Luận văn thạc sĩ nghiên cứu xác Định giá bán Điện các nguồn phát Điện truyền thống tại việt nam trong thị trường Điện canh tranh

Tuân văn thạc sĩ kỹ that Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội MỞ ĐẦU Thị trường điện TTD la xu hung phát triễn tất yêu của nhiều nước trên thể giới, TTĐ hình thành đảm bảo khai thác tôi ưu

Trang 1

+uận văn thạc sĩ kỸ thuật Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội

DANH MUC CAC KY HIBU, CAC TU VIET TAT

DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ

MÔ ĐA aenenenaenrnnnsetonmn JỀGHEINGH.094G/001210U029A009000010004 9

1.2.2 Thủy điện 222220221eeeeeaeeerrserrceuco.T2 1.2.3.Điện hạt nhân =—

1.2.4 Điện sản xuất từ nguồn năng lượng tái tạo khác 14

1:4:PHân phối điện:.o.eenoeoneoassao kik030x40idiA3/a0000pdlofidginttrloandtanneesuooTIE

THỊ TRƯỜNG ĐIỆN Ở VIỆT NAM Baigtainlosogtoginllossaguai[MSI

2.1.Mục tiêu hình thành thị trường điện -2-:552 222cc 16 2.1.1.Tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh trong Tu nh điện 16

Trang 2

Tuân văn thạc sĩ kŸ thuật Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội

2.2.Quan điểm xây dựng và phát triển thị trường điện tại Việt Nam 7

2.2.1 Xây dựng thị trường điện phủ hợp với mục tiêu cải tổ của Chỉnh phủ 17

2.2.3 Phat trien thị trường điện đảm bão ồn định 18 2.3.Lộ trình phát triển thị trường điện tại Việt Nam 18 2.3.1 Giai đoạn phát triên thị trường điện tại Việt Nam 18

2.3.2.Thị trường phát điện cạnh tranh tại Việt Nam . 2Í 2.3.2.1.Thị trường phát điện cạnh tranh thí điểm nội bộ EVN 2 2.3.2.2.Thị trường phát điện cạnh tranh hoàn chỉnh tiện ace 24

2.3.3.Thị trường bản buôn điện cạnh tranh tại Việt Nam

2.3.3.1.Thị trường bán buôn điện cạnh tranh thí điểm 28

2.3.3.2.Thị trường bán buôn điện cạnh tranh hoàn chỉnh 3Ö

2.3.4.Thị trường bản lẻ điện cạnh tranh tại Việt Nam - -‹-. 32

2.3.4.1.Thị trường bán lẻ điện cạnh tranh thí điểm Aseaseoar 327

2.3.4.2.Thị trường bán lẻ điện cạnh tranh hoản chỉnh BA

TRONG THI TRUONG DIEN G VIET NAM 1905008188 šaa3

3.10) Các nguyên tắc cơ bản khi xây dựng biểu giá điện sãtufd8sSEfntbrusavsuÖf'

3:12 Các KHÁI GHEE BAI ss xcceimssercorsciurnnsrasseravieensnvecanverniiorsnecanvesnuosorausene DT,

3.2 Phuong pháp xây dựng khung giả phát điện 2-39

3.2.2.Phương pháp xây dựng khung giá phát điện công nghệ cho Nhà máy

điện chuẩn Dea es acs aca k80104886/2111u8006cg38 40

Trang 3

3.2.3 Phương pháp xây dựng giá cổ định công nghệ bình quân của Nhà

3.2.4 Phuong phap xac dinh gia bi công nghệ của Nhà máy điện chuẩn

3.2.5.Phương pháp xây dựng khung giá phát điện cho nhà máy thuỷ điện 46

3.3 Phương pháp xác định gia dam phan hop đồng mua bán điện cho nhả

MAY điỆn HỚI 522262232 12112112211121121 21.111 re "¬— AT 3.3.1.Nguyên tắc xác định gia đàm phản hợp đồng mua bán điện 47

3.3.2 Phương pháp xác định giá đảm phán hợp đồng mua bản điện của nhà

3.3.3.Phương pháp xây dựng giá đàm giấu của nhả máy ae điệN e.o e54 3.4 Phương pháp xác định giá phát điện theo từng năm của hợp đồng mua

3.4.1 Nguyên tắc xác định giá phát điện theo từng năm của hợp đồng mua bán

3.4.2 Nguyễn tắc điều chỉnh giá #phĩa điện từng năm trong = ding mua ban

3.4.3.Phương pháp xác định giá phát điện của nhà máy nhiệt điện theo từng

3.4.4.Phương pháp xác định giá phát điện của nhà máy thủy điện mới theo

từng năm của hợp đồng mua bán điện 22cccsscess cc T 3.4.5.Phương pháp chuyên đôi giả phát điện của nhả máy nhiệt điện hiện có

dé ap dung cho hợp đồng mua bản điện trong Thị trường phát điện cạnh tranh 62

Trang 4

4.1.Tỉnh toán giá điện của nhà máy Nhiệt điện Hải Phòng 1 65

4.1.1.Các thông số kỹ thuật và tài chính của nhà máy

4.2.Tỉnh toán giá điện của nhà máy Thủy điện Hương Son „78 4.2.1.Các thông số kỹ thuật vả tải chính của nhà máy -22- TỂ

KET LUAN VA KIEN NGHD o.o 00ccccsccsssssssesssssssnnseterrssnssnseierssensnnseneerses 84

Sei AE ava scvcvecercvewesessevscenureunovsinncansuncasecostivswunsnessann cen anavescze OS

CAC THONG SO DUOC SU DUNG CHO TINH TOAN GIA PHAT BIEN 89

Trang 5

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xi cam đoan luận văn này là công trinh nghiên cứu của riêng cả nhân

tôi Nội dung luận văn cỏ tham khảo, sử dụng nhiều nguồn tài liệu, số liệu theo

danh mục tài liệu tham khảo Từ đó vận dụng các kiên thức đã được học và tiếp thu

từ thực tế dé hoàn thành công trình này, không sao chép của bất kỳ luận văn nảo trước đó

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm vẻ nội dung của luận văn này

Hà Nội Ngày Tháng Năm 2016

Trần Đăng Phúc

Khóa: CH 2013-2015

Trang 6

LỜI CẢM ƠN

Trong thời gian hoàn thành chương trình cao học và thực hiện luận văn nảy,

tôi có nhận được sự hướng dẫn, giúp đỡ và góp ý nhiệt tình của các qui thầy cô

trường Đại học Bách Khoa Hà Nội Tôi xin chân thành cảm ơn đến quí thây cô

trường Đại học Bách Khoa Hà Nôi, đặc biệt la nhimg thay cô đã tân tỉnh dạy bảo

cho tôi suốt thời gian học tập tại trường

Tôi xin gửi lời biết ơn sâu sac dén thay PGS.TS Tran Bach da danh rat nhiều

thời gian và tâm huyết hướng dẫn nghiên cửu và tận tỉnh chỉ bảo giúp tôi hoàn

thành luận văn tôt nghiệp này

Mặc dù tôi đã cô gắng hoàn thiên luận văn bằng tật cã sự nhiệt tỉnh và năng lực của mình, tuy nhiên do hạn hẹp về thời gian nên bài viết của tôi không thể tránh

khỏi những thiếu sót, tôi rat mong nhận được những đóng góp quỷ báu của qui thầy

cỗ và các bạn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội Ngày Tháng Năm 2016

Tac gia

Trần Đăng Phúc

Trang 7

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC TỪ VIET TAT

7 BOT Xây dựng - Vận hành - chuyển giao

1S NPT ‘Tong công ty Truyền tải điện Quốc gia

16 SCADA Hệ thông điều khiên giảm sát và thu thập

Trang 8

Tuân văn thạc sĩ kỹ tÌmật Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội

Trang 9

Tuân văn thạc sĩ kỹ that Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội

MỞ ĐẦU Thị trường điện (TTD) la xu hung phát triễn tất yêu của nhiều nước trên thể

giới, TTĐ hình thành đảm bảo khai thác tôi ưu mọi nguồn lực, đáp ứng nhu cầu điện năng cho phát triển kinh tế - xã hội với chất lượng ổn định, an toàn và kinh tế,

góp phần đảm bảo quốc phòng, an ninh và an ninh năng lượng quốc gia

Thị trường điện Việt Nam hiện đang ở giai đoạn cơ câu, loại bỏ dân sự độc quyền của EVN trong khâu phát điện và khuyên khích các nhà đầu tư tư nhân tham

gia để tạo ra một thị trường điện cạnh tranh thực sự:

Với bối cảnh cùng các lý do trên việc “Nghiên cứu xác định giá bản điện

các nguồn phát điện truyền thống tai Viet Nam trong thị trường điện cạnh

tranh” là một trong các điều kiện tiền đề hình thành trị trưởng điện cạnh tranh hoàn

chỉnh và phát triển thị trường điện lên các cấp đô cao hơn

Mục đích nghiên cứu và ý nghĩa khoa học thực tiễn:

Nghiên cứu các phương pháp tỉnh giá phát điên đối với các nhà máy điện

truyền thông trong thị trường phát điện cạnh tranh nhằm giải quyết khâu định giá

phát điện cho từng loại nhà máy để từ đỏ hỗ trợ công tác đàm phán các hợp đồng

mua bản điện gia đơn vị phát với đơn vị mua điện

Vấn đề cần giải quyết:

Đưa ra phương pháp xác định khung giá của các loại nguồn phát điện truyền

thông ở Việt Nam cho giai đoạn thị trường phát điện cạnh tranh trong hợp đồng

mua bản điện

Nội dung luận văn bao gồm:

Chương 1: Tổng quan hệ thông điện Việt Nam

Chương 2: Lô trình hình thành và phát triển thị trường điện ở Việt Nam

Chiong 3: Phương pháp xác định giá phát điện trong Thị trường điện ở Việt

Nam

Chương 4 Ap dung tinh toan gia ban điện của một số nhà máy điện trong

giai đoạn hiện nay

Trân Đăng Phúc — 13BKTDHTĐ 9 Khóa học: 2013-2015

Trang 10

CHƯƠNG 1

TONG QUAN HE THONG DIEN VIET NAM

Nhu cầu điện năng của Việt Nam đã tăng nhanh chóng khiến nguồn cung đã

có nhiều khó khăn để đáp ứng mức tăng của nhu cầu Trong năm 2000, công suât

lắp đặt chỉ tầm 6.450 MW vả tổng sản lượng chỉ là 26,5 tỷ kWh Sau hơn một thập

kỷ, công suất đã tăng vọt lên đến 26.475 MW (tăng 4,1 lần) và sản lượng đạt 117,8

tỷ kWh (tăng 4,4 lần) năm 2012 Ngành Điện Việt Nam phát triển theo Quy hoạch

điện Quốc Gia VII cho giai đoạn 2011-2020 vả tầm nhìn đến năm 2030 Theo đó,

ngành Điện sẽ tăng trưởng 12,1%/ năm trong trưởng hợp tăng trưởng thập vả

13,4%/ năm trường hợp tăng trưởng trung bình hoặc 16,1%/ năm theo trường hợp

tăng trưởng cao Nhiệt điện than sẽ là nguồn phát điện chính

1.1 Cấu trúc ngành điện

Ngành Điện Việt Nam được quản lý theo chiều dọc và được quy định chặt

chẽ bởi Chính phủ Cụ thể, Chính phủ sở hữu vả kiểm soát lĩnh vực điện trong khi

Bộ Công nghiệp và Thương mại (MOIT) hỗ trợ Chính phủ trong trong việc lên kế

hoạch phát triển ngành, quản lý thi trưởng, các vân đề đầu tư nhà máy điện Dưới sự

quản lý của MOIT là Tống cục Năng lượng (DGE) và Cục Điều tiết Điện lực Việt

Nam (ERAV) DGE có trách nhiêm lập kế hoạch điện và chính sách quản lý nhưng

không quản lý về các hoạt động vận hành hàng ngày ERAV là cơ quan quản lý có trách nhiệm thiết lập vả giám sát hoạt đông của thi trường điên quy hoạch điện, giả

ban va cap giây phép EVN đóng vai trò của công ty tiện ích nhà nước và bao cio

trực tiếp Thủ tưởng Chỉnh phủ

Trang 11

Tuân văn thạc sĩ kỹ mật Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội

Môt số đặc điểm của nhà máy nhiệt điện:

s - Hầu hết điện năng sản xuât ra phải được phát lên lưới điện cao áp

¢ Tinh linh hoạt trong vân hành kém, thời gian khởi động chậm (6 — 8 giờ mới

đạt công suất tôi đa), điều chỉnh công suất khỏ, khi giảm công suât đôt ngột phải thải hơi nước ra ngoài, vửa mật năng lượng vừa mat nude

«_ Chỉ phí khởi động của nhiều loại hình nhà mảy nhiệt điện rất cao, điển hình

như nhà máy tua-bin khi

Trang 12

«Tiêu thụ nhiều nhiên liêu, chỉ phí thu mua, vận chuyển nhiên liệu cao và thường chịu ảnh hưởng của giá nhiên liệu trên Thể giới, do đó giá thành

thưởng cao và không ồn định

«_ Việc đốt nhiên liệu ít nhiều gây ra khói thải làm ô nhiễm môi trường, đặc

biệt là các nhả máy nhiệt điện chạy than

« _ Hiệu suất thâp, chỉ đạt 30 - 40% đổi với nhà máy nhiệt điện ngưng hơi (toàn

bộ hơi dùng sản xuất điện năng) và 60 - 70% đổi với nhà máy nhiệt điện

trích hơi (một phần năng lượng của hơi được sử đụng vào mục đích công

nghiệp và sinh hoạt)

Đến năm 2013, tổng công suât nhiệt điện nước ta là 15.539 MW, trong đỏ cơ

câu theo nguồn nhiên liệu than, đâu, khí lần lượt là 45%, 7% và 48% Các nhà máy nhiệt điên chạy dầu chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ va sé không được tiếp tục phát triển nguồn trong tương lai đo nhược điểm vẻ chỉ phí vận hành cao, hiệu quả hoạt động

thấp, ô nhiễm môi trường Trong khi đó nhờ nhiều lợi thẻ trong vận hành và xây

đựng, các nha may nhiệt điện than sẽ được ưu tiên phát triển, vượt qua khi trở thành

nguon nhiệt điện chủ lực trong cơ câu điện quốc gia (chiếm đến 81% cơ câu nhiệt

điện)

1.22 Thủy điện

Một số ưu điểm nồi bật của nhà máy thủy điện

® Thủy điện là một loại năng lượng tải tạo, sử dụng nguồn nãng lượng sạch

của đòng nước nên ít gây ô nhiễm môi trường

« _ Thiết bị tương đổi đơn giản, gần như hoàn toàn tự động

s_ Sô nhân công vân hành ít (chỉ khoảng 1⁄20 nhả máy nhiệt điên củng công suât)

Trấn Đăng Phúc — 13BKTDHTĐ 12 Khóa học: 2013-2015

Trang 13

« _ Thời gian nhận tải của nhà máy điện rất nhanh (chỉ khoảng 3 - 5 phút, tùy thuộc vào nguồn nước, không tổn thời gian khởi động như nhiệt điện) do đó

có thể đảm nhận phân phụ tải biển đông trong ngày rât tot

®- Một số nhà máy máy thủy điện ngoài chức năng sản xuất điện còn đóng góp vai trò quan trọng trong việc chồng lũ, cấp nước,

Năm 2013, sản lượng thủy điện đạt 58.6 tỷ kWh, chiếm 45,8% tổng sán lượng Năm 2014, sản lượng thủy điện đạt khoảng 62,5 tỷ kWh, tương đương

44,4% tổng sản lượng, trong đó sản lượng đền từ hệ thông sông Đà chiêm 27,8%,

sông Đồng Nai 15,9%, sông Sê San khoảng 14,1% Nêu tính thêm khoảng 10% của

thủy điện nhỏ thi tiêm năng kinh tế - kỹ thuật của thủy điện Việt Nam la 75,26 ty

kWh, dat 94% tiém ning kinh té - kỹ thuật (Sở đĩ không đạt được 100% là do phải

tránh ngập đất tôi đa, nhiều dòng sông không được xây dựng thủy điện như sông

Thao, dòng chính sông Lô, sông Trà Khúc, hoặc phải chia nhỏ thành bậc thang như Huội Quảng và Bản Chát, An Khê và Kanak Theo quy hoạch điện VII, Việt

