Skkn cấp tỉnh nâng cao hiệu quả công tác tư vấn tâm lý cho học sinh của giáo viên chủ nhiệm Ở trung tâm gdnn – gdtx hoằng hóa

Ngoài xã hội,các em phải đối mặt với những cám dỗ của các trò chơi, các trang thông tinmạng… Và riêng bản thân các em cũng phải lúng túng với những vấn đề mớinảy sinh: những thay đổi về

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRUNG TÂM GDNN – GDTX HOẰNG HÓA

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC TƯ VẤN TÂM LÝ CHO HỌC SINH CỦA GIÁO VIÊN CHỦ NHIỆM

Ở TRUNG TÂM GDNN – GDTX HOẰNG HÓA

Người thực hiện: Lê Thị Nguyệt

Chức vụ: Giáo viên

SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Chủ nhiệm

THANH HÓA, NĂM 2025

DANH MỤC CÁC TỪ - CỤM TỪ VIẾT TẮT

1 GDNN - GDTX Giáo dục nghề nghiệp – Giáo dục

thường xuyên

MỤC LỤC

1 MỞ ĐẦU

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

2.2.2 Đặc điểm của lớp 12A7 trước khi áp dụng sáng kiến 5

2.3.1 Giải pháp 1: GVCN cần rèn luyện về các kĩ năng tư vấn tâm lí 7

2.3.4 Giải pháp 4: Tổ chức các giờ sinh hoạt lớp theo các chuyên đề 92.3.5 Giải pháp 5: Thiết lập đường dây nóng giữa học sinh và GVCN 102.3.6 Giải pháp 6: Phối hợp chặt chẽ với phụ huynh 102.3.7 Giải pháp 7: Gắn kết tinh thần yêu thương chia sẻ của các thành

2.3.8 Giải pháp 8: Tư vấn tâm lí học đường cho những học sinh gặp khó

3.2.1 Nâng cao nhận thức của học sinh, giáo viên – Tư vấn viên về hoạt

3.2.2 Phát huy vai trò của GVCN trong công tác tư vấn tâm lý 18TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

1 MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài

Cuộc sống hiện đại với nhịp điệu phát triển như vũ bão đòi hỏi mỗi cánhân phải không ngừng cập nhật giá trị và hoàn thiện giá trị của mình Để tồn tại

và phát triển, với bất kỳ ai, cần phải nỗ lực học tập, bồi dưỡng, rèn luyện khôngngừng để nâng cao chất lượng đời sống của mình, không chỉ chú ý trang bị bổsung tri thức mà còn cần phải chú ý rèn luyện những hành vi ứng xử tích cực đểluôn luôn chủ động trong cuộc sống

Nhìn vào thực tế môi trường học đường, chúng ta phải thừa nhận chính sựphát triển với tốc độ nhanh và đầy biến động của nền kinh tế xã hội, các yêu cầungày càng cao của nhà trường và cả những điều bất cập trong thực tiễn giáo dục;thêm vào đó là sự kỳ vọng quá cao của cha mẹ, thầy cô đang tạo ra những áp lựcrất lớn và gây ra căng thẳng cho HS trong cuộc sống, trong học tập và trong quátrình phát triển Ở độ tuổi 15-18, các em chưa phải là người lớn nhưng cũngkhông còn là trẻ con, có khả năng nhận thức nhưng những nhận thức của các emchưa thật sự chín chắn và có thể sẽ sai lệch nếu không được định hướng Đa sốcác em còn lệ thuộc vào cha mẹ về cả kinh tế lẫn tinh thần Tuy nhiệm vụ chính

là học tập, nhưng các em thường phải đối mặt với rất nhiều áp lực, từ nhiềuphía: gia đình, nhà trường, xã hội Ở nhà, đó là những yêu cầu, kỳ vọng của cha

mẹ, ông bà, là bầu không khí trong gia đình, là mối quan hệ giữa con cái với chamẹ… Ở trường, là áp lực về học tập, quan hệ với thầy cô, bạn bè, Ngoài xã hội,các em phải đối mặt với những cám dỗ của các trò chơi, các trang thông tinmạng… Và riêng bản thân các em cũng phải lúng túng với những vấn đề mớinảy sinh: những thay đổi về tâm sinh lý, tình yêu tuổi học trò, việc lựa chọnnghề nghiệp trong tương lai… Cá biệt, có những em vấp phải vấn đề nghiêmtrọng hơn: lệch lạc về giới tính, bạo hành gia đình, lạm dụng tình dục, tệ nạn xãhội… Đối diện với những vấn đề phức tạp đó, rất nhiều em sẽ không biết nhìnnhận, giải quyết vấn đề như thế nào cho hợp lý

