Luận văn thạc sĩ vận dụng phương pháp dự Án vào dạy học thực hành sửa chữa vận hành máy Điện tại trường cao Đẳng nghề kinh tế kỹ thuật vinatex

3.2 Các mức độ vận dụng, 3.3 Tính ưu việt của phương pháp dạy học địh hướng dự án so với các phương phán truyền thống trong dạy học thực hành sửa chữa vận hành máy điện 3.4 Một số giả

VẬN DỰNG PIIƯƠNG PIIÁP DỰ ÁN VÀO DAY IOC TIC IIANII

SỬA CHỮA VẬN HÀNH MÁY ĐIỆ

TẠI TRƯỜNG CAO ĐĂNG NGITÈ KINH TE - KY TITUAT VINATEX

CHUYÊN NGÀNHT: LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

Hà Nội —2011

BO GIAO DUC VA DAO TAO TRUONG DAI HOC BACH KHOA HA NOI

NGUYEN DUY BINH

'VẬN DỰNG PHƯƠNG PHIÁP DỰ ÁN VÀO DẠY HỌC THỰC HÀNTE

SỬA CHỮA VẬN HÀNH MÁY ĐIỆN TẠI TRƯỜNG CAO DANG NGHE KINH TE - KY THUAT VINATEX

CHUYEN NGANH: LY LUAN VA PHUONG PHAP DAY HOC

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC

LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP ĐẠY HỌC - SPKT KỸ THUẬT DIỆN

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

TS LE THANH NHƯ

Hà Nội - 2011

VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP ĐỰ ÁN VÀO DAY HOC THUC HANH

SỬA CHỮA VẬN IÀNH MÁY ĐIỆN TẠI TRƯỜNG

CAO ĐĂNG NGHỆ KINH TẾ - KỸ THUẬ

BO GIAO DUC VA DAO TAO TRUONG DAI HOC BACH KHOA HA NOI

NGUYEN DUY BINH

'VẬN DỰNG PHƯƠNG PHIÁP DỰ ÁN VÀO DẠY HỌC THỰC HÃNIE

SỬA CHỮA VẬN HÀNH MÁY ĐIỆN TAI TRUONG CAO DANG NGHE KINH TE - KY THUAT VINATEX

CHUYEN NGANH: LY LUAN VA PHUONG PHAP DAY HOC

JAN VĂN THAC SĨ SƯ PHẠM KỸ THUẬT CHUYỂN SÂU: SPKT KỸ THUẬT DIỆN

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

TS LE THANH NHƯ

Hà Nội - 2011

LỜI CAM ĐOAN

"Tôi cam đoan những gì tôi viết trong luân văn là do sự tìm hiểu và

nghiên cứu của bản thân Mọi kết quả nghiên cứu cũng như ý tưởng của các

tác piả khác, nếu có dễu được trích dẫn cụ thể

Dể tài của luận văn chưa được bảo vệ tại bất kỳ một hội đồng bảo vệ

luận văn thạc sỹ nào lrên toàn quốc cũng như ở nước ngoài, và cho đến nay

chưa được công bồ trên bất kỳ phương tiên thông tin truyền thông nảo

Tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm về những gì đã cam đoan ở trên

Hà Nội, ngày 17 thắng 11 năm 2011

Tác giả

NGUYÊN DUY BÌNH

LỜI CẮM ƠN

Với tỉnh cảm chân thành, tác giả xinh bày tỏ lỏng biết ơn

Cô giáo hướng dẫn : TS Lê Thanh Nhu, người trực tiếp hướng dẫn và đã

dành nhiều thời gian công sức, trí tuê để chỉ dẫn giúp đỡ tác giả hoàn thành

luận văn tắt nghiệp

Cùng toàn thể các Thầy Cô piáo, Giáo sư, Giảng viên cứa Khoa sư phạm

kỹ thuật và Trường ĐIIDK Hả Nội tham gia giảng dạy lớp Cao học SPKT khỏa 2010-2012, đã tạo điều kiện thuận lợi cho tác giả được học tập, nghiên

cứu và hoàn thành luận văn

Các thầy cô trong hội đồng báo vệ đã tạo điều kiện cho tác giả hoàn

thánh nhiệm vụ

Táo giá cũng xin cém on Loan thể bạn bẻ, đồng nghiệp và gia dinh dã

quan tâm, động viên, giúp đỡ tác giả trong quá trình thực hiện luận văn và

hoàn thành luận văn nay

Hà Nội, ngày 18 tháng 11 năm 2011

Tác giả

NGUYÊN DUY BÌNH

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC VẬN DUNG

PHƯƠNG PHÁP DỰ ÁN VÀO DẠY HỌC THỰC HÀNH SỬA

CHỮA VẬN HÀNH MÁY ĐIỆN

11 Tổng quan về phương pháp dạy học dự án

1.1.1 Khải niệm về phương pháp dạy học dự án

1.1.2 Mục đích của phương pháp dạy học dự án

1.13 Cơ sở triết học và tâm lý học

1.1.4 Một số đặc điểm của phương pháp dự án

1.1.5 Cấu trúc cơ bắn của phương pháp dự án

1.16 Đặc điểm cấu trúc của day hoc dur an

1.1.7 Ưu nhược điểm của đạy học bằng phương pháp dự án

1.2 Dạy học thực hành kỹ thuật

1.2.1 Khải niệm

1.2.2 Cơ sở khoa học của việc đạy thực hành kỹ thuật

1.2.3 Bải dạy thực hành kỹ thuật truyền thông

1.3 Cơ sở lý luận của việc vận dụng phương pháp dự án váo day

học thực hành môn học sửa chữa vận hảnh máy điện

1.3.1 Tổng quan về dạy học sửa chữa vận hành máy điện

1.3.2 Vận dụng phương pháp dự án vào quá trình day học thực

hành máy điện nhằm nâng caa chất lượng đạy học

Chương 2: THỰC TRẠNG DẠY HỌC TIRC IÀNH SỬA CHỮA

VẬN HẢNH MÁY ĐIỆN TẠI TRƯỜNG CAO DANG NGHE

KTKT VINATEX

2.1 Giới thiệu về trường

2.2 Đội ngũ giáo viên trực tiếp tham gia giáng dạy trong khoa Điện-

Diện Tử

2.3 Cơ sử vật chất phục vụ giảng day của Khoa Điện — Điện Tử

2.4 Chương trình môn học sửa chữa vận hành máy diện

2.5 Thực trạng đạy học môn thực hành sửa chữa vận hành máy điện

2.6 Đảnh giá chung va khuyến nghị hướng piải quyết

Chương 3 VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DỰ ÁN VÀO DẠY

TIỌC MÔN HỌC SỬA CHỮA VẬN IÀNH MÁY ĐIỆN

3 1Xây dựng câu trúc chung cho bài dạy thực hanh day hoc theo

phương pháp dự án

3.2 Các mức độ vận dụng,

3.3 Tính ưu việt của phương pháp dạy học địh hướng dự án so với

các phương phán truyền thống trong dạy học thực hành sửa chữa

vận hành máy điện

3.4 Một số giải pháp nhằm nâng cao tính định hướng dự án trong

quả trinh đạy cúa nội dung môn sửa chữa vận hành máy điện

3.5 Xây dựng một số bài pring cu thé theo phương pháp di an trong

chương trình đào tạo thục hành sửa chữa vận hành máy điện

3.6 Phương pháp chuyên gia

‘AN VA KIEN NGHỊ TẢI LIỆU THAM KHẢO

DANII MUC CAC THUAT NGU VIET TAT

DANH MỤC CÁC BẢNG BIẾU

Tên bảng Nội dung Trang

Diện Tử, Tổ môn Diên Công Nghiệp

Kết quả mức độ phù hợp của nội dung môn học với sự 50

phát triển cửa khoa hoc kỹ thuật

DAXH MỤC CÁC HÌNH VỀ, SƠ ĐỎ, ĐỎ THỊ

Hình2.1 Ý nghĩa môn học thực hành sửa chữa vận hanh may 50

triển của khoa học kỹ thuật

MMức độ sử dụng thường xuyên các phương pháp giảng

Í Mỗ tả liên hệ giữa GV và H8, giữa lý tuyến và thực

hành theo cầu trúc day học truyền thống

MO DAU

1 Ly do chon dé tai

1.1 Dịnh hướng đổi mới đào tạo nghề

Chiến lược phát triển giáo dục năm 2001-2011 6| của Đáng và

Nhà nước đã xác định rõ mục tiên giáo đục nghệ là: “ Hình thành hệ thống

đào tạn kỹ thuật thực hành đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế xã hội, trong đỏ chủ trọng phát triển nghề ngắn hạn và đảo tạo nhân công kỹ thuật, kỹ thuật