Nam sẽ khai thác hết các nguồn thủy điện ở dạng tiểm năng kinh tẻ - kỹ thuật vào

năm 2018 với tổng công suất khoảng 17.400 MW, sau đỏ sẽ xây dựng thủy điện

tích năng

1.2.3 Điện hạt nhân

Điện hạt nhân được biết đến là loại năng lượng chi phí hợp lý, đô tin cậy và

hiệu suất hoạt động cao nhưng lại không phát thải khí nhà kinh nhiều như các nhà máy nhiệt điện Do đỏ theo nhiều nghiên cứu, nhà máy điện hạt nhân la một phương thức hợp ly dé đa dang hóa nguồn phát điện cũng như giảm áp lực cung ứng điện của hệ thông điện Việt Nam trong tương lai Theo quy hoạch điện VII, Việt Nam đã

có kế hoạch sẽ đưa nhà máy điện hạt nhân đầu tiên đi vào hoạt động ở năm 2020

với công suất đạt 975 MW và nâng công suất nguồn điện này lên khoảng 10.700

MW vào năm 2030,

Trang 14

Theo du kiến, mỗi năm sẽ có 1 lò phản ứng hạt nhân được triển khai đưa vào

vận hành ở tỉnh Ninh Thuận liên tục trong § năm 2020 - 2027 Tuy nhiên, do

vướng mắc vẻ vẫn đề công nghệ, nguồn tải trợ cũng như khỏ khăn trong đảo tạo đôi

ngũ nhân lực, Chính phủ đã tri hoãn kế hoạch này thêm 4 năm nữa

1.2.4 Điện sản xuất từ nguồn năng lượng tái tạo khác

Năng lượng tải tạo chưa được áp dụng rộng rãi cho phát triển điện năng ở

nước ta Trong 30.597 MW tổng công suất nguồn điện năm 2013, chỉ cỏ 1.722 MW

đến từ các nhà máy điện sử dụng năng lượng tái tao 03 loại năng lượng tải tạo được

sử dụng chính để sản xuất điện năng tại Việt Nam là thủy điện nhỏ (chiếm đến

92,3% tỏng công suât điện tái tạo), điện gió (3%) và điện từ năng lượng sinh khỏi

(4.7%)

Chỉ 0,4% tổng sản lượng điện cả nước đến từ điện giỏ và điện sinh khối Hau

hết các nhà máy điện sinh khối lả từ các nhà máy mia đường ở miền Trung, Tây Nguyên và chủ yếu để phục vụ trực tiếp cho hoạt động sản xuất kinh doanh, chỉ một

số it được nỗi lưởi và ban cho EVN

13 Truyền tải điện

Điện được truyền qua đường day 500 KV, 220 KV va 110 KV, đưởi sự kiểm soát của tổng công ty truyền tải điện quốc gia trực thuộc EVN Tổng công ty này

hoạt động dưới hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn và dưới sự quản lý cia EVN

với bên công ty con, bao gồm các công ty truyền tải điện (NTP) số 1, 2, 3, 4 Các công ty nảy quản lý mạng lưới điện ở miền Bắc, miền Nam va mién Trung Bên

cạnh đó, Việt Nam cỏ đường dây điện trung thể từ 6kV đến 35kV kiểm soát bởi các

công ty truyền tải điện địa phương

1⁄4 Phân phối điện

EVN quan ly 100% khâu phân phổi điện thông qua năm công ty con, cụ thé

là Công ty điện Miễn Bắc, Công ty Điện lực miễn Nam, Công ty Điện lực miễn

Trung, Cong ty Điện lực Hà Nội và Công ty Điện lực TP Hồ Chí Minh EVN đang

Trang 15

có kế hoạch chuyển đổi các công ty nảy thành công ty TNHH một thành viên để

tăng hiệu quả hoạt động

Trang 16

CHƯƠNG 2

LỘ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHAT TRIEN

THỊ TRƯỜNG ĐIỆN Ở VIỆT NAM

21 Mục tiêu hình thành thị trường điện

2.1.1 Tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh trong khâu phát điện

Tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh trong khâu phát điện nhằm giảm chỉ phí và nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của các Nhà máy điện

Thông qua hoạt động của thị trưởng điện, quy luật cung cầu vả cạnh tranh trong khâu phát điện sẽ được phản ánh thực chất hơn Trong cơ chẻ thị trưởng điện

người sản xuât và cung cấp điện phải quan tâm đúng mức đền đầu tư phát triển và

nâng cao hiệu quả vận hành nhằm mục tiêu giảm chỉ phí nâng cao khả nãng cạnh

tranh của Nhà máy điện

2.1.2 Tạo ra môi trường hấp dẫn và khuyến khích các nhà đầu tư tham gia

vào lĩnh vực phát điện

Với tốc độ phát triển của phụ tải ở mức 13-15% năm ngành điện sẽ phải đầu

tư trong vòng 5-7 năm tới một khôi lượng bằng 50 năm trước đây công lại Đây là

một áp lực rất lớn về tải chính mà các nước đang phát triển buộc phải đổi mặt trong

giai đoạn này

Một thị trường điện, với các quy định công bằng, minh bạch và không phân

biệt đối xử, thông qua tín hiệu về giá và khôi lượng trao đổi, giao dịch, các nhà đầu

tư bên ngoài có thể đảnh giá được tính khả thi của các dự án của minh Đây là một

trong các mục tiêu cơ bản của thị trường điện lực Việt Nam

2.1.3 Đảm bảo cân bằng cung cầu điện năng cho nền kinh tế

Một nên kinh tế muôn phát triển tốt thì hệ thông điện của quốc gia đỏ cũng phải có một hệ thông điện phát triển tương ứng Đề có thể đầu tư vào ngành điện thi

giá bán điện phải cao, điều này mâu thuẫn với lợi ích của các thành phần kinh tê

khác

Trang 17

Các nước trên thế giới đã tim thay cách giải quyết mâu thuẫn này bằng cách

áp dung giá điện cạnh tranh Giá điện cạnh tranh sẽ là công cụ của thị trường điện

để tạo ra sự cân bằng tự nhiên nhu cầu sử dụng điện, lợi nhuận của các ngành sản xuât và các đơn vị cung cấp điện

2.2 Quan điểm xây dựng và phát triển thị trường điện tại Việt Nam

2.2.1 Xây dựng thị trường điện phù hợp với mục tiêu cải tổ của Chính phủ

Một số mục tiêu chính như sau

~ Tăng cường thu hút vôn đầu tư tư nhân, giảm gảnh nặng đầu tư của nhà

nước cho ngành điện;

~ Tăng cưởng hiệu quả kinh tế của ngành điện,

~ Phát triển thị trường điện, xóa bỏ bao cấp trong ngành điện, tăng quyền lựa

chọn mua điện cho khách hàng sử dụng điện;

~ Đảm bảo cung cấp điện ôn định, tin cây và chất lượng;

~ Đảm bảo phát triển ngành điện bền vững

2.2.2 Phát triển thị trường điện qua nhiều cấp độ

Luật Điện lực 2005 đã khẳng định "Thị trường điện lực được hình thành va phát triển theo thử tự các cấp độ sau đây: thị trường phát điện cạnh tranh, thị trường,

bán buôn điện cạnh tranh, thị trường bán lẻ điện cạnh tranh" Việc xây dựng các

bước đi cụ thể của thị trường là đề tạo dựng cơ sở tỏ chức, nhân thức và kỹ thuật

phủ hợp với trình độ của nên kinh tế và ngành điện Theo Quyết định 26/2006/QD-

TTg của Thủ tướng Chinh phủ ngày 26/01/2006, thị trường điện sẽ được xây dựng

với mức đô cạnh tranh tử thâp đến cao tuỷ thuộc vào quy mô phát triển, trình độ

quan lý, cơ sở hạ tầng kỹ thuật và pháp lý cho hoạt đông của thị trường Tửng bước

đi của thị trường phải theo đúng trình tự các cấp độ thị trường với tính cạnh tranh

tăng dần và đích cuối cùng là thị trường bản lẻ điện hoàn chỉnh, mọi khách hàng,

đều cỏ quyền lựa chọn nhà cung cấp điện

Trang 18

2.2.3 Phát triển thị trường điện đâm bão ổn định

Phát triển thị trường điện phải được tiền hành từng bước từ từ và thận

trong không gây đột biển, xảo trộn trong hoạt đông sản xuất kinh doanh và cơ câu

tổ chức dân đên những ảnh hưởng tiêu cực vẻ kinh tế, xã hội, môi trường Việc phát triển thị trường điện tại Việt Nam phải được bắt đầu bằng việc tái cơ câu EVN Với

quan điểm đảm bảo ôn định thì việc tái cơ câu EVN sẽ diễn ra từng bước và chỉ thực hiện khi đã đáp ứng đủ các điều kiên về năng lực quản lý kinh doanh, về khả

năng tài chính về cơ sở hạ tầng kỹ thuật cần thiết đồng bộ với yêu cầu của từng cập

