ĐÁP ÁN KÈM BÀI TẬP BÀI 3 ÀI 3: NHẬN THỨC VÀ RA QUYẾT ĐỊNH CÂU HỎI ÔN TẬP 1. Nhận thức là gì? 2. Vì sao nhận thức lại quan trọng trong nghiên cứu hành vi của con người? 3. Trình bày quá trình nhận thức? 4. Nguyên nhân cốt lõi nào mà trong cùng một tình huống mà con người lại có nhận thức khác nhau? Cho ví dụ minh họa. 5. Các yếu tố nào ảnh hưởng đến nhận thức của con người? Cho ví dụ minh họa. 6. Trình bày nội dung Thuyết quy kết. 7. Những yếu tố nào ảnh hưởng đến việc xác định nguyên nhân của hành vi cá nhân? 8. Những thiếu sót thường gặp nào trong phán quyết về người khác? 9. Hãy cho biết mối liên hệ giữa nhận thức và ra quyết định cá nhân. 10. Trình bày mô hình ra quyết định dựa trên lý trí.
Trang 11
BÀI 3: NHẬN THỨC VÀ RA QUYẾT ĐỊNH
CÂU HỎI ÔN TẬP
1 Nhận thức là gì?
2 Vì sao nhận thức lại quan trọng trong nghiên cứu hành vi của con người?
3 Trình bày quá trình nhận thức?
4 Nguyên nhân cốt lõi nào mà trong cùng một tình huống mà con người lại
có nhận thức khác nhau? Cho ví dụ minh họa
5 Các yếu tố nào ảnh hưởng đến nhận thức của con người? Cho ví dụ minh
họa
6 Trình bày nội dung Thuyết quy kết
7 Những yếu tố nào ảnh hưởng đến việc xác định nguyên nhân của hành vi cá
nhân?
8 Những thiếu sót thường gặp nào trong phán quyết về người khác?
9 Hãy cho biết mối liên hệ giữa nhận thức và ra quyết định cá nhân
10 Trình bày mô hình ra quyết định dựa trên lý trí
MỤC TIÊU BÀI GIẢNG
1 Phân tích được những vấn đề cơ bản của nhận thức như khái niệm, các giai đoạn
nhận thức, các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình nhận thức của người lao động
2 Phân tích được quá trình ra quyết định cá nhân và các yếu tố ảnh hưởng đến quá
trình ra quyết định
3 Từ đó, vận dụng để đưa ra những biện pháp nâng cao hiệu quả của quá trình nhận
thức cũng như ra quyết định của người lao động trong tổ chức
Trang 22
BÀI TẬP TÌNH HUỐNG
Tình huống 1: Giá trị cá nhân và vấn đề đạo đức nơi công sở
Anh An sinh ra trong một ngôi làng nhỏ ở miền Trung Suốt thời thơ ấu,
anh trông coi đàn gia súc của gia đình Vùng quê của anh An dù có nghèo khổ,
nhưng người dân nơi đây luôn coi trọng những giá trị chính như sự trung thực
và lòng tự trọng Anh nghĩ rằng mình cần phải đến TP HCM và tìm một công
việc ở một công ty sản xuất Do đó, chàng thanh niên trẻ đã rời ngôi làng của
mình và bắt đầu một công việc khó khăn ở TP HCM Anh An đã đi tìm một
người anh họ xa của gia đình và người này đang làm công việc trợ lý nhân sự
Người bà con của anh An cũng cố gắng tìm cho anh công việc thợ cơ khí
thông thường và cả nơi ở trong một khu nhà gần công ty
Anh An rất tận tụy với công việc Mỗi tháng anh gởi phần lớn tiền lương
của mình cho gia đình Một ngày nọ, người anh họ gọi anh An đến văn phòng
và thông báo rằng anh sẽ được thăng chức Người này còn nói là anh An phải
trả cho anh ta 20.000.000 đồng vì anh ta đã “nỗ lực giúp đỡ” cho anh An
Tình huống đối với anh An là một điều kỳ lạ vì anh biết rằng điều này không
nằm trong quy trình của công ty Khi anh An thắc mắc về việc này, nhân viên
trợ lý nhân sự trả lời rằng anh ta có quyền làm việc đó và anh An sẽ không
được thăng chức nếu không đưa 20.000.000 đồng
Anh An trở về phòng và đấu tranh tư tưởng cả đêm với những lựa chọn
trước mặt Anh đã lớn lên cùng với những giá trị cá nhân in sâu trong mình
như sự trung thực và chăm chỉ, nhưng gia đình anh lại cần thêm thu nhập
Anh An sẽ phải làm gì đây?