viên, nhân viên có trình độ cao dựa trên nên học vấn trung học phổ thông,

hoặc trung học chuyên nghiệp” GIải phán để thực hiện mục tiêu trên: “Đổi mới và chuẩn hoá nội dung, chương trình dảo tạo, trong đó dổi mới về

phương pháp dạy học có tầm quan trọng đặc biệt Nhà nước không chỉ đừng

lại ở việc trang bị cho học sinh (T8) những kiến thức, kỹ năng dã tích lưỹ ma

côn phải hổi dưỡng cho H8 năng lực vận dụng kiến thức, năng lực tự làm

việc, năng lực thích ímg với sự biến đổi nhanh chóng của công nghệ và thực

tế sản xuất kinh doanh, pắn kết với việc làm trong xã hội, liên thông với cắc

trình đô đảo tạo khác, và vận dụng kiển thức một cách sáng tạo vào giải quyết

những vẫn đề nây sinh từ thực tiễn”

"Trong bối cảnh toàn cầu hoá, sự phát triển của khoa học công,

nghệ đã tác đông mạnh mế tới nội dung lao động kỹ thuật đòi hỏi hệ thống

dao tao kỹ thuật nghề nghiệp phái hết sức coi trọng gác hoạt động thực hành,

đổi mới và hiên đại hoá phương pháp giáo đục, chuyển từ việc truyền đạt trí

thức thụ động (thầy giảng — trò ghì) sang hướng dẫn người học chủ động tư

duy trong quá trình liếp cân trị thức, dạy cho người học phương pháp tự học,

tự thu nhận thông tin một cách hệ thống, phát triển và nâng cao năng lực, kỹ

năng hoạt động, tính chủ động, tự chủ của HS trong quá trình học tập, hoạt đồng tự quản trong nhà trưởng cũng như trong cuộc sống và hoạt động xã hội

Dao tao nghệ theo hướng mở cửa của kinh tế thị trường có nhiều

thành phần kinh tế, đưới sự quản lý của nhà nước là nhằm đáp ứng và thoả

mãn nhủ cầu của thị trường lao động, như câu tự do lựa chọn nơi làm việc, tự

do tuyển lao động phủ hợp với yêu cầu sản xuất kinh doanh và những quy định cụ thế của Bộ Luật l.ao Đông Đào tạo nghề không những cần tăng quy

mồ, đa dạng hoá các loại hình đảo tạo, mở rộng ngành nghề mới đáp ứng nhu

cầu chuyển địch cơ cấu kinh tế, cơ cấu laa động mà cần đặc biệt quan tâm đến

chất lượng đảo tạo cho dủ đào tao ở loại hình nào Tuy nhiên, phương pháp

dạy học (PDIT) các bệ môn kỹ thuật nói chưng và lĩnh vực sữa chữa máy

móc thiết bị nói riêng hiện nay ở các cơ sở đảo tạo nghề cũng như lrơng các

trường vẫn mang nặng tính thông báo-tái hiện Thực trạng dạy học môn sửa

chữa ở các cơ sở đào tạo, các trường đạy nghề còn nhiều vấn để cần giải quyết

Như vậy, giáo dục và đảo tạo Dài học lớn nhất cho sự thành công

cia dao tao nghề ở Việt Nam nỏi chung và Trường Cao Đẳng Nghề KTKT

Vinatex nói riêng — chính là sự quan tâm, quán triệt nguyên lý giáo dục của

Đảng (của lãnh đạo nhà trường) thể hiện trong thực tế sinh động “ Học đi đôi với hảnh; piáo dục dào tạo kết hợp với lao động sản xuất, lý luận gắn liễn với

thực tiễn: giáo dục nhà trường kết hợp với giáo duc gia đỉnh và giáo dục xã

hội”

trong đó có sự nghiệp đảo tạo công nhân kỹ thuật (CNKT), kỹ

thuật viên (TV) đứng trước một yêu câu mới của xã hội là đào tạo nguồn

nhân lực cho sự nghiệp công nghiệp và hiện đại hoá đất nước Để đáp ứng

được mục tiêu đó đỏi hồi hoạt đông đào tao công nhân lành nghễ, KTV nói

chung và Trường Cao Đẳng Nghệ KTKT Vinatex nói riêng cần phải có sự dối mới cả vỀ mục Uiêu, nội dung và phương pháp day hoc trong các hoạt

động giảng dạy các môn lý thuyết và thực hành, nhằm không ngừng nâng cao

chất lượng đảo tạo cúa nhà trường,

1.2 Vận dụng phương phán dự án vào dạy thực hành môn sửa chữa vận

hành máy điện nhằm nâng cao chất lượng đạy học

Việc đổi mới phương pháp đạy học bộ môn thực hảnh trong lĩnh

vực dạy nghề ở nước ta đã bắt đầu được chủ ý từ những năm 1990 Nhiều tác

giả đã trình bày quan điểm day hoc mới, mặt khác đưa ra các giải pháp đồng

bộ giảng dạy cho các nội dung cụ thể Song việc vận dụng vảo thực tễ còn

nhiều hạn chế, chất lượng đảo tạo nghề chưa thực sự được nâng cao

Trường CĐN KTKT Vmatex-Nam Định (Khoa Điện — Điện Lử )

đang tiên hành nghiên cứu hoàn thiên chương trình, nội dung, phương pháp,

kết hợp với phương pháp dạy học mới và tiễn hành dần từng bước đưa vào áp

dựng và phục vụ giảng day trong khoa, lỗ môn Tuy nhiên việc ứng dụng

phương pháp đạy học tích cực cho các môn học thực hành trong trường còn

nhiều hạn chế, đặc biệt là dạy học thực hành sửa chữa máy điện

Trong dạy nghề, các bài dạy thực hành kỹ thuật cần trang bị cho

sinh viên, học sinh những kiến thức, kĩ năng, kĩ xảo Do vậy, phương pháp

day học (PPDH), nội dung, phương tiên trực quan (mô hình) nên được thể hiện như một quy trình hướng dẫn hoạt động nhân thức của người học và hình

thành kỹ năng, năng lực tư duy độc lập, tìm tôi sáng Tạo cho học sinh, các

hoạt động hướng dẫn giáng dạy của người thầy như: viết, nói, thao tác dông,

tác, sử dụng phương pháp dạy học thích hợp là cơ sở để người học hoạt dộng

tích cực học lập Trong việc lựa chọn và sử dụng PPDIT sao cho có hiệu quả,

người giáo viên dạy nghề cân chú ý tới một số yêu tổ sau

- _ Tính chủ động, tùm tòi, sáng tạo của người học

- Hinh thành mãi trường học lập tích cực thuận lại, luôn động viên người

học phát biểu ý kiến, trình bảy suy nghĩ, ý tưởng và sáng tao

- _ Tăng cường phát vấn, đàm thoại, (hầm dò ý kiến, liên hệ thực tế, phân tích, giảng giải, hướng dẫn, lổng hợp, tổng kết nhằm kích thích tư duy độc lập

và sáng tạo của người học

Thương pháp dự án đã đáp ứng được phẩn lớn các yêu cầu trên

trong dạy học thực hành kỹ thuật Chính vì thể tác giá luận văn dã nghiên cửu

để tải “ Vận dụng phương pháp dự án vào đạy môn thực hành máy điện tại

trường CĐN KTKT Vimnatex-Nam Định”

