Thông số của môi chất lạnh ở nhiệt độ bay hơi Thông số của môi chất lạnh ở nhiệt độ ngưng tụ Thông sỏ của dung dịch trong bình sinh hơi Thông số của dung dịch trong bình hấp thụ Thông số
Trang 1
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRUONG ĐẠI HỌC BÁCTI KHOA IHÀ NOI
NGUYEN TRAN QUYNH
NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM HIỆU QUA
LÀM LẠNH CỦA MÁY LẠNH HAP THY SU DUNG
NANG LUONG MAT TROI VA KHI THAI
LUẬN VĂN THẠC SĨ KĨ THUẬT CHUYÊỀN NGÀNII: KỸ THUẬT NIIỆT
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS DANG TRAN THO
Ha Noi — Nam 2014
Trang 2Tác giả xin bảy tỏ lỏng biết ơn sâu sắc vả chân thành nhất đến TS Dang Tran Tho đã luôn động viên, tận tỉnh hướng dẫn trong suốt quả trình thực hiện Luận văn
Tác giả cũng xi gửi lời cảm ơn đến tập thẻ cán bộ, công nhân Công ty TNHH
Cơ - Nhiệt - Năng lượng Bách Khoa đã tạo mọi điều kiện, giúp đỡ tác giả trong quá trình cải tạo và lắp đặt thiết bị thi nghiệm, gop phần vào sự thảnh công của Luận
văn
Tác giả Luân văn
Nguyễn Trần Quỳnh
Trang 3
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướng
dan ctia thay giao TS Dang Tran Tho
Để hoản thành Luận văn nảy, tôi chỉ sử dụng các tải liệu đã ghỉ trong mục tải
liệu tham khảo, ngoài ra không sử dụng bát cử tải liệu nảo khac ma không được ghỉ
Tác giả Luận văn
Nguyễn Trần Quỳnh
ii
Trang 4CHƯƠNG 1 TONG QUAN
1.1 TONG QUAN VE MAY LANH HAP THU
1.1.2 Ưu nhược điểm của máy lạnh hấp thụ
1.1.3 Các đặc trưng cơ bản của máy lạnh hập thụ
1.1.4 Phân loại máy lạnh háp thụ 55225522
1.2 KET QUA NGHIEN CUU VE MAY LANH HAP THU
1.2.1 Kết quả nghiên cứu trên thể giới
1.2.2 Kết quả nghiên cứu ở Việt Nam
1.3 UNG DUNG CUA MAY LANH HAP THU
1.3.1 Ứng dụng của máy lạnh hấp thụ 8
1.3.2 Ứng dụng trong lĩnh vực khai thác, đánh bắt thủy sản
1.4 GIỚI HẠN VÀ MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỬU
CHƯƠNG 2 LY THUYET TINH TOAN MAY LANH HAP THU
2.1 NGUYEN LY LAM VIEC CUA MAY LANH HAP THU
2.1.1 Chu trình tuân hoản của môi chất lạnh
2.1.2 Chu trình tuân hoàn của dung dịch trong máy nén nhiệt
2.1.3 Phương trình cần bằng nhiệt của máy lạnh hấp thụ
2.2 CAP MOI CHAT DUNG TRONG MẢY LẠNH HẮP THỤ
2.2.2 Phân loại
2.2.3 Yêu cau đổi với cặp môi chat
3.2.4 Giới thiệu các cặp môi chất dùng trong máy lạnh hắp thu
iii
Trang 5
2.3 NGUON NANG LƯỢNG SỬ DỤNG TRONG MÁY LẠNH HẮP THỤ 25
2.3.1 Năng lượng mặt trời NHQl8ghàyMdàn 038.0 808060142 6gig8erauanoSS 2.3.2 Năng lượng tái tạo nh nh nh n = 2.4 VAT LIỆU CHẺ TẠO MẢY LẠNH HÂP THỤ 33 2.4.1 Vật liệu kim loại ==— _— ="
2.5 CƠ SỞ TÍNH TOÁN CHU TRÌNH MẢY LẠNH HÂP THỤ NH;/H;© 36
3.5.1 Phương trình tỉnh toán các thông số vật lý của dung dịch NH;/H,O 38
3.5.2 Cơ sở tính toán chu trình máy lạnh hap thu NH;/H;O 41 2.6 GIOI HAN VUNG LAM VIEC CUA MAY LANH HAP THU MOT CAP48
CHƯƠNG 3 XÂY DỰNG MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU THUC NGHIEM „.50
3.1 MỤC ĐÍCH VÀ YÊU CÂU CỦA MÔ HÌNH THỰC NGHIỆM 50
3.1.1 Mục địch xây dựng mô hình nghiên cứu thực nghiệm SÖ
3.1.2 Yêu câu đổi với mô hình thực nghiệm ¬"¬ „51
32 GIỚI THIỆU MÔ HÌNH THỰC NGHIỆM MÁY LANH HAP THU
NH//H;O CÔNG SUÁT 9000BTƯ/M -.52 |
3.2.1 Binh sinh hoi M ng concen
3.2.2 Binh hấp thụ -: .54
3.2.3 Dân ngưng tụ ¬ "am Đo 3.2.4 Dàn bay hơi 552522 sorseecreesnaneensnersenee DT
3.2.5 BuOng lanl .cssssssooeeceesecssesnsssunusvssnsnsnsnnscnneeneeee "
3.2.8 Bộ cấp nhiệt bằng năng lượng mặt trời 6222 60 3:2.9 Bộ gia nhiệt bằng khói thải eo Ol
Trang 6
NGHIEM MAY LANH HAP THU NHj/H2O 000.0000 =
3.3.1 Kiểm tra đánh giá mô hình máy lạnh hấp thụ NH¿/HạO „62
3.3.2 Cải tạo, nâng cap mô hình may lanh hap thụ NH/HạO 6
3.4 ĐÁNH GIÁ MÔ HÌNH THỰC NGHIÊM SAU KHI CẢI TẠO 68 CHƯƠNG 4 NGHIÊN CUU THUC NGHIEM 70 4.1 MỤC ĐÍCH VÀ GIỚI HẠN NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM 70
4.1.1 Mục đích nghiên cứu thực nghiệm .-.: daaseosi.0ỒI 4.1.2 Giới hạn nghiên cứu thực nghiệm g0 Si resis TO đi) TRÌNH :TỢ “THÍ NGHIỆN¿ coocuacueeneennnsatsasadanasdeasssaanaasansolfÏ 4.3 KÉT QUÁ NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM 73
4.2 NGHIÊN CỨU THỰC NGHIÊM HIỆU QUẢ LÀM LẠNH CUA MAY LANH HAP THU sia 3 thun feuannaadsnsskossaaaasa298) 4.2.1 Sự phụ thuộc của nhiệt độ buông lạnh vào tỉ lệ môi chất 94
4.2.2 Sự phụ thuộc của nhiệt độ nguồn gia nhiệt vào chế độ cấp nhiệt 95
4.2.3 Sự phụ thuộc của nhiệt độ buồng lạnh vảo chế độ cấp nhiệt 96
CHƯƠNG 5 TỎM TẮT VÀ KÉT LUẬN
Si, TÔM TẤT ocssseaoosanuzses stl2i128301gila0.48400gi0aq0g8.d0gi182135/20018.4/0g8/4g 98 5,2 KET LUẬN 99 5.3, KIEN NGHI de 79 HrtnhdntitsrGnmsuiggbrrrnsntersroespdd DỤ, TÀI LIÊU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
Trang 7Nhiét an héa hoi, kI/kg
Nhiệt dung riêng, kJ/kg.K
Lưu lượng khối lượng, kg/s
Diện tích bê mat, m?
