Sử dụng kỹ thuật khuếch đại gene chẩn đoán virus viêm gan C Viện Huyết học Truyền máu Trung ương đã bước đầu áp dụng kỹ thuật sinh học phân tử - sử dụng phương pháp khuếch đại gene
Trang 1Sử dụng kỹ thuật khuếch đại gene
chẩn đoán virus
viêm gan C
Viện Huyết học Truyền máu
Trung ương đã bước đầu áp
dụng kỹ thuật sinh học phân tử -
sử dụng phương pháp khuếch đại gene PCR phát hiện sớm virus
viêm gan C (HCV) trong huyết
Trang 2tương người cho máu, rút ngắn giai đoạn cửa sổ từ 75 đến 100 ngày xuống 62 đến 69 ngày
Hai nhà khoa học Đỗ Thị Vinh An (Viện Huyết học Truyền máu
Trung ương) và Ngô Giang Liên (Đại học Khoa học Tự nhiên - ĐH Quốc gia Hà Nội) đã tham gia
nghiên cứu đề tài khoa học "Bước đầu ứng dụng kỹ thuật sinh học
phân tử để chẩn đoán virus viêm gan C ở người cho máu chuyên
nghiệp"
Có 3.143 người cho máu chuyên nghiệp tại Viện Huyết học Truyền máu Trung ương được đưa vào
Trang 3nghiên cứu này Họ đều có hồ sơ
theo dõi sức khỏe, các xét nghiệm bệnh truyền nhiễm là âm tính Máu lấy từ tĩnh mạch các đối tượng
trong cùng điều kiện như nhau cả
về thời gian và các phương tiện
máy móc xét nghiệm
Song song với kỹ thuật sàng lọc
bằng PCR, 3.143 trường hợp cho
máu còn được làm các xét nghiệm sàng lọc thông thường bằng
phương pháp phát hiện kháng thể - phương pháp ELISA Đó là phương pháp gián tiếp phát hiện kháng thể
do cơ thể người nhiễm sinh ra
chống lại virut Khi trong huyết
thanh có một phân tử protein nào
Trang 4đó cấu trúc tương đồng gần với cấu trúc kháng thể, sẽ cho kết quả
dương tính (dương tính giả) hoặc gần dương tính (nghi ngờ dương
tính), nên theo nguyên tắc, người cho máu này sẽ bị loại
Mặt khác, kháng thể HCV tồn tại lâu dài trong cơ thể người nhiễm; việc kháng virus viêm gan C chỉ có giá trị chỉ điểm người cho máu đã nhiễm virus HCV trong một thời
gian nào đó chứ không thể khẳng định hiện tại người này đang nhiễm HCV hay không
Bằng phương pháp ELISA, số
người cho máu bị loại là 34 Bằng
Trang 5phương pháp PCR, số người bị loại
là 23 Nghĩa là số người cho máu bị loại bằng phương pháp khuếch đại gen PRC thấp hơn số người cho
máu bị loại bằng phương pháp
ELISA là 11 người Trong tình
trạng khan hiếm người cho máu,
việc loại "vô lý" 11 người cho máu bằng phương pháp ELISA là rất
lãng phí Kỹ thuật sinh học phân tử giúp chúng ta hạn chế được số
người cho máu bị loại nhầm do có kết quả dương tính giả, hoặc nghi ngờ dương tính theo phương pháp ELISA
Đáng lưu ý là trong số 23 trường
hợp người cho máu bị loại qua kết
Trang 6quả xét nghiệm bằng khuếch đại
gen PRC - HCV dương tính, có hai trường hợp đặc biệt Hai trường
hợp này, kháng thể HCV âm tính Sau khi truy cứu, các nhà khoa học
đã khẳng định hai trường hợp này
là hai người nghiện chích ma túy,
và đã chích chung kim tiêm từ 7
đến 14 ngày trước khi cho máu
Trong thời gian từ 7-14 ngày, cơ
thể chưa sinh ra đủ lượng kháng thể
để có thể phát hiện được bằng
phương pháp ELISA, còn với
phương pháp khuếch đại gen PCR -
độ nhậy cao đã giúp phát hiện được
và loại bỏ sớm hai người cho máu này Sau 4 đến 5 tháng, kiểm tra lại hai trường hợp này bằng phương
Trang 7pháp ELISA, kết quả là dương tính
Với công nghệ cao như ngày nay,
từ một túi máu ban đầu sẽ tạo ra
nhiều sản phẩm máu khác nhau như túi hồng cầu, bạch cầu, tiểu cầu , việc phát hiện sớm các trường hợp nhiễm virus truyền qua đường máu trong giai đoạn cửa sổ đã giúp ngăn chặn sự lây truyền virus không phải chỉ cho một bệnh nhân mà cho
nhiều bệnh nhân và những người
nhận các sản phẩm khác nhau từ
máu
Việc sử dụng phương pháp sinh
học phân tử vào sàng lọc virus
HCV trong huyết tương người cho
Trang 8máu đã giúp hạn chế các trường
hợp người cho máu bị loại do có kết quả dương tính giả hoặc nghi ngờ dương tính khi xét nghiệm
bằng phương pháp ELISA Kỹ
thuật PCR-HCV đã phát hiện sớm, rút ngắn được 62-69 ngày ở giai
đoạn cửa sổ so với các kỹ thuật xét nghiệm phát hiện kháng thể
(ELISA)