độ phát triển của thị trường

23 Lộ trình phát triển thị trường điện tại Việt Nam

2.3.1 Giai đoạn phát triển thị trường điện tại Việt Nam

Theo Luật Điện lực, thị trường điện Việt nam sẽ phát triển từ cấp độ phát điện cạnh tranh, qua bán buôn cạnh tranh vả cuỗi củng là bản lẻ cạnh tranh Hiên tại

ngành điện Việt Nam đang là mô hình liên kết đọc truyền thông, với EVN là một

“Tổng công ty nhả nước quản lý toản bộ quả trinh sản xuất, truyền tải và phân phôi

điện Hiên nay có khoảng 40% nguồn điện lả thuộc các nhà mảy điện độc lập (IPP)

bản điện cho EVN Để mở ra cạnh tranh trong khâu phát điện, có thể áp dụng mô hình TPA và mô hình một người mua Trong đỏ mô hình một người mua là phù hợp nhất với bước đi đầu tiên cho thị trường điện ở Việt Nam Mô hình này không đòi

hỏi phải thay đổi lớn về cơ câu tổ chức và đầu tư cơ sở hạ tầng Giai đoạn đầu của

thị trường một người mua sẽ tạo điều kiện cho ngảnh điện tập trung vào việc mở

rộng phát triển nguồn điện trong vòng vải năm tới Đơn vị mua, với su dam bảo về

uy tín và tải chính của EVN có thể cỏ khả năng thu hút đầu tư vào mở rộng nguồn

điện đáp ứng mục tiêu trước mắt của ngành điện Việt Nam

Để giảm được các ch phí vận hành ngắn hạn, tăng mức độ cạnh tranh trong

phát điện, khuyến khích các nhà máy điện giảm chỉ phí và làm quen với hoạt động

trong môi trưởng cạnh tranh, cỏ thể phát triển một mức độ nhất định thị trường ngắn hạn (giao ngay) trong mô hình này Để đảm bảo cân bằng cung cầu và ồn định

Trang 19

giá điện thi lượng điện giao dịch trên thị trường giao ngay cần được han chế ở một

tỷ lệ nhất định đồng thời phải được thực hiện thông qua các hợp đỏng tài chính để quản ly rủi ro, Tỉ lệ tham gia thi trưởng ngắn han sẽ được tính toán trong quả trình

thiết kê thị trường Thị trường ngắn hạn là cơ hội đẻ phát triển và kiểm chứng các

hệ thông quy định cần thiết cho vận hành thị trường ngắn hạn phục vụ cho giai đoạn

cạnh tranh bản buôn

Canh tranh trong khâu phát điện bao gồm cạnh tranh dé đầu tư xây dựng

nguồn mới và cạnh tranh của các nhà máy điện hiện tại để bản điện Với mục tiêu

dam bao tinh ổn định trong hoạt động sản xuất kinh doanh điện, bước đầu tiên sẽ

tiên hành thị trường điện thứ nghiêm trong nội bộ của EVN Thị trường nội bộ được hình thành giúp thực hiện được mục tiêu tạo cạnh tranh giữa các nhà máy điện hiện tại của EVN Các nhà máy điện hiện tại của EVN sẽ bao gồm các nhà máy điện

hạch toản độc lập trực thuộc EVN, các công ty phát điện TNHH 1 thành viên do

EVN là chủ sở hữu và các Cty phát điện cô phần do EVN giữ cổ phần chi phổi Thi

trường nay được triển khai thực hiện với những mục địch như sau: đâm bảo ôn định

hoạt động sản xuất kinh doanh vả tổ chức của EVN, tạo điều kiện cho các đơn vị

phát điện nâng cao năng lực để tham gia vào môi trường cạnh tranh, có thời gian

chuẩn bị đầy đú các điều kiên về pháp lý, về điều tiết cho thị trường phát điện cạnh

tranh một người mua hoàn chỉnh, kiểm tra tính phủ hợp của thiết kế thị trường và các qui định cho hoạt động và điều tiết thí trường, đủ thời gian đề phát triển cơ sở

ha tầng kỹ thuật cho các hoạt động của thị trưởng Các qui định cho vận hành thị

trưởng, vận hành hệ thỏng và các qui định về điều tiết sẽ từng bước được biên soạn

và đưa vảo áp dụng trong giai đoạn này Cũng trong giai đoạn nảy khi qui định đâu

thầu cạnh tranh chọn nhà đầu tư nguồn điện mới theo quy hoạch nguồn chí phí tôi

thiểu đã được ban hảnh, có thể mở ra ngay thị trường phát điện có cạnh tranh ở

khâu đầu tư xây dựng mới đối với các IPP trước khi hỏi đủ điều kiện để chuyển

sang thị trường cạnh tranh phát điện hoàn chính

Trang 20

Bước tiếp theo giai đoạn thị trường nội bộ sẽ là thị trường cạnh tranh phát điện một người mua hoàn chỉnh, có sự tham gia của các đơn vị phát điện độc lập ở

cả giai đoạn đầu tư xây dựng mới cũng như trong vận hành Tại giai đoạn nảy sẽ chuẩn bị tiếp các điều kiên cho câp độ thị trưởng bán buôn cạnh tranh Trước khi

chuyển sang cấp độ bản buôn cạnh tranh cần thực hiện thêm một bước chuyên tiếp,

tức là mở ra thị trưởng bán buôn cạnh tranh thử nghiệm ở một số khu vực với số

lượng đơn vị phân phôi và đơn vị bản buôn hạn chế Từ kinh nghiệm thu được qua

thử nghiệm sẽ nhân rộng ra cho toản quốc Bước đệm này tạo điều kiện để kiểm chứng các qui định của hoạt động điều tiết, các qui định hoạt động của thi trường, các hệ thông quản lý thị trường nhằm hạn chẻ các rủi ro có thể xây ra

Sau cấp đô thị trường bản buôn là thị trưởng bản lẻ điện cạnh tranh Cũng

giỏng như ở cấp độ trước, sẽ cỏ một bước đệm thử nghiệm ở một số khu vực thí

điểm va sau do phat triển thành thị trường bản lẻ điện hoàn chỉnh

Các giai đoạn phát triển thị trường điện ở Việt Nam qua từng cấp đỏ được

thể hiện như sau:

Giai đoạn 1: TÌI trường phát điện cạnh tranh

Bước 1: Thì trường phát điện cạnh tranh thí điểm nội bộ EVN

Bước 2'Thị trường phát điện cạnh tranh hoàn chỉnh

Giai đoạn 2: TÌ\ trường bản buôn điện cạnh tranh

Bước 1: Thị trường bản buôn điện cạnh tranh thí điểm

Bước 2'TÌI trường bản buôn điện cạnh tranh hoàn chỉnh

Giai đoạn 3: Thi trường bản lẻ điện cạnh tranh

Bước 1: Thủ trường bản lẻ điện cạnh tranh thí điểm

Bước 2'Thi trường bản lẻ điện cạnh tranh hoàn chỉnh

Trang 21

từ MI đến M6 trên hình vẽ Các chương tiếp theo sẽ mô tả vẻ câu trúc, hoạt động,

chức năng của từng đơn vị tham gia thị trường và các vân đề liên quan cho từng

bước đi và đưa ra các điều kiện tiên quyết để hình thành từng giai đoạn phát triển

thị trường điện qua các cấp độ như nêu trên

2.3.2 Thị trường phát điện cạnh tranh tại Việt Nam

2.3.2.1 Thị trường phát điện cạnh tranh thí điểm nội bộ EVN

> Cấu trúc thị trường

Câu trúc thị trường phát điện cạnh tranh nội bộ mô tả ở Hình 2.2 Để thực

hiện thị trường này, sẽ phải hình thành Đơn vị mua duy nhất và Đơn vị điều hành

giao dịch thị trưởng điện Vai trò của các đơn vị phát điện Đơn vị mua duy nhật,

công ty truyền tải, cơ quan vận hành hệ thông vả vân hành thi trưởng đỏng vai trò quan trong đôi với hoạt động của thị trường Các đơn vị này phải được tách biệt với

nhau vẻ tài chỉnh, tốt nhất là không cỏ bất cử lợi ích tài chính chung Vì thể, cau trúc thị trường cần được thiết kế để trảnh những mâu thuẫn lợi ích nhằm tiển tới một thi trường cạnh tranh minh bạch, công bằng và hiệu quả Những quy định về