Trong những trường hợp như thế, học sinh rất cần đến sự chia sẻ, sựthông hiểu từ người thân: gia đình, bạn bè… Thế nhưng trong cuộc sống, ngườilớn chúng ta thường đòi hỏi các em phải có ý thức trách nhiệm, có thái độ hợp

lý, có tính độc lập, nhưng mặt khác lại cũng đòi hỏi các em phải chịu sự sắp đặtcủa người lớn Vì vậy, thay vì cho con những lời khuyên, các bậc cha mẹ lại

thường rót vào tai con cái những câu đại loại như: Con phải …, Con người ta …

còn con thì …, Hồi đó ba (mẹ) …, … Không muốn bị áp đặt, không muốn bị so

sánh và không muốn nghe ba mẹ kể "chuyện đời xưa", con cái thường che giấucha mẹ những điều mà các em đang trăn trở, những vướng mắc của bản thân, …

Lâu dần, vì lý do này hay lý do khác, các em đâm ra đề phòng cha mẹ,thầy cô, thủ thế với bạn bè Trong khi đó, trên báo chí, trên các trang mạng xãhội, lại đầy những thông tin bất lợi đối với các em – những "người lớn - trẻ con"chưa đủ sức sàng lọc để lựa chọn, giữ lại những điều tốt và loại bỏ cái xấu Theo

chuyên gia tư vấn thuộc Trung tâm Tư vấn học đường tại TP.HCM - Chuyên

viên Nguyễn Hồng Sơn - thì: "Đối với trẻ vị thành niên, có thể bị mất thăng

bằng bởi chính những điều tưởng như vặt vãnh ấy nếu không được những người xung quanh quan tâm, giúp đỡ và chia sẻ kịp thời" Bác sĩ Phạm Anh Tuấn,

Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Cấp cứu Trưng Vương cho biết: 90% trẻ vị thành niên

tự tử vì cảm thấy không được gia đình thấu hiểu Rất nhiều vụ học sinh tự tử dogặp các vấn đề trong học tập cũng như trong cuộc sống mà không tìm đượcngười để chia sẻ tìm cách giải quyết

Ví dụ nhƣ: Vụ học sinh lớp 11 nhảy cầu Hàm Rồng tự tử ngày

11/03/2025 tại Thanh Hóa

Nhìn nhận vụ việc trên dưới góc độ tâm lý, Thạc sỹ tâm lý Vũ Thu Hàcho rằng, nhận thức của các em học sinh vẫn còn rất non nớt và cảm xúc của các

em ở độ tuổi này thường rất hay bùng nổ mạnh mẽ Khi thất vọng một điều gì đó

mà không giải quyết được thì các em sẽ có những cảm xúc và suy nghĩ tiêu cực,tiêu cực nhất là lựa chọn cái chết Khi đó, các em cho rằng lựa chọn cái chết để

đỡ phải giải quyết vấn đề Suy nghĩ của các em rất đơn giản và cảm xúc tiêu cựcthường dẫn tới các tình huống như vậy

Bản thân tôi nghĩ rằng, đồng hành cùng các em không chỉ là gia đình mà

tại trường học, hơn ai hết người giáo viên chủ nhiệm cần phải phát huy vai tròcủa mình trong công tác tư vấn tâm lý học đường Qua công tác tư vấn họcđường, giáo viên chủ nhiệm sẽ nắm được tâm tư tình cảm của các em, nhữngkhó khăn mà học sinh đang mắc phải, cùng sẻ chia, động viên và hướng dẫn các

em vượt qua khó khăn trong học tập cũng như trong cuộc sống, giúp học sinh tựtrải nghiệm để nhận ra giá trị thật của cuộc sống, tự trang bị cho mình những kỹnăng sống cần thiết Đồng thời công tác tư vấn học đường còn là cơ hội để xâydựng quan hệ thầy – trò gắn bó, bạn bè mến thương nhau, tạo cơ sở để xây dựngnên lớp học thân thiện, học sinh tích cực Khi làm được điều đó là chúng ta đanggóp phần nâng cao hiệu quả của công tác chủ nhiệm lớp

Từ những thực trạng và mong muốn trên, cùng với những trải nghiệm vàkết quả đạt được trong công tác chủ nhiệm, tôi mạnh dạn thực hiện đề tài:

“Nâng cao hiệu quả công tác tư vấn tâm lý cho học sinh của giáo viên chủ nhiệm ở Trung tâm GDNN – GDTX Hoằng Hóa” để nghiên cứu.

