Luận văn thạc sĩ xây dựng chương trình Đào tạo nghề theo hướng tiếp cận dacum tại trường trung cấp nghề kỹ thuật công nghệ hùng vương

= Cac thánh tố của chương trình Cuzrieuli elements: Mét dang thông tin cu thể dưới hình thức của một trong cáo sản phẩm thuộc về chương tri Chuyén gia Hxpert: Người có năng lực, chuyên

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRUONG DAI HOC BACH KHOA HA

Duong Ngoc Ding

XÂY DỰNG CIƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO NGIIÈ TIIEO HƯỚNG TIẾP CAN DACUM TAI TRUONG TRUNG CAP NGHE KY

THUAT CO! GHE HUNG VUONG

LUAN VAN THAC Si KHOA HOC

Sư phạm kỹ thuật

Hà Nội, 2010

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRUONG DAI HOC BACH KHOA HA NỘI

Duong Ngoc Dang

XÂY DỰNG CIIƯƠNG TRÌNI ĐÀO TẠO NGITIÈ TIIEO HƯỚNG TIẾP CAN DACUM TAI TRUGNG TRUNG CAP NGHE KY THUAT CONG

NGHE HUNG VUONG

Chuyên ngành: Sư phạm kỹ thuật

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

Tương Kim Oanh

Ha Nai, 2010

“Dé thực hiện mục tiêu chiến lược phát triển kinh tế xã hội 10 năm (2001 — 2010),

đưa nước ta thoát khỏi tinh trạng kẻm phát triển, nâng cao rõ rệt đời sóng vật chất

và tính thần của nhân dân, tạo nên tảng đẻ đến năm 2020 nước ta về cơ bản trở

thành nước công nghiệp hoá theo hướng hiện đại thi việc chuẩn bị nguồn lực cho sự

phát triển đất nước cân được quan tâm” [9] Với sử mạng trên, nhiệm vụ quan trong của các trường cao đẳng, đại học và các cơ sở day nghẻ lả đào tạo nguồn nhân lực

có kiến thức chuyên môn, kỹ năng thực hành vả thải độ lao động tốt nhằm đáp ứng

được nhu câu sử dụng lao động ngày cảng cao của thị trường lao động,

Thanh pho H6 Chi Minh là trung tâm kinh tế lớn của cả nước, tập trung nhiều khu công nghiệp, khu chế xuất vỉ vậy nhu câu sử dụng lao đông cỏ tay nghề rất cao

Tuy nhiên hiện nay chỉ khoảng từ 8% => 12% lao động đáp ứng được yêu cầu của

doanh nghiệp Phân lớn các doanh nghiệp khi tuyên dụng phải đảo tạo lại mới cỏ thẻ đáp ứng được yêu câu của công việc [11] Tại sao có hiện tượng nảy? Qua khảo

sát các chương trình đảo tạo nghề của các trung tâm dạy nghề tại thành phỏ Hồ Chỉ

Minh của tổ chức SVTC: da cho thay, phan lon các chương trình đảo tạo ngắn hạn

tại các trung tâm dạy nghẻ được biên soạn theo kinh nghiệm của các giáo viên trực tiếp giảng day [12] Khi xây dựng chương trình đảo tạo, các giáo viên thường dựa

trên kinh nghiệm, điều kiện, cơ sở vật chất sẵn có của nhả trường Điều nảy cũng đồng nghĩa với việc cỏ gì dạy nảy và thường cơ sở vật chất của nhà trường lạc hậu hơn rất nhiều so với các trang thiết bị tại các doanh nghiệp Chính vì vây, các chương trình đảo tạo được xây dựng theo hướng trên thường có chất lượng không

cao, học viên lỗi nghiệp có tay nghề thấp, khó dap ứng được yêu cầu của (oanh nghiệp, yêu câu của thị trường lao động, Dễ giải quyết vẫn dé nay các trường, các

ca sé đào tạo nghề phải liên kết chặc chẽ với các đoanh nghiệp, phải xuất phat tir

yêu cầu của doanh nghiệp để đào tạo có như vậy mới tránh đượu tinh trang dio Lao không địa chỉ, sinh viên tốt nghiệp có việc làm và doanh nghiệp không phải đào tạo lại khi tuyến dụng lao động Muân vậy, ngay từ khi xây dựng các chương trình đào

tạo, các trưởng, cá cơ sở dào tạo nghề cần ruời cáu doanh nghiệp tham gia vào quá trình xảy dựng chương trình đào tạo Những, đóng, góp của doanh nghiệp trong quả trình xây dựng chương trình đảo tạo là nguồn thông lin vô cùng quan trọng vi nd xuất phát từ yêu câu thực tế sản xuất, xuất phát từ các công việc mà mỗi sinh viện khi tốt nghiệp phải thực hiện được Lừ các công việc cụ thể do các doanh nghiệp cung cấp, oác chuyên gia xây dựng chương trình sẽ chí ra được những kiến thức gì cân cùng cấp cho sinh viên và những kỹ năng gì cần rèn luyện cho sinh viên dễ thực

hiện được cac công việc trên Thực trạng trên đã cho thây, xây dụng lại chương

trình đảo tạo nghề nhằm nâng cao chất lượng đảo tạo nguồn nhân lựe là vân dé cap thiết của các cơ sở dạy nghề tại thành phổ Hồ Chỉ Minh hiện nay

Trường Trung cấp nghệ Kỹ thuật Công nghệ Hùng Vương tiền thân là Trmg, tim Day nghé Quin 5 thanh lập từ năm 1985, nim 2002 được nang cap thánh Trường Kỹ thuật Công nghệ Ilùng Vương theo Quyết định số 1662/QD-UB ngày 18/04/2002 của Cy ban Nhan dan Thanh phế Hỗ Chí Minh Đến năm 2007, được chuyển đổi thành 1rường Trung cấp nghề Kỹ thuật Công nghệ Hủng Vương theo Quyết định số 2470/QĐ-UBND ngày 5/6/2007 của Ủy ban Nhân dàn Thanh phé 116 Chi Minh

1à đơn vị dạy nghề luôn năm bắt nhu cầu xã hội để xây dựng ngành học, lầy chất lượng đào tạo lâm mục tiêu hàng đâu, nên trường TƠN KTCN Hìng Vương ngày cảng tạo được tín nhiệm cúa xã hội với tý lệ học sinh đến học do sự tin cậy

giới thiệu là 67% Số học sinh ở các quận nội thành chiếm tỉ lệ 70%, trong đó số

người cư trủ trên dia bàn quận 5 chiếm tỉ lệ 15-17%

Bồ môn Sửa chữa xe gắn máy là một trong những bộ môn có số lượng đảo tạo hàng năm nhiều nhất trong tổng số 22 nghề hiện đang đào tạo tại trường, Với

nang lực dao tao hon 4000 học viên hàng năm được xem là đơn vị có số lượng, đào

tạo nghề Sửa chữa xe gắn máy lớn nhất trên phạm vi idan quốc Nhờ vậy, bộ môn tiếp nhận nhiều tài trợ của các công ty như Ilonda Việt Nam, công ty Yamaha, công

ty Suzuki, SYM va cam kết nhận học viên tất nghiệp đạt loai giỏi làm việc tại công,

ty Chính digu nay đã giúp giáo viên trong bộ môn có cơ hội tiếp cận các công nghệ mới của các công ty sán xuất xe máy hàng đầu hiện nay cũng như việc giải quyết việc làm cho học viên sau đảo tạo Việc được các công ty hàng đầu lao điều kiện là một cơ hội tốt nhưng cũng là một thách thức đối với bộ môn Sửa chữa xe gan may truéng ‘ICN KI'CN Ihing Vuong Lam thể nao dé nang cao chất lượng, đão tạo nhằm đáp ứng yêu câu sử đụng lao động cũa cáo công Iy Honda Việt Nam, công ty Yamaha, công ty Suzuki, SYM, của các doanh nghiệp kih doanh xe may,

“nhu cầu người học nghề,

Hiện nay, đế nâng cao chất lượng đảo tạo, bộ môn Sửa chữa xe gẫn máy nói riêng và trưởng TCN KITCN Hùng Vương cân tiến hành đồng bộ 3 giải pháp sau:

- Dau tr trang thidt bi

- Nang cau nang luc giang day giao vién

- Xây dung chương trình dáo tạo phủ hợp

Trang ba giải pháp trên, việc đầu tư trang thiết bị, nâng cao năng lực giáo

viên đã được bộ môn thực hiện từ cuỗi năm 2009 Vấn để quan lâm hàng đầu hiện nay là phải xây dựng dược chương trình dao tạo phù hợp với nhu cầu người học và thị trường lao động

Xuất phát từ những lý cho biên, tác giả đã hựa chọn để tài nghiên cứu: “ Xây dựng, chương, trình đảo tạo nghề theo hưởng tiép cin Dacum tai trường 'TCN KICN TUNG VUONG™

2 MUC DICH NGHIEN CCU

Xây dựng chương trinh đảo tạo nghệ theo hướng tiép can Dacum

3 BÓI TƯỢNG VÀ KHÁCH THẺ NGHIÊN CỨU

3.1 Đi tượng nghiên cứu:

Chương trình đào tạo nghề

3.2 Khách thể nghiên cứu:

Trường TƠK KTCN Hùng Vương,

4 GIỚI HẠN NGIIÊN CỨU CỦA DE TAL

Xây dựng chương trình đảo tạo nghề Sửa chữa xe gắn máy theo hướng tiếp

cận DACUM, mỗ dun “Sữa chữa lộ thống phu xăng điện tử”

5 NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

~ Nghiên cứu cơ sở lý luận về chương trình đảo lao nghề

-_ Thực trang các chương trình dio tao nghề ngắn hạn tại trường TƠN KTCN LUNG VUONG

- Khao sat va phan tich nghé stra chita xe gin may

- X&y dựng chương trình dào tạo nghề Sửa chữa xe gắn may, mé dun Sta chữa hệ thông phun xăng điện tử tại trường TCN KTCN HÙNG VƯƠNG

6 PHƯƠNG THÁP NGHIÊN CỨU

6.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận:

Nghiên cứu, hệ thông hóa các vân đẻ liên quan đến đẻ tài như: Cáo tài liệu về

quân lý đào lạo nghệ, các nghiên cúu về chiến lược phát triển giáo dục đảo lao, các

xô hình xây dung chương trình dào tạo nghề tiêu biểu, phương pháp tiếp cận đảo

tạo theo năng lực thục hiện

6.2 Phương pháp nghiên cửu thực tiễ

-_ Phương pháp diều tra kháo sát: Thông qua nghiên cửu thực trạng diều kiện thực tế, xây đựng các tiêu chi đánh giá và thiết kế các bảng câu hỏi để thu nhận Thông tim lâm cơ sở dành giá các chương trình dào tạo, đánh giá nhủ cầu sửa chữa hệ thông phun xăng điện tứ

- Phương pháp quan sát Trục tiếp quan sát cáo công việc hằng ngày của những người thợ sửa chữa xe gắn máy

-_ Hội tháo chuyển đề: Hội tháo phân tịch nghề theo phương pháp 12acum, nghề sửa chữa xe gắn máy.

-_ Phương pháp chuyên gia: Lay 9 kiến chuyên gïa về tính khả thì của

việc xây

dựng chương trình đảo tạo nghề Sửa chữa xe gắn máy, mô đưn Sửa chữa hệ

thống phun xăng điện tử tại trường TCN KTCN HÙNG VƯƠNG

7 NHUNG BONG GOP CUA LUAN VAN

pháp xây dựng chương trình đảo tạo theo hưởng tiếp cận Dacuru,

- Để tải nêu lên được quy trinh xây dựng chương trinh đảo tạo nghề theo hướng tiếp cận Dacum

- Xây dựng chương trình dào tao nghệ Sửa chữa xe gắn máy, mỏ dun Sửa chữa hệ thông phun xăng điện tử trên cơ sở phân tích nghẻ

7.2 VỀ mặt thực tiễn:

Đưa ra được số kinh nghiệm và biện pháp trong, quá trình xảy dựng chương, trình đảo tạo nghề nhằm nâng cao chất lượng đào tạo

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VẺ XÂY DỰNG

CHUONG TRINH DAO TAO NGHE THEO DACUM

CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN [12]

" Bước (Sep): Phan nhé ca thế quan sát được và phân biệt được của một công việc

"Công việc (Task): Một đem vị việc làm cụ thể, có thể quan sát được của một

việc làm đã hoàn tất (có một khởi điểm và một kết thúc xác định), có thể chia

nhỏ thành 2 hay nhiều bước và được thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định, khi hoàn tất kết quả sẽ có thế là một sản phẩm, bán thành phẩm, một địch vụ hoặc một quyết định mã thông thường người thợ được phan công

= Cac thánh tố của chương trình (Cuzrieuli elements): Mét dang thông tin cu

thể dưới hình thức của một trong cáo sản phẩm thuộc về chương tri

Chuyén gia (Hxpert): Người có năng lực, chuyên muốn sâu trong một lĩnh vực kiên thúc vả kỹ năng nghề cụ thế

"Công việc trong nghễ (7øb task): Công việc thực hiển của một nghé cu thé

= DACUM: Thuat nef được viết tắt từ các chữ cải của cụm từ tiếng Anh

“Develop 4 Curriculum” (Xây dựng, một chuong trình) Dây là một phương pháp phân tích nghề, qua dó một tiểu ban gốm các chuyên gia lành nghề được tập hợp vá dẫn đắt bởi một thông hoạt viên đã được đảo tạo để củng xác định danh rnục các nhiệm vụ vả công việc mả các công nhân lành nghề phải thực tiện trong nghề nghiệp của họ.Từ các danh mục nhiệm vụ vẻ công việc có được từ hội thảo phân tích nghề, các chuyên gia phương pháp sẽ xây đựng nên chương trình đào tạo

"- Danh mue eéng vide (Task Listing): Môi danh mục cúc công việc mà các công,

nhân lành nghề thục sự có thực hiện trang nghề.

Pao tao (Framing): Qua inh cai tiễn năng lực của con người bằng cách cong cấp kiến thức, kỹ năng vả thái độ cần thiết để một cả nhân có thể đạt được

mục tiền hành nghề cụ thể

Học tập (J.øarming): Việc đại được các trì thức mới, củc kỹ năng mới, và thái

độ làm việc Một thay đổi có thể quan sát được hoặc đánh giá được vẻ thái độ của học viên Một điêu mà chỉ có người đó mới có thế tự làm cho chính mình Khao sat nghé (Occupational research): Mot phương thúc Thụ thập đữ liệu về một nghề cụ thể đề có thẻ xây dựng được nội dung đảo tạo nghẻ Phương thức tảy được thực liện bằng cách quan sát tại chỗ thao tác của một công nhân, và trao đổi với họ vẻ ác công việc mà họ thực hiện hàng ngày

Linh vite nghé nghiép (Occupational area): Vi8e phân loại các nghề có liên quan mật thiết với nhan theo phạm vì và cùng có chúng ruột loại sản phẩm, quy trình hoặc dịch vụ

Mô đua (oduie): Tập hợp một số công việc có liên quan với nhau nhằm cưng cập một số kiến thức và kỹ năng để người học có thế hành nghề ngay trong, một lĩnh vực chuyên môn hẹp cúa nghề hoặc một vị trí nhất định của sản xuất

Kỹ năng (Skff): Khả năng thực hiện toàn bộ hay một phân cửa công việc

Ky nang (Shi): Kha năng thực hiện toàn bộ lay một phần của công việc

Nang lue (Competence): Viée một công nhàn thực hiện một công việc bằng

cách thể hiện các kiến thức, kỹ năng và thái độ mà công việc đó đòi hồi

Nghệ nghiệp (26ospadion): Tên chúng đãi cho tiột nhỏm công nhận thực hiện: các nhiệm vụ và công việc tương tự nhau với mục dich hành nghề dễ kiếm sống và thăng tiền

Nghề (7oÐ): Là nghề nghiệp trong phạm vi hep, cu thé va chuyên sâu

Nhiệm vụ (up): Nhiệm vụ của một nghề là một phát biểu thể hiện một

chuyên môn hẹp cửa nghề hoặc một vị trí nào đó trong thực tế sản xuất

Phan tich céng viée (Task analysis): Phương pháp phân tích một cỏng việc trong mệt ngành nghề nảo đỏ đề xác định được các bước để thực hiện được

công việc đó, các kỹ năng và kiến thúc có liên quan tuả người thợ cần có, và các tiêu chuẩn mà giới sắn xuất đòi hỏi cho việc thực hiện công việc đó

Phân tích nghề (72b 4nafusis): Một tiến trình nhằm xác định các nhiệm vụ va

công việc tà một công nhân lành nghệ phải thực hiện được trong nghề nghiép của mình,

Quy tinh (Pracedure): Các bước theo thir tr dan tới việc hoàn tất một

công việc

Sự thành thạo ŒProfieieney): Mức độ thực hiện một công việc

Thai a6 (Autitade): Cac cảm xúc và hành vị bễ ngoài của con người đối với xột việc làm hoặc công việc

'Thực hiện công việc (Performance): Một quy trình quan sát được (đói hói phải

có kiến thức, kỹ năng, và thái độ làm việc phù hợp) để làm “một việc gì đó” theo một tiêu chuẩn chấp nhận dược với kết quá lả một sản phẩm, một ban thành phẩm, một quyết định hay một địch vụ

Tiêu chuẩn thục hiện (Performance standard) Các tiêu chỉ duoc ap dung trong một nghề dùng để xác định xem một công việc đã được thực hiện một cách théa dang hay chua

Day nghé (Vecational Training): Day nghề nhằm đào tạo nhân lực kỹ thuật trực tiếp trong sản xuất, dịch vụ có năng lực thực hành nghề tương xứng với

trình độ đào tạo Được thực hiện đưới một năm đổi với dao tao nghề trình độ

sơ cấp

Giáo dục nghề nghiệp (7ecbnical and Vocational Hducation) Được sử dụng như một thuật ngĩt toàn diện về các khía cạnh của quá trình giáo đục, bố sưng vao nén giáo dục nổi chung, bao gồm việu nghiên cửu những công nghệ và các môn khoa học có liên quan, và việc đạt được kỹ năng thực hành, thải độ, sự

hiểu biết và kiến thức liên quan đến nghề nghiệp trong nhiều lĩnh vực khác

nhau của nên kinh tế và cuộc sống xã hội Giáo dục nghẻ nghiệp và kỹ thuật còn có thể được hiểu thêm lá:

-_ Mật phân không thẻ thiểu của nễn giáo dục nói chung.

