Skkn cấp tỉnh rèn luyện nâng cao kỹ năng viết văn bản nghị luận phân tích, Đánh giá một tác phẩm thơ cho học sinh lớp 10

Trong chương trình Ngữ văn lớp 10, các tiết hướng dẫn viết bài nghị luận vănhọc nói chung , nghị luận phân tích đánh giá một tác phẩm thơ nói riêng là mộtphần quan trọng, giú

(*Font Times New Roman, cỡ 15, CapsLock;

** Font Times New Roman, cỡ 16, CapsLock, đậm)

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

(Font Times New Roman, cỡ 15, CapsLock)

RÈN LUYỆN NÂNG CAO KĨ NĂNG VIẾT VĂN BẢN NGHỊ LUẬN PHÂN TÍCH, ĐÁNH GIÁ MỘT TÁC PHẨM

THƠ CHO HỌC SINH LỚP 10 (Ngữ văn 12, tập 1 – Sách Kết nối tri thức với cuộc sống)

(Font Times New Roman, cỡ 16-18, CapsLock, đậm)

Người thực hiện: Nguyễn Thị Thủy Chức vụ: Giáo viên

SKKN thuộc lĩnh vực: Ngữ Văn

(Font Times New Roma NNĂM

ĂM HOC mục Đơn vị công tác chỉ ghi đối với các SKKN thuộc các bậc MN, cấp TH và THCS, các cấp/bậc

khá NĂM HỌC: 2025c

Nội dung Trang

2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến 4

2.4.1 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động dạy và

DANH MỤC VIẾT TẮT

KÝ HIỆU VIẾT TẮT ĐƯỢC HIỂU LÀ

THPTGVHSSGKPPDHTC

:::::

Trung Học Phổ ThôngGiáo viên

Học sinhSách giáo khoaPhương pháp dạy học tích cực

Trong chương trình Ngữ văn lớp 10, các tiết hướng dẫn viết bài nghị luận vănhọc nói chung , nghị luận phân tích đánh giá một tác phẩm thơ nói riêng là mộtphần quan trọng, giúp học sinh phát triển khả năng tư duy logic, cảm thụ văn họcvà thể hiện ý kiến cá nhân thông qua các bài viết Đặc biệt, việc phân tích và đánhgiá một tác phẩm thơ không chỉ đòi hỏi học sinh hiểu sâu sắc về nội dung và nghệthuật của tác phẩm mà còn cần khả năng diễn đạt ý tưởng mạch lạc, sáng tạo.Mặt khác rèn luyện kỹ năng viết văn nghị luận phân tích, đánh giá một tácphẩm thơ không chỉ giúp học sinh cải thiện kết quả học tập môn Ngữ văn mà còntrang bị cho các em tư duy phản biện, khả năng lập luận và diễn đạt - những kỹnăng thiết yếu trong học tập và cuộc sống Đây cũng là nền tảng để các em chuẩn

bị tốt hơn cho kỳ thi THPT Quốc gia và các bài viết luận ở những bậc học cao hơn.Tuy nhiên, thực tế giảng dạy tại trường cho thấy học sinh gặp rất nhiều khókhăn trong việc tiếp cận và thực hành kỹ năng này HS lớp 10 thường thiếu các kỹnăng cơ bản để viết bài nghị luận văn học Phần lớn các em gặp khó khăn trongviệc: Nhận diện và phân tích nội dung cũng như nghệ thuật của tác phẩm thơ Lậpdàn ý logic, rõ ràng Sử dụng ngôn từ phong phú, sáng tạo để trình bày ý tưởng.Điều này khiến bài viết của các em thường rập khuôn, sao chép từ sách tham khảohoặc chỉ trình bày một cách hời hợt, không thể hiện được quan điểm cá nhân Điều

đó dẫn đến kết quả bài làm của các em không cao, và các em cũng không có hứngthú khi làm dạng bài tập này

Từ những lí do trên, tôi đã mạnh dạn lựa chọn đề tài "Rèn luyện nâng cao kỹ

năng viết văn bản nghị luận phân tích, đánh giá một tác phẩm thơ cho học sinh lớp 10” với mong muốn đưa ra được những giải pháp trang bị cho học sinh một kĩ

năng làm bài tốt nhất, tự cảm nhận được tác phẩm,vận dụng tạo bài viết hoàn

chỉnh nâng cao hiệu quả bài làm và tạo hứng thú cho các em, đáp ứng yêu cầu đổi

mới giáo dục hiện nay

2 Mục đích nghiên cứu

Nâng cao khả năng phân tích, cảm thụ và đánh giá tác phẩm thơ cho học

sinh lớp 10 Xây dựng quy trình và phương pháp dạy học hiệu quả để hướng dẫn

học sinh viết văn bản nghị luận phân tích, đánh giá một tác phẩm thơ

Nâng cao chất lượng dạy học môn Ngữ văn, góp phần thực hiện hiệu quả

mục tiêu phát triển năng lực học sinh theo định hướng của chương trình giáo dụcphổ thông 2018