Hê số truyền nhiệt, W/mŠK
Trang 8'Thông số của dung dịch đậm đặc
Thông số của dung dịch loãng
Thông số của môi chất lạnh ở nhiệt độ bay hơi Thông số của môi chất lạnh ở nhiệt độ ngưng tụ Thông sỏ của dung dịch trong bình sinh hơi
Thông số của dung dịch trong bình hấp thụ
Thông số của môi trường làm mát
'Thông số của nước gia nhiệt
Thông số của chất lỏng tải lạnh Thông số đầu vào
Trang 9Hình 2.1 Sơ đồ nguyên lý máy lạnh hấp thụ ose TH nu 18
Hinh 2.2 Sơ đỏ nguyên lý máy lạnh hấp thụ NLMT NH//H;O ¬—-
Hình 2.3 Sơ đỏ nguyên lý máy lạnh hấp phụ sử dụng NLMT 28
Hình 2.4 Sơ để máy lạnh hấp thụ sử dụng các nguồn nhiệt kết hợp s29
Hình 2.5 Sơ đồ nguyên lý máy lạnh hấp thụ sử dụng cặp môi chat NH,/H,O 36
Hình 2.6 Đỏ thị ¡ - š của dung dịch NH„/H,O Than ¬- Hình 2.7 Giá trị giới hạn của máy lạnh hấp thụ một cáp trên đồ thị lạp - 1/T 49 Hình 3.1 Mô hình máy lạnh hap thụ NH;/HạO sử dụng năng lượng mặt trời kết hợp
Hình 3.2 Bình sinh hơi ae te ==
Hình 3.6 Thiết bị tiết lưu dung địch 266c6ecceresaeeooo.u.SĐ)
Hình 3.7 Bơm dung dịch cc 1c ssc sisal
Hình 3.8 Câu tạo thiết bị gia nhiệt cho nước bằng năng lượng mặt trời 6l Hình 3.9 Câu tạo bộ hâm nước bằng khỏi thải T 8 xua (B2
Hinh 3.11 Binh sinh hoi = =1
T312 BS BARR BA EG ¡s»sseaeseaisadnnianniiatlndastuillisgianssakadaaasssauaiaaaeasssatasrliEfS)
Trang 10
Hình 3.14 Van tiết lưu ỳ tin ranean susesauS7 Hình 4.1 Biển thiên nhiệt độ buông lạnh theo thời gian trong chế độ vận hành 1 74 Hình 42 Biến thiên nhiệt độ gia nhiệt, dàn ngưng, hấp thụ, sinh hơi theo thời gian
Hình 4.11 Biển thiên nhiệt độ buông lạnh theo thời gian trong ché d6 van hanh 6 89
Hình 4.12 Biển thiên nhiệt độ gia nhiệt, đàn ngưng, hấp thụ, sinh hơi theo thời gian
trong chế độ vận hành 6 - 30st/EGidgi2isusskbgsuaystosgaiceateaaogazĐV) Hình 4.13 Biển thiên nhiệt độ buông lạnh theo thời gian trong chế độ vận hành 7 92 Hình 4.14 Biển thiên nhiệt độ gia nhiệt, dàn ngưng, hấp thụ, sinh hơi theo thời gian
Hình 4.15 Sự phụ thuộc của nhiệt độ buông lạnh vào nông độ dung dich NH 94 Hình 4.16 Sự phụ thuộc của nhiệt độ gia nhiệt vào ché độ cấp nhiét „95 Hình 4.17 Sự phụ thuộc của nhiệt độ buông lạnh vào chẻ độ cấp nhiệt 96
ix
Trang 11Bảng 4.1 Thông số các chế độ vận hành thực nghiệm Quaucssuvf Bang 4.2 Kết quả thực nghiệm khi vận hảnh ở chế độ 1 see TB
Bảng 4.3 Kết quả đo thực nghiệm khi vận hành ở chế độ 2 g0 Si cE: Bảng 4.4 Kết quả đo thực nghiệm khi vận hảnh ở chế độ 3 „T9 Bảng 4.5 Kết quả đo thực nghiệm khi vận hành ở chẻ đô 4 82
Bang 4.6 Kết quả đo thực nghiệm khi vận hành ở chế độ 5 85 Bảng 4.7 Kết quả đo thực nghiém khi van hanh 6 che dé 6 - co
Bằng 4.8 Kết quả đo thực nghiệm khi vận hành ở chế độ 7 -Øi
Trang 12CHUONG 1 TONG QUAN 1.1 TONG QUAN VE MAY LANH HAP THU
1.1.1 Khái niệm máy lạnh hấp thụ
Máy lạnh hấp thụ là máy lạnh khéng ding may nén hơi chạy bằng điện như
máy lạnh thông thường mả dùng cụm “máy nén nhiệt”, sử dụng nguồn nhiệt có
nhiệt đô thấp để phân ly môi chất lạnh ra khỏi hỗn hợp cặp môi chất hấp thu tao
thành quả trình lưu động của môi chất lạnh trong hê thống máy lạnh Quá trình nén
được thực hiện nhờ một vòng tuần hoản của dung dịch qua các thiết bị hắp thụ, bơm dung dịch, thiết bị sinh hơi và tiết lưu dung dịch
Máy lạnh hắp thụ giữ một vai trỏ quan trọng trong kỹ thuật lạnh Máy lạnh
hap thu chu ky H,O/H,SO, do Lesli phát minh năm 1810 và máy lạnh hấp thụ liên
tục NH/H;O do Carré phat minh năm 1850 Với chặng đường phát triển hơn 200
năm, ngảy nay các loại máy lạnh khác nhau đã được hoàn chỉnh và sử dụng có hiệu
quả ở nhiều nước trên thể giới nhất là ở Nga, Nhật, Mỹ và Trung Quốc
1.1.2 Ưu nhược điểm của máy lạnh hấp thu
Ưu điểm lớn nhất của máy lạnh hấp thụ là không cần điện năng hoặc cơ năng
ma chi sit dung nguồn nhiệt năng cỏ nhiệt độ không cao (80+150°C) théng qua chat tải nhiệt là khí đốt, hơi nước hoặc nước nóng đẻ hoạt động Chính vi thẻ, máy lạnh hap thụ góp phân vào việc sử dụng nhiệt năng thửa, phế thải, thử cấp, rẻ tiên
Máy lạnh hấp thụ còn có khả năng đồng phát (cogeneration) điện lạnh hoặc
nhiệt lạnh trung tâm, cung cấp đồng thời điện năng, nhiệt năng và lạnh (nước lạnh),
tránh được sự gia tăng cục bộ không khí, khi sử dụng các loại máy điều hòa nhiệt độ hiện nay trong các đô thi
Máy lạnh hấp thụ rất đơn giản, kết câu chủ yêu là các thiết bị trao đổi nhiệt và trao đổi chất, chế tạo đề dang, b6 phan chuyên động duy nhất là bơm dung dịch Cũng vi vậy, may lanh hap thu vận hành đơn giản, sửa chữa bảo dưỡng dễ dàng, máy làm việc ít ôn và rung Trong vòng tuân hoàn môi chất không có dầu bôi trơn
Trang 13Nhược điểm của máy lạnh hấp thu là công kênh, điện tích lắp đặt lớn hơn so với máy lạnh nén hơi Lượng nước làm mát yêu câu cũng lớn hon, vi phai lam mat thêm bình hap thu Tuy nhiên, trong điều kiện Việt Nam, may lanh hap thu la rat
phủ hợp
1.1.3 Các đặc trưng cơ bản của máy lạnh hap thu
1.1.3.1 Đặc trưng về nguyên lý hoạt động của máy lạnh hắp thụ
Điểm khác nhau cơ bản giữa máy lạnh hắp thụ và máy lạnh có máy nén hơi đó
là quá trình nén môi chất lạnh tử áp suất thấp sau dàn bay hơi lên áp suất cao trước
đàn ngưng tu
Nguyên tắc hoạt động của máy nén nhiệt chính là một vòng tuân hoàn của
dung dịch qua các thiết bị hấp thụ, bơm dung dịch, thiết bị sinh hơi vả tiết lưu dung,
dich Cum may nén nhiệt trong máy lạnh hap thu bao gồm: thiết bị hấp thụ, bơm dung địch, bình sinh hơi và tiết lưu dung dịch
1.1.3.2 Đặc trưng về môi chất sử dụng trong máy lạnh hấp thụ
Máy lạnh hấp thụ sử dụng cặp môi chất thay vi sử dụng một môi chất như
trong máy lạnh nén hơi Cỏ hai loại cặp môi chất được sử dụng trong máy lạnh hap
thụ:
- Hap thu: Môi chất lạnh và chất hấp thụ có liên kết hỏa học với nhau Ví dụ:
H,0/ CaCl; NHy/nude; H,0/Silicagel
Trang 14- Hap phu: Môi chất lạnh vả chất hấp thụ cỏ liên kết cơ học với nhau Ví dụ:
Nước/zeolit
1.1.3.3 Đặc trưng về năng lượng sử dụng trong máy lạnh hấp thụ
Trong máy lạnh hắp thụ, chỉ tiết sử dụng năng lượng điện duy nhất là bơm dung dịch Do đó, năng lượng cấp cho máy lạnh hấp thụ chủ yếu để gia nhiệt cho bình sinh hơi Cung cấp nhiệt cho máy lạnh hap thụ có thể lấy từ rất nhiều nguồn khác nhau Ở đây, trong điều kiện kinh tế xã hội và điều kiện địa lý ở Việt Nam ta chú trọng đến hai nguồn năng lượng là năng lượng mặt trời vả năng lượng tải tạo 1.1.3.4 Đặc trưng về vật liệu chế tạo máy lạnh hấp thụ
Do máy lanh hấp thụ sử dụng cặp môi chất khi vận hành nên vật liệu sử dụng trong chế tạo phải xem xét kĩ lưỡng đẻ phủ hợp với từng cặp môi chất được sử
dụng Ví dụ như:
Đổi với cặp môi chất NHz/HạO không ăn mỏn các kim loại đen chế tạo máy
nhưng ăn mỏn đồng vả các hợp kim của đồng nên không sử dụng đồng vả các hợp
kim của đông trong hệ thống lạnh hập thụ sử dụng cặp môi chất NH„/HạO được Sử