~ Môi phương tiên (hoặc cách thức) nhằm chuẩn bị cho các lĩnh vực nghề nghiệp vá tham gia hiệu quá vào thể giới việc làm

~ Một khía cạnh của học tập suốt đời và chuẩn bị cha tính thân trách nhiệm

" Mục tiêu dạy nghề trinh độ sơ cấp: Dạy nghề trình độ sơ cấp nhằm trang bị cho người học nghề năng lực thục hãnh một nghệ đơn giần hoặc răng lực thực lành một số công việc của một nghề, có dạo đức, lương tâm nghề nghiệp, ý thức kỳ luật, tác phong công nghiệp, có sức khỏe, tạo điều kiện cho người học nghẻ sau khi tốt nghiệp có khã năng tìm việc làm, tự tạo việc làm hoặc tiếp tục lên trình độ cao hơn

2 DAO TAO NGDE THEO MO DUN NANG LUC THUC TIEN

2.1 Khái niệm về mô đun năng lực thực hiện

Mô đun năng lực thực hiện là một dơn vi học tập, người học cần lĩnh hội,

tương (mg với một hoạt động xác định của một nghề Trong đỏ bao gồm các kiến

thức lý thuyết, kỹ nẵng thực hành, và các phẩm chất trong công việc cần phải có |7 2.2 Xây dựng các mô đun năng lực thực hiện

22.1 Từ nông chỉ ñạa xây dựng mô đun năng lực thực hiện

- Địmh hướng tìủ trường lao động là điểm trìmg tâm

- Mé dun được xây dựng trên cơ sở của việc phân tích hoạt động lao động, xác

định yêu cầu của nghề và năng lực thực hiện

- Mé dun hướng tới sự phát triển và củng cổ khả năng thưc hiện công việc Qua

- Các mỗ đhm năng lực được xây dựng sao cho co thé sit dung dé dao tao Jan đầu ở các cấp độ khác nhau, hoặc cho bởi dưỡng nãng cao trình độ chuyên

môn nghẻ Mục đích nâng cao hiệu quả, chất lượng vả khả năng liên thông,

qua cao mé dun

22 Các thành phân của mô đun năng lực thực biện

1 Tên mổ đun 6 Nội dung

3 Chức năng và ý nghĩa của 8 Nguồn lực cần thiết để thực hiện

module module

4 Thời gian thực hiện mô đun 9 Kiếm tra và đánh giả mô đưm

Mục tiêu học tập của mô đưu 10 Hướng dẫn thực hiện mô dun

2.23 Bao tao nghề theo mô ảnh năng lực thực hiện

Thực hiện chương trình đảo tao

Đánh gia người học, Đánh giá năng lực thực hiện của

người dự thí l£—| người tốt nghiệp theo tiếu chuẩn

Cap van bang ching

324 Đặc điễm đùa tạo nghé thea mé dun năng lực thục liệu

cổ định về thời gian

e Câu trúc dạy nghé theo năng lực thực hiện

Dạy và học các năng lực thue hiệu Do có định hướng dẫu ra nên muồn có một chương trình dạy nghề theo năng lực thực hiện trước tiên phải xác định được các năng lực thực hiện mả người học cản nắmt vímg hay thông thạo Sự thông thạo các năng lực thực hiện thể hiện ở

sự thực hiện được các hoạt động hay công việc nghề nghiệp theo tiêu chuẩn đặt ra đối với cấp trình độ Lương ứng,

- Banh giá, xác nhận các năng lực thực hiện: Dạy nghẻ theo năng lực thực hiện thi việc kiểm tra đánh giá cũng dua trên năng lực, đó là

năng lực hành nghê Năng hrc hành nghẻ của học viên phủ hop vai thi

trường lao động, Năng hực hành nghé chính là năng lực thực hiện các

công việc của người đang hành nghề

225 Xây đụng chương trình dạy nghệ theo mô ñun năng lực thực hiện

- Nội dung của chương trình dạy nghé theo module cho timg nghề bao gồm: Số

hượng các mỏ đun, trình tự thực hiện các mô đưn, mối lien hệ gia các

Tuodule và tải liệu hướng dẫn sử dụng chương trình dạy nghề thoo mô đu

- Chương trimh đạy nghề theo mô đưa dược xây dụng theo phương pháp DACUM

- Chương trình dạy nghé theo md dum phối dâu bảo được các đặc trưng: trọn

vẹn, phủ hợp với năng lực thực hiện trung, bình cúa người học, đánh giả liên

tục vả lắp ghép phát triển

11

236 L3 san phải xây dụng chương trình đảo tạo nghề thea module ning bec thực hiệu?

Năm 1994,

tết quả khảo sát các Trưng tâm Dạy nghề đề chuẩn bi cho các hoạt

động Xây dựng chương trình dạy nghề của Dự Án SVTC ti Việt Nam đã dẫn đến xmột số kết luận sau:

- Cac chương trinh đào tạo nghẻ tại các Trung tâm Dạy nghề vẫn còn nặng về cưng cấp kiến thức mã íL quan lâm đến kỹ năng thực hành cho học viên,

-_ Mục tiêu đảo tạo chương trinh và các bái dạy thường không cụ thẻ,

~_ Nội dung của chương trình hay các khóa học thường chỉ là đanh mục các bài học do đỏ khó không thẻ hiện rõ khả nắng hành nghé trong tương lai

- Cu tric chương trình nghẻ bao gồm nhiều khỏa học được sắp xếp đơn tuyển theo hưởng bắt buộc người học phải học toàn bộ các kỹ năng của một nghề nên khéng tao diéu kiện cho người học dược lựa chon theo nhu cầu và hoàn cảnh sống,

- _ Thời hrợng của chương trình vẫn côn năng về lý thuyết

-_ Chưa kết nếi rõ ràng các thông tin giữa sản xuất và đảo tạo trong việc xây

dựng chương trình do dé khả năng đáp ứng nhu cầu sẵn xuất chưa cao

-_ Ghưa cở một nguyên tắc về xây dựng chương trình cho dạy nghề ngắn han, các cơ sở dạy nghề chủ yêu chỉ tham khảo lẫn nhau cách xây đựng chương

trình hoặc các chương trình sẵn có

Thực tế khảo sat cou cho thay đối tượng học nghề ngắn hạn ở cáo cơ sở dạy nghệ rất da dạng với nhiều trình độ khác nhau va dén từ nhiều dia phương khác nhau Cho nên quan điểm người nghiên cứu về tiếp cận xây dựng chương trinh đào tạo nghề theo mô-dun, bao gdm darth muc các nhiệm vụ và công việc của nghề, trên

cơ sở phân tích nghề DACUMl vả cập nhật thông ti tt nha cau xã hội, doanh:

hiệp nhằm xác định năng lục hãnh nghề cho người học, dap img nhu câu tuyển

dung lao đông, là giải pháp thực tổ có hiệu quả trong giáo duc dao tao nghề nghiệp

nude ta hién nay.

227 Sử huực về tình hình đào tạo nghé thea md dun ở Diệt Nam

Nhiéu mước trên thế giới đã áp dụng mô-đưn vào trong chương trinh đảo tạo

phê bởi phương thức dao tạo nảy có nhiều ưu điểm mà đặc biệt là daa tạo công

nhân, kỹ thuật viên và nhận viên kỹ thuật nghiệp vụ Hai tổ chức quốc tế lớn là UNISGO (Tế chức Khoa học và Giáo dục quốc tế) và ILO (TS chute lao động quốc tế) không chỉ khuyến khích ma con tao điểu kiện cho việc phát triển và ứng dựng, các nhôm mô-dim trong đào tạo nghề nói riêng và co tạo nói chúng, Đối với TỐ

đã xây dựng cho mình một hệ thống đào tạo theo module hoàn chính, ILO đặt nhiệm vụ “quốc tế hỏa” các mô đụn đào lạo Tuy nhiên, do trình độ kỹ thuật công nghệ mả công cu lao động ở mỗi nước có sự khác nhau Nhu vay, van đẻ “quốc tế hóa” các tải liệu hợc tập sẽ gặp nhiều khó khăn, Lới vậy, các đơn nguyên hợc tập hee (4p phai can chink sửa cho phủ hợp với hoàn cảnh mỗi nước, còn các nghề đặc thủ phái tự biên soạn giảng dạy chứ không tham khăo ở nước nảo