Trang 22

chống phi cạnh tranh cần phải được ban hành chặt chẽ dé tránh được những hoạt động liên kết lũng đoạn thi trường Trong giai đoạn thi trường nội bộ EVN, các don

vị này có thể đều trực thuộc EVN Tuy nhiên để thi trường điện nôi bộ đạt hiệu quả

thủ các đơn vị nảy cần được hạch toán độc lập đề các chỉ phí được hạch toản rõ ràng,

và không ảnh hưởng lẫn nhau Các qui định cho hoạt động của thị trưởng, vận hành

hệ thông và điều tiết thị trường sẽ dần được đưa vào thử nghiệm trong giai đoạn

này Câu trúc ngảnh điện gân như không có gỉ thay đổi so với hiện tại

Trang 23

tranh chọn nhả đầu tư nguồn điện mới theo qui hoạch nguồn chỉ phi tối thiểu Các

đơn vị phát điện độc lập bản điện cho SB thuộc EVN thông qua các hợp đồng mua

bản có thời hạn kỷ với SB Các đơn vị phát điện của EVN (PEVN) cạnh tranh bán

điện cho SB qua các hợp đồng song phương hoặc qua thị trường ngắn hạn Đơn vị

điều hành giao dịch thị trường Market Operator (MO) lập kê hoạch huy động công

suất, điện năng của các nhà máy điện và chuyển cho Đơn vị điều độ hệ thông điện quốc gia System Operator (SO) thực hiện điều hành hệ thông điện SB sẽ thanh toán

tiễn điện cho các Đơn vị phát điện theo các hợp dong co thoi han va qua giao dich

ngắn hạn §B bản buôn điện cho các đơn vị phân phổi theo khung giá bản buôn được qui định bởi Cục Điều tiết Điện lực Các công ty phân phối độc quyền bán lẻ

cho các khách hàng sử dụng điện theo biểu giả bán lẻ được Thủ tưởng Chính phú

qui định Các khách hàng và các đơn vị phân phối, thông qua SB phải trả phí truyền

tải cho đơn vị truyền tải, phí sử dụng dịch vụ phụ trợ và phí giao địch cho SO và

MO Trong quả trình thực hiện thị trưởng nôi bộ cần xây dựng các mức phí nảy để

thực hiện thanh toán thử trong nội bộ Cục Điều tiết Điện lực qui định mức phí

truyền tải, phí sử dụng địch vụ phụ trợ và phí giao dịch áp dụng cho các đôi tượng, tham gia thị trường

>_ Các điều kiện tiên quyết để hình thành thị trường điện nội bộ

a) VỀ cơ cẩu tổ chức

~ Các nha may điện hiện tại thuộc EVN đang hạch toán phu thuộc được tách

thành các công ty hạch toán độc lập (Genco) dưới nhiều hình thức như công ty

‘TNHH l thảnh viên, công ty cỏ phần, hoặc đơn vị hạch toản độc lập trong EVN;

~ MO được thành lập thuộc EVN chịu trách nhiệm vận hành thị trường

~ EPTC (SB) được thành lập trực thuộc EVN

b) Về hệ thông các văn bản

~ Lộ trình hình thành va phát triển các cấp đô thị trường điện được Thủ

tướng Chinh phủ quyết định ban hành;

Trấn Đăng Phúc — 13BKTDHTĐ 23 Khéa hoc: 2013-2015

Trang 24

~ Qui định chức năng nhiệm vụ điều tiết điện lực được Thủ tưởng Chỉnh phú

quyết định ban hành;

~ Qui định vận hành thị trưởng điện nội bộ được ban hành Qui định này bao

gồm thủ tục đãng ký, chảo giá, qui định đo đêm, lâp hóa đơn, thanh toán và các quy

định khác liên quan đến vận hành thị trưởng:

~ Qui định lưới truyền tải được ban hành bao gồm các nội dung chính như

qui định đâu nỗi, dự báo phụ tải, kẻ hoạch vận hành, phối hợp bảo đưỡng sửa chữa,

quản lý liên kết hệ thông, thực hiện địch vụ phụ trợ, trao đổi thông tin, thí nghiệm

vận hành, phối hợp an toàn, điều độ phát điện, điều khiển thời gian thực và các qui

định khác liên quan đền vận hành hệ thông truyền tái

©) Về cơ sở hạ tầng hệ thông điện

- Hệ thong SCADA va do dém tir xa toi cac Đơn vị phát điện và các nút

quan trọng trong hệ thông truyền tải đã được thiết lập đây đủ đáp ứng các hoạt động

của thị trưởng phát điện cạnh tranh nội bô:

~ Các hệ thông phần cứng và phần mềm phục vụ việc quản lý vận hành thị

trưởng điện như mua bản điện, xác định giá, lâp kế hoạch, đo đếm điện, lập hoả đơn, thanh toản và các hoạt động khác đã được trang bị và sẵn sảng cho các hoạt động thị trưởng điện nội bộ:

4) Về năng lực hoạt động của các đơn vị

~ Các đơn vị mới thành lâp như ERAV, NPT, EPTC, SO, MO các đơn vị

phát điện đã được đảo tạo nâng cao năng lực để có thể thực hiện được các chức

năng của đơn vị mình như qui định trong Luật Điện lực

2.3.2.2 Thị trường phát điện cạnh tranh hoàn chỉnh

Sau khi thực hiện thị trường nội bộ một thời gian nhất định, khi các điều kiện

tiên quyết cho thi trường phát điện canh tranh mỏt người mua đã được dap ting, sé

cho phép các đơn vị phát điện độc lập tham gia chảo giả đề hỉnh thành thị trường

phát điện cạnh tranh hoàn chỉnh Các đơn vị phát điện của EVN, tủy theo điều kiện

Trang 25

sẽ được tách ra thành các công ty độc lập (Genco) không có rằng buộc lợi ích kinh

tế và quản ly với EVN Đề đâm bảo tính công bằng, minh bạch và tư do cho các nhà

sản xuât điện tham gia lưới truyền tải, công ty truyền tải điện cần tách ra khỏi EVN

thành công ty nhà nước độc lập, hoạt động phi lợi nhuận và được hưởng phi dich vu

truyền tải điện Câu trúc thị trường giai đoạn này như ở hình 2.3

Vẻ cơ bản nguyên tắc hoạt đông không có gi thay đổi, cạnh tranh sẽ diễn ra

cả trong giai đoạn đầu tư xây dựng nguồn mới và trong các hoạt đông sản xuât điện

của đơn vị phát điện Hoạt động này chỉ khác so với thị trường nội bộ là các IPP

được tham gia chảo giả trên thị trường ngăn hạn và các chức năng điều tiết sẽ được

đưa vào thực hiện một cách đầy đủ

Trang 26

>_ Các điều kiện tiên quyết để hình thành thị trường phát điện cạnh tranh

mot ngudi mua

a) Về cơ cầu tổ chức

~ Các nhà máy điện thuộc EVN được tách ra thành các Đơn vị phát điện độc

lập (không cỏ chung lợi ich về kinh tế và quản lý), tổng công suất đặt của một Don

vị phát điện không được vượt quả 25% tổng công suất đặt toàn hệ thông điện;

- Đơn vị truyền tải điện quốc gia thuộc EVN được tách thành công ty nhà

nước độc lập phi lợi nhuận và được hưởng phí truyền tải;

b) Về hệ thông các văn bản

~ Về pháp lý

+ Dé an tai cơ cầu ngành điện bao gồm việc sắp xếp lại và tách các Đơn vị

phát điện, Đơn vị truyền tải điện ra độc lập được Thú tưởng Chỉnh phủ phê duyệt và

đã thực hiện,

+ Để án thiết kế thị trưởng phát điên cạnh tranh một người mua hoàn chỉnh

được Bộ trưởng BCT phê duyệt,

~ Vẻ vận hành thị trưởng

+ Qui định thị trường điện được bỏ sung, sửa đổi hoặc xây dựng mới:

+ Qui định lưới truyền tải được bổ sung, sửa đổi hoặc xây dựng mới;

~ Về hoạt đông điều tiết

+ Các qui định về thủ tục giám sát thực hiện qui hoạch, giám sát thực hiện các dự án trong danh mục dự án quy hoạch được duyêt, thú tục cập và giám sát thực

hiện giấy phép hoạt đông điên lực được ban hành;

+ Qui định cạnh tranh chọn nhà đầu tư phát triển các dự ản nguồn mới theo

nguyên tắc quy hoạch nguồn chỉ phí tôi thiểu được ban hành;

+ Qui định về thủ te đăng kỷ tham gia thị trường phát điện cạnh tranh được

ban hành,

+ Các Qui định về phương pháp xây dựng, thú tục, trình tự thẩm định và phê

đuyệt biểu giá điện bản lẻ, khung giả phát điện, khung giá điện bản buôn, phí truyền

Trang 27

tải điện, phí phân phối điện, phí điều hành giao dịch thị trường điện, phí sử dụng

dich vụ phụ trợ và các loại phí có liên quan khác được ban hành;

+ Quy định về kiểm soát độc quyên và chông cạnh tranh không lành mạnh trong thị trường điện được ban hành;

+ Các quy định vẻ giảm sát hoạt đông mua bản điện trên thị trường, kiểm tra

thực hiện khung, biểu giá điện, các loại phi địch vụ và các quy định liên quan khác

được ban hành,

+ Qui định về xử lý các vi phạm, giải quyết tranh chấp, khiếu nại về hoạt

động thị trường được ban hành;

+ Qui định về xử lý các chỉ phí giàn xếp của các hợp đồng PPA dài hạn khi cac IPP tham gia thị trường được ban hành;

+ Các biểu giá điện bán lẻ, khung giả phát điên, khung giá điện bán buôn,

phí truyền tải điện, phí phân phối điện, phí điều hành giao dịch thị trường điện, phí

sử dụng địch vụ phụ trợ vả các loại phí có liên quan khác ban đầu được phê duyệt

và ban hành;

©) Về cơ sở hạ tầng hệ thông điên

~ Hệ thông SCADA : mở rộng cho các IPP;

~ Hệ thông đo đêm : mở rộng cho các IPP;

~ Hệ thông quản lý vân hành thị trường điện: được nâng cấp hoặc thay thê

phủ hợp Trang bị thêm các thiết.bị phục vụ chức năng giám sát giao dịch thí trường tại Cục Điều tiết,

~ Hê thông truyền tải điện phải được đầu tư đồng bộ với phát triển nguồn điện, hạn chế các quả tải trên lưới truyền tải;

~ Dự phòng hệ thống điện cần duy tri ở mức lớn hơn 20%,

~ Tỉ lề công suât đặt của một Đơn vị phát điện độc lập so với tổng công suất

đặt của toàn hệ thông phải đưới 25% tổng công suất đặt các nhà máy trong hệ thông

điện

4) Về năng lực hoạt đông của các đơn vị

Trang 28

Các đơn vị mới thành lập như Đơn vị truyền tải điện, các Đơn vị phát điện

độc lập đã được đào tạo nâng cao năng lực để có thể thực hiện được các chức năng của đơn vị minh

2.3.3 Thị trường bán buôn điện cạnh tranh tại Việt Nam

2.3.3.1 Thị trường bán buôn điện cạnh tranh thí điểm

> Cau trúc

Là giai đoạn được tiền hành với mục đích thử nghiệm trên một phạm vị nhỏ

trước khi áp dụng cho toàn bộ thị trường, được thực hiện khi chuyển đổi từ mô hình

thị trường phát điện canh tranh sang mô hỉnh bán buôn điện cạnh tranh hoàn chỉnh,

giai đoạn này sẽ lựa chọn một khu vực với số lượng đơn vị phân phôi va don vi ban

buôn điện hạn chế đề thứ nghiệm mô hình bán buôn cạnh tranh Khu vực được chọn

thử nghiêm sẽ là khu vực có hạ tằng lưới điện đáp ứng yêu cầu của vận hành thị

trưởng bản buôn cạnh tranh, có số lượng đơn vị phân phôi vả bản buôn hợp lý Các công ty phân phôi tại khu vực lựa chọn sẽ được quyền mua điện trực tiếp từ các đơn

vị phát điên qua các hợp đồng song phương hoặc từ SB Tại thời điểm nảy sẽ cho

phép các khách hàng lớn, đâu nôi trực tiếp lưới truyền tải đú điều kiện được mua

điện trực tiếp từ các công ty phát điện Các công ty phân phỏi vẫn cỏ thể tạm thời

trực thuộc EVN như trước Đền giai đoạn nay Đơn vị vận hành thị trường cân được

tách ra khỏi EVN để thực thì các nhiệm vụ vẻ điều hành hoạt động thị trường

> Hoạt động

Các Đơn vị phát điện chào giá bán vả ký hợp đồng mua bán điện trực tiếp

với các đơn vị phân phổi hoặc các đơn vị bản buôn điên thảo hợp đồng song

phương cỏ thời hạn hoặc thông qua thị trưởng điện giao ngay Đơn vị điều hành

giao dich thị trường lập kể hoạch huy đông công suất, điện năng của các nhà máy

điện và chuyển cho Đơn vị điều độ hệ thông quốc gia thực hiện điều hành hệ thông

điện Đơn vị điều hành giao dịch thị trường chịu trách nhiệm lập hoá đơn thanh toán

đổi với lượng công suât, điện năng mua bán ngắn hạn và chỉ phí cho sử dụng các

dịch vụ phụ trợ cho các đơn vị tham gia thị trưởng điện Các đơn vị phân phôi trong

Trang 29

khu vực thử nghiêm thị trưởng bán buôn sẽ cạnh tranh mua điện từ các nha may

theo các hợp đồng song phương hoặc qua thị trường giao ngay hoặc từ các đơn vị

bản buôn Các đơn vị phân phối điện tiếp tục độc quyền bản lẻ điện (theo địa bản

quản lý lưới điện phân phổi) cho các khách hàng theo biểu giá bản lẻ được Thủ

tưởng Chinh phủ qui định Đơn vị truyền tải điện chịu trách nhiệm đâm bảo phương

tiện kỹ thuật cho việc thực hiện các giao dịch mua bản điện trên thị trường Các đơn

vị phân phôi, đơn vị bản buôn điện và các khách hàng lớn mua điên trực tiếp tử các

đơn vị phát điện sẽ phải trả phí truyền tải, phí sử dung dịch vụ phụ trợ và phí giao

dịch cho Đơn vị điều hành giao dịch thị trường điện Cục Điều tiết Điện lực qui định mức phí truyền tải, phí phân phôi, phí sử dụng dịch vụ phụ trợ va phi giao dich

áp dụng cho các Đổi tượng tham gia thị trường

>_ Các điều kiện tiên quyết

a) Về cơ cẩu tổ chức

~ Đơn vị điều hành giao địch thị trường điện được chuyển ra độc lập, hưởng

phí giao dịch thị trưởng điên, tách khỏi EVN vả trực thuộc Cơ quan điều tiết

~ Một số công ty phân phổi được lựa chọn để được mua điện từ các đơn vị

phát điện hình thành thị trường bản buôn thử nghiệm

+ Qui định thị trường, qui định lưới truyền tái được bỏ sung sửa đồi

~ Về hoạt động điều tiết

+ Các qui định vẻ hoạt động điều tiết của giai đoạn trước được sửa đổi, bỏ

sung phủ hợp với mô hình thị trường bán buôn cho khu vực thử nghiệm;

Trang 30

+ Bồ sung thêm qui định về điều kiện cho các khách hàng lớn được lựa chọn mua điện trực tiếp tử đơn vị phát điện hoặc qua thí trường điện