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đề tài tập trung nghiên cứu “Rèn luyệnnaang cao kỹ năng viết văn bản

nghị luận phân tích, đánh giá một tác phẩm thơ cho học sinh lớp 10” tại các lớp

10A9, 10A10 trường THPT Triệu Sơn I

1.4 Phương pháp nghiên cứu.

- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lí thuyết: Đọc sách giáo khoa,

sách giáo giáo viên Ngữ văn 10 tập 1, tài liệu tham khảo có liên quan đến đề tài,soạn bài giảng theo phương pháp, kế hoạch đã đề ra

- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Khảo sát giờ dạy của giáo viên để thấy

được tính hiệu quả của phương pháp dạy học tích cực theo hướng phát triển nănglực của học sinh

- Phương pháp thống kê, phân loại (thống kê phân loại kết quả khảo sát thực

trạng và kết quả dạy học qua thực nghiệm và lớp đối chứng)

- Phương pháp phân tích, tổng hợp (phân tích, tổng hợp kết quả khảo sát

thực trạng và kết quả dạy học ở lớp thực nghiệm và lớp đối chứng)

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

2.1 Cơ sở lí luận:

- Chương trình giáo dục phổ thông và sách giáo khoa mới 2018, ban hànhkèm theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT, thực hiện từ năm học 2022 - 2023hướng đến mục tiêu phát triển phẩm chất và năng lực học sinh, rèn luyện cho các

em kĩ năng tư duy độc lập Đối với chương trình mới này “Giáo viên chủ yếu làngười tổ chức, hỗ trợ học sinh tự lực và tích cực lĩnh hội tri thức, chú trọng sự pháttriển khả năng giải quyết vấn đề, khả năng giao tiếp” [4] “Tăng cường phối hợphọc tập cá thể với học tập hợp tác, tạo điều kiện cho học sinh nghĩ nhiều hơn, làmnhiều hơn và thảo luận nhiều hơn” [4]

- Nghị luận văn học là một dạng bài viết trong môn Ngữ văn, đòi hỏi ngườihọc bày tỏ ý kiến, nhận định, và đánh giá về một tác phẩm văn học, một vấn đềhoặc hiện tượng liên quan đến văn học Đây là quá trình tư duy phức hợp, kết hợpgiữa phân tích, tổng hợp, và phản biện để làm sáng tỏ các giá trị nội dung và nghệthuật của tác phẩm Dạng bài này không chỉ giúp người viết trình bày kiến thức vềtác phẩm mà còn khuyến khích họ thể hiện năng lực cảm thụ, khả năng lý luận, vàcách nhìn nhận cá nhân

- Kỹ năng viết văn nghị luận phân tích, đánh giá một tác phẩm thơ đóng vaitrò quan trọng trong việc phát triển năng lực tư duy và cảm thụ văn học của họcsinh Trước hết, kỹ năng này giúp học sinh hiểu sâu sắc hơn về nội dung và giá trịnghệ thuật của tác phẩm thơ Qua quá trình phân tích, các em không chỉ nhận diệnđược ý nghĩa tư tưởng mà còn cảm nhận được vẻ đẹp của ngôn ngữ, hình ảnh vàcác biện pháp nghệ thuật mà tác giả sử dụng Đồng thời, kỹ năng này rèn luyện khảnăng tư duy logic, phản biện và lập luận mạch lạc, giúp học sinh biết cách tổ chức

ý tưởng, trình bày quan điểm một cách rõ ràng, có sức thuyết phục Hơn nữa, việcviết văn nghị luận còn khuyến khích học sinh bày tỏ quan điểm cá nhân, phát huysáng tạo và khả năng diễn đạt ngôn ngữ, từ đó xây dựng sự tự tin trong học tập vàgiao tiếp Không chỉ dừng lại ở phạm vi môn Ngữ văn, kỹ năng này còn là hànhtrang cần thiết cho các em trong việc học tập ở các lĩnh vực khác và trong cuộcsống tương lai, nơi khả năng tư duy và diễn đạt luôn là những yếu tố cốt lõi Chính

vì vậy, việc rèn luyện kỹ năng viết văn nghị luận phân tích, đánh giá một tác phẩmthơ không chỉ mang ý nghĩa học thuật mà còn góp phần phát triển toàn diện nănglực tư duy và nhân cách cho học sinh

Như vậy, có thể nói đề tài “Rèn luyện kỹ năng viết văn bản nghị luận phân

tích, đánh giá một tác phẩm thơ cho học sinh lớp 10” là hết sức cần thiết, vừa

hướng đến đổi mới giáo dục, vừa giúp HS phát huy được một cách toàn diện phẩm

chất năng lực của bản thân khi chinh phục được một dạng bài nghị luận văn họcđối với một thể loại mang đặc thù rất riêng.

2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi thực hiện giải pháp của đề tài.