1.2 Mục đích nghiên cứu

Sáng kiến được áp dụng vào lĩnh vực chủ nhiệm trong các trường trunghọc phổ thông và Trung tâm GDNN – GDTX nhằm mục đích giáo dục, rènluyện, bồi dưỡng và nâng cao hành vi ứng xử tích cực, văn hóa, nâng cao chấtlượng học tập cho học sinh

1.3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu:

1.3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các giải pháp trong công tác tư vấntâm lý cho học sinh nhằm mục đích chia sẻ, giải tỏa tâm lý cho học sinh để nângcao chất lượng giáo dục

1.3.2 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu chủ yếu đối tượng là học sinh ở lớp 12 Vìđiều kiện và thời gian có giới hạn, nên đề tài chỉ tập trung nghiên cứu và ứngdụng vào thực tế ở HS lớp 12A7 của Trung tâm GDNN-GDTX Hoằng Hóa.Giáo viên chủ nhiệm nắm chắc về đặc điểm tình hình của lớp để có cách tổchức, quản lý, điều phối các hoạt động

1.4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết: Tìm đọc, nghiêncứu, phân tích các tài liệu liên quan Rút kinh nghiệm trong thực tiễn giáo dục

Từ đó xây dựng cơ sở lý luận của đề tài

- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin: Sử dụng phiếuđiều tra tính cách học sinh lớp chủ nhiệm từ đó nắm bắt rõ tâm lý học sinh để cónhững giải pháp phù hợp

- Phương pháp thống kê, xử lý số liệu: Sử dụng phương pháp thống kê để

xử lý số liệu, so sánh kết quả thu thập trước và sau khi tác động

- Phương pháp chuyên gia: Tham khảo ý kiến chuyên gia và các thầy cô

giáo trong trường.

- Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Tiến hành thực nghiệm sư phạm đểđánh giá kết quả của những giải pháp đề ra nhằm mục đích cho học sinh tíchcực, chủ động hơn trong việc giao lưu với giáo viên

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở của sáng kiến

2.1.1 Cơ sở lí luận

Tư vấn tâm lý học đường hiểu một cách đơn giản cũng tương tự như cáchình thức tư vấn tâm lý bình thường, nhưng quy mô và phạm vi hoạt động đượcthu hẹp trong trường học Đây là hoạt động tư vấn hữu ích dựa trên các cơ sở lýthuyết để hỗ trợ học sinh có định hướng đúng đắn về các lĩnh vực riêng tư và xãhội Từ đó trẻ có thể xác định cụ thể về nghề nghiệp của bản thân trong tươnglai

Hoạt động này hỗ trợ tốt cho tâm lý của học sinh và giúp ích cho cán bộ,giáo viên, phụ huynh nâng cao khả năng tự giải quyết các vấn đề liên quan đếnhọc đường Bên cạnh đó các đối tượng giải quyết tốt mối quan hệ giữa họ vớitrẻ

Hiện nay, tư vấn về tâm lý học đường ngoài việc giúp cho học sinh cóđịnh hướng tốt còn mở rộng thêm nhiều lĩnh vực khác Học sinh được cung cấpthêm thông tin, nâng cao sự hiểu biết về các kỹ năng như bênh vực, biện hộ, cảithiện tốt việc học tập, định hướng tương lai, nâng cao thành tích cá nhân

Tại Việt Nam, tâm lý học đường đã được biết đến từ rất lâu, tuy nhiên tưvấn trong lĩnh vực này trở nên phổ biến và được quan tâm trong khoảng 10 nămtrở lại đây Tư vấn học đường chia thành 3 phần chính là tư vấn tâm lý, tư vấnhọc đường căn bản và tư vấn hướng nghiệp Các đối tượng chính hướng đến củaphương pháp này chủ yếu là học sinh, phụ huynh, giáo viên, nhân viên vănphòng, viên chức, cán bộ công chức hoặc cá nhân có niềm đam mê với công tácgiáo dục và cộng đồng