2 Mục đích, đối tượng, phạm vi nghiên cứu của để tài

2.1 Mục đích

‘Van dung phương pháp dự án vào dạy thục hành sửa chữa máy

điện nhằm nâng cao chất lượng day học

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Quá trình dạy học thực hành máy điện ở Trường CDN KTKT

Vimalcx- Nam Đình

2.3 Phạm vì nghiên cứu

Dạy học thực hánh sửa chữa vận hành máy điện theo ảmh hướng dự án tại Trường CĐN KTKT Vmatex- Nam Định

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Nghiên cứu cơ sở lý hưên của việc vân dụng phương pháp dự án vào

dạy thực hành sửa chữa vận hành máy điện

3.2 Khảo sát thực trạng day hợc thưc hành môn máy diện tại Trường CĐN kKTKT Vmatex- Nam Dinh

3.3 Xây đựng một số bài giảng của môn học sửa chữa vận hành máy điện

theo định hướng dự án

4 Phương pháp nghiên cứu

Dễ giải quyết những nhiệm vụ trên tác giả đã sử dụng các

phương pháp nghiên cứu như sau

4.1 Phương pháp nghiền cứu lý thuyết

-_ Dợc, nghiên cứu một số tài liệu liễn quan đến nội dung môn học,

nghiên cứu tải liệu dạy học định hướng hành đông và phương pháp dạy học theo dự án trong lý luận đạy học chuyên ngành

-_ Tham khảo tải liệu, sách báo, các công trình nghiên cửu về phương

pháp dự án có liên quan

42 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Sử dụng phiếu điểu tra trưng cầu ý kiến, trao đổi trực tiếp trên đối

tượng là cán bộ, giáo viên vả học sinh CNKT và KTV trung cấp nghề điện

- _ Tiến hành quan sát trực tiếp thông qua việc lên lớp để khảo sát, trao

đổi, đánh giá thực trạng giảng đạy của môn học thực hảnh

4.3 Phương pháp chuyên gia

- Lay ¥ kiến của giáo viên day thực hành, các cán bộ chuyên ngành, cán

bộ quản lý để nhận định, đánh giá tính khả thi và hiệu quả của việc ứng dung PPIDH dinh hướng du án trong dạy học thực hành sửa chữa vận

hành máy điện

lây ý kiến chuyên gia về phương pháp dạy học, về chương trình giảng

dạy, về nội dung, phương pháp, phương tiện

5 Cầu trúc nội dung luận văn

Luận văn gầm 3 chương:

+ Chương 1: Cơ sở lý luân của việc vận dụng phương pháp dự án vào dạy thực hành sửa chữa máy điện

+ Chương 2: Thực trạng dạy học môn sửa chữa vận hành máy điện tại trường cao đẳng nghề KTKT VINATEX

+ Chương 3: Vận dụng phương pháp dự án vào dạy học môn học sửa chữa

van hanh máy điền

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁẮP DỰ ÁN VAO DAY HOC THUC HANH SUA CHU'A VAN HANH MAY DIEN

1.1 Tổng quan phương pháp đạy học dự án

1.1.1 Khai niệm về phương pháp đạy học dự án

1.1.1.1 Phương pháp

Phương pháp là cách thức, con đường để đạt mục đích nào đó

‘Theo cách nỏi của Heghen phương pháp là “hình thức tự vận động bên trong của nội đung”.[2]

Nhu vay có thể nói, phương pháp là cách thức hoạt động của con

người một cách có khoa học nhằm đạt được mục đích đã định trước Do đó

phương pháp có mặt chủ quan vá khách quan Mặt khách quan đó là tác động,

của những quy luật chỉ phôi sự tồn tại và phát triển của đối tượng (khách thé)

và được con người (chủ thể) nhận thức Con người lá chủ thể của phương

pháp, trước khi tác động vào đối tượng phải có những hiểu biết cần thiết về

đối tượng, hay nói cách khác là phải nhận thức được quy luật khách quan chỉ

phối đối tượng mà chủ thể định tác đông Mặt chủ quan, là những cách thức

mà con người vận dụng những quy luật khách quan để nghiên cứu và điều khiến đối tượng Sau khi đã hiểu biết về đổi tượng, chủ thể tìm kiểm, lựa chọn

những thao tác thích hợp để tác động vào đối tượng

Vậy phương pháp bao giờ cũng được chủ thể xây dựng trên cơ sở

của những đối tượng nhất định, để đạt mục đích nhất định, hay nói cách khác, dối tượng nảo phương pháp ấy Mặc dù phương pháp có thể áp dụng cho

nhiều đối tượng (được gọi là phương pháp chưng), nhưng không có phương

pháp van năng cho mọi đối tượng,

1.1.1.2 Phương pháp dạy học Khải niệm:

Phương pháp dạy học là những cách thúc hoạt động tương tác được

diều chỉnh của GV và HS hướng vào việc giải quyết các nhiệm vụ giáo

dưỡng, giáo đục và phát triển trong qưá trình dạy học.[2]

Thương pháp dạy học là con đường chính yếu, cách thức lâm việc

phối hợp, thống nhất của thầy và trỏ, trong đỏ: Thầy truyền đạt nội dung giáo

dục, để trên cơ sở đó và thông qua đó chỉ dạo sự học lập của trỏ, còn trò tự

lĩnh hội và tự chỉ đạo sự hoc tập của bản thân, để cuối củng đạt tới mục dich

day học.|2|

Một cách khái quát nhất:

Phương pháp dạy học là tổng hợp các cách thức làm việc phối hợp

và thông nhất của thầy vả trỏ (trong dé thây đóng vai trò chủ đạo, trỏ đóng vai

trỏ tích cực, chủ động) nhằm thực hiện các nhiệm vụ đạy học, như vậy, PPDIT

bao pằm cả phương pháp dạy và phương phắp hoc

Những dấu hiệu đặc trưng của PPDH:

+ PPI2H phân ánh hỉnh thức vận đông của nội dung dạy học

+ PPDH phan ánh sự vận động của quả trình nhận thúc của học

thức và kiểm tra đánh giá kết quả nhận thức của học sinh phản ánh cách thức

tự tổ chức, tự điều khiển, tự kiểm tra đánh giá của học sinh

Một số đặc điểm của phương pháp dạy học:

| Tinh mye đích: Đó lá dâu hiệu cơ bản của phương pháp, mục

dich nao phương pháp ấy Nó giúp người học thực hiên mục dích của mình

trong thực tiễn như: nhận thức và cải tạo thế giới theo nhu cầu của con người, hoặc cải tạo chính bản thân con người

+ Tỉnh cấu trúc: Trên con đường đi tới mục đích, con người phải

thưc hiện một loạt các thao động Lác được sắp xếp, tổ chức thco một trình Lự nhất định, có hệ thông và có kế hoạch

+ Phương pháp gắn liễn với nội dung: nội dung quy định PP

nhưng bản thân PP lại có tác động trở lại nội dung làm nội dung phát triên một bước mới và ngảy cảng hoàn thiên hơn

1.1.1.3 Phương pháp dạy học dự án

Trong các tài liệu hiện nay có nhiễu quan điểm khác nhau về phương pháp dạy học dự án Một số tác giả như: Gudions [23]HaSel [26] st

dụng khái niệm này như một hình thức đạy học Một số khác như ChoUl [21]