- Hiện nay, hầu hết giáo viên đã nhận thức khá rõ về tầm quan trọng, sự cần

thiết của các tiết học Viết văn bản nghị luận phân tích, đánh giá một tác phẩm

văn học trong chương trình giáo dục mới Quá trình thiết kế bài dạy GV đã có sự

đầu tư thời gian, công sức, trí tuệ, để tiết Viết có hiệu quả nhất, giúp trang bị cho

HS kĩ năng để các em có thể tự vận dụng vào phân tích đánh một tác phẩm vănhọc,

- Tuy nhiên từ thực tế giảng dạy, dự giờ các tiết hướng dẫn viết về một tácphẩm văn học nói chung và một tác phẩm thơ nói riêng Đặc biệt từ kết quả bài làmphân tích đánh giá một tác phẩm thơ của HS chưa thật cao tôi nhận thấy rèn luyện

kỹ năng viết văn nghị luận phân tích, đánh giá tác phẩm thơ cho học sinh đang cònnhiều hạn chế, khó khăn Biểu hiện cụ thể như sau:

Thứ nhất là do thói quen học thuộc và sao chép cho nên HS thiếu kỹ năngphân tích và cảm thụ văn học Thơ là thể loại văn học cô đọng, hàm súc với nhiềutầng ý nghĩa sâu sắc Nhiều học sinh gặp khó khăn trong việc nhận diện chủ đề, tưtưởng và cảm xúc chủ đạo của bài thơ Khả năng phân tích các yếu tố nghệ thuậtnhư hình ảnh, biện pháp tu từ, hay nhịp điệu thơ cũng còn hạn chế

Thứ hai, khả năng diễn đạt kém: Một số học sinh không biết cách diễn đạt ý

tưởng một cách mạch lạc, logic Bài viết thường rời rạc, lặp ý hoặc sử dụng từ ngữđơn điệu, không phù hợp với đặc trưng của thể loại nghị luận về thơ

Thứ ba, tâm lý HS e dè, thiếu tự tin: HS thường ngại trình bày quan điểm cá

nhân vì sợ sai hoặc lo lắng bị đánh giá Điều này khiến bài viết của các em thiếu đi

sự sáng tạo và chiều sâu

- Mặt khác do thời lượng hạn chế: Trong chương trình học hiện nay, thờigian dành cho việc rèn luyện kỹ năng viết bài nghị luận chưa đủ để học sinh thựchành và cải thiện Giáo viên thường phải chạy theo tiến độ dạy học, khiến việc rènluyện kỹ năng trở nên sơ sài và không có chiều sâu

- Chính vì vậy với đề tài “Rèn luyện nâng cao kỹ năng viết văn bản nghị

luận phân tích, đánh giá một tác phẩm thơ cho học sinh lớp 10” tôi mong muốn

có thể đưa ra được những giải pháp khắc phục khó khăn, giúp học sinh phát triểntoàn diện về tư duy, cảm thụ và khả năng diễn đạt trong học tập môn Ngữ văn nóichung và phân tích một tác phẩm thơ nói riêng

2.3 Giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.

2.3.1 Giải pháp 1: Định hướng trọng tâm của vấn đề nghiên cứu:

Rèn luyện nâng cao kỹ năng viết văn bản nghị luận phân tích, đánh giá một tác phẩm thơ cho học sinh lớp 10

2.3.2 Giải pháp 2: Định hướng mục tiêu cần đạt.

a Kiến thức

- HS nâng cao được kĩ năng làm bài văn phân tích một tác phẩm thơ đảmbảo các bước: Chuẩn bị trước khi viết (xác định đề tài, mục đích, thu thập tư liệu);tìm ý và lập dàn ý; viết bài hoản chỉnh; chỉnh sửa bài viết, rút kinh nghiệm

b Kĩ năng

- Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tự quản bản thân, năng lực giao tiếp,năng lực hợp tác

c Năng lực:

- Năng lực thu thập thông tin liên quan đến đề bài

- Năng lực trình bày suy nghĩ, cảm nhận của cá nhân

- Năng lực hợp tác khi trao đổi, thảo luận

- Năng lực viết, tạo lập văn bản

d Thái độ:

- Ý thức tự giác, tích cực, chủ động trong học tập

2.3.3 Giải pháp 3: Lựa chọn, xây dựng các phương pháp dạy học rèn luyện nâng cao kỹ năng viết bài cho HS.

2.3.3.1.Hướng dẫn kỹ thuật đọc hiểu văn bản thơ.

a Mục tiêu

- Với hoạt động này tôi muốn trang bị cho HS chìa khóa để làm bài Trong quá trình đồng hành cùng học sinh lớp 10 rèn luyện kỹ năng viết văn bản nghị luậnphân tích, đánh giá một tác phẩm thơ tôi nhận thấy việc hướng dẫn kỹ thuật đọchiểu văn bản đóng vai trò then chốt, là khâu đầu tiên các em phải thành thạo khiviết bài vì các em không thể phân tích đánh giá nếu các em không tiếp cận đượcvăn bản

b Cách thức tiến hành

- Bước 1 Hướng dẫn HS đọc và tìm ý: Đọc hiểu tác phẩm thơ đòi hỏi học

sinh phải nắm được những nét đặc sắc của ngôn từ, hình ảnh và tư tưởng trong bàithơ Quy trình này bao gồm:

Thứ nhất, đọc kỹ toàn bài thơ: Hướng dẫn HS đọc tối thiểu hai lần Lần đầu

để hiểu nội dung chung, lần sau để phát hiện những điểm nổi bật Khuyến khíchhọc sinh đọc thành tiếng để cảm nhận âm điệu, nhịp điệu của bài thơ

Thứ hai, gạch chân và ghi chú các từ ngữ, hình ảnh, câu thơ nổi bật Xác

định những từ ngữ giàu sức gợi cảm, biểu tượng hoặc tạo ấn tượng Tìm những câuthơ mang tính khái quát hoặc ẩn chứa thông điệp quan trọng Bên cạnh đó, khuyếnkhích học sinh đặt câu hỏi: "Tại sao tác giả dùng hình ảnh này? Ý nghĩa của nhịpđiệu trong câu thơ là gì?"