dụng được kim loại đen và đồng thau phốt pho
Đối với cặp môi chất HạO/LiBr tỉnh ăn mòn của dung dịch rất cao, gây han gi thiết bị cho nên vật liệu chế tạo máy lạnh hấp thu cần đặc biệt lưu ý đến những vật liệu tránh được sự ăn mòn Khi van hanh can thêm các chất phụ gia nhằm bảo vệ thiết bị
Đổi với cặp môi chất H;O/Silicagel ít có tính ăn mỏn và các tinh chat anh
hưởng xấu tới vật liệu chế tạo máy lạnh nên có thẻ dùng các vật liệu chẻ tạo thường dùng trong ngành lạnh mả không cần các yêu cầu đặc biệt gì
1.1.4 Phân loại máy lạnh hấp thụ
11.41 Máy lạnh hấp thụ Nước/Bromualiti (H;O/LiBr)
Máy lạnh hắp thụ nước/bromualiti được sử dụng rộng rãi, đặc biệt là trong kỹ
thuật điều hỏa không khi, trong đó nước lả môi chất lạnh và bromualiti là chất hấp thụ Máy lạnh nước/bromualiti cỏ các ưu nhược điểm chính như sau:
Trang 15Chương L Tổng quan
- Uudiem:
++ Tỉ số áp suất nhỏ, Pụ/Pụ = 4, hiéu s6 ap suat thap P, — Py = 3,6[kPa]
+ Không cần thiết bi tỉnh cất hơi môi chất vì từ dung dịch H,O/LiBr chỉ cỏ hơi
môi chất lạnh là nước thoát ra
+ Nhiệt độ nguồn nhiệt cấp cho bình sinh hơi cho phép thấp đến 80°C do đỏ cỏ thể sử dụng các nguồn nhiệt thải rẻ tiền Nếu cỏ nguồn hơi nước có nhiệt độ cao, đầu tiên có thẻ đủng chạy máy lạnh tuabin, sau đó mới đùng cho may lanh hap thụ
H;O/LiBr
- Nhuoce điểm:
+ Tinh ăn mòn cia dung dich rat cao, gay han gi thiết bi
+ Phải duy trì chân không trong thiết bị
+ Nhiệt độ làm lạnh thấp nhất là 5°C vì ở đây nước lả môi chất cỏ nhiệt độ
đóng băng 6 0°C
Máy lạnh hấp thụ H;O/LiBr được chỉa làm các loại sau:
a May lanh hdp thu HyO/LiBr tac dung don (Single Effect)
Máy lạnh hap thu H,O/LiBr tac dung don (Single Effeet) có ba vòng tuần hoàn: tuần hoản môi chát lạnh (nước), tuân hoản dung địch vả tuần hoản nước làm
mat
b May lanh hdp thu HO/LiBr tac dung kép (Double Effect)
Nhược điểm lớn nhất của máy lanh hap thu H,O/LiBr tac dung don 1a khi tang
nhiệt độ nguồn nhiệt thì COP tang gan nhu không dang kẻ, COP„„„=0,76 Do do, dé tan dụng hiệu suất của các nguồn nhiệt có nhiệt thẻ cao ta sử dụng sơ đỏ tác dung kép Sơ đồ nảy làm việc rất hiệu quả với phương pháp cấp nhiệt là khí đốt và đang,
được sử dụng rông rãi đề làm lạnh nước (chất tải lạnh) cho điều hỏa không khí
Trang 161.142 Máy lạnh hấp thụ Amoniắe/Nước (NH/H;O)
Máy lạnh hấp thụ NH¿/HạO có nhược điểm là môi chat NH; gây mùi khai va độc hại nều bị rò rỉ ra ngoài Ngoài ra, do lượng nước cuồn theo NH; rat lớn nên cần phải có thiết bị tỉnh luyện hơi NH; trước khi vào bình ngưng Tuy nhiên, ưu điểm rất lớn của loại nảy lả giá thành thấp, nên ngoải ứng dụng để sản xuất nước đá thì máy lạnh hấp thụ NH;/HạO vẫn có triển vọng ửng dụng rộng rãi trong hệ thống điều hỏa không khí Máy lạnh hấp thu NH;/H;O có các loại sau
a Máy lạnh hấp thu Amoniac/NU6éc (NH,/H,O) mot cap
So dé nguyên lý của mảy lanh hap thu NH;/H,O liên tục một cấp được trình
bảy trên hình 1.1
Hình 1.1 Sơ đồ máy lạnh hấp thụ NH:/H›O một cấp
Chú thích:
SH: Bình sinh hơi; HT: Bình hấp thụ; BH: Bình bay hơi; NT: Bình ngưng tụ;
TL: van tiết lưu môi chat lanh, TL aq: Van tiết lưu dung dich; HN), HN: Thiét
bị hồi nhiét; Big: Bom dung dich
Trang 17Chương L Tổng quan
Nguyên lý làm việc của máy lạnh hập thụ NH¿/HạO một cấp như sau:
Nhiệt cấp vào bình sinh hơi (SH) qua thiết bị trao đổi nhiệt tạo thành quá trình
phân li hơi môi chất Hơi bay ra khỏi bình (SH) lá NH; (có lẫn một phản nhỏ H;O)
lưu động tới bình ngưng tụ (NT), tại đây hơi môi chất ngưng tụ thành lỏng có ap suất cao, Lỏng cao áp NH; qua van tiết lưu (TL), giảm áp suất rồi lưu động tới bình
bay hơi (BH) Tại đây, lỏng hạ áp nhận nhiệt của môi trường cản lảm lạnh hóa hơi
rồi lưu động tới bình hấp thu (HT) Tai bình hap thu, hoi NH; duge hap thu bởi dung dịch có nông độ thấp từ bình (SH) trở vẻ và tiếp tục chu trinh tuần hoàn mới
Trong máy lạnh hập thụ NH¿/H;O có bề trí thêm hai thiết bị trao đổi nhiệt Thiết bị hỏi nhiệt (HNI) có tác dụng quả lạnh cho môi chất lỏng trước khi lưu động, qua van tiết lưu vào bình bay hơi (BH) Thiết bị hỏi nhiệt (HN›) có tác dụng quá
nhiệt cho dung dịch cỏ nông độ cao trước khi vào bình sinh hơi (SH),
Vi sau quả trinh phân ly NH; cỏ lẫn hơi nước cuồn theo nên trong bình sinh
hơi (SH) cân bồ trí thiết bị tỉnh luyện đề tách hơi nước ra khỏi hơi Hạ Việc này được thực hiện bằng cách bỏ trí thêm thiết bị ngưng tụ hỏi lưu Qp Như vậy, nhiệt cấp vào bình sinh hơi (SH) phải tăng một lượng Qp so với chế độ lảm việc không cỏ ngưng tụ hỏi lưu
b Máy lạnh hấp thụ Amoniae/Nước (NH⁄H;O) hai và nhiều cấp
Đối với máy lạnh nén hoi NHạ, khi tỉ số áp suất Pạ/Pạ > 9 thi người ta chuyển sang máy lạnh hai cấp nén Với mảy lạnh hấp thụ, điều kiện ving khử khí phải đương Aš > 0 chỉ là điều kiên nhiệt động đề duy trì chư trình máy lanh hấp thụ hoạt động, nêu các điều kiện dẫn tới tỷ số nhiệt quả nhỏ thì người ta sử dụng máy lạnh hấp thụ hai hay nhiều cấp,
Các phương pháp lắp ghép các cấp của máy lạnh hấp thụ với nhau cũng tương,
tự như cách lắp ghép các cấp của máy lạnh nẻn hơi, trừ trường hợp ghép tang rat it được sử dụng trong máy lạnh hấp thụ Ngoài ra có thẻ ghép mảy lạnh hap thụ với
máy lạnh nén hoi, may lạnh hấp thụ thông thường với máy lạnh ejector, máy lạnh
tái hấp thụ để đạt nhiệt độ thập hơn
Trang 18Sơ đồ nguyên lý của máy lạnh hap thụ NH¿/H;O hai cấp được biểu diễn trên
dưng dịch cao áp; B„a;: Bơm dung dịch hạ áp; TG: Bình trung gian
Nguyên lý làm việc của máy lạnh hap thu NH/H;O hai cấp như sau:
Chu trình gồm bai bình sinh hơi và hai bình hấp thụ tương ứng hai cấp áp suất
ha ap và cao ap SHe, SHz va HT ¢, HTx Hơi môi chất sinh ra ở bình sinh hơi cao ap
SHe được đưa vào đản ngưng tụ thì hơi môi chất sinh ra ở bình sinh hơi hạ áp SH+
được đưa vào bình hấp thụ cao ap HT¢ Binh hap thụ ha ap HTy hap thụ hơi môi chất đi ra từ bình bay hơi Ba thiết bị hội nhiệt HN¡, HN, HN; làm nhiệm vụ trao đổi nhiệt Cụ thê như sau: HN¡ nhằm quá lạnh cho lỏng từ dàn ngưng tụ trước khi
Trang 19Chương L Tổng quan
tiết lưu vẻ bình bay hơi HN; và HN; nhằm quả nhiệt cho dụng dịch có nông độ cao
trước khi vào bình sinh hơi
Trường hợp có 1 chế độ bay hơi thì hơi môi chất ra khỏi đàn ngưng tụ sẽ đi thẳng tới HN, qua TL roi về bình bay hơi
Trường hợp có 2 chế độ bay hơi thì cần hai van tiết lưu Đầu tiên môi chất có nồng độ thấp qua van tiết lưu TL; vào bình trung gian có áp suất trung gian Pụ Từ đây một phân lỏng môi chất bay hơi ở bình trung gian với nhiệt độ cao đi thẳng tới bình hap thụ cao áp HTc Phân lỏng còn lại qua HN¡ và TL; rồi vẻ bình bay hơi
Ngoài ra, người ta còn tách một phản lỏng từ bình trung gian TG đền bình sinh hơi hạ áp thực hiện ngưng tu hồi lưu tại đây