Erey giải thích khái niệm này như mệt nguyên tắc dạy học trong phương pháp

dạy học phức hợp “Bằng phương pháp này thay và trò cùng nhau giải quyết những vấn dễ về mặt lý thuyết và thực hành trong các giai doạn học tập, tạo

điều kiện để học sinh tham gia và quyết định trong các giai đoạn học tập, học

sinh phải thực hiện, tự quyết dịnh va kết quả là tạo ra một sản phẩm nhất

định”.[22]

1.1.2 Mục đích của phương pháp dạy hoc du án

Đây là phương pháp có cấu trúc mở, phương pháp nảy xuất hiện

vào những năm 60 và 7Ô thập niên trước, với những tư tưởng căn bản nhằm:

+ ‘Tich hop kinh nghiệm trong cuộc sông và qua đảo tạo

+ Thống nhất giữa công việc chân lay vả trí óc

+ Người học tham gia vào việc xác đmh(mục tiều, nội dung, phương pháp) và cùng tế chức quá trình đạy hoc

- Cơ sở (âm Wy hoc

| Qué trình nhận thức là quá trình tác động qua lại giữa hoạt động trí tuệ và hoạt động thực hành

+ Trong quá trình nhận thức, kmh nghiệm từ hoạt động tự lực của

cá nhân đóng vai trò quan trọng

+ Nhân cách được hình thành thông qua các hoạt động phức hợp

điều đó giúp hình thành và phát triển nhân cách toàn điện

+ Kết hợp nhiễu giác quan để nhận thức, tự tìm tỏi vả phát triển

động cơ hứng thú ở học sinh

1.1.4 Mật số đặc điểm của phương phán dự ân

Theo GS -TS Iamno 1Iortch [26], từ góc độ nhìn của lý luận dạy

học, phương pháp này có một số dặc diễm cơ bán sau

1.1.4.1 Phải có trước một dự định về mội vẫn dé

-_ Dự án tự nó chỉ là một phương tiên nhằm giúp cho sự tương tác

tích cực của người học đối với lĩnh vực lĩnh hội

- Lam việc bằng dự án cũng cỏ những mục đích sư phạm (phát

triển kỹ năng, kỹ xảo, kiến thức và thải độ như trong chương trình quy định)

- Nhe vay dự án là một phương tiện trong quả trình sư phạm nhằm

thực hiện mục tiêu và phủ hợp với mục tiểu đó

1.1.4.2 “Làm việc theo dự án” phải biểu hiện cấu trúc giải quyết vẫn dé

Nếu người học tự giải quyết các nhiệm vụ học lập theo cách thức giải quyết dã có sẵn, thì những công việc dộc lập ấy của hợc sinh chưa có cấu

trúc giải quyết vấn đề

1.143 Có tôi thiểu hai phương án giải quyết van dễ,

-_ Vấn đề cần giải quyết ít nhất phải cỏ hai cách thức giải quyết

Ví dụ : “Dự án sửa chữa máy biến áp” H8 có thể đưa ra các phương

án

+ Sửa chữa từng chỉ tiết trong máy biến áp

+ Sửa chữa từng cụm chỉ tiết trong máy biển áp

-_ Trên cơ sở những phương án đề ra, cùng nhau phân tích lựa chọn

phương án phủ hợp nhất với yêu cầu của dự án và điều kiện thực tế

1.1.4.4 Phải hướng vào kinh nghiệm và hứng thú của người học (ẩ¡nh hướng người học}

Dạy học theo dự án giúp phát triển động cơ học tập của người học,

khi dề tài của dự án phủ hợp với hứng thú và nhu cầu của họ Mặt khác, hứng,

thủ của học sinh cần dược tiếp tục phát triển trong quá trình thực hiện dự án

+ Người học cẦn xác dịnh rõ dự án

+ Dự án cần có mỗi liên hệ chặt chẽ với thực tiễn (có thể là hoạt

động nghề nghiệp hoặc cuộc sống thường nhật }

| Phai tạo ra sự hứng thú của người học để người học có thể tích

cực chủ động trong quá trình học tập

1.1.4.5 "Làm việc theo dự án” phải biểu thị bằng “Hành động học trọn

vẹn” (thực hiện dây dù các khâu: Hành động dịnh hướng — thực biện hành

động — kiểm tra đúnh giá)

- Lam việc định hướng du án được đặc tung bởi hoạt động học tập

có tính chất toàn vẹn

- Cơ sở tâm lý học

+ Dịnh hướng - thực hiện hành động — kiểm tra.

¡ Định hướng — lạo mục tiêu — lập kế hoạch hành động — thực liễn kiểm tra

1.1.4.6 Đuợc tiên hành theo nhóm lún, nhóm nhỏ hay cá nhân

+ Việc lập kế hoạch hảnh động hay học tập và hành động công

việc, phân chia công việc trong nhóm, kiểm tra kết quả v.v do người học tự

tổ chức

| Trong làm việc với dự án chủ yếu là học tập theo nhóm

| Mé réng lĩnh vực nghề nghiệp và chuyên môn

+ Tich hop nhiều kiển thức chuyên môn khác nhau để giải quyết + Việc thực hiện các vẫn dễ dịnh hướng thực tiễn không bị giới hạn bởi môn học truyền thẳng

+ Làm việc với dự án đỏi hỏi sự liên quan đến nhiều bộ mén hay nhiều nội dung khác nhau (tích hợp nhiều kiến thức chuyên môn khác nhau để

giải quyết )

1.1.4.7 Vận dụng nhiều phương pháp và phương tiện, tiết bị dạy học

! Quá trình day hos theo dự án đỏi hỏi vận dụng nhiều phương

pháp và phương tiện, thiết bị dạy học

+ Cae dé tai cua dự án nên xuất phát và gắn liễn với thực tiễn, phủ

hợp với lhả năng của người học

1.1.4.8 Thiên về tự (Ỗ chức, tự chịu trách nhiệm trong hoạt dộng học của

người học [23]

! Trong quá trình thực hiện dự án, II§ được tham gia quyết định

và tự quyết định trong các giai đoạn của quả trình dạy học, đặc biệt trong việc xây dựng kế hoạch và thực hiện dự an Trong chừng mực phủ hợp, học sinh

có thể tham gia xác định và dánh giá dự án

+ Kết quá công việc của dự án vừa có giá trị cho cá nhân người học, vừa có giá trị xã hội cao

1.1.5 Cấu trúc cơ bản của phương pháp dự án

So dé 1.1 Cấu trúc của day học dy án

(Câu trúc đạy học dự án theo Frey} [23]

- Hinh thành ý tưởng của dự án:

+ Tim kiém ý tưởng, dự định về dự án thường xuất phát từ thực

tiễn xã hội vả từ nội dung chương trình đảo tạo Giáo viên (GV ) và HS cùng,

nhau để xuất, xác định để tài hoặc GV giới thiêu một số hưởng đề lài và HS tự

chọn, cũng có thé đề tài do IIS ty dé ra Khi GV đặt ra nhiệm vụ đặc trưng công việc của đự án có thể được lập kế hoạch và thực hiện tốt hơn Tuy nhiên trách nhiệm sự thích hợp và hứng thú của người học đối với công việc có thể

bị hạn chế

+ Khi dự án phủ hợp thì người học tự chịu trách nhiêm và sự hững,

thủ với công việc của họ cao hơn

-_ Phân tích ý tưởng của đề tài:

I_ Từ ý tưởng về dự án, thảo luận để sơ bộ phác thảo dự án, đặt

vẫn để, phương pháp làm việc, sản phẩm của đự án Các nhóm học tập phải thảo luận ý tưởng đự án Dối với việc thảo luận GV cần khuyến khích HS bay

tỏ suy nghĩ v.v

+ Các tiêu chí phân tích gồm: Hứng thú của người học, giá trị của

dự án đối với đạy học Khả năng thực hiên và giá trị sử dụng của dự án Sau

khi thảo luận, nếu có ý tưởng dự án không khả thi thì cẦn xây đựng lại ý tưởng Trường hợp khả thị, II5 cần tiếp tục sơ bộ xác định thời gian, lĩnh vực

công việc cần phải làm và kết quả sẽ đạt được

- tiập kế hoạch du an:

Xác định những công việc cụ thế cần phải làm, các hoạt động được nêu ra một cách chính xác Phương thức thực hiện, phân chia công việc theo nhóm và phân chia nhiệm vụ cá nhân, lập kế hoạch về nguyên vật liệu,

thời gian, phương tiện, phương pháp để tiến hành v.v kế hoạch thời gian cần

được đặt ra cho các hoạt động riêng lẻ

¡_ Công việc dự án kết thúc có kết quả cụ thể

Vi dy: Kết quả dự án là một sản phẩm cụ thể hay một bảng giới

thiệu kết quả thí nghiệm

¡_ Thường khi kết thúc dự án ŒV vả HS phân tích, đánh giá quả

trình thực hiện và kết quả xem có thé phát triển du án hay cần bổ sung ý tưởng ban đầu của dự án

+ Việc kiểm tra và đánh giá kết quả học tập của người học phải được tiền hành trong quá trình làm việc hợp tác trong nhóm, kết hợp giữa ŒV

tập của từng học sinh Trọng tâm của công tác kiểm tra, đánh giá không phải

ở chất lượng sản phẩm cuỗi cùng đo học sinh làm ra mà đó là cả quá trình, đặc biệt là cách giải quyết vấn đề trong quá trình làm ra sản phẩm đó

1.1.6 Dặc điểm cấu trúc dạy học dự án

Bao gém hai giai doan:

+ Giai đoạn nhà sáng chế tìm tỏi phát minh bắt đầu từ những vấn

để nảy sinh trong cuộc sống và trong kỹ thuật, nhà phát minh hình thành ý

tưởng Sau dé nhà phát mình tìm hiểu trong kho tảng kiến thức, kinh ngiệm của loài người xem đã có cách giải quyết vẫn đề đó hoặc tương tự như thế

chưa ? Néu chua ¢6 thi néu at cả c

gidi phap vá lựa chọn mdi gidi phap

thích hợp và xây dựng kiến thức mới làm công cụ giải quyết

| Giai đoạn tiếp theo là của nhà sản xuất công nghệ Trên cơ sở giải pháp của nhà phát minh, lập kế hoạch để thực hiện, Thực hiện kế hoạch

dễ tạo ra sản phẩm Đánh giá sản nhằm vá dựa vào thực tế sử đụng,

hư vậy là bằng cấu trúc đạy học dự án, IIS được làm quen và dẫn hình thành tư duy sáng tạo trong kỹ thuật theo kiểu các nhà phát minh đồng thời cũng được làm quen với việc tổ chức quản lý sản xuất Trong quá

trình nay họ trực tiếp thực hiện các thao tác vật chất qua đó hình thành va phát triển kỹ năng trong lao déng

- Cấu trúc dạy học đự án phù hợp với cấu trúc tâm lý của hoạt

dông kỹ thuật Từ sơ đề cấu trúc Frey, chúng ta nhận thấy một hệ thắng, các

hành động được sắp xếp khoa học Hệ thống các hành động đó tương ứng với

các mục đích cụ thể với mỗi hành động gồm cá

¿ thao lắc tương ứng với các

điều kiện và phương tiện hành động Quá trình hành động đó là cơ sở để hình

thành kỹ năng trong lao động Đẳng thời, sự hình thành kiến thức duợc xem

là hình thành các hành đông trí tuê là hoạt đông ngôn ngữ trong Nó bắt đầu

từ hành động vật chất và trái qua giai doạn hành động ngôn ngữ ngoài

- Câu trúc đạy học dự án hoàn toàn phù hợp với nội dung day học thực hành sửa chữa

+ Dặc điểm cơ bản nhất của nội dung dạy học thực hành sửa chữa

là tính thực tiễn Dất cứ bài giảng thực hành sửa chữa nào cũng gắn với mội sắn phẩm kỹ thuật và một quá trình sửa chữa cụ thể Nói cách khác piữa nội dung thực hành sửa chữa và quá trình sản xuất công nghệ có mỗi quan hệ biện

chứng và luôn phủ hợp với nhau

+ Mặt khác cầu trúc dạy học dự án như đã phân tich mang diy dé đặc trưng của quả trình sản xuất công nghệ Ban chất của dạy học dự án là

việc vận dụng kiến thức để giải quyết những vấn dễ thực tế qua đó tạo nên

sẵn phẩm Đây cũng chính là bản chất của quá trình dạy học thực hành sừa

chữa được gắn với một nội dung thực hành cụ thể Có thể coi đạy học đự án là

sự vận động bên trong của nội dung thực hành

1.17 Ưunhược điểm của đạy học bằng phương pháp dự án

Trong dạy học nói chung và đạy học thực hành nói riêng không

có một phương pháp nào là vạn năng Dởi vậy đạy học bằng phương pháp dự

án cũng có những tru nhược diém của nó

- Du điểm:

+ Phát huy được tính chủ động sáng tạo của HS trong học tập,

biến quá trình đảo tạo thành quá trình tự đáo tạo

| Tao déng cơ và hứng thú học tập cho IIS théng qua việc họ tham gia và tự chịu trách nhiệm trong suốt quá trình học tập, điều đó có thể giúp cho HS có thể vượt qua được khó khăn trong khi giải quyết các vẫn đề

+ Nhân cách HS được phát triển mét cach toan điện qua hoạt

đông Những hoạt dộng đó dược thể hiện dưới các hình thức tự dịnh hướng,

tự lập kế hoạch, tự thực hiện vả tự kiểm tra đánh giá Điều này, hoàn toản nhủ hợp với luận điểm cơ bản của giáo dục cho rằng: Cơn người phát triển trong

hoạt động và trong học tập

+ Bang day học dự án, học sinh thu nhận được nguồn tri thức đa

dang hơn, phong phú hơn, gắn kiển nhu cầu của người học với đời sống xã hội

- Nhược điểm:

+ Day hoc bằng phương pháp dự án đòi hỏi vấn đề nêu ra phải có

câu trúc mở Điều đỏ yêu cầu khi giải quyết van đề phải sử dụng kiển thức liên ngành l2o đó không phải môn nào, nội dung nào cũng có thể áp dụng được dạy học dự án

¡_ Thời gian đạy học phương pháp dự án thường kéo đài vì vậy rất

khó áp dụng cho một tiết học bình thường

+ Dé day học băng phương pháp dựa án, GV phải có trinh độ

chuyên môn vững, có nhiệt tỉnh trách nhiệm, cũng như kiến thức liên ngành vững vàng

+ Day học dự án trong thực hành kỹ thuật đôi hồi phải có trang

thiết bị vật tư trợ giúp dây dủ

1.2 Dạy hoc thuc hành kỹ thuật

1.2.1 Khái niệm

- Dạy học thực hành kỹ thuật là mệt quá trình sư phạm do GV tổ

chức trong một thời gian thích hợp, trong những điều kiên nhất định, dựa vào

tà a

trí thức và kỹ năng với mục đích hướng đẫn hỗ trợ học sinh vận dụng những

kiến thức để hình thành kỹ năng kỹ xáo lao đông, [2]

- Kỹ năng: Là khả năng của con người thực hiện công việc một

cach hiệu quá và chất lượng, trong một thời gian thích hợp, trong những điều

kiện nhất định dựa vào trí thức đã có Kỹ năng thường được phân ra:

1.2.2 Cơ sử khoa học của việc dạy học thực hành kỹ thuật

1.2.2.1 Cầu trủe của hoạt động nói chúng

tác (tổ hợp các cử động riêng ré) và phụ thuộc vào điều kiện phương tiện để

đạt tới mục dich dit trước Các thánh phần của hảnh động trí óc được gọi là

thao tác (phân tích tổng hợp, quy nạp ) Các thành phần của hành động vật

chất biểu hiện ra ngoài thường được gợi là động tác

1.2.2.2 Cầu Irủc của quả Irình công nghệ

1.ao dông kỹ thuật là quá trình con người dùng công cụ tác dông,

vào đối tượng lao động để tạo nên sản phẩm

Quy trình công nghệ

+ Nguyên công công nghệ

+ Thắc ông nghệ

¥

Đông tác

+

Cử động

Sơ đề 1.3 Câu trúc của quá trình công nghệ

"Việc phân tích quá trinh lao động kỹ thuật hay quá trình công

nghệ là cơ sở để xây đựng và lựa chọn nội dưng bài dạy thực hành Do dé

trong thực tế thường gặp các bài thực hành theo động tác, theo bước công nghệ, theo nguyên công, theo sản phẩm tưỷ vào mục đích cụ thể

1.2.2.3 Quá trình hình thành kỹ năng

Kỹ năng có thể dược hình thành theo những quy luật nhất định,

thường bắt nguồn từ nhận thức (ông hiểu về mục đích, cơ chế, tiến trình ) va

kết thúc là biểu hiện ở hành động cụ thể Có thể tôm tắt quá trình này như sơ dỗ

Lĩnh hội hiểu biết Quan sát, bất chước Luyện tập

Sơ đồ 1.4 Quá trình hình thành kỹ năng

Ta có thê thấy quả trình hình thành kỹ năng bao gồm 3 giai đoạn:

- Giai đoạn lĩnh hội hiểu biết nhằm mục đích phục hồi những trí thức dã có tạo khá năng sẵn sảng ứng dụng vảo tình huống cụ thể một cach

tích cực Kết quả của giai đoạn này là sự hiểu biết, trên cơ sở đó hình thành

biểu tượng vận động bao gồm nhận thức vỀ mục dích, nhiễm vụ, trinh tự các động tác cẦn thực hiện Tương ứng với giai đoạn này giáo viên phải định

tướng tạo động cơ, nhu cầu học tập và trang bị hiểu biết kỹ thuật

- — Giai doạn tạo dựng động hình vận dộng nhằm chuyển biểu

tượng vận động thành các vận động vật chất (đồng tác cử đông ) những vận

động này còn mang nhiều dẫu ẩn của biểu tượng vận động nên được gọi là

động hình vận động Động hình có được là nhờ quan sát, tái hiện, bắt chước

một cách có ý thức những động tác đang và đã có trước đây

- — Giai đoạn hình thành kỹ năng, ở giai đoạn này, kỹ năng được

hình thành dần dần nhờ sự tái hiện, luyên tập lặp đi lặp lai nhiễu lần những động hình đã có kết hợp với việc phân tích, điều chỉnh vận độ

1.2.3 Bài dạy thực hành kỹ thuật truyền thống

1.2.3.1 Hướng dẫn ban đầu

- — Nêu mục tiêu, liêu chí đánh giá cụ thể của bài dạy thực hảnh ( cẦn hoàn thành công việc gì, thời pian và mức độ hoản thành ) để định

hướng hoạt động học tập của học sinh

- — Kiểm tra, phục hồi những kiến thức kỹ năng liên quan dén bai thực hành, trang bị kỹ năng hiểu biết mới cần thiết.

- Néu khai quat trình tự công việc, các động tác, thao tác, cử động

( mục đích, phương tiên, đụng cụ, cách thức tiên hành .) Có thé đàng các biểu mẫu, sản phẩm that dé minh hoa

1.2.3.2 Hướng dẫn thường xig'ên

Giai đoạn nảy được xây dựng tuỷ mục tiêu, nội dung bải thực hành:

- Phân chia vị trí, vật liệu, dụng cụ cho cá nhân hoặc nhóm học sinh

- Tổ chức vị trí làm việc, thực hành mẫu, kết hợp với các phương tiện

trực quan cân quan sát và luyện tập theo trình tự công việc được phân công

- Theo đối, quan sát, uốn nắn, hướng dẫn thưởng xuyên và kiểm tra từng bước, từng phần công việc của học sinh

1.2.3.3 Hướng dẫn kết thúc

- — Kết thúc bài thực hành yêu cầu học sinh ngừng hoạt động, nộp sắn phẩm hoặc kết quả thu được

- Nhận xét, đánh giá hoạt động t Đặc biệt chú ý hướng dẫn học

sinh tự kiểm tra và điều chỉnh thao động tác hực hành của cá nhân hoặc từng,

nhóm học sinh một cách cụ thể, toàn diện như quá trình chuẩn bị hiểu biết,

- _ Yêu cầu học sinh thu don vi tri huyện tập, vật liệu, dụng cu, về

sinh công nghiệp

1.3 Cơ sở lý luận của việc vận dụng phương pháp dự án vào dạy học

thực hành môn học sửa chữa vận hành máy điện

1.3.1 Téng quan về dạy môn sửa chữa vận hành máy điện

1.3.1.1 Mạc tiêu của dạy học mân sửa chữa vận hành máy điện

Sau khi học xeng nội dung thực hành sửa chữa máy điện, người

học có thể

+_ Về kiến thức: Có kiến thức về cfu tao, nguyên lý làm việc, pham

vi áp dựng, cầu lạo của từng chỉ tiết riêng lễ vào trong quá trình đạy học thực

hành

tà 9

I_ Vẻ kỹ năng: Thực hiện các thao tác lắp, kiểm tra, bảo đưỡng, sửa chữa các cụm chỉ tiết và các chỉ tiết trong hệ thông đúng trình tự thực hiện đã

được học và nghiên cứu

+ VÊ thái độ: Bão đảm an loàn lao động, nội quy xưởng thực hành, có

húng thú với công việc lao động kỹ thuật, thực hiện đúng các quy trình kỹ thuật

1.3.1.2 Đặc điểm của môn sửa chữa vận hành máy điện

- Tỉnh thực tiễn: Bất cử bài giáng thực hành nào cũng gắn với

một sản phẩm kỹ thuật và một quá trình công nghệ cu thé Nói cách khác giữa

nội dưng thực hành vả quá trình sản xuất công nghệ có mối quan hệ biện chứng, và luôn phủ hợp với nhau

- Tinh tích hợp: Trong dạy học thực hành phải sử dụng phối hợp

nhiều kiến thức thuộc các mễn khác nhau nhu: Ly thuyết mạch, vật liệu diễn, truyền động điện các môn này liên quan thống nhất nhau để phản ánh

những đối tượng kỹ thuật và các thao tác cơ bản, phương pháp lao dộng sáng

tạo, phối hợp nhiều phương pháp, thủ thuật, phương tiện dạy học khác nhau

tuỷ theo mục đích, nội dung các giai đoạn thực hành nghề

- Tỉnh cụ thể

+ Người học phải làm việc trực tiếp trên các máy móc thiết bị, sử

dụng các nguyên vật liệu, sử dụng các loại dụng cụ, thưc hiện đúng các quy

trình kỹ thuật

+ ‘Tinh cu thé của môn học thể hiên ở nội dung của nó ngiễn cứu

về các vật phẩm kỹ thuật cụ thể, các thao tác kỹ thuật cụ thể ma hoc sinh có thể trực liếp cảm giác, trì giác ngay trên các sản phẩm kỹ thuật và qua tháo tác

mẫu của giáo viên

- Tỉnh trừu tượng: Được phản ánh trong hệ thống các khái niệm, các nguyên lý kỹ thuật, vá các quá trình công nghệ mà học sinh không trực