- Hệ thong SCADA : mở rộng cho các Đơn vị phân phối độc lập và các

~ Hệ thông truyền tải điện phải được đầu tư đồng bộ với phát triển nguồn

điện, hạn chế các quả tải trên lưới truyền tải

2.3.3.2 Thị trường bán buôn điện cạnh tranh hoàn chính

> Cẩu trúc thị trường

Sau khi thử nghiệm thảnh công thị trường bán buôn ở một sô khu vực sẽ mở

rộng ra áp dụng cho toàn quốc Các công ty phân phôi sẽ được cạnh tranh mua điện

từ các đơn vị phat điện Trong giai đoạn này sẽ hình thành các đơn vị kinh doanh mua bản buôn điện (MBB) Các đơn vị mua bán buôn điện là những đơn vị không

quản lý lưới điện mà chỉ thực hiện các hợp đồng tải chính song phương với các đơn

vị phát điện vả các đơn vị phân phổi nhằm quản lý rủi ro về giá điện trên thị trường

Các đơn vị phát điện tham gia vào các hợp đồng kỷ với các đơn vị kinh doanh ban

buôn điện có lợi thể là được đảm bảo ổn định giá, do đỏ họ có thể trang trải các chỉ

phí cô định Các đơn vị nảy sẽ tự thành lập khi xuât hiện cơ hội trên thị trưởng Mô

tả câu trúc thị trường bán buôn ở Hình 2.4

Trang 31

Hoạt động giông như hoạt động của thi trường thứ nghiêm

a) Ve co cau tổ chức

- Cac céng ty phan phéi da tach ra thanh cae Don vị phân phối độc lập

~ Đơn vị mua duy nhất được chuyển đổi sang mô hình các công ty mua bản

buôn (MBB) cỏ trách nhiệm quản lý các hợp đồng mua điện đã kỷ trong thị trường

phát điện cạnh tranh và thực hiện ký các hợp đồng mua bản điện có thời hạn với các

đơn vị phát điện mới;

b) Hệ thông các văn bản

Trang 32

+ Qui định thị trường, qui định lưới truyền tải được bỏ sung sửa đồi

+ Các qui định vẻ hoạt động điều tiết của giai đoạn trước được sửa đối, bỗ

sung phủ hợp với mô hình th trường bản buôn điện cạnh tranh;

+ Qui định vẻ đâu thầu nguồn chi phí tôi thiểu cho giai đoạn xây dựng nguồn

mới cần được bo sung, sửa đổi

~ Hệ thông SCADA: được đầu tư mở rộng cho tật cả các điểm đâu nôi vảo/ra của lưới điện truyền tải từ cảc Đơn vị phân phối độc lâp và các khách hàng sử dụng,

điện lớn;

~ Hệ thông đo đêm: được đầu tư mở rộng cho tất cả các điểm nôi vào/ra của

lưới điện truyền tải từ các Đơn vị phân phổi độc lập và các khách hàng sử dụng

điện lớn;

~ Hệ thông quản lý vân hành thị trường điện: được nâng cấp hoặc thay thê

phủ hợp;

~ Hê thông truyền tải điện phải được đầu tư đòng bộ với phát triển nguồn

điện, hạn chế các quả tải trên lưới truyền tải

2.3.4 Thị trường bán lẻ điện cạnh tranh tại Việt Nam

2.3.4.1 Thị trường bán lẻ điện cạnh tranh thí điểm

> Cau trúc thị trường

Trong thí trường bản lẻ cạnh tranh, chức năng kinh doanh bản lẻ điện của các công ty phân phổi sẽ được tách khỏi chức năng quản lý và vận hành lưới phân

phổi Giai đoạn này sẽ thử nghiệm tại một số khu vực nhất định Các công ty phân

Trang 33

phôi đã được tách ra độc lập khỏi EVN Tại khu vực thử nghiệm, các công ty phân

phôi sẽ tách chức năng bản lẻ hình thành các đơn vị bán lẻ

> Hoạt động

Các Đơn vị phát điện chào giá bán và trực tiếp ký hợp đồng mua bán điện

với các đơn vị ban buôn, các đơn vi bản lẻ điên trong khu vực thử nghiệm hoặc các

khách hàng sử dụng điện lớn theo các hợp đồng song phương hoặc thông qua thị trường điện ngắn hạn Các đơn vị bản lẻ chào giá và bản điện cho các khách hàng

theo các hợp đồng song phương với giá thoả thuận nằm trong khung giả bán lẻ điện

do Chính phú quy định Đơn vị điều hành giao dich thị trường chịu trách nhiệm lập

kế hoạch huy động công suất, điện năng của các nhà máy điện và chuyển cho Don

vị điều độ hệ thông quốc gia thực hiện điều hành hệ thông điện; Đơn vị điều hành

giao địch thị trưởng chịu trách nhiệm lập hóa đơn thanh toán đôi với lượng công

suất, điện nãng mua bản ngắn hạn và chỉ phí cho sử dụng các địch vụ phụ trợ cho

các đơn vị tham gia thị trưởng điên Đơn vị truyền tải điện và các đơn vị phân phôi

điện chịu trách nhiệm đâm bảo phương tiện kỹ thuật cho việc thực hiện các giao dich mua bán điện trên thị trường, Đơn vị bản lẻ điện sẽ phải thanh toán phí truyền tải cho Đơn vị truyền tái điện, phí phân phổi cho Đơn vị phân phối điện, phí giao dịch và phí sử dụng các địch vụ phụ trợ cho Đơn vị điều hành thị trường Cơ quan

điều tiết điện lực qui định mức phí truyền tải, phí phân phối, phi sử dụng các dịch

vụ phụ trợ va phi giao địch áp dụng cho các đôi tượng tham gia thị trường

a) Ve co cau tổ chức

Các công ty phân phôi tại khu vực tiền hành thị trưởng bản lẻ thử nghiệm sẽ

tách chức năng bán lẻ để hình thành đơn vị bản lé điện độc lập

b) Hệ thẳng các văn bản

~ Về pháp lý

+ Đề án lựa chọn thành lập khu vực bản lẻ điện thứ nghiêm được phê duyệt,

Trang 34

+ Để ản thiết kế thị trường điện bán lẻ điện cạnh tranh thử nghiệm được phê duyệt;

~ Về thiết kế thị trường

+ Quy định thị trường, qui định lưới truyền tải được bỏ sung sửa đồi

+ Bồ sung qui định vận hành lưới phân phôi -

+ Các qui định vẻ hoạt động điều tiết của giai đoạn trước được sửa đổi, bỏ

sưng phủ hợp với mô hình thị trường bán lẻ điện cạnh tranh;

~ Hệ thông SCADA : Được đầu tư hoàn chỉnh cho khu vực lưới phân phổi

thứ nghiệm thị trường bản lẻ,

- Hệ thống đo đếm : Được đầu tư mở rông tới tất cả các khách hàng trong

khu vực quản lỷ của các đơn vị phân phôi được chọn thử nghiệm,

~ Hệ thông quản lý vận hành thị trưởng điện : được nâng cấp hoặc thay thé

phủ hợp:

~ Đảm bảo hạn ché qua tải trên lưới phân phổi khu vực thử nghiệm

2.3.4.2 Thị trường bán lẻ điện cạnh tranh hoàn chỉnh

Thị trường bản lẻ điện cạnh tranh hoàn chỉnh sẽ được phát triển từ các khu

vực thử nghiệm Câu trúc thị trường như mô tả ở Hình 2.5 Thi trưởng bản lẻ điện

cạnh tranh bao gồm tất cả các thành phần của thị trường bản buôn điện cạnh tranh Ngoài các đơn vị phân phôi, các hộ tiêu thụ lé được phép trực tiếp mua điện tử thị

trường, trong thị trưởng bán lẻ điện cạnh tranh có thêm thành phần mới là các đơn

vị kinh đoanh bản lẻ Các đơn vị này mua điện từ các đơn vị phát điện, từ thị trường

hoặc từ các đơn vị bán buôn và bán lại cho khách hàng tiêu thụ Cạnh tranh trong

thi trường bán lẻ điện sẽ ở mức độ cao hơn so với thị trưởng cạnh tranh bán buôn

điện

Trang 35

Giống giai đoạn thử nghiệm

a) VỀ cơ cẩu tổ chức

~ Thành lập các đơn vị bản lẻ điện

b) Hệ thông các văn bản

~ Về pháp lý

+ Đề án thành lập các Đơn vị bản lẻ được phê duyệt;

Trang 36

+ Đề án thiết kế thị trường điện bán lẻ điện cạnh tranh được phê duyệt,

~ Về thiết kế thị trường

+ Qui định thị trường, qui định lưới truyền tải, qui định lưới phân phổi được

bề sung sửa đồi

+ Các qui định về hoạt động điều tiết của giai đoạn trước được sửa đổi, bổ

sung phủ hợp với mô hình thị trường bản buôn điện cạnh tranh,

~ Hệ thông SCADA: Hoàn chỉnh cho khu vực lưới phân phối;