Thứ ba, ghi chú ý tưởng: Sau khi học sinh đã đọc kỹ bài thơ, nắm rõ ý nghĩacác từ ngữ hình ảnh, câu thơ “then chốt”, giáo viên tổ chức cho học sinh ghi lạicảm nhận của bản thân Có thể viết một vài câu về cảm xúc bài thơ gợi lên (buồn,vui, tự hào…) Từ ý nghĩa, thông điệp, tư tưởng của tác giả học sinh liên hệ vớithực tiễn đời sống Nếu bài thơ gợi nhớ đến một tình huống, sự kiện hoặc cảm xúcquen thuộc, hãy khuyến khích học sinh ghi chú lại

- Bước 2 Phân tích từng yếu tố: Để hiểu sâu bài thơ, học sinh cần biết

cách phân tích các yếu tố cơ bản Quy trình bao gồm: Phân tích các Từ ngữ Nhấn

mạnh việc phân tích ý nghĩa cụ thể và biểu cảm của từ ngữ Ví dụ: Từ "bồng bênh"trong bài thơ gợi sự nhẹ nhàng, phiêu lãng của thiên nhiên hoặc tâm trạng Phântích Nhịp điệu: Hướng dẫn học sinh phát hiện nhịp điệu của bài thơ (2/2, 4/3,3/3…) Thảo luận về tác động của nhịp điệu đến cảm xúc người đọc (nhanh, chậm,dồn dập, thong thả) Phân tích Ý nghĩa ẩn dụ: Giải thích cách các hình ảnh thơ

thường mang tính tượng trưng, ví dụ: "mặt trời" biểu trưng cho nguồn sáng, hyvọng Hướng dẫn cách tìm hiểu bối cảnh sáng tác để hiểu rõ hơn ý nghĩa các ẩn dụ.

Cuối cùng là xác định thông điệp tổng thể thông qua việc tổng hợp các yếu tố để

xác định thông điệp chính của bài thơ Ví dụ: Tình yêu thiên nhiên, lòng yêu nước,hay sự hoài niệm

Bước 3 Sơ đồ hóa ý tưởng: Sơ đồ tư duy là công cụ hữu ích giúp học sinh

tổ chức và hệ thống hóa ý tưởng Quy trình thực hiện bao gồm:

Thứ nhất, xây dựng sơ đồ tư duy: Viết tên bài thơ ở trung tâm của sơ đồ Từ

trung tâm, vẽ các nhánh lớn tượng trưng cho các ý chính như: chủ đề, hình ảnh, từngữ, nhịp điệu, thông điệp

Thứ hai, triển khai ý chính: Với mỗi nhánh lớn, vẽ các nhánh con chi tiếthơn Ví dụ: Nhánh "hình ảnh" có thể chia nhỏ thành "thiên nhiên," "con người,"

"vật thể."

Thứ ba, sử dụng màu sắc và biểu tượng: Khuyến khích học sinh dùng màu

sắc khác nhau để làm nổi bật các ý quan trọng Gắn thêm biểu tượng nhỏ (hình mặtcười, trái tim) để minh họa cảm xúc hoặc liên tưởng

Thứ tư, tổng kết từ sơ đồ: Yêu cầu học sinh nhìn vào sơ đồ tư duy và tổng

hợp nội dung bài thơ trong 3-5 câu, để chuẩn bị cho bước viết bài nghị luận

- Bước 4 : Hướng dẫn HS lập dàn ý dựa vào những kiến thức đx rút ra ở đọc

- Bước 2 Phân tích từng yếu tố

Từ ngữ và nhịp điệu: Học sinh cần phân tích những từ ngữ giàu hình ảnh và

cảm xúc, chẳng hạn như "nắng mới lên," "trời biếc" để cảm nhận vẻ đẹp thiên

nhiên tươi sáng của mùa xuân Phân tích nhịp điệu thơ với cách ngắt nhịp đặc

trưng của Hàn Mặc Tử, ví dụ nhịp 2/3 trong câu "Chị ấy năm nay còn gánh thú" đểthấy sự tinh tế trong cách thể hiện cảm xúc

Ý nghĩa ẩn dụ: Học sinh cần tìm hiểu ý nghĩa của những hình ảnh như "cỏ non," "trời biếc" biểu trưng cho sức sống và tình yêu Phân tích cách tác giả sử

dụng hình ảnh mùa xuân để gợi nhớ về tình yêu và tuổi trẻ đã qua

Thông điệp tổng thể: Giáo viên hướng dẫn học sinh khám phá thông điệp

mà Hàn Mặc Tử muốn truyền tải qua bài thơ: sự hòa quyện giữa thiên nhiên và conngười, đồng thời là nỗi tiếc nuối về thời gian và tình yêu đã mất

- Bước 3 Sơ đồ hóa ý tưởng: Giáo viên có thể hướng dẫn học sinh sử dụng

sơ đồ tư duy để ghi lại các ý chính:

1 Trung tâm: "Mùa xuân chín."

2 Nhánh 1: Cảnh sắc mùa xuân (nắng, cỏ non, trời biếc).

3 Nhánh 2: Tâm trạng nhân vật trữ tình (hoài niệm, tiếc nuối)

4 Nhánh 3: Thông điệp về tình yêu và thời gian

-Việc áp dụng kỹ thuật này sẽ giúp học sinh nắm bắt và phân tích sâu hơn ýnghĩa của bài thơ "Mùa xuân chín," đồng thời rèn luyện khả năng tư duy và diễnđạt cảm xúc khi viết văn bản nghị luận

- Bước 3: Sau khi hướng dẫn kỹ thuật đọc hiểu

Để kết nối giữa phần đọc hiểu và kỹ năng viết nghị luận phân tích, đánh giá

một tác phẩm thơ, đặc biệt là trong trường hợp học sinh lớp 10 với bài thơ Mùa

xuân chín của Hàn Mặc Tử, giáo viên có thể xây dựng một quy trình học tập có hệ

thống và chặt chẽ theo trình tự như sau:

Xác định luận điểm: Trước khi viết, học sinh cần xác định rõ luận điểm mà

mình muốn phân tích trong bài viết nghị luận Ví dụ, luận điểm có thể là: "Mùa

xuân chín" là tác phẩm thể hiện sự hòa quyện giữa niềm vui của thiên nhiên và nỗi đau của con người, tạo nên một sự đối lập đầy cảm động."

Tổ chức dàn bài: Học sinh cần lập dàn bài rõ ràng, bao gồm:

Mở bài: Giới thiệu tác giả, tác phẩm và nêu vấn đề cần nghị luận.

Thân bài: Trình bày các luận điểm, lý lẽ và dẫn chứng.

Phân tích các yếu tố trong đoạn thơ, như hình ảnh mùa xuân, cánh hoa, gió,và đặc biệt là sự đối lập giữa thiên nhiên và con người

Đánh giá cách tác giả sử dụng từ ngữ, hình ảnh và biểu tượng để diễn tả cảmxúc, từ đó rút ra thông điệp sâu sắc về sự sống và cái chết, vui và buồn

Kết bài: Tổng kết lại nhận xét về tác phẩm, và cảm nhận của học sinh về

thông điệp của bài thơ

Thứ tư, luyện tập và đánh giá: Cuối cùng, học sinh sẽ thực hành viết một

bài nghị luận hoàn chỉnh về đoạn thơ trên Sau khi viết xong, giáo viên sẽ hướng

dẫn học sinh cách đánh giá bài viết của mình, lưu ý đến các yếu tố như: Sự logic trong việc xây dựng luận điểm Khả năng phân tích hình ảnh và biểu tượng Sự sâu

sắc trong đánh giá cảm xúc và thông điệp của tác phẩm

d Kết quả đạt được khi áp dụng giải pháp

- Thông qua quy trình này, học sinh hoàn toàn có thể chủ động tiếp cận một văn bản thơ mới Giúp HS hiểu sâu về bài thơ, tự tin khi tiến hành viết nghị luận phân tích, đánh giá một tác phẩm văn học.

2.3.3.2.Tạo môi trường học tập tương tác, khuyến khích thảo luận nhóm trong dạy học.

a Mục tiêu

- Mặc dù bài viết phân tích là kết quả riêng của mỗi HS nhưng tôi vẫn muốn khuyến khích sự sáng tạo và chủ động của học sinh: Tạo ra môi trường học tập năngđộng, nơi học sinh có thể trao đổi ý tưởng, đóng góp quan điểm riêng của mình vềtác phẩm thơ Như vậy có thể nâng cao khả năng hợp tác, làm việc nhóm: Thảoluận nhóm giúp học sinh phát triển kỹ năng giao tiếp, hợp tác, và chia sẻ thông tinmột cách hiệu quả, đồng thời rèn luyện khả năng làm việc với các quan điểm đachiều

b Các thức thực hiện

* Chuẩn bị môi trường học tập

- Sắp xếp không gian học tập linh hoạt: Phân chia lớp học thành các nhómnhỏ (3-5 học sinh) để tạo điều kiện thuận lợi cho việc trao đổi, thảo luận Mỗinhóm cần có bảng trắng hoặc giấy lớn để ghi chép, ghi lại những ý tưởng chính

- Cung cấp tài liệu hỗ trợ: Cung cấp các tài liệu về tác giả, tác phẩm, cácphương pháp phân tích văn học cơ bản để học sinh tham khảo trong quá trình thảoluận

* Tổ chức thảo luận nhóm

- Chọn tác phẩm thơ phù hợp: Lựa chọn một tác phẩm thơ có độ khó vừaphải, chứa đựng nhiều yếu tố nghệ thuật (như hình ảnh, từ ngữ, nhịp điệu, giọngđiệu) để học sinh có thể dễ dàng phân tích và thảo luận

- Đặt câu hỏi định hướng: Giáo viên đưa ra những câu hỏi mở để học sinhbắt đầu thảo luận như: "Nhân vật trong bài thơ có thể đại diện cho ai?", "Tác giảmuốn gửi gắm thông điệp gì qua những hình ảnh sử dụng trong bài thơ?", "Nhữngyếu tố nghệ thuật nào giúp tạo nên cảm xúc cho người đọc?"