2.1.2 Cơ sở thực tiễn

Trên cơ sở nghiên cứu Nghị quyết 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 về đổimới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa,hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa vàhội nhập quốc tế

Căn cứ vào hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ giáo dục chung năm học

2024-2025 của Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT Thanh Hóa

Căn cứ vào phương hướng nhiệm vụ năm học 2024-2025 của Trung tâmGDNN – GDTX Hoằng Hóa

2.2 Thực trạng trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.

2.2.1 Thực trạng tư vấn tâm lí tại Trung tâm GDNN – GDTX Hoằng Hóa

Trung tâm GDNN – GDTX Hoằng Hóa là một trong số các Trung tâm cóquy mô lớn trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa Năm học 2024- 2025, trường có 22

lớp (gồm 07 lớp khối 12, 06 lớp khối 11 và 09 lớp khối 10) với quy mô hơn

1000 học sinh Ban giám đốc nhà trường đã có nhiều quan tâm đến vấn đề tưvấn tâm lý học đường như: Nhà trường đã phối hợp với các lực lượng giáo dụcngoài nhà trường như hội cha mẹ học sinh, công an huyện, công an tỉnh, hàngnăm tổ chức các hoạt động để phổ biến kiến thức pháp luật cho học sinh; phốihợp với trung tâm y tế huyện, Bệnh viện đa khoa Hải Tiến tư vấn cho học sinh

về sức khỏe sinh sản vị thành niên; phối hợp với các trường đại học, cao đẳng,trung cấp để tư vấn tuyển sinh cho học sinh khối 12, tư vấn nghề nghiệp chohọc sinh, giúp các em có cái nhìn đúng về các ngành nghề trong xã hội Ngoài

ra còn có sự tham gia của Đoàn thanh niên tổ chức nhiều cuộc thi như Nấu bánhchưng xanh, bóng chuyền hơi, cầu lông, nhảy dân vũ, Thông qua việc tổ chứccác hoạt động ngoại khoá, văn nghệ, vui chơi giải trí đã góp phần tạo điều kiện

để các em được tham gia sinh hoạt tập thể, rèn luyện kỹ năng hoà nhập với cộngđồng, vượt qua những mặc cảm tự ti về bản thân, dám thể hiện mình trước đámđông

Như chúng ta đã biết, các em học sinh của Trung tâm đều ở độ tuổi từ 15đến 18 tuổi, lứa tuổi gặp nhiều vướng mắc về tâm, sinh lý nên rất cần sự tư vấn

và sự quan tâm, giúp đỡ của những người có chuyên môn Tuy nhiên, công tác

tư vấn học đường tại trường vẫn còn nhiều khó khăn và hạn chế Cụ thể:

Nhà trường chưa có phòng tư vấn học đường riêng, chưa có cán bộchuyên môn phụ trách công tác tư vấn học đường Các lực lượng tham gia vàocông tác này hiện nay đều là những lực lượng không chuyên, không được đàotạo bài bản về công tác tư vấn Chính vì vậy, khi tư vấn cho học sinh các giáoviên chủ yếu tư vấn theo kinh nghiệm của bản thân và đồng nghiệp Quá trìnhnắm bắt tâm lý học sinh, gợi mở để các em mạnh dạn bày tỏ những khó khănđang mắc phải, quá trình giúp đỡ các em chưa chuyên nghiệp dẫn đến học sinhcòn mang tâm lý e ngại Khi có nhu cầu được tư vấn các em chủ yếu sẽ tìmkiếm sự giúp đỡ từ bạn bè hoặc tự mình mò mẫm tìm cách xử lý

Bảng thăm dò các cách giải quyết của học sinh Lớp 12A7 ( Lớp Chủ nhiệm) khi

gặp những khó khăn, vướng mắc trong học tập và trong cuộc sống

Tổng số HS khảo sát: 35

Các cách giải quyết Số lượng Tỉ lệ (%)

trọng của tư vấn học đường Trong các tiết sinh hoạt lớp giáo viên thường dànhnhiều thời gian để phổ biến các hoạt động tuần tiếp theo, phê bình các học sinh

vi phạm hoặc có những biểu hiện không tốt trong tuần vừa qua Một số giáoviên chưa quan tâm, tìm hiểu nguyên nhân tại sao học sinh lại như vậy và nếutìm hiểu được nguyên nhân thì lại không biết phải tác động như thế nào, nhất làkhi học sinh gặp những vấn đề nhạy cảm về giới tính, tình bạn, tình yêu