Vẻ áp suất, bình ngưng tụ NT và bình sinh hơi cao áp SHe có áp suất cao Pụ, Binh hap thụ hạ áp và bình bay hơi có áp suất thấp Pạ Các thiết bị như bình trung, gian TG, bình sinh hơi hạ áp SHx, bình hấp thụ cao áp cỏ áp suất trung gian Pụ
của một lượng khí trơ (nhằm tránh tác dụng với cặp môi chất) là P sao cho Pạ + Pụ
= Pụ Sự tuân hoàn của dung dịch trong hệ thông được thực hiện bằng bơm xiphéng (mục đích là sử dụng sự chênh lệch nhiệt độ dần tới sự chênh lệch cột lỏng vả khối
lượng riêng)
Trang 20Yêu cầu đối với loại khi trơ thêm vào là phải có khối lượng riêng ở củng điều kiện nhiệt độ, áp suất nhẹ hơn môi chất lạnh hay độ chênh lệch ve ty trong la kha
lớn
1.2 KẾT QUÁ NGHIÊN CỨU VE MAY LANH HAP THU
1.2.1 Kết quả nghiên cứu trên thể giới
Trong suốt nửa dau thế kỷ XX, nhiều nghiên cứu thực nghiệm của các nhả khoa học ở nhiều nước trên thể giới đã mang lại những kết quả đáng ghi nhận Điện
hình là công trình của nhà khoa học người Ý Guido Maiuri [28] và hai nhà khoa học
người Thụy Điền Baltzar von Platen, Carl Munters [29] về tủ lạnh sử dụng chu trình máy lạnh hấp thụ năm 1920 Tại Mỹ trong những năm 1940 máy lạnh hấp thụ
H;O/LiBr với nước được xem là môi chất lạnh được đưa vảo sử dụng [30] Máy
lạnh loại nảy hoạt động trên cơ sở chu kỷ Carre biến đổi và được ứng dụng rộng rãi trong kỹ thuật điều hòa không khí Ngày nay, các loại máy lạnh hấp thụ khác nhau ngày cảng hoàn chỉnh và chiêm một tỉ trọng đáng kẻ trong hệ thống máy làm lạnh ở các nước phát triển nhất là ở Mỹ, Nhật, Nga vả Trung Quốc Dưới đây lả tổng quan
về một số công trình nghiên cửu nay
~ Trong [24], Craig Christy, Dave Fusco va Reza Toossi trình bảy ứng dung
máy lanh hấp thụ để điều hòa không khi trên xe hơi va tàu thủy chở container
Trong công trình này các tác giả đã nghiên cửu thực nghiệm vẻ hiệu quả của máy lạnh hấp thụ làm lạnh trên các tàu chở container và điều hòa không khí trên xe hơi Các nguồn nhiệt được chú trọng là khỏi thải của xe hơi hay của động cơ tàu thủy
Các tác giả đã đưa ra các phương án thiết kế vả chế tạo thành công các model với
các công suât lạnh 6000BTU/h, 18000BTU/h vả 25000BTU/h với chỉ số làm lạnh
COP = 1,99 Công trình nghiên cứu này đã được một s6 hang che tao xe hoi, tau thủy chở container áp dụng để sản xuất theo đơn đặt hảng của khách hàng từ năm
2002
~ Trong [25], Jorge E González và Chairperson trình bảy nghiên cứu về máy lạnh hắp thụ sử dụng năng lượng mặt trời Trong công trình nảy các tác giả đi sâu
9
Trang 21Chương L Tổng quan
nghiên cứu hiệu quả làm việc của máy lạnh hấp thụ sử dụng năng lượng mặt trời ứng dụng cho việc điều hỏa không khi Kết quả của công trình là đưa ra sơ đồ tôi ưu kết ni giữa colleetor năng lượng mặt trời vả hệ thống điều hỏa hấp thụ đề hiệu quả
làm lạnh là cao nhất Công trình này cũng đã được ứng dụng trong các ngôi nhà xanh tại Chicago từ những năm 2005
- Trong [26], V.Mittal Assistant Professor trình bảy vẻ máy lạnh hấp thụ điều
hỏa không khí sử dụng năng lượng mặt trời Trong công trình này các tác đã nghiên
cứu về hiệu quả máy lạnh hấp thụ sử dụng năng lượng mặt trời So sánh hiệu suất của các máy lạnh NH„/H;O và H;O/LBr và đưa ra các phương án thiết kế chế tạo,
cụ thể: Chỉ số COP của máy lạnh hấp thu NH;/H,O nhỏ hơn 15% - 20% khi sử dụng năng lượng mặt trời để cấp nhiệt Máy lạnh hấp thụ sử dụng năng lượng mặt
trời tác dụng kép thi có chỉ số COP cao hơn nhưng khả năng tích trữ lạnh lại không
hiệu quả bằng loại tác dụng đơn
-Trong [27], Hiroshi Takamatsu, Hikaru Yamashiro, Nobuo Takata, Hiroshi
Honda trình bảy nghiên cứu về máy lạnh hấp thụ cấp nhiệt bằng khỏi thải đồng cơ Trong đề tải nảy các tác giả nghiên cửu về máy lạnh hấp thụ sử dụng nguồn nhiệt từ đốt nhiên liệu như dâu, xăng Kết quả của công trình được ứng dụng đề chế tạo máy lạnh hấp thụ cỏ công suất lớn sử dụng bảo quản lạnh, điều hòa không khí trong các
tỏa nhả lớn, siêu thị, khu dân cư
~ Trong [31], Fernandez-Seara trình bảy khả năng ứng dụng của máy lạnh hap
thụ NH/H;O sử dụng hệ thống thu hỏi nhiệt thải của động cơ trên tàu thủy Trong
đó dầu tổng hợp được sử dụng như chất lỏng truyền nhiệt, năng lượng nhiệt thu hỏi
từ động cơ khí xả lả 16,6kW vả công suất lảm lạnh của hệ thống là 8,33kW Các tác
giả tổng kết: đối với những tâu cá dung tích từ 80-150mỶ, được trang bị động cơ diesel bồn thi với công suất từ 700 đến 1200kW sẽ có thẻ thu hỏi được một lượng lớn năng lượng nhiệt thải bằng chất lỏng và sử dụng trong hệ thông máy lạnh hập
thụ phục vụ các nhu cầu lâm lạnh của các tàu cá tử 5-10kWV với nhiệt độ bảo quản là 0°€ và nhiệt độ bay hơi la -10°C.
Trang 22~ Trong [2], J.Peramc, A.Bozumovic vả B.Pavkovic trình bảy thiết kế và so sánh hệ thống máy lạnh nén hơi dùng NH; và máy lạnh hap thu ding NH,/H,O chạy bằng nhiệt thu hỏi từ khi thải động cơ sử dụng ở tàu có kích thước trung bình Các tác giả kết luận khí thải từ các động cơ có nhiệt d6 400°C và chiếm khoảng 30% tổng nhiệt đầu vào của nhiên liệu trong khi nhiệt ra củng với nước lâm mát là
28%, khảo sát một động cơ diesel 700kW thì năng lượng nhiệt phát thải là 425kW
Như vậy, nhiệt thải có thể được thu hồi và sử dụng trong máy lạnh hấp thụ đẻ tăng hiệu suất năng lượng so với sử dụng chu trinh nén hơi
- Gan đây, C.A.Oronel, A.Amaris, M.Vallẻs và M.Bourouis [33,34] thực hiện
nghiên cứu thực nghiệm quá trình hấp thụ và quá trình giải hấp thụ của cặp
NH,/LiNO; va NH;/(LiNO; + H;©) trong bỏ trao đổi nhiệt dạng tâm Trong đẻ tải nảy, các tác giả đã cải thiện dang kẻ quả trình hap thụ vả giải hấp thụ của cặp ba chất so với cặp hai chất, Vì vậy, thiết bị làm lạnh háp thu cho tảu cả có thể được chế tạo bằng cách sử dụng tam trao đổi nhiệt trong tất cả các thiết bị nhiệt, giảm kich thước máy làm lạnh và lượng môi chất lạnh cân nạp
~ Trong [35], Franeiseo Taboas và cộng sự đã công bỏ phân tích so sánh chu
trình may anh hap thu str dung hén hop ba chat NH,/(LiNO;+H,0 ) va NH,/H,O
cho tàu cả và kết luận: máy lạnh hấp thụ sử dụng NH3/(LiNO; + H,O) và hỗn hợp
chất lỏng NH¿/LiNO; có giả tri COP cao hon so với máy lạnh hấp thụ sử dụng NH//H;O, độ chênh lệch COP cảng cao hơn khi hệ thống vận hành ở nhiệt độ sinh hơi thấp Nếu nhiệt độ gia nhiệt đạt tới 85°C, nhiệt độ bay hơi có thê đạt được là -
18,8°C cho chu kỳ dùng NH¿/LINO), -17,5°C cho chu ky ding NH;/(LiNO; +H,0)
va -13,7°C cho chu ky ding NHy/H,O ở nhiệt đô ngưng tụ 25°C Ngoài ra, cũng
chứng minh được máy lạnh hấp thụ dùng NH;/(LINO; + H;O) cỏ thẻ hoạt động ma không cần cột chưng cát, lượng nước trong đòng môi chất lạnh vào thiết bị bay hơi
là dưới 1,5% theo khỏi lượng ở điều kiên hoạt động đã lựa chọn
Nhìn chung, máy lạnh hap thu đã được nghiên cứu và ứng dụng rất rộng rãi ở
các nước trên thế giới Các loại máy lạnh hấp thụ NHy/H;O thường được sản xuất
Trang 23Chương L Tổng quan