Ở Việt Nam, việc tiếp cận đào tạo nghề theo mô-đun chỉ thật sự phát triển khi

có Dự án Tăng cường các Trung tâm dạy nghề (viết tắc là SVTC) được thục hiện vào tháng 10/1994 theo Hiệp định song phương giữa 2 chính phủ Việt Nam và Thụy Sĩ Theo đó, Bộ LDTB - XII là eo quan chủ quản, Hợp tác phát triển Thụy Sĩ

(8DG) là đen vị tài trợ đã ủy nhiệm cho Tổng cục đạy nghệ và lô chức Swisscontact

quan lý và thực hiện Dự án Mục tiêu của Dự án là nhằm tăng cường năng lực cho

cáo Trung tam day nghề trong việc cung cân kỹ năng nghề để người học cô nhiều cơ

hội hơn khi than gia thị rường lao động,

3 XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO NGHỀ [7, 12, 13]

3.1 Khái niệm về xây dựng chương trình đào tạo

"Chương trình: Là tất cỗ những kinh nghiệm má cá nhân người học có ương, một chương trình giáo dục mà mục địch lá để đạt được những mục tiểu và liên

quan đến từng mục tiêu cụ thế, đó là kế hoạch trong điều kiện của một khuôn

khổ giữa lý thuyết và nghiên cứu hay là sự hảnh nghề giữa thực tiễn va truyền thống

13

"Theo Ronald C Doll, chương trình học: Là nội đụng và qui đình chính thúc bay không chính thức mà nhờ đó người học tiếp thu kiến thức, phát triển kỹ

nàng , thay đối thái độ, giá trị trong khuôn khố của nhà trường,

Chương trình đáo tạo là một hệ thông thông lin biến soạn cho giáo viên bao gém: Trình tự vẻ nội đụng, trang thiết bị, đụng cụ, vật tư tiêu hao, các yêu câu

về tiêu chuẩn đạt được

Chương trình học là quy trình và nội đụng cửa chương trù: đảo tạo của môn học, ngành họe, bộ môn hay trường học Curicuhun mang ý nghĩa rộng hơn, chung hon, Syllabus mang y nghia cu thé, giới hạn hon là nội dụng giảng dạy cho một môn học (hay dơn vị học tập), thưởng gắn với một kỳ kiểm tra dé đánh giá kết quá học tập Như vậy, chương trình day học lá văn bản trong đó phải bao gồm xác định các mục đích (cụ thể có mục tiêu cho Ly bài học, xôn học, ngành học), nội đụng, quả trình, phương pháp dạy học và dành giả của một chương trình giáo dục

" Xây dựng chương trinh (Cunrictlum DevelopmenQ: Một hệ thống thiết kế thực tiễn và hợp lý bao gồm các công việc: 'TÌm thập các đữ liệu cân thiết, đã

đến các quyết định, xác định được nội dung tiêu chí và các hoạt động giảng,

day, th b hiện đánh giá cả vẻ sâu phẩm lấn về qui bình; cũng như sửa chữa,

hiệu chỉnh các chương trình có liền quan đến day nghé

Như vậy, từ những định nghĩa về chương trình của nhiều tác giả, người nghiên

cứu rúi ra chương trình học là một kế hoạch xây dựng lầu dài bao gom: Muc tiêu,

nội dung, dành giá, vừ chương trình không dễ cập dén phương pháp

Xây đựng chương trình đào tạo là quá trình gôm các bước: “Phân tích nhu cầu dào tạo, phân tích nghề, nhân tích công việc, thiết kế cấu trúc chương trình và biên soạn đề cương chương trình, biên soạn chương trình chỉ tiễt cho một nghề cụ thể ”

3.3 Các hướng tiếp cận khi xây dựng chương trình đảo tao nghề

Có ba hưởng tiếp cận trọng việc thiết kế chương trình dạy học

" Tiếp cận nội dung (Content approach): Là cách tiếp cận chủ trọng chủ yêu đến

nội đưng kiến thức cẩn truyền đạt và mỗi quan tâm của người biên soạn là nội

14

dụng kiến thức Qươn trọng nhất khi xác định nội dụng dạy học theo hướng nảy là khối lượng vả chất lượng kiến thức cẩn truyền đạt cho người học

" Tiếp oận theo mục tiêu (Objective approach): La cdch tiép cận nhân mạnh

trụ tiêu đảo tạo, coi mục tiêu đảo tạo là Liêu chỉ để lụa chọn nội đừng, phương pháp, cách thức thí cũ và đánh giả kết quả đảo tạo Mục tiêu day học cũng là chuẩn dé danh giá kết quả học tập

Tiếp cận phát điển (Developmeml approach): Là cách tiếp cận chú trọng đến việc phát triển những năng, lực tiểm ân của cá nhân, phát triển sự hiểu biết của người học hơn là quan lâm đến việc người học năm được một khối lượng nội dung, kiến thức như thế nào

Mỗi cách tiếp cận đều có những uu và nhược điểm khác nhau trong việc xây dựng chương trình đào tạo Vì vậy tùy thuộc vào quan điểm của người Ảạy VỀ mục dich dạy học đề lựa chọn cách tiếp cận phù hợp, l2o dó, từ những bưởng tiếp cận trong việc xây dựng chương trình đào lạo như trên, người viết xây dựng chương trình đào tạo nghề “Sửa chữa xe gắn máy module Sửa cltữa hệ thẳng phun xăng

điện từ” theo hướng tiếp cận mục tiêu

4 XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH DÀO TẠO NGIIÈ TIEO DACUM

4.1 Phân tích nghề theo phương pháp DACUM

DACUM là một phương pháp phân tích nghề vả một trong những ứng dựng

của nỏ nhằm đé phát triển các chương trình đào tạo Dự án “Tăng cường các Trưng,

lam Day nghé” (SVTC) do Thuy Si lai ượ, tiếp cận với phương pháp DACUM và

ap dụng vào hoạt động xây dựng chương trình dạy nghề danh cho hệ đảo tạo ngắn hạn của các Trung tâm dạy nghề (nay là đảo tạo nghẻ trinh độ sơ câp) trong giai đoạn 1995 — 2008

Phương pháp nảy cũng được Lông cục dạy nghề sử dụng trong quả trình xây

đựng các chương trình khung hệ Cao đẳng nghẻ vã Trung cân nghề và đự án giáo

duc Kỹ thuật và day nghề (VTEF) sử dụng trong quy trình xảy đựng các tiêu chuẩn

kỹ năng nghề

lã

Bản chất của phân tích nghề theo phương pháp DACUM Hà sự phối hợp hoạt động của các chuyên gia nội dung (là những người đang trực tiếp hoạt động một

cách thành đạt trong lĩnh vục nghẻ nghiệp của mình) với một chuyên gia phương,

pháp Các chuyên gia nội dìmg là nguồn từ liệu phong phú với nhiều năm kinh

nghiệm trong nghề Chuyên gia phương pháp là người nằm vững các nguyên tắc, quy trinh và cách thức tiến hành phân tích nghề theo phương pháp ĐACƯM

Chuyên gia phương pháp không áp đất ý tung cla minh, wa chi dua ra cde gai ý,

dân dắt, phối hợp sự hoạt động cúa các chuyên gia nội dung để chính họ nói ra được mét cach chính xác và đây đủ những gì họ thường làm trong suối quá trình hoại động nghẻ nghiệp của họ |4 5]

4,2 Tổ chức và qui frình phân tích nghề theo phương pháp DÁCUM

> Triét lý phân tích nghệ theo DACHI

-_ Biểu dỗ phân tích nghề( biếu dỗ DACUM) phân ảnh khách quam một bức tranh tông thê của một nghề, bao gồm các nhiệm vụ, công việc, kiến thức

liên quan, dụng cụ tất bị và đặc điểm nguời hành nghề, được hình thành

từ một hội thảo gôm các chuyên gia lành nghề

16

-_ Thành viền liễu ban chuyên ga là những người lao động lành nghề, không

bao gồm những người thuộc lĩnh vực đảo tạo nhằm hạn chế thấp nhất ý

muôn chủ quan của người xâu dựng chương tình

Phan tich nghé theo phương pháp DACƯM gêm 3 giải đoạn như sair

Xác định các Thực hiện hội Tham tra so dé

thanh viên tham gthảo phản tích phân tích nghậ

gia hội thảo phân ————*)_ nghé trong tên |[———*|

* Giai doan 1: Xac dinh cdc thanh vién tham gia h6i thao phan tich nghé

-_ Hai thành phn quan trọng quyết định sự thành công của hội thảo phân tích nghề theo phương phúp DACUM là các chuyên gra ndi dung (Expert workers) va chuyén gia phương pháp hay còn gọi là “thông hoạt viên DACUM” (DACUM facilitator)

- Mbhém chuyén gia néi dung thường gồm 8-12 người Đé là những người trực tiếp hảnh nghề, có kinh nghiệm, có hiểu biết vả thực sự thành thạo các công việc của nghề đang phân tích