~ Hệ thông đo đêm : mở rộng cho các Đơn vị bản lẻ;

~ Hệ thông quản lý vân hành thị trường điện: được nâng cấp hoặc thay thể

phủ hợp;

~ Đảm bảo hạn chê quả tải trên lưới phân phối

Trang 37

3.1 Các nguyên tắc và khái niệm cơ bản

3.1.1 Các nguyên tắc cơ bản khi xây dựng biểu giá điện

Việc xây dựng biểu giả điện cần đảm bảo các nguyên tắc sau

Phân bổ hiệu quả các nguồn lực kinh tế Quốc gia không chỉ giữa các khu vực của nên kinh tế mả còn trong nội bộ ngành điện Tức là việc định giả điện phải theo

chỉ phí để người tiêu dùng thây được giá trị kinh tế thực của vic đáp ứng nhu cầu của họ để quan hệ cung - cầu trở nên cân bằng hơn

Công bằng và bình đẳng: Phân bố chi phí công bằng theo mức độ người tiêu

dùng gây ra với hệ thông; đảm bảo ồn định giá ở mức hợp lý; đảm bảo cung cấp

dich vu ở mức tối thiểu cho các gia đỉnh, cá nhân không cỏ khả năng trả đủ tien

điện

Giá điện cần đảm bảo ngành điên cỏ doanh thu hợp lý để đáp ứng các yêu

cầu tải chính và tải đầu tư

Dap ứng các yêu cầu về chính trị, xã hội như trợ giá một số khu vực để

khuyến khích phát triền, đảm bảo công bằng xã hội,

Giả điện cần phải được phân tách thành các giả phát điện, gia truyền tải và

giá phân phôi nhằm nâng cao hiệu quả, tinh tin cây và minh bạch

3.12 Các khái niệm cơ bản

1 Bên bản là Đơn vị phát điện được cấp giấy phép hoạt động điện lực trong

lĩnh vực phát điện

2 Bén mua la Tap đoàn Điện lực Việt Nam

3 Chủ đẳu tr là tỗ chức, cá nhân sở hữu vôn hoặc người thay mặt chú sở hữu

hoặc người vay vốn và trực tiếp quản lý, sử dụng vôn để thực hiện hoạt động đầu tư

dự án nhà máy điện

Trang 38

4 Công suất tính là công suất lắp đặt quy đổi về vị trí đo đêm phục vụ cho

việc thanh toan mua ban điện giữa Bên bán và Bên mua

5 Điện năng giao nhận là toàn bộ điện năng Bên bán giao cho Bên mua tại

các vị trí đo đếm phục vụ cho việc thanh toản mua bản điện giữa Bên bán và Bên

mua

6 Don vj phát điện là đơn vị sở hữu một hoặc nhiều nhà máy điện

7 Đơn vị vận hành hệ thông điện và thị trường điện quốc gia là đơn vị chỉ

huy, điều khiển quả trình phát điện, truyền tải điện, phân phổi điện trong hệ thông

điện quốc gia, điều hành giao dịch thị trường điện

5 Năm cơ sở là năm kỷ hợp đồng mua bản điện

9 Nhà máy điện chuẩn là nhà máy nhiệt điện mới có quy mô công suất của các tổ máy phổ biến được xác định trong Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia bao gồm 300MW, 600MW, 1000MW đổi với nhiệt điện than, 3x150MW và 3x250MW đôi với tua bin khi chu trình hỗn hợp, đại điên cho một loại nhả máy nhiệt điện có cùng công nghệ phát điện, câu hình, loại nhiên liêu sử dụng, vận hành

ở chế độ phụ tải nền của hệ thông điện, được sử dụng để tính toản khung giả phát

điện cho loại nhà máy điện đó

10 Nhà máy điện mới là nhà máy điện chưa xây dựng, hoặc đang trong giai

đoạn xây dựng nhưng chưa kỷ hợp đồng mua bản điện

11 Ngày vận hành chính thức Thị trường phát điện cạnh tranh là ngày Thị

trưởng phát điện cạnh tranh bắt đầu hoạt động theo quyết định của co quan nha

nước có thẩm quyền

12 Hai bên là Bên bản và Bên mua trong hợp đồng mua bản điện

13 Hop déng mua ban điện mẫu là hợp đồng mẫu áp dụng cho việc mua bản

điện của từng nhà máy điện quy định tai Phụ lục 2 của Thông tư này

14 Suất tiêu hao nhiên liệu tỉnh là khôi lượng nhiên liệu tiêu hao đề sản xuât

một kWh điện năng giao nhận (kg/kWh)

Trang 39

15 Suất hao nhiệt tỉnh là lượng nhiệt tiêu hao để sản xuât một kWh điện năng giao nhận (BTU/kWh),

16 Thị trường phát điện cạnh tranh là thị trường điện câp độ 1 quy định tại khoản 2 Điều 1 Quyết định sô 26/2006/QĐ-TTg ngày 26 tháng 01 năm 2006 của

Thủ tướng Chinh phủ về việc phê duyệt 16 trình, các điều kiện hình thành và phát

triển các cấp độ thị trường điện lực tại Việt Nam

3.2 Phương pháp xây dựng khung giá phát điện

3.2.1 Nguyên tắc xây dựng khung giá phát điện

1 Khung giá phát điện la dai gia tri từ không (0) đến mức giá trần của từng

loại hình nhà máy điện được xây dựng và ban hành hang nam, dé sir dung trong

đàm phản giá phát điện năm cơ sở của hợp đồng mua bán điện ký kết trong năm đó

2 Đổi với nhả máy nhiệt điên: Khung giá phát điện được xây dưng cho phần

công nghệ của Nhà máy điện chuẩn (gọi tắt là khung giá phát điện công nghề)

tương ứng với các thông số đầu vảo để xác định mức giá trần công nghệ toàn phần bao gồm: quy mô công suât, suất đầu tư công nghệ cho xây dựng Nhà máy điện chuẩn, tỷ suât chiết khâu tải chỉnh, loại và nguồn cung cấp nhiên liệu

Giả phát điện công nghệ toàn phần của Nhà máy điện chuẩn tai nim ap dung

khung giá bằng tổng giá cô định binh quân có chiết khâu của phân công nghệ chuẩn

và giá biển đổi của Nhả máy điện chuẩn tại năm tính giá, được quy định như sau

a) Giá cổ định công nghệ bình quân có chiết khâu (sau đây gọi tắt là giá cổ

định bình quân) lả thành phần để thu hỏi chi phí đầu tư và các chỉ phí cố định khác hảng năm cho phân công nghệ của Nhà máy điện chuẩn và không phụ thuộc vào

sản lượng điện năng phát

b) Giá biển đổi công nghệ của năm áp dụng khung giá là thành phần để thu

hồi chí phí nhiên liệu, các chỉ phí biển đối khác của Nhà máy điên chuẩn với số giờ vân hành công suât cực đại bình quân hàng năm trong đời sông kinh tê của dự án

3 Doi với nhà máy thủy điện: Mức trần của khung giá phát điện là giá chỉ phí tránh được bình quân năm cơ sở xác định theo Biểu giá chỉ phí trảnh được được ban

Trang 40

hành hàng năm theo quy định tại Quyết định số 18/2008/QĐ-BCT ngảy 18 tháng 7

năm 2008 của Bộ trưởng Bộ Công Thương ban hảnh quy định về biểu gia chi phi

tránh được cho các nhà may điện nhỏ sử dụng năng lượng tái tạo

Nhà máy điện chuẩn được quy định như sau:

Bảng 3.1 Công suất tinh của nhà máy điện chuẩn

Công nghệ phát điện Công suất tinh của Nhà máy điện chuẩn (MW)

“Than nội địa "Than nhập khâu

1x300 2x300

Tiêu đề	Luận văn thạc sĩ nghiên cứu xác định giá bán điện các nguồn phát điện truyền thống tại Việt Nam trong thị trường điện cạnh tranh
Người hướng dẫn	ThS. Đăng Phúc
Trường học	Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội
Chuyên ngành	Kỹ thuật
Thể loại	Luận văn
Năm xuất bản	2013-2015
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	91
Dung lượng	5,15 MB