đơn chiếc theo đơn đặt hàng của xí nghiệp công nghiệp có nhu cau để sử dụng nhiệt thải cỏ công suất rất lớn, cỏ thẻ lên tới 30.000 kW Còn các loại máy lạnh hấp thụ
bromualiti thì được sản xuất hang loạt có công suât từ vài trăm đến vải ngàn
kilowatt được sử dụng rất nhiều trong các hệ thông điều hỏa không khí Các nghiên cửu cũng đã tập trung tìm phương án ứng dụng máy lạnh hấp thụ sử dụng nguồn
năng lượng mặt trời hoặc nhiệt thải từ động cơ để làm lạnh bảo quản trên các tàu
thuyên đánh bắt thủy sản, nhưng do chi phi dau tu ban dau con cao nên chưa thực
sự được phỏ biền rộng rãi
1.2.2 Kết quả nghiên cứu ở Việt Nam
Ở Việt Nam, đã cỏ các công trình nghiên cứu lý thuyết và thực nghiệm về may lạnh hấp thụ sử dụng nguồn nhiệt cấp là năng lượng mặt trời, dâu, than, củi và đã chế tạo được các máy lạnh hâp thụ chu kỳ dùng môi chất NH¿⁄H;O Dưới day xin giới thiêu một số công trình nghiên cứu đã được công bố:
~ Trong [10], Trân Thanh Ki trình bảy chỉ tiết về quy trình lựa chọn, cơ sở lý thuyết để chế tạo các thiết bị chỉnh trong máy lạnh hấp thụ sử dụng nhiệt thải như
bình sinh hơi, bình hấp thụ, dân lạnh, dàn nóng, bơm dung dịch, lò hơi sử dụng
nhiệt thải Với để tài này, tác giả đã nghiên cứu và chế tạo thành công máy lạnh hap thụ NH;/HạO dùng đề sản xuất nước đá, sử dụng than cảm (hoặc các phê phẩm khác như trấu, min cua) lam chất đốt hoạt động Thiết bị thích hợp ứng dụng cho các vùng thiểu điện và có sẵn các nguồn chat dot trên Máy nảy có thể sản xuat
nước đá cây và nước đá viên với tốc độ nhanh chỉ với 04 giờ, trong khi với công,
nghệ cũ như hiện nay việc này kéo dài trong 20 giờ, giá thành sản xuất nước đá cũng rẻ hơn so với sử dụng điện Ưu điểm của hệ thông là tận dụng được nguồn chất đốt sẵn cỏ đề hoạt động, thời gian chỉ phí sản xuất nước đá it Tuy nhiên, hệ thông lại có nhược điểm lả kích thước lớn, chi phi dau tu ban dau va chi phi bio dưỡng lớn, hệ số làm lạnh tháp, việc đốt than cám, tạo ra các khí độc Đền nay, hệ thống nảy vân chưa được ứng dụng trong thực tế
Trang 24~ Trong [11], Lê Chỉ Hiệp và Võ Kiến Quốc trình bảy các kết quả nghiên cứu máy lạnh hap thụ NH¿/HO loại gián đoạn cập nhiệt bằng collector mat troi dang ống — cánh, ứng dụng trong điêu kiện thời tiết của TP Hồ Chí Minh đề sản xuất nước đá Kết quả cho thấy có thẻ sản xuất trung bình khoảng 1,6 đến 2,5kg đá/m? collector/ngay Việc mô phỏng hệ thống cũng đã được các tác giả thực hiện nhằm khảo sát tốc độ diễn ra của các quả trình, đồng thời có thẻ dự đoán được sản lượng nước đả theo từng vùng thời tiết khác nhau ở các thời điểm khác nhau trong năm
Mô hình thực nghiệm đã sản xuất được nước đá, tuy nhiên khỏi lượng nước đá tỉnh
trên mét don vi dién tich collector vẫn cỏn thấp so với các mô hình giản đoạn đã
được chế tạo ở các nước khác
~ Trong [12], nhóm tác giả Nguyễn Hữu Huê, Chu Mai Vĩnh và Nguyễn Lê
Châu Thành trình bảy nghiên cửu tận dụng nhiệt từ khi xả động cơ để sản xuất nước
đá bảo quân lạnh sản phẩm cho các tàu thuyền đánh bắt hải sản Nhóm tác giả da tiền hảnh phân tích tính hiệu quả kinh tế của phương án sử dụng may lanh hap thụ NH¿/H;O dùng nhiệt thải từ động cơ để sản xuất nước đá và chỉ ra rằng, phương án nảy hiệu quả hơn 2,6% so với việc tàu thuyền mang đá cây từ đất liên
~Trong [13], Nguyễn Thanh Văn trình bảy vẻ phương pháp xác định nhiệt độ cực tiểu của nguồn gia nhiệt máy lạnh hấp thụ trên thiết bị thi nghiệm T108/6D của hãng DIDACTA(CÝ) Tác giả đã chỉ ra rằng cả hai loại máy lạnh hap thu H,O/LiBr một cap va NH;/H,O một cấp đều tủy vào khí hau từng địa phương mả nhiệt độ nguồn nước gia nhiệt cỏ thẻ tháp đến 75°C
~ Trong [14], Hoàng Dương Hùng, Trần Ngọc Lân trình bảy kết quả nghiên cửu, thiết kế và chế tạo thực nghiệm mâu máy lạnh hấp phụ sử dụng năng lượng
mặt trời với cặp môi chất là than hoạt tính và methanol Với công trình nghiên cứu
này, các tác giả đã nghiên cửu chế tạo thành công máy lạnh hap phụ dùng sản xuất nước đả hoạt động bằng năng lượng mặt trời Máy lạnh hâp phụ này cỏ ưu điểm là kết cầu gọn nhẹ, hoạt động bằng năng lượng mặt trời nên gần như không tổn chỉ phí
Trang 25việc theo chu kỷ, trong đó ở giai đoạn dau collector năng lượng mặt trời làm việc
như một lò hơi, đun nóng dung địch NH/H;O với nồng dé ban dau 36+38% dé tach thành hơi NH; nguyên chất và được ngưng tụ lại thành lỏng trong dân ngưng Trong giai đoạn sau, một xi phông nhiệt đóng vai trò như thiết bị trao đổi nhiệt dạng ông
duge dat trong collector, lỏng NH; sau khi sôi trên dàn bay hơi được dung địch ở eollector háp thụ lại Nhiệt tỏa ra ở quá trình hập thụ được truyền cho amoniae ở xỉ phỏng nhiệt làm amoniae bay hơi, hơi amoniae bay lên ngưng tụ thành lỏng chảy về
lại xi phỏng nhiệt, tạo thánh một vong tuần hoản Tác giả kết luận hệ số sử dụng nhiệt của hệ thông nảy có thẻ đạt tới 40%, phủ hợp ứng dụng hiệu quả cho những, vùng thiêu điện nhưng đôi đảo năng lượng mặt trời
~ Trong [16], Đăng Trần Thọ vả Đặng Thế Hùng trình bảy kết quả nghiên cứu, thiết kế chế tạo mô hình thực nghiệm máy lạnh hấp thụ dùng cặp môi chất NH,/H,0, sit dung nguồn nhiệt khỏi thải kết hợp với năng lượng mặt trời Trong công trinh nghiên cứu nảy, các tác giả đã chế tạo thành công máy lạnh hap thụ NH;/H;0O cỏ công suất 9000BTU/h, nhiệt độ buông lạnh bảo quản đạt 2°C Tuy
nhiên, vật liệu chế tạo thiết bi lưa chọn chưa phủ hợp nên trong quá trinh vận hành
đã bị dung địch amoniac ăn mòn nên cũng chưa áp dụng được vảo thực tẻ
Như vậy có thê thấy, thời gian gân đây, ở Việt Nam máy lạnh hấp thụ cũng đã được quan tâm nghiên cứu nhằm đáp ứng nhu cầu sử dụng ngảy càng cao về lạnh trong điêu kiện nguồn năng lượng truyền thông ngày cảng han che Tuy nhiên số lượng các công trình nghiên cứu chưa nhiều, các máy lạnh hập thụ được chẻ tạo chủ
yếu với mục đích thí nghiệm, nghiên cửu chử chưa cỏ một đơn vị nảo có khả năng
chế tạo máy lạnh hap thu với mục đích thương mại Đây là sự thua thiệt của chúng
ta so với các nước trên thẻ giới
Trang 261.3 UNG DUNG CUA MAY LANH HAP THU
1.3.1 Ung dụng của máy lạnh hấp thu
Như đã nỏi ở trên, máy lạnh hap thụ cỏ thẻ làm việc nẻu chúng ta cung cấp cho chúng một nguồn nhiệt Nguon nhiệt cỏ thẻ lả hơi nước, nước nóng, khí nóng
va hon hợp khi hơi thải ra từ công nghiệp Nguồn nhiệt thải này rất lớn, chiếm đến
60 — 70% tổng năng lượng tiêu hao cho sản xuất Nẻu nguồn nhiệt này buộc phải thai bé di thi sé rat lãng phí và gây ô nhiễm môi trường Trong rất nhiều đây chuyên sản xuất nhất lả trong công nghiệp hỏa chất, sản sinh rất nhiều nhiệt, đồng thời cũng cân làm lạnh nhân tạo các sản phẩm Nguồn nhiệt thải đỏ nêu được sử dụng trong, các máy lạnh hấp thụ đề làm lạnh cho chính sản phẩm ctia minh thi sé không gì tốt
bằng, vì vừa tiết kiệm năng lượng lại vừa bảo về môi trường Cho nên trong các dây