~ Nhóm chuyên gia nội dung làm việc với sự điều khiển của một thông hoại

viên DACUM Đây là người dẫn chương trình làm cho quả trình phân tích

nghé duoc thục hiện theo đúng mục đích và yêu cầu của hội thão phân tích

nghề Vì vậy, thông hoạt viên DACUMI không được là nhà chuyên môn về nghề cần phân tích dễ trành sự áp dặt chú quan Thông hoạt viên DACUM

sẽ áp dung kỹ thuật công não (Đrain storming) với nhỏm chuyên gia nội đụng trong suốt quả trình hội thảo phân tích nghể

- Nhigm vụ của nhỏm chuyên gia nội dung là đưa ra được danh mục các

nhiệm vụ và các công việc của một nghề Danh mục nảy phải sát với thục tế

hành nghề và hiện hữu

* Giai đoạn 2: Thực hiện hội tháo phân tích nghề theo phương phép DACUM

Trinh tư tiền hành:

-_ Định hướng cho các thành viên tham gia hội thảo phân tích nghề: Việc này

đo thông hoạt viên DACUM thục hiện

- Xác định các tên nghề, phạm vi hoạt động của nghề: Đưa ra một giải thích ngắn gọn, để hiểu biết nhưng, đủ đề biết rõ về nghà

-— Xáu định nhiệm vụ sữa nghề: Được hiệu là những phẩm việc, nhiệm vu

- _ Xác định các công việc phải thực hiện trong tùng nhiệm vụ cụ thể Trang

mỗi nhiệm vụ, thường tìm được nhiều công việc phải thực hiệu trong nhiệm

vụ đó

- Banh gia mee độ quan trọng của các nhiệm vụ và công việc theo phương, pháp lượng hod bing điểm

* Gini doạn 3: Thâm tra sơ đỗ phân tích nghề

Việc thâm tra sơ đỏ phân tích được thực hiện ngay sau khi hội thảo phân tích nrghế, với số lượng lừ vải chục tới vải trăm người Than gia góp y cho sơ dỗ phân tích nghé là các chuyên sia trực tiếp lam việc và thánh công trong nghẻ, đại diện cho các khu vực địa lý khác nhau và có cáo trình độ khác nhau của nghề

> Dink dạng sơ dễ phân tích nghề:

Kết quá phản tích nghề theo phương pháp DACUM có thể được định dang

theo 2 cách:

18

-_ MộtLma trận bao gồm các ô nhiệm vụ và công việc,

- Danh mục tên các nhiệm vụ và công việc được viết dười dạng như rnột

- Tiêu chuẩn để thục hiện từng bước

-_ Dụng cụ, trang thiết bị và vật liệu cân thiết để thực hiện rỗi bước

-_ Các kiến thức cân thiết dé thực hiện mỗi bước

-_ Các kỹ năng cần thiết để thực hiện mỗi bước

~ Các thái độ cân thiết để thực hiện mỗi bước

- Cae quyết định, tin hiệu và lỗi thường gặp khi thực hiện bước do

> Dink dạng phiếu mô tả công việc:

Kết quả mô tả chỉ tiết các công việc dé the hiện treng các phiếu mô tâ công việc

4.3 Các mô hình xây dựng chương trình đảo tạo nghễ [6, 8, 9]

43.1 Mô hình lệ thing cing nghé déo tee TTS (Training Technology Systems model)

Đây là mô hình đo Richard Swanson xây dựng đầu tiên vào năm 1987, phát

triển dựa trên lý thuyết và gác khải miệm thông dụng long cáo lĩnh vực kinh tế, tâm

- Thiét ké (Design) Trong suốt giai doạn thiết kế, viêu thiết kế chương trình:

và thiết kế bài giãng đều được quan tảm Mô hình chương trình có liên quan đến việc phối hợp một chương trình đào tạo cụ thế với các như câu tố chức

19

Tám yếu lễ được xem như một quá trình thiết kế gồm co: “Tink thân sẵn sàng đào tạo, Bài học, Cầu trúc nội dụng, Chuỗi các bài giảng, Ngày day,

Ôn tập và tước hành, Củng cỗ và hiếu biết về kết quả” Mỗi bài hạo được

chuẩn bị như là một chuối bài học dựa rên phân tích hành vì hoạt động và 8 yếu tổ trên

- Phát triển (2ewefop): Khi xây dựng chương trinh, chúng ta viết phần ôn lại cho mô lánh bài học Chúng tá cần chuẩấn bị người dạy và tài liệu dựa trên phương tiện để bổ sung cho bai soạn giáo án Phần nảy cũng bao gdm phan

ôn lại kỹ và kiểm tra tải liệu để đảm bao ching dap img được nhụ cầu

- Thực hiện (aplemenÐ: Đây là giai đoạn xử lý việc quản lý và phân phối giảng day Quan lý đào tạo gồm có thời khỏa biểu các môn học, xúc tiến và quản lý Phân phối giảng dạy gồm có sự dinh rõ một phần ba các phương, pháp giảng dạy, một trong số nảy được ác giáo viên sử dụng khi hưởng dẫn riêng cho một đối tượng cụ thể với nội đưng và trong ngữ cảnh cụ thể, giúp giáo viên nhất quán nội dung đã được xác định trong giai đoạn phân tích và

có thể thực hiện được

~ Kiểm soát (control): Giai đoan này tập trung vào 3 phản chính , đánh gia va

báo cáo hiệu quả đào tạo, xem lại công tác đào lạo, duy Irì công tác đào lạo của giáo viêu Thông tim này rất quan trong vì nó là đầu vào cho các quyết

định về quản lý như công tác xét đuyệt chương trình đảo tạo

20

2.1 Thiết kế 3.1 Phát triển 4.1 KẾ hoạnh ã,I Đánh giá

chương trình ti liệu đào Lụo quản lý chương dao tao

trini

2-2 Thiết kế bải 4.2 Tả chức 5.2 Bảo cáo

quả đảo tạo

2.3 Sean gida 5.3 ‘Theo dai

Chấp thuận

433 Mô hình phát triển chương trình đào tạo (Training Development Model)

Mê hình này do Tién Si John Collum, dura vao dao tao tir nam 1995 tại Viện

“Đảo tạo Giáo viên kỹ dhuat (TITT), Nepal,

Mô hình phát triển Chương trình đào tạo được xảy dụng cho hệ thống

chương trinh đào tạo nghệ theo mrô-đụm, phủ hợp với mô hình đảo lao theo ning luc

thực hiện Mö hình phát triển qua các giai đoạn như sau

21

Xem xết lại toàn bộ Xác dịnh tiêu chí

thành công cửa đảo tạo Đảnh giá đảo tạo

+ Thiết kế hoạt 'Xây dựng tài

động giảng dạy liệu giảng dạy lực che giảng

Collum,TITI-Khao sat thuc trang identify Organizational Climate) Mat sé 16 clute xem dao

tạo nghề là cách để giải quyết tất cả các vấn đề của họ Trong giai đoạn của quá trình thiết kế dào tạo, các giảng viên nên trao đổi nhiều người dễ thu thập đữ liệu về: Nhu cầu tổ chức, kế hoạch hiện tại và tương lai của tô chức, thay đổi lãnh đạo trong tương lai gắn, tắm quan trọng nơi lỗ chức trong đào tạo Sau quá trình trao dỗi dỏ, giảng viên sẽ có những nhậu dịnh rõ ràng, xác thực hơn trong tổ

chức đào tạo

‘Thue hién phin tich dau - eudi (Conduct Front-End Analysis) Kat quả của giai đoạn phân tích đầu - cuối nên là một đanh sách kiến thức va ky năng sẽ được giảng đạy trọng lâm trong quá trinh dio Iga cing voi tiêu chuẩn thực hiện cho

cụ thể hơn kết quá, một số lá mục đích cho toán bộ chương trinh học, xác định

năng lực mà người hành nghề thực hiện được

Xây dụng mục tiêu đảo tạo cụ thé Develop training objectives): Là xây dụng

mục tiêu cho môi mô-đun, hoặc cho tửng kỹ năng Đây là mục tiêu thực hiện cuối củng TPO (Ienninal Performance Objective) Mỗi một kỹ năng sẽ dược

đánh giá theo quy trinh và sản phẩm cuối cùng, của người học

Xác dịnh tiêu chỉ thành công, của đảo tao (Determine training success criteria): Các tiêu chí được xây đựng trên co sỡ phân tích nghề, từ đó xác định vị trí cụ

thể người hành nghề làm việc Các tiêu chỉ này được viết bằng thê kỹ năng, sau khi đã qua đảo tạo, thẻ ký năng có sẵn là để xác định tiêu chuẩn thành công của