- Phân công nhiệm vụ trong nhóm: Mỗi nhóm có thể đảm nhận một nhiệmvụ khác nhau, ví dụ như phân tích hình ảnh, phân tích cảm xúc, tìm hiểu bối cảnhlịch sử của tác phẩm, hay đưa ra nhận xét, đánh giá chung về tác phẩm

- Khuyến khích thảo luận sâu: Trong quá trình thảo luận, giáo viên cầnkhuyến khích học sinh phân tích sâu sắc các yếu tố nghệ thuật của tác phẩm, khôngchỉ dừng lại ở việc tóm tắt nội dung mà phải đánh giá tác phẩm từ góc độ thẩm mỹ,văn hoá

* Báo cáo kết quả và phản hồi

- Trình bày kết quả thảo luận: Mỗi nhóm sẽ trình bày kết quả thảo luận củamình trước lớp, chia sẻ các ý tưởng và kết luận về tác phẩm Điều này sẽ giúp cáchọc sinh khác học hỏi được nhiều quan điểm khác nhau

- Đánh giá và phản hồi: Sau báo cáo kết quả của các nhóm, giáo viên sẽ nhậnxét, đưa ra phản hồi về những điểm mạnh và điểm cần cải thiện trong cách phântích và thảo luận của các nhóm Đồng thời, giáo viên có thể cung cấp thêm thôngtin, kiến thức chuyên sâu để làm rõ những vấn đề mà học sinh chưa hiểu hết

* Áp dụng kết quả vào bài viết

- Hướng dẫn học sinh viết bài văn nghị luận: Sau khi kết thúc quá trình thảoluận, học sinh sẽ được yêu cầu viết một bài văn nghị luận phân tích và đánh giá tácphẩm thơ đã thảo luận Giáo viên sẽ hướng dẫn cách triển khai ý tưởng, xây dựngluận điểm rõ ràng, và chứng minh bằng các ví dụ cụ thể từ tác phẩm

- Cung cấp bài mẫu: Giáo viên có thể cung cấp bài mẫu cho học sinh thamkhảo để các em hiểu rõ cách xây dựng bài văn nghị luận, cũng như cách sử dụngcác yếu tố nghệ thuật trong việc phân tích tác phẩm

c Kết quả đạt được khi áp dụng giải pháp

Giải pháp này không chỉ giúp học sinh nâng cao kỹ năng viết văn bản nghị

luận, mà còn giúp các em phát triển toàn diện các kỹ năng tư duy và giao tiếp quan trọng trong học tập và cuộc sống

- Phát triển tư duy phản biện: Thảo luận nhóm giúp học sinh cải thiện khả năng phân tích, đánh giá và tranh luận về các vấn đề trong tác phẩm văn học.

-Tăng cường khả năng giao tiếp: Qua các buổi thảo luận, học sinh sẽ trở nên tự tin hơn khi trình bày ý tưởng, cũng như học được cách lắng nghe và tôn trọng ý kiến của người khác.

- Học sinh cảm thấy hứng thú: Môi trường học tập tương tác, không bị áp lực, giúp học sinh cảm thấy thoải mái hơn khi học văn và không còn cảm thấy môn học này khô khan, nhàm chán.

d Ví dụ cụ thể: Vận dụng giải pháp "Tạo môi trường học tập tương tác,

khuyến khích thảo luận nhóm" vào bài học "Thu hứng" của Đỗ Phủ (Sách Kết nối )

Bước 1: Phân chia nhóm và giao nhiệm vụ

Nhóm 1: Phân tích hình ảnh thiên nhiên mùa thu trong bài thơ "Thu hứng".

Câu hỏi gợi ý: Những hình ảnh gì trong bài thơ thể hiện vẻ đẹp của mùa thu?Tại sao mùa thu lại được Đỗ Phủ miêu tả chi tiết đến vậy?

Nhóm 2: Phân tích cảm xúc và tâm trạng của Đỗ Phủ qua bài thơ.

Câu hỏi gợi ý: Bạn cảm nhận được tâm trạng gì của tác giả khi đọc bài thơ này?

Có sự thay đổi nào trong cảm xúc của Đỗ Phủ không? Vì sao?

Bước 2: Thảo luận nhóm

Các nhóm thảo luận, trao đổi về những hình ảnh nổi bật trong bài thơ như "lá

rụng", "cảnh vật im ắng" và cảm xúc của tác giả trong bài Mỗi nhóm sẽ ghi chép

các ý chính và chuẩn bị phần trình bày

Hình ảnh làm thảo luận nhóm của HS

Các em rất sáng tạo khi thảo luận dưới hình thức Em tập làm cô giáo để gọi tất cả các bạn trong nhóm phải đưa ra ý kiến để trao đổi

- Bước 3: Trình bày kết quả thảo luận

Nhóm 1 trình bày phân tích về hình ảnh mùa thu trong bài thơ Các học sinh

cần đưa ra minh chứng từ văn bản để giải thích vì sao mùa thu được miêu tả nhưvậy