chuyên sản xuất nảy việc áp dụng máy lạnh hấp thụ như là một việc bắt buộc phải
có Các nguồn nhiệt thải nay có nhiệt độ rất cao lên dén hang ngan độ rất dễ sử dụng trong các nhu cầu về nóng cũng như lạnh, nhưng một phân rất lớn có nhiệt độ
tương đổi thấp từ 70 đến 130°C rat khé str dung Máy lạnh hấp thụ cho phép sử dụng rất tốt các nguồn nhiệt này không những đẻ lâm lạnh sản phẩm, điều hỏa không khí môi trường sông và làm việc của xí nghiệp, mả cỏn có thẻ biển đổi các nguồn nhiệt từ nhiệt độ thấp thành nhiệt độ cao đề sử dụng tốt trong các nhu câu
khác về nhiệt
Ngoài nhiệt thải ra chủng ta còn cỏ thể sử dụng nguyên liêu như than, dầu va khi đốt bằng cách đốt trực tiếp trong các may lanh hap thụ hoặc thông qua lò hơi đề
thu nhận nhiệt Loại máy lanh hap thu brémualiti (LiBr + H,O) cho phép áp dung
hai cấp bóc hơi cỏ hiệu quả sử dụng nhiệt rất lớn và giá thánh sản phẩm lạnh thâm chi ré hon cae may lạnh chạy bằng điện, cho nên được sử dụng rất nhiều trong các
hệ thông điều hòa không khi
1.3.2 Ứng dụng trong lĩnh vực khai thác, đánh bắt thủy sản
Việt Nam là một quốc gia ven biển với hơn 3.260 km bờ biến vả 2 triệu hecta mặt nước, được đánh giá là quốc gia giảu cỏ về đa dạng sinh học vả tài nguyên thủy
15
Trang 27Chương L Tổng quan
sản Ngành thủy sản cỏ vị trí đặc biệt quan trong trong chiến lược phát triển kinh tế
- xã hội Việt Nam, trong những năm qua sản xuất thủy sản đã đạt được những thành
tựu đáng kế
Theo số liệu thông kê của Tổng cục Thủy sản [21], năm 2011 tổng sản lượng thủy sản đạt trên 5.2 triệu tân (tăng gập 5,1 lan so vai nam 1990, binh quan ting
§,49%/năm ); sản lượng khai thác thủy sản đạt trên 2,2 triệu tấn (tăng gấp 3,1 lần so
với năm 1990, bình quân tăng 5,839⁄4/năm), Hảng thủy sản Việt Nam đã có mặt ở
trên 164 quốc gia và vùng lãnh thỏ trên thẻ giới Kim ngạch xuất khâu năm 2011 đạt
trên 6,11 tỷ USD (tăng gấp 29,8 lần so năm 1990, binh quân tăng 18,5%/năm)
Thủy sân luôn trong top đầu các mặt hàng xuất khâu của đất nước và giữ vững vị trí top 10 nước xuất khâu thủy sản hàng đầu thẻ giới
Theo Cục Khai thác và bảo vệ nguồn lợi thủy sản [21], năm 2011 cả nước có
trên 126,4 nghìn tàu thuyền đánh cả các loại với tổng công suất 4,4 triệu CV (tau thuyền tăng 70%, công suât tăng 175% so với năm 2001) Trong đỏ nhóm tàu công,
suất bẻ hơn 20 CV tăng 9,1% năm, nhóm tàu cỏ công suất từ 20-90 CV tăng bình quân 1,8% năm ; nhỏm tảu có công suất lớn hơn 90CV tăng bình quan 13% nam,
đây là nhóm tăng cao nhất thẻ hiện xu hướng phát triển khai thác ra khơi xa, phủ
hợp chủ trương khai thác xa bờ của Đảng và Nhà nước
Đổ thực hiện được chủ trương đó, việc đảm bảo cho các tàu cá đánh bắt xa bờ
tự chủ được khâu bảo quản lạnh sau thu hoạch là một yêu cầu hết sức cần thiết Với
điều kiên địa hình khai thác trên biển đổi đào vẻ năng lượng mặt trời cùng việc lượng nhiệt thải từ các động cơ tảu thuyền lả rất lớn, hướng ứng dung may lanh hap
thụ sử dụng năng lượng mặt trời hoặc nhiệt từ khói thải động cơ lả một phương án
mang lại hiệu quả cao, cản nghiên cứu một cách nghiêm túc
1.4 GIỚI HẠN VÀ MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
Máy lạnh hấp thụ là một lĩnh vực khoa học kỹ thuật rất rộng lớn bao gồm nhiều chủng loại máy với nhiều mục tiêu làm lạnh khác nhau, tuy nhiên trong phạm
vi của luận văn này, tác giả sẽ tập trung nghiên cứu vẻ hiệu quả làm lạnh của máy
16
Trang 28lạnh hấp thụ môi chất NH;/HạO sử dụng năng lượng mặt trời và khói thải từ động
cơ bằng phương pháp thực nghiệm
Dựa trên các kết quả nghiên cửu, phân tích đã nêu ở trên và mô hình thí
nghiêm máy lạnh hấp thụ cỏ sẵn [18], tác giả sẽ tiền hành nghiên cứu ảnh hưởng của tỉ lệ cặp môi chat NH,/H,O, ảnh hưởng của điều kiên vận hảnh đến hiệu quả làm lạnh của máy lạnh hấp thụ sử dụng năng lượng mặt trời và khói thải cũng như cải tạo một số thiết bị của mô hình nhằm nâng cao hiệu quả làm lạnh Bên cạnh đỏ
sẽ đánh giả về khả năng ứng dụng máy lạnh hắp thụ để làm lạnh bảo quản trên tàu thuyển đánh bắt cả xa bờ
Trang 29Chương 2 Lý thuyết về máy lạnh hap thu
CHUONG 2 LY THUYET TINH TOAN MAY LANH HAP THU
2.1 NGUYEN LY LAM VIEC CUA MAY LANH HAP THU
Máy lạnh hấp thụ là máy lạnh không dùng máy nén hơi chạy bằng điện như
may lạnh thông thường mã dùng cụm “máy nén nhiệt”, sử dụng nguồn nhiệt có nhiệt đô thập đẻ phân ly môi chất lạnh ra khỏi hôn hợp cặp môi chất hấp thu tao thành quả trình lưu động của môi chất lạnh trong hệ thông máy lạnh Cũng gióng, như máy lạnh sử dụng máy nén hơi, máy lạnh hấp thụ bao gồm các quả trình ngưng,
tụ2—3, tiết lưu 3 — 4, bay hơi 4— 1, nén 1 — 2 Tuy nhiên, quá trình nén 1 ~ 2 được thực hiện nhờ “máy nẻn nhiệt” Cụm “máy nén nhiệt” trong máy lạnh hấp thụ bao
gồm: Thiết bị hắp thụ, bơm dung dịch, bình sinh hơi vả van tiết lưu dung dịch Sơ
đỏ nguyên lý hoạt động của máy lạnh hập thụ được thể hiện trên hình 2.1
Trang 30Dung dịch có nông độ cao ở bình hấp thụ được bơm dung dịch bơm vào bình sinh hơi, tại đây dưới tác dụng của nguồn nhiệt cấp xảy ra quá trình phân li hơi môi chất Sau quả trình phân li, dung dịch giảm nồng độ vả lưu động trở lại bình hấp thụ qua thiết bị tiết lưu dung dịch, còn hơi môi chất lưu động tới thiết bị ngưng tụ Tại đây, hơi môi chất truyền nhiệt cho môi trường làm mát vả ngưng tụ thành môi chất
lồng cỏ áp suất cao, lỏng cao áp lưu đông qua thiết bị tiết lưu, giảm áp suất rồi lưu động tới thiết bị bay hơi Ở thiết bị bay hơi, môi chất lỏng nhận nhiệt của môi trường cần làm lạnh, bay hơi lưu động vẻ binh hap thụ Ở bình hấp thụ, hơi môi chất được hấp thụ vao dung dịch rồi tiếp tục một vòng tuân hoàn mới [18]
Chu trình hoạt động của máy lạnh hap thụ bao gồm hai chủ trình tuần hoàn:
Chu trinh tuân hoản của môi chất lạnh và chu trình tuân hoàn của dung, dịch trong,
máy nén nhiệt
2.1.1 Chu trình tuần hoàn của môi chất lạnh
Binh hap thu HT “hút' hơi môi chất sinh ra từ thiết bị bay hơi BH tại áp suất
po, nhiệt độ tạ, cho tiếp xúc với dung dich loãng từ thiết bị tiết lưu dung dịch TLạa
đến Do nhiệt độ bay hơi thập, dung dich loang hap thụ hơi môi chất trở thành dung dịch đâm đặc Nhiệt tỏa ra trong qua trinh hap thu Qạ (hay ngưng tụ môi chất) được
thải cho nước làm mát Dung dịch đâm đặc được bơm dung dịch Bạ¿ bơm lên thiết
bị sinh hơi Tại đây, nhờ nhiệt độ cao tụ, áp suất cao pạ (do thiết bi bay hơi được gia nhiệt một lượng Q bởi thiết bị gia nhiệt bằng hơi nước hoặc khí nóng) môi chất bay hơi, tách ra khỏi dung dich dam đặc ở áp suất cao đẻ đi vào thiết bị ngưng tụ Sau khi ngưng tụ tại áp suất pạ hơi môi chất qua tiết bị tiết hưu TL giảm áp suất xuống pụ quay trở về thiết bị bay hơi BH thực hiện quả trình bay hơi
Qua đây, ta thấy rằng toàn bộ các thiết bị phía trên của TL, Tạa và Bạa có áp suất pụ, còn các thiết bị phía dưới có áp suất py Mặt khác, tuân bộ chu trình chỉ cỏ bom dung dich lả chủ tiết chuyên động