đào tạo

Xem xét toàn bộ các giai doan (Reviews Rivise all phases): Nhóm điền phối xây

đựng chương trình sẽ thực hiện công việc hoàn thiện chương trình, luôn theo dõi

tiên trình xây đựng chương trình, cùng với chuyên gia nội dung và chuyên gia

23

¿ hội thảo mời

phương pháp thực hiện theo đúng quy trình Đẳng thời tổ chức

chuyên gia đóng góp ý kiến, thấm định và ban hành chương trình

Xây dựng công cụ dánh gid (Develop Evaiuation Toal): Bò công cụ dánh giá nhằm đánh giả năng lực thực hiện cho mỗi

trình thực hiện thông qua cáo tiêu e

năng Dó là bảng đánh giá quy đánh giá

Tổ chức đảo tạo (Organize the training) Bao gdm, sự giao tiếp, ngân quỹ, giá

cả, quyền lợi và sự thỏa thuận cho lợi ích của nhu câu

Thiết kế các hoại động giảng dạy (Design Intructional Activities) Thiet ké bai giảng nên xây dựng cho mỗi kỹ năng, Mỗi thế kỹ năng sẽ dược đánh giả Tất cả các hoạt động nên theo trình tự cho hiệu quả học

Xây dựng tài liệu giảng dạy (2esign intructional Materials) Tất cá những tài liệu hướng dẫn phải được chuẩn bị có chất lượng

Thu thập nguồn lực cho giảng đạy (Obiairt Intructional resources): Cac nguén lực gồm, chuyên gia nội dung chính, phim, video, sách, thiết bị phải được sắp xếp đủ thời gian

Tiển hành dào tạo (Conduot the training): Để chứng tình việc xây dựng trỗ nên

thiết thực,

Hướng dân đảo tạo tiếp tục (Conduct traiming follow-up): Một chương trình đào

†ạo có ý nghĩa khi nó mang đặc trưng lắp ghép và phát triển Người học được lựa

chọn phương thức và thời giản học lập thích hợp Đồng thời họ có thể tham gia vảo các khóa bởi đưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề trong lãnh vục chuyền môn

Danh gia qua trinh dio tao (Uivaluate the training): Danh giá quả trình đáo tạo làm căn cứ bố sung, điều chỉnh chương trình đào tạo Đánh giá chương trình đảo tạo nhằm dưa ra hưởng cái thiện chương trình và dễ xuất bồi dưỡng nâng cao năng lực đảo tạo Dánh giá đào tạo theo quy trinh thực hiện các kỹ năng cửa

chương trinh

24

433 Mô hình hệ thống xây dựng chương trình giảng dạy SCID (The Systematic Curriculum & Instructional Development)

Mô hình này do Robert E Norton thuộc Trung tâm giáo dục và đảo tạo

việc làm, Trường Đại học Bang OHIO xây dựng

Mô hình gồm 6 giai đoạn như sau:

* Giai đoạn 1: Giai đoạn phân tích chương trinh (Curriculum Analysis)g6m 6 thành tố

%4 Thành tổ thứ nhất: Phân tích nhu cầu, trong đó các nhu cầu thực sự

phải được xác định

+ Thành tổ thứ hai: Phân tích nghề nên sử dụng phương pháp DACUM

4 Thành tổ thứ ba: Kiểm tra công việc phân tích, việc kiểm tra này cỏ

thể mở rộng trong phân tích nghe, voi cỡ mẫu phỏng vân từ một đến

100 hoặc hơn 100 công nhân lành nghẻ, điều này cung cấp phương tiên đánh giá vẻ tâm quan trọng va độ khó của của môi công việc, thu thập được các thông tin có giá trị về nghẻ cần phân tích

Với các thông tin đã thu thập được, rất dễ dảng lựa chọn được công việc đẻ

đưa vào chương trình

+ Thành tổ thứ tức Lựa chọn công việc đề đảo tạo trong chương trình

4 Thành tô thứ năm: Phân tích tiêu chuẩn công việc Thông tin được thu

thập trong bước nảy cực kỳ quan trọng trong việc xác định các bước

và các quyết định vẻ thực hiện công việc, kiến thức, tiêu chuẩn nghẻ

& Thành tổ thứ sáu: Phân tích công việc trình bảy đây là kỹ thuật phỏng

van va quan sát các công nhân lành nghề khi họ thực hiện công việc

của ho

25

A4: Lựa chọn A 5: Tiến hành A 6: Tiền hảnh

công việc đảo phân tích tiêu phân tích vẫn đáp

chuẩn công việc công việc

THỰC HIỆN

D1: Thực 3: Tiên

thi kế hoạch hành đánh

E1: Đánh E2: Phân tích E3: Hiệu chinh

giá tổng thẻ thong tin thu hoạt động

thập được

Sơ đồ 4: Sơ đỏ SCID (The systemati Curriculum & Instructional

Development) ciia Trung tam giáo dục và đảo tạo việc lam tai

“ The Ohio State University”.

~ Giai đoạn 2: Tiuết kế chương trình giảng dạy (Curricuhen Design)

Giai đoạn nảy gồm 4 thành tố, đựa trên các thông tín đã thu thập ở giai đoạn một

Thành tố tứ nhất, xác định hướng tiếp cận đào tạo trong chương trình, điều

quan trọng là loại chương trình giảng day nào cản phải xây dựng Thành tố thứ

bai, là xây dựng các mục tiêu học tập cho mỗi công việc hay nhóm công việc

Thành tô thứ ba, là xây dựng tiêu chuân đo lường mức độ hoàn thành công việc Thành tâ thứ tục, là lập kế hoạch đào tạo, kế hoạch này phát dược lập ruột cach chỉ tiết và đề cập đến nhiều khía cạnh

"= Giai doan 3: Xay dung hudng din (instructional development)

Bao gém 4 thành tế, thường được sử đụng cho các chương trình giảng dạy dựa trên năng hie hoặc dụa trên thành tích công việc ƒhành tổ thứ nhất là xây dựng bằng mô là nắng lực, Thành tổ thứ hai, là xây dựng cáo hướng dẫn học tập hoặc

và xem xét lại tải liệu, bước này ri quang trọng cần đầu Lư nhiều về kinh lé và thời gian đẻ diểu chỉnh và cải tiến những diễm cần thay dối

= Giai doam 4: Thuc hién dio tao (Traimng Implementation)

Gém 4 bute: Bude Ur nbdit, bil dau bằng viée thue hién kế hoạch đáo tạo đã

được xây dựng ở giai doan thiét ké Bude thir hai, sau khi thir nghiém 1a viée tién hanh dao tạo Bước Ủứ ba là, tiên hành đánh giá định hình Bước cuối cùng là Tuu hd so dao tao

* Gini doam S$: Danh gid chuong trinh/Program Hvaluation)

Ở giai đoạn cuỗi cùng này, sau khi đảnh giá sơ bộ đã hoàn tật, Bước Thứ nhất

là, đánh giá tổng thể dễ thu thấp các số liêu sổ dụng cho việc duy trì hay cải tiến chuong trinh dio tgo {Jur hai ld, phân tích vả Ìý giải những thông tin thu thập sẽ

giúp đưa ra các kiến nghị vẻ cãi tiên chương trình Bước cuối cùng trong giai đoạn

này là hiệu chỉnh những hoạt động Hoan tat giai đoạn đánh giả sẽ tạo ra dữ liệu về kết quả hoản thành công việc trong việc xây dựng bắt kỷ chương trình đảo tạo nào

Tom lại, qua việc trinh bay những mô hình xây dựng chương trình của các tác giả như trên, người nghiên cửu thây rằng các bước cân thiết đẻ xây dựng chương trình lả đi

từ bước phân tích đến bước cuối củng là đánh giá Cho nên người nghiên rút ra nhiệm

vu cơ bản và các bước cân thiết để xây dựng một chương trình đảo tạo nghề lả: khảo

sát thực trạng hoặc nhĩ: cầu, phương án xây dựng, thực hiện, kiêm tra và đánh giá

4.4 Qui trình xây dựng chương trình đào tạo nghề theo DACUM

từ những ý tưởng đó và chuyên những ý tưởng đó thành những vấn đề chính thức cho hoạt động xây dựng chương trình

28

Bước 2: Khẩu sát thực trạng nghề

‘Trude đây hoạt động xây dụng chương trình chú yếu phụ thuộc vảo năng lực của người xây dựng chương trình là một Giảng viên chuyên ngành thuộc lĩnh vực đão lạo nghề Người này số làm việc cùng lúc với hai vai trò: chuyên gia về nội đụng và chuyên gia về phương pháp Diễu gì sẽ xảy ra nếu người này không có thông tin từ giới sân xuất và doanh nghiệp Với phương phân tích nghé Dacum,

cơ sở dạy nghề, chính sách phát triển kinh tế xã hội của địa phương

- Két quả mong đợi: Tên nghệ, kha năng phát triển của nghề đang khảo sát,

thu cau tuyển đụng lao động

-_ Các hoạt động chính: Quan sắt nơi hành nghề, phỏng vẫn trực tiếp người

hảnh nghề tại nơi làm việc, thu thập hồng tin trên các phương tiện thông tin

đại chúng,

.Bước 3: Phân tích nghề

Có nhiều cách dé phản tích nghẻ, mỗi cách phân tích nghé khác nhau đưa ra một sẵn phẩm có mức độ chỉ tiết khác nhau Trong phan tích nghề theo phương, pháp DACUM công nhân lành nghệ là người có thể mỗ tá nghề của họ chính xác hơn bắt kỳ ai khác