Sau một đêm không ngủ, anh An quay trở lại văn phòng người trợ lý nhân
sự vào hôm sau và đưa anh ta 20.000.000 đồng Lập tức, anh An được thăng
Trang 33
chức và trở lại căn phòng của mình, trong đầu cảm thấy hết sức bối rối
Sau một vài tuần, người trợ lý nhân sự bị tố cáo và điều tra vì hành vi lừa
đảo Anh ta bị đình chỉ công việc và cuộc điều tra đã phơi bày hết những hoạt
động nhận hối lộ của anh này Hồ sơ anh ta ghi chép những người đã đưa tiền
hối lộ cho anh ta cũng được tìm thấy Tất cả những người có tên bị gọi lên và
buộc tội gian lận bởi vì đã hối lộ nhân viên cấp cao của công ty Tên của anh
An cũng có trong danh sách và anh An bị buộc tội và bị sa thải khỏi công ty
cùng với những người khác
Câu hỏi:
1 Công ty có công bằng không khi sa thải anh An?
2 Anh An lẽ ra cần phải làm khác đi như thế nào?
3 Anh/Chị sẽ hành động như thế nào nếu cũng rơi vào hoàn cảnh tương tự?
4 Anh/Chị nên làm gì khi những giá trị của bản thân xung đột với đạo đức
nghề nghiệp?
Tình huống 2:
tuổi 34, Hương và một nhóm bạn đã vay hơn 20 tỷ đồng để mua lại công ty
Hoàng Hà Tại thời điểm đó, không mấy ai quan tâm tới việc mua lại công ty
này Mặc dù công ty này có lợi nhuận 2 tỷ đồng vào năm 2002 nhưng lại bị lỗ
4 tỷ đồng vào năm 2003
ra một số điều những người khác không thấy Cô thấy rằng công ty Hoàng Hà
có thể lại có lãi nếu cô thành công trong việc cắt giảm chi phí hoạt động của
Trang 44
công ty Hương quyết định cắt giảm mức lương của công nhân và đầu tư mua
thêm một số máy móc sản xuất Vài năm sau khi mua lại công ty Hoàng Hà,
do ảnh hưởng của khủng hoảng kinh tế ở Việt Nam và thế giới, công ty tiếp
tục gặp nhiều khó khăn và thua lỗ
lược kinh doanh táo bạo Cô lắp đặt lại dây chuyền sản xuất hiện đại, bỏ một
số mẫu mã sản phẩm và chỉ tập trung vào mặt hàng ống nhựa có khả năng
chịu lực và chịu nhiệt tốt, rồi tìm cách tiếp cận trực tiếp với các công ty xây
dựng để cung cấp sản phẩm cho họ
một số khách hàng lớn Thêm vào đó, vào năm 2004, Mai Hương quyết định
huy động vốn bằng cách phát hành cổ phiếu của công ty và tiếp tục cắt giảm
chi phí hoạt động của công ty Với chiến lược mới này, công ty Hoàng Hà
liên tục đạt lợi nhuận cao trong những năm gần đây
Câu hỏi
1 Trong quá trình quản lý công ty, Mai Hương có thường xuyên phải ra quyết
định? Bạn hãy liệt kê các quyết định Mai Hương đã đề ra?
2 Bạn hãy chọn một quyết định và phân tích tình huống ra quyết định, quyết
định đó có hiệu quả đối với công ty không?
TỔNG KẾT BÀI HỌC
2 Ra quyết định cá nhân: Các nhân tố ảnh hưởng tới quá trình ra quyết định
và các biện pháp tăng cường hiệu quả ra quyết định