Trang 31Chương 2 Lý thuyết về máy lạnh hấp thụ
.2 Chu trình tuần hoàn của dung dịch trong máy nén nhiệt
Dung dịch loãng có tại thiết bị hấp thụ hấp thụ hơi môi chất từ thiết bị bay hơi đến trở thành dung dịch đậm đặc ở áp suất pọ, nhiệt độ tạ Dung dịch đâm đặc được
bom dung dich bom lên thiết bị hấp thụ Tại đây, nhờ nhiệt độ cao ty môi chất lạnh
bay hoi, dung địch đậm đặc trở thành dung dịch loãng vả qua thiết bị tiết lưu dung, dịch trở vẻ thiết bị hấp thụ
2.1.3 Phương trình cân bằng nhiệt của máy lạnh hấp thụ
Trong đó:
qx: [kJ/kg], nang suat nhiét riêng, qo: [kJ/kg], nang suat lanh riéng, qa: [kI/kg], nhiệt hấp thụ riêng
qn: [kJ/kg], nhiét riêng tiêu tốn cho bơm dung dich qw: [kl/kg], nhiệt riêng tiêu tốn cho qua trinh sinh hoi
Hệ số nhiệt của máy lạnh hập thụ:
-—®—_ (22 tu:
š& : nông độ dung dịch đâm đặc
š, : nông độ dung dịch loãng
Aš: Hiệu nông độ dung địch đậm đặc vả dung dịch loãng hay vùng khử
khí
Trang 322.2.1 Tổng quát
Như đã trình bày, chất làm việc trong máy lạnh hấp thụ phải là dung dịch được trộn lần từ hai chất thuân khiết khác nhau, hai chất này phải không tác dụng hỏa học với nhau vả phải cỏ nhiệt độ sôi khá cách biệt khi ở củng điều kiên áp suất Các nghiên cứu lý luận về nhiệt động cho thây, nêu tất cả các quả trình đều là thuận
nghịch thì hiệu quả làm việc của máy lạnh hấp thụ hoàn toàn không phụ thuộc vào loại dung dịch Tuy nhiên với các trường hợp thực tê, hiệu quả làm việc của máy: lạnh hấp thụ phụ thuộc rất nhiều vào loại dung dịch được chọn sử dụng trong hệ
thống Cặp môi chất dùng trong máy lạnh hap thụ bao gồm môi chất lạnh và chất hấp thụ đi kèm tạo thành dung dịch tuân hoản trong máy nén nhiệt
2.2.2 Phân loại
Cö hai loại cặp môi chất:
- Hap thụ: Môi chất lạnh và chất hập thụ có liên kết hỏa học với nhau Vi du:
H;O/ CaCl;; NHy/nước; HạO/Silicagel
~ Hấp thụ Môi chất lạnh và chất hấp thụ có liên kết cơ học với nhau Vi dụ
nước/Zeolit
2.2.3 Yêu cầu đối với cặp môi chất
Yêu cầu chung: Tỉnh chất nhiệt động tốt, không độc hại, khó bắt lửa và đễ nỗ, không ăn mòn đổi với vật liệu chế tạo máy, rẻ tiên, để kiếm
Ngoài ra còn có các đặc điểm riêng như sau:
~_ Chất được viết trước là môi chất lạnh, phải có nhiệt độ sôi thấp hơn chat hap thụ được viết sau ở trong củng điều kiện áp suất, Nói chung, cảng xa nhau cảng tốt, để môi chất lạnh sinh ra ở thiết bị sinh hơi không lan chat hap thu
Nhưng phải hòa tan hoàn toản vào nhau
- Nhiét dung riêng của dung dịch phải bẻ, đặc biệt với máy lanh hap thu chu
kỳ đề tốn thất nhiệt cho việc khởi đông máy nhỏ
21
Trang 33Chương 2 Lý thuyết về máy lạnh hap thu
2.2.4 Giới thiệu các cặp môi chất dùng trong máy lạnh hấp thụ
Cặp môi chất HạO/ H;SO¿ có ý nghĩa lịch sử khi Lesli sử dụng lân đầu tiên vào năm 1810 tại Pari Một số cặp môi chất có chất hập thụ lỏng khác như sử dụng, môi chất lạnh freon R21, R22 ít cỏ ý nghĩa thực tiễn
Chat hap thụ rắn như CaCl, va hap phu zeolit co ưu điểm là không cân thiết bị tinh cất nhưng cũng được sử dụng rất hạn chế Người ta đang nghiên cứu các cặp
môi chất NH,/CaCl,, H,0/SiO,, NH,/MgC) ding cho các máy lạnh hấp thụ chu
kỷ sử dụng năng lượng mặt trời và năng lượng phê thải
Trong bảng 2.1 giới thiệu một số cặp môi chất có thể sử dụng trong mảy lạnh
hấp thụ:
Bảng 2.1 Danh mục một số cặp môi chất làm việc trong máy lạnh hắp thụ
STT Cặp môi chat Môi chât Chat hap thu, hap phụ
12 H;O/LIBr-LISCN H:O LiBr-LiSCN
Trang 34
Nhược điểm của cặp môi chất HạO/LiBr lả nhiệt độ thấp nhật của thiết bị bay: hơi là 5 + 7 *C vi môi chất lạnh là nước mả nước thi ở thê rắn tại 0°C nên ứng dung chủ yếu của môi chất này là đẻ điều hòa không khí hoặc đẻ bảo quân rau quả ở nhiệt
độ tương đổi cao, khong 10 + 15°C Tinh ăn mòn của dung dịch rất cao, gây han gỉ thiết bị nên yêu cầu phai ding kim loại quý, đắt tiên Dung dich H,O/LiBr có áp suất làm việc khá thấp nên phải duy trì đô chân không sâu trong thiết bị
23
Trang 35Chương 2 Lý thuyết về máy lạnh hap thu
2.2.4.2 Cap méi chất NHy/H,O
Theo [22], amoniac (NH;) là môi chất có độ hoản thiện nhiệt đông cao nhất so với tất cả các môi chất được sử dụng trong kỹ thuật lạnh, trong củng điều kiện làm
việc thì NH; có hệ số làm lạnh cao nhất Tác nhân lạnh NH; có nhiệt độ sôi ở áp
suất khi quyền tháp (khoảng -33,4°C), ở nhiệt độ môi trường áp suất ngưng tụ vừa phải (khoảng 16at ở 40°C), nhiệt ân hỏa hơi vả áp suất làm việc cao, nhiệt độ đông, đặc và độ nhớt thập nên rất phủ hợp cho nhu câu làm lạnh dưới 0°C
Theo [1], dung dịch NH/H;O co khả năng hỏa trộn tác nhân lạnh vả chất hấp thụ theo tỉ lệ bất kỳ, quá trinh hoạt động không sơ hiện tượng kết tính Dung dịch NH¿/H;O là một môi chất lạnh không gây ra các vẫn đẻ về môi trường như phá hủy tang ozone va lam gia ting nhiệt độ của bàu khí quyên Ngoài ra, đây là một dung, dịch rẻ tiên, để kiểm va dé ché tao
Nhược điểm của nó lả độc hại, ăn mòn đồng và các hợp kim của đồng, Nhiệt dung riêng của nước và amoniac lớn do đỏ không cỏ lợi vẻ nhiệt cho các máy lạnh hấp thụ cỏ chu kỳ, vì tổn thất nhiệt cho việc nâng và hạ nhiệt độ toàn hệ thông khi
thay đổi chu kỳ khá lớn
Trong thiết bị sinh hơi cặp môi chat nay có nhược điểm cơ bản là lượng hơi nước cuón theo hơi amoniae rất lớn, do đó trong các máy lạnh hấp thu NH3/H,O phải bổ tr bộ phận trưng cất đẻ tỉnh luyện hơi amoniac trước khi đưa vào bình ngưng Nhiệt đô phân hủy của hỗn hợp amoniae va nước thấp nên không thẻ sử dụng nguồn nhiệt cỏ nhiệt độ cao đề gia nhiệt, trường nhiệt độ nguồn nhiệt không nên quả 160°C Do lượng nước cuồn theo nhiều nên nhiệt độ gia nhiệt cho dung dịch thường không qua 120°C de tranh ngưng tụ hỏi lưu quá nhiều (hơi nước lẫn với amoniae đến thiết bị sẽ ngưng tụ tại đây vả trở về thiết bị sinh hơi chứ không tiếp tục đi qua thiết bị tiết lưu) và thiết bi tinh cat qua công kênh
Qua phân tích các đặc điểm về tính chất nhiệt động, tính chất hóa học vả tinh kinh tế như trên, ta thấy rằng cặp môi chất NH;/H;O có các tính chất đáp ứng được khả năng ứng dụng trong máy lạnh hap thụ dùng dé làm lạnh bảo quản trên tàu thuyền đánh bắt cá xa bờ
Trang 36Cung cấp nhiệt cho may lanh hap thụ có thể lẫy từ rất nhiều nguồn khác nhau
Ở đây, trong điều kiện kinh tế xã hội và điều kiện địa lý ở Việt Nam ta chú trọng, đến hai nguồn năng lượng là năng lượng mặt trời và năng lượng tái tạo
2.3.1 Năng lượng mặt trời
Các nguồn năng lượng mới vừa sạch, thân thiện với môi trưởng lại cỏ nguồn
dự trữ lớn như năng lượng mặt trời đang ngảy cảng được ứng dụng nhiều trong các
lĩnh vực của đời sống So với các ứng dụng khác, việc sử dụng năng lượng mặt trời
để làm lạnh nói chung và điêu hòa không khí nói riêng rất hấp dần vỉ có sự đồng biển giữa nhu câu sử dụng lạnh vả cường độ bức xạ mặt trời nhận được Tuy nhiên