- Afuục tiểu: “ Chụp” một bức hình toàn cảnh của một nghẻ tại thời diễm

xây dựng chương trinh

29

Thành phan tham giá: Từ 8=ề 12 thợ Tành nghề, thông loại viên Dacumn „ các chuyên gia về phương pháp xây dụng chương trình (quan sát viễn }

Dữ liệu cần Hnốt: Ma trận “nhiệm vụ- công việc” của một nghề đang,

khảo gái Kết quả mong dei: Danh mục nhiệm vụ và công việc của một nghề, đanh mục thiết bị và dung cụ phố biển của một nghề, các đặc điểm và yêu câu

đến với người hành nghề, mỗi quan tâm về sự phát triển của nghề nghiệp

trong tương lai

Các hoại động chính: Thông hoạt viên điều động thợ lành nghề phát biểu nhằm mô tả nghề

.Mưắc 4: 'Lhành lập nhóm xây dựng chương trình Sau khi Hội thâo phân tích nghề đã xây đựng được đành mục nhiệm vụ và công việc của nghề thể hiện thực trạng của nghề hiện hành, dễn giai doạn nay, tién trình xây đụng chương trình cần có thêm thành viên thuộc lĩnh vực chuyển môn

nghé dang khdo sat

ó thế quyết định nội địng chương trình nghề Các chuyên gia phương pháp chịu trách nhiệm về cách thức tiền hành, các chuyên gia chuyển để chịu trách nhiệm nội đung chương trình Hai thành phẩn này hình thành nên nhóm

xây dựng chương trình

Aục tiêu: Hình thành một tập thể chịu trách nhiệm trong suốt tiễn trình

xây đựng chương trình cho đến khi sản phẩm chương trình cuối cùng,

được các cơ sở đạy nghề chấp nhận

Thanh phan tham gia: Vit > 2 chuyên gia xây dựng chương trình, từ Ï

>> 2 chuyên gia chuyên để, những người chịu trách nhiệm chính nội dung chương trình, đại điện rự hành dạy nghề tĩnh, thành phá,

JĐ# liệu cần thiết: Biễu đỗ theo phân tích nghề Dacum, tiêu chuẫn lựa

chọn nhỏm cổ vẫn kỹ thuật

Kết quả mong dợi: Hình thành được nhóm xây dụng chương trình, những,

giả ban đầu vé nội dưng chuyên môn cúa biểu đồ phân tích nghề

Tự kiến nhóm cố vẫn kỹ thuật

30

-_ Các hoại động chỉnh: Thông qua các tiêu chiân lựa chọn thành viên nhóm cổ vẫn kỹ thuật, giới thiệu phương pháp tiếp cận xây dựng chương, trình theo module cho các chuyên gia chuyên đề

Bước 5: Hụp nhóm cô van ky thud Nhóm xây dựng chương trình không thê am tường các kỹ năng hành nghề như một chuyên gia lành nghề Trong tiền trình xây dựng chương trình nhóm xây dựng chương trình đã hơn một lần tiếp xúc, phông vẫn chuyên gia lành nghề về những gi he da tung lam trong khi hành nghề Ở một góc độ khác, trước khi bắt đầu quyết định việc xây đựng chuong trình rhững thông tin quan trọng về nghề nhằm định hướng raục tiêu đào tạo thật sự rất quan trọng Chỉnh vị thế, trong nhỏm xây dựng chương trinh cần một thành phần những người có thể cung cấp thông tin từ grới sẵn xuất và công nghiệp gợi là nhóm cố vận kỹ thuật

Thu thập thông tin quan trọng vá cần thiết từ giới sẵn xuất, doanh nghiệp nhằm góp phần biên soạn chương trình day nghề

- Thanh phan tham gia: Những Giảng viên đang trực tiếp giảng day, dai

- Két quả mong đợi: Triển vọng phát triển nghề được xây dựng chương

trình, tiêu chuẩn tuyển đụng lao động, định hướng xây dựng để cương thiết kế chương trình

-_ Các haạt động chính: Giới thiện quy trình xây đựng chương trình, ghỉ nhận thông tin lừ giới sân xuất

Bude 6: Thiết kế đề cương chương trình

Tiếu như biếu đổ phân tích nghề cung cấp cho chúng †a một cái nhìn tống

quan vẻ nghề trong thực tế sản xuất thì để cương chương trình mang lại một cảm nhận tương tự về tổng thể một chương trình đào tạo Nêu một hội thảo phản tích

phê được điền động đúng hướng sẻ có một biếu dé phân tích nghề giả trị trên 90%

31

Mội biểu đồ như vậy là cơ sử cho một cầu trúc chương trình đảo tạo nghệ phản ánh được thực tế sản xuất

-_ Ä/ục riêu: Thiết kế cầu trúc và để cương chương trình dạy nghẻ theo

module

-_ Thành phần: Chuyên gia chuyên đề, chuyên gia phương pháp

-_ Dữ liệu cần thiết: Biểu đô phần tích nghề,

iên bản cuộc họp nhóm cổ vấn kỹ thuật, các lải liệu chuyên môn của nghề

- Kết quả mong đợi: Đề cương chương trình dạy nghề bao gồm các thông,

tin như thông in chương trình, thông tì các mô địn, đánh muục các

công việc trong chương trình dạy nghề, các yêu cầu tối thiểu dễ tổ chức đảo Tạo

-_ Cáe hoạt động chính: Chuyên gia chuyên đề thiết kế chuyên môn cho

đề cương bộ chương trinh, chuyên gia vẻ phương pháp tư vẫn vẻ dịnh dang cau tric theo module

“Bước 7: Họp nhóm cỗ vẫn kỹ thuật lần 2 Cuộc họp lần 1 của nhỏm có vẫn kỹ thuật đã cung cấp những thông tin định hướng quan trọng cho việc xây đựng chương trình Mặc dù vậy, những thông tin từ

cuộc hợp trên chưa tập trung nhiều vào c

s văn để chuyên môn ruột chương

trinh day nghé Ở góc dộ của những giáo viên, trong môi trường dào tạo chuyên gia

chuyên đề có thế thiết kế đẻ cương chương trình với những thông tin phù hợp với

môi trường đào tạo Nhưng để có thể tiếp cặn được với sản xuất và định hướng mục tiểu cuối cùng là tiểu chuẩn của giới sản xuất, các cuộc họp với nhóm có vẫn kỹ thuật vẫn là nguồn cưng cấp thông tin quý giá

- Muc tiểu: Đông góp ý kiến về dé cương thiết kế chương trình dao tao nghề đang dược biền soạn

-_ Thành phầm tham gia: Di diện giới săn xuất, kinh đoanh, dịch vụ, đại diện gác tổ chức kiểm tra đánh giá kỹ năng nghề, đại diện phòng dạy nghề địa phương, các chuyên gia phương pháp

Dữ liệu cần tuất: Đề cương thiệt kế chương trình dio tao nghề đang

được biên soạn

Kết quả mang đợi: Ý kiên đóng góp của nhóm cỗ vẫn kỹ thuật về các

thành phần chính của chương trình day nghề như mục tiêu, thời lượng, cầu trúc và tên gọi các mô đưn, danh mục các công việc

Các hoạt động chính: Nhóm cỗ vận kỹ thuật đưa ra các ý kiên đóng góp

về đanh muc công việc trong từng mỗ đun, mục tiêu lừng mô đun

Bước 8: Thiết kế chỉ tiết Trong thực tế để cương chương trình rất cần thiết đối với giáo viên và bỗ phân quân lý dào tạo Đó là những thông tin cơ bản nhát dễ lập kế hoạch và kiểm tra tiên độ của một khóa học

Àđục tiểu: Thiêt kế chỉ tiết từng ru dun của bộ chương trình day nghé Thanh phan: Chuyên gia chuyên dẻ, chuyên gia phương pháp

Dữ liệu cân thiết: Câu trúc chương trình đã được nhỏm có vận kỹ thuật thông qua, các tài liêu chuyên môn

KẾT quá mong đợi: Câu trúc chi tiết bao gồm các thông tiì như thông tin

m6 din, mue tiéu thực hiện cuối củng của cồng việc, nội đưng bai tap

thực hành tổng hợp cuối phần hoặc mộ đưn, các kiến thức cân thiết và

những gợi ý về sư phạm, các yêu cầu tôi thiểu dễ tỏ chức đảo tạo

Các hoạt động chính: Chuyên gia về phương pháp tư vẫn về định dang

huyện gia chuyên để

nghi ‘ai liệu này sẽ hưởng dẫn cho giáo viên cách phân tích một công việc thành mét quy trình thực hiện gồm nhiều bước cụ thế để thực hiện hoàn chỉnh một công

33

việc Tải liệu này còn giúp cho người học nghệ tham khảo khi thực hành trong khỏa

học và hảnh nghề trong tương lai Chính vì hiệu quả đó mã giai đoạn nay tốn rất

hiển thời gian của tiễn trình xây dụng chương trình và công sức của người biến

Các hoạt dộng chính: Chuyên gia về phương pháp tư vận vẻ phương pháp phân tích một công việc để viết phiếu hướng dẫn thục hiện Chuyên gia chuyên để biên soạn toàn bộ nội dung chỉ tiết của tài liệu