Nhóm 2 trình bày về cảm xúc của tác giả qua từng câu thơ, làm rõ những sự

thay đổi trong tâm trạng của Đỗ Phủ

Bước 5: Viết bài nghị luận

Học sinh sẽ viết một bài nghị luận phân tích bài thơ "Thu hứng", từ những kếtquả thảo luận nhóm Bài viết cần thể hiện những phân tích về hình ảnh thiên nhiênvà cảm xúc của tác giả

2.3.3.3 Ứng dụng công nghệ hỗ trợ viết văn qua các ứng dụng và công cụ AI (Sử dụng phần mềm học tập và công cụ viết trực tuyến)"

a Mục tiêu của giải pháp:

- Hỗ trợ học sinh trong việc tổ chức, cấu trúc bài viết: Sử dụng công nghệ đểgiúp học sinh dễ dàng xây dựng bài viết nghị luận với cấu trúc rõ ràng, mạch lạc

-Tăng cường khả năng tư duy phản biện: Sử dụng công nghệ để tạo ra môitrường học tập tương tác, khuyến khích học sinh suy nghĩ độc lập và sáng tạo trongviệc phân tích và đánh giá tác phẩm thơ

-Tiết kiệm thời gian chấm bài và phản hồi cho học sinh: Giáo viên có thể sửdụng phần mềm để nhanh chóng nhận xét, chấm điểm và đưa ra phản hồi chi tiếtvề bài viết của học sinh

b.Các bước thực hiện giải pháp:

Bước 1: Giới thiệu công cụ và phần mềm

- Giáo viên sẽ giới thiệu các công cụ và phần mềm mà học sinh sẽ sử dụng

trong suốt quá trình học Mỗi công cụ sẽ có hướng dẫn sử dụng cụ thể và một số vídụ thực tế về cách thức hỗ trợ viết văn nghị luận

Bước 2: Sử dụng Google Docs để viết bài

-Giáo viên yêu cầu học sinh viết bài nghị luận phân tích tác phẩm thơ trênGoogle Docs Sau khi hoàn thành bài viết, học sinh sẽ chia sẻ bài với giáo viên vàcác bạn trong nhóm để nhận phản hồi

- Giáo viên có thể để lại nhận xét trực tiếp trong Google Docs, giúp học sinhsửa lỗi ngay lập tức, từ đó cải thiện kỹ năng viết của mình

Bước 3: Sử dụng Grammarly để kiểm tra ngữ pháp và phong cách

- Sau khi hoàn thành bài viết, học sinh sẽ sử dụng Grammarly để kiểm tracác lỗi ngữ pháp, chính tả và các vấn đề liên quan đến phong cách viết Học sinh sẽđược hướng dẫn cách sửa các lỗi này và cải thiện câu văn

-Giáo viên có thể yêu cầu học sinh gửi lại bản sửa lỗi sau khi sử dụngGrammarly để kiểm tra bài viết.

Bước 4: Thảo luận và trao đổi ý tưởng qua Padlet

- Học sinh sẽ sử dụng Padlet để đăng tải các phân tích, suy nghĩ về tác phẩmthơ mà họ đang viết Mỗi học sinh sẽ trình bày ý tưởng chính về tác phẩm, sau đóthảo luận với các bạn trong lớp

- Giáo viên có thể tham gia vào các cuộc thảo luận để cung cấp thêm nhữngquan điểm, gợi ý về các phương pháp phân tích, đánh giá tác phẩm thơ

Bước 5: Đánh giá qua Quill và Kahoot

- Học sinh sẽ tham gia các bài kiểm tra kỹ năng viết văn nghị luận qua phầnmềm Quill Các bài tập này sẽ giúp học sinh cải thiện khả năng viết câu văn mạchlạc, sử dụng từ vựng chính xác và biểu đạt ý tưởng một cách rõ ràng

- Giáo viên cũng có thể tổ chức các buổi kiểm tra kiến thức qua Kahoot để đánhgiá sự hiểu biết của học sinh về tác phẩm thơ, từ đó giúp học sinh làm rõ nhữngđiểm chưa hiểu

Bước 6: Sử dụng Turnitin để kiểm tra tính đạo văn

- Khi học sinh hoàn tất bài nghị luận, giáo viên sẽ sử dụng Turnitin để kiểm tratính chính xác của nội dung và tính đạo văn Điều này giúp học sinh nhận thứcđược tầm quan trọng của việc viết sáng tạo và tránh sao chép

c Lợi ích của giải pháp:

- Cải thiện kỹ năng viết: Sử dụng công nghệ giúp học sinh cải thiện khả năng viết một cách nhanh chóng và hiệu quả nhờ các công cụ hỗ trợ như Grammarly và Quill.

- Tạo môi trường học tập tương tác: Công cụ như Padlet giúp học sinh chia

sẻ ý tưởng và nhận phản hồi từ bạn bè, tạo nên môi trường học tập năng động.

- Tăng tính tự chủ trong học tập: Học sinh có thể tự kiểm tra và sửa chữa lỗi của mình bằng các công cụ như Grammarly và Turnitin.

- Tiết kiệm thời gian chấm bài: Giáo viên có thể nhanh chóng chấm bài, đưa ra phản hồi và kiểm tra chất lượng bài viết nhờ vào các công cụ công nghệ.