do chưa giải quyết tốt các mâu thuẫn giữa giá thành và hiệu quả mang lại, cho nên trong một thời gian dải việc ứng dụng năng lượng mặt trời để làm lạnh và điều hòa không khí vần chưa được ứng dụng nhiêu trong thực tế Mặc dù vậy, bằng các nô
lực không ngừng của các nhả nghiên cứu, việc ứng dụng năng lượng mặt trời đề lảm
lạnh và điều hỏa không khí cảng ngảy cảng chứng tỏ tính cấp thiết và khả thị, nhất
là ở các nước có điều kiện thiên nhiên thuận lợi như Việt Nam Ngoải ra do các yêu
cầu về tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường, việc sử dụng năng lượng mặt trời trong kỹ thuật điều hòa không khí hiện đang lả một trong các hưởng ưu tiên được khuyến khich phát triển
Việt Nam lả nước có tiêm năng vẻ năng lượng mặt trời, trải dải từ vĩ độ 8°30* Bắc đến
22` Bắc, nằm trong khu vực có cường độ bức xạ mặt trời tương đồi cao,
với trị số tông xạ khá lớn từ 100-175 keal/emẺ năm (4,2 - 7,3G1/mẺ.năm) do đó việc
Ổ các tinh
phía Nam, số giờ nắng trung binh là 6,5 giờ/ngày; ở phía Bắc có thấp hơn nhưng
sử dụng năng lượng mặt trời ở nước ta sẽ đem lại hiệu quả kinh tế lới
cũng đạt khoảng 5 giờ/ngảy; cường độ tông lượng bức xạ trung binh trong khoảng 5,2 kWh/m’ ngay [18] Nhu cầu vẻ năng lượng ở một số vùng hẻo lánh như miễn nti, hai dao van chưa thể đáp ứng liên tục được Trong hoàn cảnh như vậy, năng, lượng mặt trời tỏ rõ ưu điểm
Trang 37Chương 2 Lý thuyết về máy lạnh hap thu
Với việc các bỏ thu năng lượng mặt trời đang dan được đưa vào sử dụng rộng rãi thì việc sử dụng trực tiếp nguồn nhiệt năng nảy để phục vụ cho việc điệu hòa không khí phục vụ nhu câu thiết yêu của con người trở nên rất có ý nghĩa
Để làm lạnh và điều hòa không khi bằng năng lượng mặt trời, ta cỏ thể cỏ một
số phương án rắt khảc nhau về mặt nguyên lý, cụ thể là:
~ Lâm lạnh theo kiểu hấp thụ: Phương án nảy sử dụng trực tiếp nhiệt lượng nhận được từ các tia bức xa mặt trời đề phát sinh lạnh Cặp môi chất bao gồm môi chất lạnh và chất háp thu Chất hấp thụ lả chất mà trong quá trình lảm việc thì các
tinh chat vat lý và hóa học của nỏ có thể bị biển đổi Thông thường các chất này ở
thể lỏng Trong thực tế hiện nay người ta thường sử dụng hai cặp môi chất là NH;
/H,0 va H,O/LiBr
Với cặp môi chất NH,/H,0, thông thường các máy lạnh hập thụ năng lượng mặt trời được thiết kể để sản xuất nước đá hoặc đề bảo quản thực phẩm, thuốc men
6 ving sâu vủng xa Với thiết kế nảy, sơ đồ gián đoạn thường được ưu tiên do chế
tạo đơn giản, giá thành rẻ và là một trong các phương án tích trữ năng lượng mang tỉnh khả thi cao Sơ đỏ thực tẻ của loại này được trinh bảy trong hình 2.2
Trang 38đoạn thứ nhất vả bình hấp thụ ở giai đoạn thứ hai
Ban ngày, khi có nẵng collector 1 sẽ đảm nhận vai trò bình sinh hơi Trong giai đoạn nảy người vận hảnh phải mở van 2, đóng van 4 vả 7 Dưới tác động của các tia bức xạ mặt trời, dung dịch trong colleetor 1 sẽ sôi và bay hơi Tác nhân lạnh
bay ra từ collector 1 sẽ được tích trữ trong bình chứa 3 Khi không còn đủ nắng, người van hanh phải đóng van 2 dé bao toan lượng tác nhân lạnh đã tích trữ được đồng thời phải mở các kết câu bao che và cách nhiệt của collector 1 để chuẩn bị tiền hành quả trình hấp thụ tác nhân lạnh ngược trở lại vao collector Vao ban dém, cac
van 4 và 7 cân phải được mở ra, khi đó tác nhân lạnh sẽ đi từ bình chứa 3, qua van
tiết lưu 5 vào dàn bay hơi 6 đẻ về colleetor 1
~ Lâm lạnh theo kiểu hấp phụ:
Khác với cặp môi chất trong máy lạnh hâp thụ, cặp môi chất trong máy lạnh
hấp phụ không thay đối tỉnh chất hóa học khi hoạt động Thông thưởng chất hấp
phụ lả chất rắn như than hoạt tính còn môi chát lạnh là chất lỏng như etanolL
Hình 2.3 trình bảy sơ đỏ nguyên lý máy lạnh hấp phụ cấp nhiệt bằng năng lượng mặt trời Trong sơ dé nay, collector cé thé chita cdc chat lam việc ở thẻ rắn
như Zeolite, silicagel, than hoạt tính hoặc CaCl, Máy lạnh hấp phụ sử dụng năng
lượng mặt trời thường làm việc theo kiểu gián đoạn
Vào ban ngày ta phải mở van chặn, đóng van tiết lưu Trong giai đoạn nảy, dưới tác đồng của các tia bức xạ mặt trời, tác nhân lạnh sẽ bốc hơi khỏi chất hấp phụ vả được ngưng tu trong thiết bị ngưng tụ vả chứa tại bình chứa Vảo cuối giai
đoạn tích trữ tác nhân lạnh, van chặn nên được dong lai
Vào ban đêm xảy ra quả trình làm lạnh, khi nhiệt độ của hệ thống giảm, chất hấp phụ làm nhiệm vụ hap phu môi chất lạnh, áp suất trong hệ thông giảm xuống, khi áp suất đạt đến áp suất bay hơi thì mở van tiết lưu Môi chất lạnh sẽ được tiết
lưu vào thiết bị bay hoi, thu nhiệt sân phẩm và bay hơi, hơi môi chất được chất hip
Trang 39Chương 2 Lý thuyết về máy lạnh hap thu
phu hap phụ hết Trong giai đoạn nay can chú ý đẻ thiết bị hấp phụ được giải nhiệt
để dàng, vi hấp phụ là quả trình sinh nhiệt
Đức xa
mà ỀÈ
Bộ hấp phụ
“Thiết bị bay
Hình 2.3 Sơ đồ nguyên lý máy lạnh hấp phụ sử dụng NLMT
- Lam lanh theo kiéu hap thu khuéch tan:
Máy lạnh háp thụ khuếch tán sử dụng năng lượng mặt trời cỏ công suất nhỏ và hoạt động theo sơ đồ liên tục Thông thường chất làm việc trong máy lạnh hấp thu khuếch tán là dung địch NH;/H;O
Sơ đổ nguyên lý của loại nảy được trinh bảy trên hình 1.9 Trong sơ đỗ nảy người ta không sử dụng bơm dung dịch, thay vào đỏ người ta có thê sử dụng hydrogen làm chất đệm (khi tra) de tao ra su can bang áp suất giữa bên cao ap va bén thap ap
- Lâm lạnh kết hợp năng lượng mặt trời với các nguôn năng lượng khác:
Hình 2.4 trình bay sơ đồ nguyên lỷ máy lạnh hấp thụ được cấp nhiệt kết hợp được nghiên cứu bởi các nhà khoa học ở châu Âu với mục đích sử dụng kết hợp năng lượng mặt trời và các nguồn nhiệt khác (chủ yêu lả nhiệt thải thu hồi) Trong
Trang 40
nhiệt ở đây là nước lạnh vả tuân hoản trong chu trình cấp nhiệt do bơm
Thiet bi trao doi nhiet
Hinh 2.4 Sơ đồ máy lạnh hắp thụ sử dụng các nguôn nhiệt kết hợp
2.3.2 Năng lượng tái tạo
Nhiệt thải là năng lượng ở dạng nhiệt năng được thải bỏ ra ngoài môi trường
sau một quả trình sử dụng năng lượng bat ki Theo nguồn gốc phát sinh có thể chia
nhiệt thải ra làm 2 loại
+ Loại thứ nhất bao gồm tất cả các nguồn nhiệt thải phát sinh từ các quá trình sản xuất trong công nghiệp Chủng loại của các nguồn nhiệt nảy khả đa dạng, thông
thưởng là nước nóng, hơi nước, không khí nóng vả khói thải
+ Loại thứ hai là các thành phan nhiệt thải do các động cơ nhiệt thải ra môi
trường trong quá trình làm việc hoặc nhiệt lượng do cac chat ding dé lam mat động
cơ vả các thành phần khi khác mang ra
Việc khai thác và tận dụng các nguồn nhiệt thải có thể được thực hiện trực tiếp hoặc gián tiếp Nếu nguồn nhiệt thải đảm bảo được độ trong sạch và không gây ăn mòn thì ta có thể sử dụng trực tiếp Thông thường người ta thường sử dụng gián tiếp các nguồn nhiệt thải qua trung gian là bộ trao đổi nhiệt
