính triểu cao,

chân triểu thấp, mực nước bình quân thiên vẻ chân triểu Biên độ triểu tại Đại Ngãi:

tháng 10 là 1,89m, tháng 11 là 1,84m, tăng dẫn lên 1,98 m vao thang 1; 2,07 vao thing

3, 3,18 m vào tháng 3, chân triểu thấp nhất vào tháng 6 (1,03m), cao nhất vào tháng

11 (-0,24m)

“Thành phỏ Sóc Trăng cỏ 2 kênh chỉnh là Maspero, Santard và 9 kênh nhành khác Các kênh này chủ yếu là kênh đảo nhằm phục vụ mục tiêu chính là tuổi tiêu thủy lợi, thoát

cấp nước đồ thị và vận tái thúy Độ rộng của kênh Maspero (hay kênh Cẳu Quay) vả

kênh Santard khoảng 40 ~ 60 m; các kênh nhánh khác có chiều rộng tử 8 ~ 20m

Các kènh trong thành phế Sóc Trăng đểu bị ảnh hướng thủy triều lên xuống 2 lắn

trong ngiy Mwe nude thủy triều tại thành phỏ dao động trung bình từ 0.4 đến 1,4 m Hin hét dong chây trên các kênh rạch là đông chây 2 chiếu trong phản lớn thời gian trong năm Nết nổi bặt trong đặc điểm thủy văn của thành phổ là không bị ngập lũ, ảnh hưởng của thủy triều khá mạnh, là những thuận lợi cho phát triển cảy trồng và tăng hệ

số sử dụng đắt

1.3.2 Điển kiện kinh tế xã hội

“Thành phó Sóc Trăng là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hoá - xã hội vả là đâu mỏi giao lưu kinh tế quan trọng của tính Sóc Trăng Theo Niên giảm thẻng kẻ tỉnh Sóc

Trăng năm 201%, dân số trung bình của thành phố Sóc Trăng năm 2015 là 137.899 người (chiếm gẩn 3 % dân sẻ trung bình thành thị của toàn tỉnh Sóc Trăng), với diện tích hiện có của thành phổ lá 76.16km2 thì mặt độ dân sổ trung bình là khoảng 1.810 ngườilan3, gấp 5 lấn mặt độ đân số trung bỉnh của toán tính Sóc Trăng (396 ngudi/km2) Dân số trung bình của thành phổ Sóc Trăng biển động qua các năm như

29