- Nhờ vào việc sử dụng công nghệ, học sinh có thể học hỏi và cải thiện kỹ năng viết văn nghị luận phân tích tác phẩm thơ một cách hiệu quả, đồng thời tạo

ra một môi trường học tập chủ động và sáng tạo.

d.Ví dụ sử dụng phần mềm học tập và công cụ viết trực tuyến viết bài

phân tích đánh giá văn bản "Mùa xuân chín" của Hàn Mặc Tử

- Bước 1: Giới thiệu công cụ và phần mềm hỗ trợ

+ Trước khi bắt đầu bài học, giáo viên sẽ giới thiệu các công cụ công nghệmà học sinh sẽ sử dụng trong bài học, bao gồm Google Docs, Grammarly, Padletvà Quill

+ Học sinh sẽ được hướng dẫn cách sử dụng Google Docs để viết bài, cáchkiểm tra lỗi ngữ pháp qua Grammarly, và sử dụng Padlet để thảo luận nhóm vềcảm nhận của mình về bài thơ "Mùa xuân chín".

- Bước 2: Phân tích văn bản và thảo luận nhóm trên Padlet

+ Giáo viên chia lớp thành các nhóm nhỏ và yêu cầu mỗi nhóm sử dụngPadlet để đăng tải cảm nhận và phân tích một đoạn trong bài thơ "Mùa xuân chín".Mỗi nhóm sẽ chọn một khía cạnh để phân tích, chẳng hạn:

Nhóm 1: Phân tích hình ảnh mùa xuân trong bài thơ và cách tác giả miêu tảmùa xuân

Nhóm 2: Phân tích tâm trạng của Hàn Mặc Tử qua bài thơ, sự giao thoa giữathiên nhiên và con người

Nhóm 3: Phân tích nghệ thuật sử dụng từ ngữ và hình ảnh trong bài thơ.Các nhóm sẽ đăng tải kết quả phân tích lên Padlet Sau đó, các nhóm khác sẽđọc và đưa ra nhận xét, câu hỏi để thảo luận thêm về những điểm còn chưa rõ

- Bước 3: Viết bài nghị luận và sử dụng Google Docs

Sau khi thảo luận nhóm, học sinh sẽ viết bài nghị luận phân tích bài thơ "Mùaxuân chín" trên Google Docs Bài viết này cần thể hiện rõ những cảm nhận cá nhânvề tác phẩm, phân tích những hình ảnh đặc sắc trong thơ, và thể hiện sự sáng tạotrong việc đánh giá giá trị của bài thơ

Giáo viên sẽ hướng dẫn học sinh về cấu trúc của bài nghị luận, từ phần mở bài,thân bài (phân tích các yếu tố nghệ thuật), đến phần kết bài (đánh giá giá trị của bàithơ)

-Bước 4: Kiểm tra ngữ pháp và cải thiện bài viết qua Grammarly

+ Sau khi viết xong bài nghị luận, học sinh sẽ sử dụng Grammarly để kiểm trangữ pháp và chỉnh sửa lỗi chính tả, câu cú trong bài viết của mình

+ Học sinh sẽ nhận được gợi ý từ Grammarly về cách cải thiện phong cách viếtvà cấu trúc câu văn Giáo viên có thể yêu cầu học sinh gửi bản sửa lỗi lại để đánhgiá

- Bước 5: Sử dụng Quill để luyện viết

+ Để giúp học sinh luyện tập kỹ năng viết mạch lạc, giáo viên có thể yêu cầuhọc sinh tham gia các bài tập viết về Quill Ví dụ, các bài tập này sẽ yêu cầu họcsinh viết một đoạn văn ngắn về cảm nhận của mình về bài thơ "Mùa xuân chín"theo các tiêu chí đã được học trong lớp, như sử dụng ngữ pháp đúng, chọn từ ngữchính xác và viết câu văn rõ ràng

+ Sau khi hoàn thành bài tập, học sinh sẽ nhận được phản hồi từ Quill để cảithiện bài viết của mình

- Bước 6: Phản hồi và thảo luận

Sau khi học sinh đã hoàn thành bài viết và sử dụng các công cụ công nghệ đểchỉnh sửa, giáo viên sẽ cung cấp phản hồi cho từng học sinh về các điểm mạnh vànhững điểm cần cải thiện trong bài viết

Học sinh sẽ nhận xét về bài viết của nhau trên Padlet và trao đổi thêm về cácvấn đề trong việc phân tích bài thơ Qua đó, học sinh có thể học hỏi thêm cácphương pháp phân tích và viết từ bạn bè

-Bước 7: Đánh giá bài viết qua Turnitin

Để kiểm tra tính sáng tạo và đảm bảo rằng bài viết không có sự sao chép, giáoviên sẽ yêu cầu học sinh nộp bài lên Turnitin Phần mềm này sẽ kiểm tra bài viếtvới cơ sở dữ liệu lớn và chỉ ra các phần trùng lặp.

Sau khi kiểm tra, học sinh sẽ nhận được thông báo về mức độ sao chép trongbài viết và có thể sửa chữa nếu cần thiết

Một số hình ảnh HS ứng dụng Padlet để thảo luận, làm việc nhóm