Bước 10: Tễ chức hội thảo sơ kết

Trong tiễn trình xây đựng chương trình nhất thiết phải có sự tham gia trực tiếp

tính khả khi của bộ chương trình Vị vậy phải tổ chức hội thao so ket

-ụe tiêu: Thu thập thông tín của các giáo viên giảng dạy vẻ bản tháo chỉ tiết của chương trình

Thành phần tham gia Giáo viền trực tiếp giảng dạy, chuyền gia về phương pháp, chuyên gia chuyên để

Dữ liệu cẩn thất: Bân thảo của tết bộ chương trình dạy nghề theo module

Kết quả mong đợi: Ý kiên đông góp của các giáo viên trực tiếp giăng dạy

về bản thảo chỉ tiết của bộ chương trình, các thông tìn về thực trạng giảng dạy tại các trường, các cơ sở, các trung tam day nghề

34

-_ Các hoạt động chính: Giới thiệu liên trình xây đựng chương trình theo module vả sản phẩm, các giáo viên chia thánh các nhóm nghề chuyên

môn để đóng góp ý kiến cụ thẻ vào bản thảo chương trình

Bước 11: Hoan tit san phẩm Múc độ tin cậy của thông tin từ hội thảo sơ kết phụ thuộc nhiều vào trình độ chuyên môn và kinh nghiệm giảng dạy của các giáo viên Thông thường các ý kiến Tây rất có giá trị chuyên môn trong lĩnh vực đạy nghề và giúp bộ chương trình liếp cận được với thực tế giảng dạy của giáo viên Vi vậy, cần thận trọng xem xét khi triệu chính nội dụng chương trình

~ ke tiêu: Hoàn chỉnh các thông tin chỉ tiết trong bộ chương trình

-_ Thành phần tham gia: Chuyén gia chuyên đề, chuyên gia phương pháp, giáo viên dạy nghề

-_ J# liệu cân thiết: Săn phẩm bộ hưởng dẫn chương trình

-_ Kết quả mong đợi: Bộ chương trình hoàn chỉnh

-_ Các hoạt động chính: Nhóm xây dựng chương trình tổng hợp các ý kiến đóng góp của các giáo viễn trong hội tháo sơ kết và đánh giá mức độ sử dung cac théng tin

Bước 12: Thâm định

Khi sân phẩm là bộ hướng dẫn chương trình được khách hàng là các giáo

viên chấp nhận với những ý kiến đánh giá tích cực thì xem như giá trị sử đụng của

nó được đánh giá tốt Tuy nhiên ở cấp độ vĩ mô tỉnh pháp lý của bộ chương trình phải được xác dịnh ớ một mức dộ nhất định

- Adyc tiéu: Thâm định sân phẩm bộ hướng dan chương trinh

- Thanh phan tham gia: Tit 496 gido viên giỗi của một nghề tham gia vào tiểu ban chuyền môn của hội đồng thâm định quốc gia

-_ Đữ liệu cần thiết: Sản phẩm bộ hướng dẫn chương trình

- Kết quả mong đợi: Ý kiên dong góp của tiểu ban chuyên môn, quyết dinh thông qua sản phẩm vả ban hành

33

-_ Các hoại động chính: Nhôm xây đụng chương tình giới thiệu phương pháp tiếp cận và cầu trúc chỉ tiết của bộ chương trình, hội đẳng thấm định

họp thành các tiếu ban chuyên món đề đánh giá toàn bộ chương trình và

biểu quyết thông qua

Bước 13: TỔ chức hội thảo giới thiệu Với tiễn trình xây dựng chương trình như trên, sản phẩm là bộ chương trình với rất nhiều thông tìm Vì vậy cản phải tổ chức hội thảo giới thiêu để hướng din cho các cơ sở dạy nghề, các giáo viên dạy nghề cách sử dụng hiệu quả

bộ chương trình

- Mue tiêu: Giỏi thiệu bộ hướng dẫn chương trình

-_ Thành phẩn tham gia: Nhóm xây dựng chương trình, cản bộ quần lý và giáo viên các trung tâm đạy nghề, nhóm cô vẫn kỹ thuật, đại điện phòng, dạy nghề

-_ Đ# liệu cần thiết: Bộ hướng din chương trình đã được thấm định

- Kết quả mong đại: bộ hướng dân chương trình được các trung tam day nghề đỏn nhận

-_ Các hoạt động chính:Giỏi thiện phương pháp tiếp cận và sản phẩm của

tiên Irình xây dựng chương trình đào tạo nghệ theo TDacum

Như vậy, khi xây đựng chương trình cho dễ tài nảy, người nghiên cửu tiếp cân

theo quy trình của Dự án SVTC vì quy trình này đã được chuyên giao cho hệ thống,

day nghé cu thé, sal Hiực với đều kiện thực tế tại Việt Nam Do đó, trong để lài này

gười nghiền dã sử dụng và vận dụng quy trình xây dựng chương tính của Lhự án

SVTC để tiên hành xây dựng chương trình đào tạo nghệ Sửa chữa xe gắn máy, mô dun “ Sửa chữa hệ thống phưm xăng điện Lử” lại truimg TCN KTCN HUNG

VƯƠNG

4.5 Qui trình xây dựng chương trình đào tạo nghề Sửa chữa xe gắn máy, mô

dun “Sửa chữa hệ thống phun xăng điện tử”

Qua quả trình nghiên cứu các mô hình xây đựng chương trính vá quy trình xây dựng chương trình đào tạo của dự ân SVTC, tác giả nhận thây quy trình xây

36

dựng chương trình đảo tạo nghề của du an SVTC là rát khoa học và phù hợp với tình hình thực tế của các cơ sở đảo tạo uy nhién, do điều kiện han hẹp về thởi

gian cũng như kinh phi để thục hiện toàn bộ tiên trình nên khi vận đụng quy trình

xây dựng chương Irình cửa dự án SVTƠ vào việc xây dựng chương trình đảo lao nghệ Sửa chữa xe gắn máy, mô đun “Sửa chủa hệ thông phun xăng điện tử”, tác giả

đã không sử dụng một số bước như đội rhảo sơ kết, tô chức hội thão giới thiệu

Chính vì vậy, trong để tài này, Lac giả đã dưa ra các bước cần thiết đễ xây dựng, chương trinh đào tạo nghề “Sửa chữa xe gắn máy”, mô đun “ Sửa chữa hệ thông phụn xăng điện lử” lại trường TƠN KTƠN Hùng Vương như sau:

Se dé 6 : Quy trình xây dựng chương trình dao tao nghề “Sữa chữa xe gắn máy”,

mô dun “Sửa chữa hệ thống phun xăng điện tử”

TIỂU KÉT CHƯƠNG 1

Nên kinh tế nước ta đang dân từng bước chuyến địch sang nên kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đang rất cần một lực lượng lao động có kiến thức, kỹ năng nghề mới cỏ thể đáp ứng được yêu cầu phải triển của đất nước Trước bội cảnh đỏ, giáo dục nghề nghiệp của nước te đang chuyển sang một giai đoạn mới, với mục tiêu là dào tạo nguồn nhân lực có năng lực hành nghề, với những kỹ năng tương xứng với trinh độ lao động, có khả răng tìm vide làm, tự tạo việc lãm để trổ thành lực lượng lao động, nòng cót trong xã hội Vì vậy, vẫn dễ dặt ra dối với dội ngũ quản ly chương trinh giáo dục nghề nghiệp hay những người làm công tác xây dung chương trình đào tạo nghề hiên nay phải đáp mg được những mục tiêu đã để ra, làm thế nao để xây dựng, được chương trình đào tạo có chất lượng, phủ hợp với yêu cầu của thị trường lao

động nhằm giúp người học có thế hòa nhập vào cuộc sống với kiến ¿hức và kỹ

năng đã duce trang bi, dé ho có khả năng tiếp cận được với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, của công nghệ và đáp ứng được yêu cầu ngảy càng cao của nghề nghiệp

Khi xây đụng chương trình đảo tạo nghề theo “phương pháp Dacum”, người nghiên cứu đã tiếp cận một số vấn đẻ dễ làm cơ sở cho luận văn nghiên cửu thư sau:

- Thứ nhất, người nghiên cửu đã tham khảo và kế thừa một số mô hình đảo Lao nghề của các tác giả trên thể giới đẻ rút ra cách thức tiền hành xây đựng một

chương trình đào tạo nghề phù hợp với nhu cầu, nguồn lực của nhà trường

Từ dó tiên hành khảo sát thưc trạng , nhu câu, phân tích, xây dựng, thực hiện, kiểm tra và đánh giá

~_ Thứ hai, người nghiên cứu xây đựng chương trình đào tạo nghề theo hướng, tiếp cận mục tiêu, cơi mục tiêu dào tạo là tiếu chỉ dễ lựa chọn nội dung đào tạo, cách thức thực hiện và đánh giá kết quả đào tạo, mục tiêu dạy học cing

là tiêu chuẩn đế đánh giá kết quả học tập Từ đó định ra phương pháp tiền

38