tiếp cảm giác và trì giác được

-_ Định hướng sân phẩm: Kết thúc giai đoạn thực hành va thực lập,

học sinh vận dụng những kỹ năng, kiến thức,kỹ xảo đã hạc và tích luỹ được

để sửa chữa và kết qua là tạo ra được một sản phẩm hoàn chỉnh

1313 Các phương pháp thường dùng Irong đạy học môn sửa chữa vận

hành máy điện

- Phương pháp thuyết trinh

Giáo viên dùng lời nói sinh động của mình để trình bay van dé

và sử dụng các phương pháp như: Giảng thuật, giảng giải, giảng diễn dễ miêu

tả các hiện tượng, các số liệu, chứng minh hoặc để trình bay một vẫn đề hoàn

chỉnh giúp cho bài giáng sinh ding

Thuyết trình là PPDH thuộc nhóm các phương pháp dùng ngôn

ngữ, trong đó giáo viên giảng nội dung bài học đã được thiết kế trước, còn họ

sinh nghe, nhìn và ghi chép để nhớ Dặc điểm cơ bản của PPDH này là có tính

chất thông báo trong lời giáng của thây và tính chất thụ động trong việc tiếp

thu trị thức của trỏ raà không cân tác động đến đối tượng nghiên cứu

"Thông thường, thuyết trình được dùng để trình bài

Học sinh lần lượt trả lời qua đó mà tiếp thu được kiến thức mới Cần cứ vào

những trị thức và kinh nghiệm hoạt dộng thực tiến của học sinh, thông qua các câu hỏi thích hợp, giáo viên cùng họ sinh trao dỗi, giúp các em tư duy

từng bước để nắm được kiến thức mới Phương pháp đàm thoại có thể áp dụng khi truyền thụ kiến thức mới hoặc khi vận dụng kiến thức, ôn tập cúng

cỗ hoặc trong kiểm tra, đánh giá kiến thức của học sinh Phương pháp này đã chú ý đến vai trò chủ động của học sinh hơn, kích thích tính tích cực trong

nhận thức của ác em Yếu tổ quyết định sự thành sông của PPĐT là nội dụng

và tính chất của các câu hỏi do giáo viên nêu ra, trình tự đặt câu hỏi và nghệ

thuật din đặt, tổ chức của giáo viên

- Phương pháp trực quan

Giáp viên sử dụng những phương tiện trực quan, những phương tiện

kỹ thuật, mô hình vật mẫu (vật thật) nhằm giúp HS trực tiếp quan sát và nghiên cứu

“Trên cơ sở đó nắm được cấu tạo, nguyên lý hoại động uủa đối tượng

Trong đào tạo nghề, nội dung các môn học chuyên môn vừa

mang tinh dụ thể, vừa mang tính trừu tượng I2o đó trong dào tạo nghề cần đám bảo sự thông nhất giữa cái cụ thể và cái trừu tương, tạo thuận lợi cho quá trình nhận thức của học sinh bằng cách sử dụng các phương tiện trực

quan tĩnh và động, bao gồm

+ Các vật phẩm kỹ thuật: Vật thật, sản phẩm mẫu

+ Cáo vật tượng hình ;Mồ bình, tranh vẽ, sơ để, biểu đỗ, đến chiếu

+ Các thao tác kỹ thuật mẫu

+ Các thí nghiệm v.v

Trong diều kiện phát triển khoa học kỹ thuật mạnh mẽ như hiện

nay, người ta đã tàm ra các PPDH mới, tiên tiễn nhằm năng cao chất lượng và hiệu quả của quá trình đào tạo Các PPDII mới này còn đang trong quá trình

hoàn thiên No phát triển và phối hợp chặt chế với các PPDH truyền thống,

- Phương pháp đạy thực hành

+ Phương pháp làm mẫu quan sát

* Bản chất

Giáo viên thực hiện hành động (hoặc động tác) kỹ thuật kết hợp

với giải thích nhằm giúp học sinh hình dung rõ ràng từng đông tác (cử dông)

riêng lẻ của nó và trình tự các động tác Làm cho họ có khá năng thực hiện lại được hành động đã chỉ đẫn và tin tưởng vàa sự đúng đắn đó

30

lIạc sinh quan sát, tái hiện, hình dung, phân tích trên cơ sổ đỏ hình thành động hình vận động

+ Phương pháp huấn luyện - luyện tập

a)Bản chất

Luyện tập vả sư lặp đi lặp lại một hay nhiều hành động (hay

động tác) kỹ thuật một cách có kế hoạch, có hệ thống nhằm hình thành rèn

luyện kỹ năng, kỹ xão [2]

Bản chất của sự hinh thành kỹ năng, kỹ xảo la việc thành lập các

phan xa có điều kiện ( các mỗi liên hệ thần kinh tam thời, động hình ở vỗ não)

va luôn luôn có sự qua lại với các liên hệ thần kinh dã lập trước đỏ Quá trình

luyện tập sẽ làm cho các đường liên hệ thần kinh tạm thời mới hình thành

ngây cảng dược cúng cố, bền vững, Sự định hình các tín hiệu phát động ( nhờ các môi liên hệ trên) phù hợp với hoạt động nào đó là động hình

Động hình là sơ sở sinh lý của kỹ xảo và thói quen Nhờ sự thiết

lập động hinh ma din din con người không phải ding ý thức để diều khiển

hoạt động nữa

b) Các giai doạn luyện tập kỹ năng kỹ xảo

- Dễ hình thành kỹ xảo luyện tập qua các giai đoạn sau

+ Giai doạn làm quen, tạo ra biểu tượng rõ ràng về các bảnh động cần

luyện tập

+ Giai đoạn làm thử để nắm ược hành động thể nào là đứng ( thực hiện đúng trình tự các động tác, hiểu được bản chất các hành động )

+ Luyện tập đề đạt tới độ chính xác của hành động và hình thành kỹ xáo

+ Giai đoạn tăng độ chính xác, đô nhanh, độ linh hoạt, giảm sự tham

gia của ý thức

~_ Để quá trình luyện tấp của học sinh có hiệu quả:

!_ Làm cho học sinh hiểu rõ mục đích và cách thức tiền hành công việc

31

| Lam cho học sinh nắm vững kiển thức cân thiết, đặc biệt là các biểu tượng, động hình vận động của hành động cần rèn luyện Đây là cơ sở để học

sinh có hứng thú biến nhiệm vụ thành yêu cầu, do các em tự giác luyện tập

+_ Tổ chức luyện tập thường xuyên, theo trình tự nâng cao dẫn yêu cầu

của hành động với sự hỗ trợ của các thiết bị đụng cụ kỹ thuật tương ứng

+ Ting cường công táo kiểm tra, Lự kiểm Ira và điều chính, đã

r biệt là quá

trình theo đối, uốn nắn thường xuyên của GV trong suốt quá trình luyện tập

©) Miội số hiện tượng lâm ý hình thành trong quả irình huyện lập.|18]

- Quả trình ý vận và ảnh hưởng của nó tới học sinh

+ Hiện tượngý vận là hiện lượng tam ly thẻ hiện sự tác động qua lại vả

mỗi liên hệ giữa các động tác lao động với các biểu tượng của nó làm cho chủ thế

có ý thức và cầm giác về chúng,

+ Quá trình ý vận là quá trình tâm lý gắn liền với động tác lao động

| Để tránh ảnh hưởng của quá trình ý vận theo hướng tiêu cực giáo viên

cần phải làm mẫu thật chính xác, rõ ràng để học sinh có biểu tượng ding, déng

ả năng của chính mình

thời động viên các em có niềm lin vio k

- Hiện tượng động tác qua lại giữa các kỹ năng, kỹ xảo biểu hiện

hai khía cạnh tích cực hoặc tiêu cực

+ Tích cực

Kỹ năng đã có làm cơ sở giúp chơ kỹ năng, kỹ xảo mới được

hình thành Điều này xây ra khi các kỹ năng luyện tập có sự tương tự, chuyển

tiếp phủ hợp Ví dụ:Ehi đấu lắp mạch trang bị điện Y/A, mach Y/YY vé co

băn là giống nhau nếu dấu lôL mạch trước thi mạch sau sẽ thuận lợi hơn

+ Tiêu cực

Sự giao thoa kỹ năng, kỹ xảo theo hướng tiêu cực, nghĩa là kỹ xảo

đã có gây cần trở việc hình thành kỹ năng, kỹ xảo mới

32

13.2 Van dung phương pháp dự án vào quả trình dạy học thực hành máy

diện nhằm nâng cao chất lượng dạy học

a) Kích thích hứng thú, phát triển tư duy kỹ thuật

-_ Hứng thú có vai trỏ rất quan trọng trong hoạt động học tập, hoạt động

học tập có hứng thú sẽ trở lên tích cực vả sáng tạo

-_ Hứng thú nhận thức là gì? Đó là thái độ lựa chọn của cá nhân về đối tượng do ý nghĩa trong dời sống và sự hấp dẫn cảm xúc của nó Đỏ là thái độ nhận thức bền vững của chủ thể đối với đối tượng nhận thức [14]

-_ Một trong những giải pháp để kích thích hứng thú học sinh là giáo

viên phải biết sử dụng phương pháp và vận dụng nhiều phương pháp dạy học

hop ly cho pha hyp với từng đối tượng HS, cần làm cho bài học trở nên mới,

hap dẫn cũng như làm cho HS ý thức được ý nghĩa v:

trị nội dung của bài

hoc

cần hồi dưỡng cho các cm làm quen với suy nghĩ của nhả khoa học, bên cạnh

đó người giáo viên phải tìm ra các phương pháp dạy học nhằm kích thích,

phát triển tư duy kỹ thuật cho học sinh

- Tư duy kĩthuật:

! Là sự phần ảnh khái quat các nguyền lý kỹ thuật, các quá trỉnh kỹ

thuật, càc thiết bị kỹ thuật băng ngôn ngữ kỹ thuật ( lời nói hoặc dudi dang

các sơ đổ), kết câu mồ hình và kết cấu kỹ thuập), trong quá trình thực hiện, nhiều tỉnh hung vấn dề xuất hiện đòi hỏi học sinh phải tư duy, phân tích

nhằm giải quyết các nhiệm vụ đặt ra trong thực tế

+ Trang quá trinh học tập, tư duy không chí là mục tiêu ma cỏn là

phương tiện tích cực giúp học sinh lĩnh hội nhận thức

Khi vận dụng phương pháp dự án học sinh ngay từ đầu đã được

chọn vẫn để mà mình cần ĐIẢI quyết tạo ra một động cơ thúc đây làm việc

b) Hình thành tính độc lập tự chủ của học xinh

+ Tựa vào đặc điểm (1.1.4.9) có thể thấy rằng phương pháp dự án đòi

hỏi học sinh phải động não, biết suy nghĩ một cách chủ động và quyết định

trong các giai đoạn học tập

+ Trong quá trình thực hiện đự án học sinh luôn gặp phải các tình

huồng có vấn đề kích thích học sinh tích cực lự giác hoạt động để tìm ra các phương án và hoạt déng theo phương án nhằm giải quyết vẫn đề Thông

qua quá trình hoạt động đó, học sinh sẽ lĩnh hội được tri thức, rèn luyện

được kỹ năng và đại được các mục đích khác của học tập

e) Phương pháp dự án phù hợp với nội dụng dạy học thực hành sửa chữa

vận hành máy điện

Bang so sánh sự phủ hợp đặc diểm của phương pháp dự án với đặc điểm nội dụng dạy học thực hành kỹ thuật

Chủ đề của dự án gắn liền với hoàn cảnh: Chú để của đự án nên xuất phát

tir tinh hudng thực tiễn của xã hội, thực tiễn nghề nghiệp cũng như thực

tiễn đời sống Nhiêm vụ của dự án cần chứa đựng những vẫn đề phủ hợp

với trình độ và khả năng của người học

C6 ý nghĩa thực tiễn XH: Các dựa án học tập góp phần pin vide học tập

trong nha trường với thực tiễn đời sống, XH Trong những trường hợp lí

tưởng, việc thực hiện dự án có thể mang lại những tác động XH tích cực

Chủ ý đến hứng thú của người học: HS được tham gia chon để tài, nội

dung hoc lập nhủ hợp khả năng vá hứng thú cá nhân Ngoài ra, hứng thú

của người học cẦn được tiếp tục trong quả trình thực hiện dự án

Dy an hoc tập mang nội dung phức hợp: Nội dung dự án có sự kết hợp trí

thức của nhiều lĩnh vực hoặc môn học khác nhau nhằm giải quyết một van

dễ phức hợp

Định hướng hoạt động thực tiễn: Trong quả trinh thực hiện du án có sự

kết hợp giữa nghiên cứu lí thuyết và vận dụng lí thuyết vào hoạt động, thực tiễn, thực hành Thông qua do, kiém tra, cing cố, mở rộng hiểu biết lí

34

thuyết cũng như rẻn luyện kĩ năng hành động, kinh nghiệm thực tiễn của

người học

Tinh tích cực cao của người học: Trong DHDA, người học cần tham gia

tích cực và lự lực vào các giai đoạn của quá trinh DH Điều đó cũng đòi

hỏi và khuyến khích tính trách nhiệm, sự sảng tạo của người học GV chủ

yếu đóng vai trò Lư vẫn, hướng dẫn, giúp đỡ Tuy nhiên, mức độ tự lực

cần phù hợp với kinh nghiệm, khã năng của HS vả mức độ khỏ khăn của

nhiệm vụ

Cộng tác làm việc: Các dự án học lập thường được thực hiện theo nhóm,

trong đó có sự sông tác làm việc và sự phân công sông việc giữa các

thành viên trong nhóm DIDA đỏi hỏi và rèn luyện tính sẵn sảng vả kĩ

năng công táo làm việc giữa các thành viên tham gia, giữa H8 và GV cũng như với các lực lượng XH khác tham gia trong dự án Đặc điểm này được

gọi là học tập mang tỉnh XII

‘Tao ra sản phẩm: Trong quá trình thực hiện dự án, các sản phẩm dược

tao ra San pham của dự án không giới han trong những thu hoạch lí

thuyết, mà trong đa số trường hợp, các dự án học tập lạo ra những sản

pham vat chat của hoạt động thực tiễn, thực hành Những sản phẩm này có thể sử đụng, công bố và giới thiệu

35

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Di mới phương pháp day hoc luôn là vấn đề cấp thiết đổi với

ngành giáo dục Xu hướng của việc đổi mới phương pháp dạy học là xác đỉnh

vị trí chủ thê của người học, chủ ý tới cách tổ chức hoạt động của họ theo hướng tích cực tự lực giải quyêt vấn đề trong quá trình học tập Trong chương

này, luận vấn đã dễ cận đến một số nội dung sau

¡_ Nghiên cứu tổng quan về phương pháp dạy học dự án

| Phan tích đặc điểm, cấu trúc, ưu nhược điểm của phương pháp đạy học

định hưởng đự án

!_ Nghiên cứu tổng quan phương pháp day học thực hành kỹ thuật đặc biệt là

dạy học môn Sửa chữa vận hành máy điện

Kết quả nghiên cứu lý luân trên sẽ làm cơ sở cho việc vận dụng

hop lý phương pháp dự án vào quá trình dạy học thực hành sửa chữa vận hành

máy điện tại Trưởng ŒĐN K'TKTT Vinatex nhằm nâng cao chất lượng, dạy học

36