2.2.2 Đặc điểm của lớp 12A7 trước khi áp dụng sáng kiến

Lớp 12A7 tổng số 35 học sinh, trong đó 18 nam, 17 nữ, đa số các em đềuthuộc diện trung bình và trung bình yếu cả mặt học tập lẫn ý thức đạo đức Cónhiều học sinh cá biệt cho nên để xây dựng được một tập thể đoàn kết, ngoan,chăm học, cũng rất khó khăn

Trong lớp 12A7 khi tôi phối hợp với một số phụ huynh có con đang gặpvấn đề, tôi thường nhận được câu trả lời: “Trăm sự nhờ Cô, tôi đi làm cả ngàykhông có thời gian để ý đến cháu”, hoặc có một số phụ huynh khi nghe tôi traođổi về tình hình của con là về nhà họ đánh và chửi con họ rất thậm tệ Cá biệtgặp một số phụ huynh có thái độ bất hợp tác, khóa điện thoại thầy cô gọi, nếu cóbắt máy thì ậm ờ cho qua chuyện

Với một số học sinh, gia đình không phải là chốn bình yên, không phải lànơi mà em muốn quay về sau mỗi ngày đi học Em Lê Thị Tình một học sinh rấtbướng và thường xuyên đi học muộn trong lớp đã viết cho tôi lá thư tâm sựtrong đó có đoạn viết: “Cô ơi, em chán nản mọi thứ, em sợ về nhà bởi mẹ em lạichửi bới, em sợ cảnh phải đối diện với mẹ em trong mỗi bữa cơm vì mẹ emluôn sỉ nhục em bằng những từ ngữ thậm tệ, em không còn niềm tin vào bảnthân mình, vào cuộc sống phía trước”( Bố bạn mất sớm chỉ còn 2 mẹ con) Haynhư em Lê Như Quỳnh có bố nghiện ma túy dẫn đến trộm cắp bị vào tù, mẹ bỏ

đi, 3 chị em bạn phải sống với ông bà già yếu không có thu nhập ổn định, cuộcsống của cả nhà rất khó khăn Nhiều lần em đã định bỏ học đi làm để phụ giúpgia đình

Quá trình học tập ở trường đòi hỏi các em phải có tính tích cực và tính tựlập cao hơn và đến cuối cấp học, các em có thái độ nghiêm túc và có ý thức hơnnhiều với việc học tập và chuẩn bị cho việc thi tốt nghiệp trung học phổ thông

và thi đại học Do tính phức tạp của hoạt động học tập cũng như những yêu cầungày càng cao của gia đình và xã hội, nhiều học sinh rơi vào trạng thái căngthẳng, áp lực trong học tập, ảnh hưởng tiêu cực đến kết quả học tập và cuộcsống

2.3 Các giải pháp được đưa ra

Trên đây là một số những khó khăn vấp phải trong công tác tư vấn tâm lýcho học sinh ở Trung tâm GDNN – GDTX Hoằng Hóa nói chung và lớp 12A7nói riêng Để khắc phục phần nào những khó khăn, hạn chế trên, tôi đã mạnhdạn thực hiện một số giải pháp bước đầu và có đạt hiệu quả tích cực Cụ thể như

sau: Trong công tác tư vấn tâm lý học đường cho các em học sinh 12A7, tôi tậptrung ở hai nội dung cơ bản đó là: Tư vấn tâm lý cho những học sinh có vấn đề

về cảm xúc, hành vi và Tư vấn tâm lý cho những học sinh gặp khó khăn tronghọc tập

2.3.1 Giải pháp 1: GVCN cần rèn luyện về các kĩ năng tƣ vấn tâm lí

Để có thể tư vấn tâm lí tốt nhất cho học sinh trước hết GVCN cần traudồi nhiều kiến thức và kĩ năng như:

- Kỹ năng lắng nghe: Là khả năng vận dụng kiến thức, kinh nghiệm vàoviệc tập trung lắng nghe, quan sát tinh tế, chú ý để hiểu cảm xúc, suy nghĩ thực

sự của học sinh trong những điều mà học sinh chia sẻ Thực hiện tốt kỹ nănglắng nghe giúp tạo lập mối quan hệ tốt đẹp giữa học sinh và người tư vấn vàgiúp người tư vấn nắm bắt được đầy đủ, chính xác vấn đề học sinh đang gặpphải

- Kỹ năng đặt câu hỏi: Sử dụng tốt kỹ năng đặt câu hỏi sẽ tạo ra sự tươngtác, giao tiếp tích cực, thu thập thông tin về vấn đề của học sinh; hiểu đượcnhững suy nghĩ, quan điểm của học sinh đồng thời giúp học sinh nhận thứcđược về bản thân và hoàn cảnh, khơi gợi điểm mạnh, tiềm năng của học sinhtrong việc tự giải quyết vấn đề của mình Cần vận dụng linh hoạt kỹ năng đặtcâu hỏi đóng, câu hỏi mở, câu hỏi về cảm xúc, câu hỏi về nguyên nhân, câu hỏigiải pháp…

- Kỹ năng cung cấp thông tin: Để cung cấp được thông tin tốt cho họcsinh, người tư vấn cần chủ động trau dồi kiến thức chuyên môn, nắm vững cácquy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, của nhà trường, rèn luyện kỹ năng truyềnđạt thông tin rõ ràng, mạch lạc khi tư vấn cho học sinh Các em sẽ lựa chọncách giải quyết tốt nhất cho chính mình từ thông tin được cung cấp với sự hỗ trợcủa cố vấn học tập Điều này sẽ góp phần giải tỏa những cảm xúc tiêu cực vàtạo ra một trạng thái tâm lý thoải mái hơn cho học sinh trong thời gian học tập

- Kỹ năng khích lệ: Tư vấn viên thấu hiểu vấn đề của học sinh, khuyếnkhích và hỗ trợ học sinh tự tin vào bản thân giúp học sinh nâng cao nhận thức

và năng lực tự giải quyết vấn đề của mình Người tư vấn cần khích lệ, động viênhọc sinh với những thay đổi tích cực của các em, dù chỉ là bước thay đổi nhỏ,tán thành với những suy nghĩ đúng đắn của học sinh, giúp học sinh cảm thấy cóđộng lực để tiếp tục Sự khích lệ được thể hiện thông qua ngôn ngữ có lời và cả

cử chỉ, hành động Ngoài kỹ năng khích lệ, tư vấn viên còn hỗ trợ học sinh giảiquyết vấn đề bằng cách gợi ý và phân tích cho học sinh thấy rõ lợi ích của từnggiải pháp trong trường hợp của các em, hoặc kết nối, giới thiệu học sinh đếnnhững địa chỉ (Khoa, Phòng, Trung tâm), hoặc kết nối học sinh với các cá nhân

có thể hỗ trợ các em trong giải quyết vấn đề Trừ những trường hợp thực sự cầnthiết, các thông tin mà học sinh chia sẻ cần được tư vấn viên đảm bảo tính bảomật, tôn trọng riêng tư cá nhân

2.3.2 Giải pháp 2: Tìm hiểu hoàn cảnh HS

Đây là giải pháp chung cho cả 2 nội dung tư vấn cơ bản Là một GVCN,trước hết tôi phải tìm hiểu thật cặn kẽ tình hình học sinh thông qua các nguồnkhác nhau Đầu tiên, từ bản thân các em thông qua Phiếu thông tin cá nhân, cóthể nắm được hoàn cảnh kinh tế gia đình, tình hình nhà ở, mối quan hệ gia đình,

xã hội, những ước muốn, sở trường, những khó khăn nếu có,… Với những thôngtin đầu tiên này, tôi có thể sàng lọc chọn ra những học sinh có hoàn cảnh đặcbiệt để nếu cần, thu thập thêm thông tin về các em thông qua bạn bè, cha mẹ,GVCN hay thầy cô cũ của các em

Đối với những HS có hoàn cảnh đặc biệt, tôi luôn gần gũi trò chuyện tiếpxúc với các em nhiều hơn, tạo cho các em sự thân thiết, tin tưởng để có thể dễdàng bộc lộ tâm tư tình cảm, điều mong muốn của chính mình khi cần thiết Qua

đó, tôi sẽ hiểu các em hơn và kịp thời ngăn chặn những suy nghĩ nông cạn, sailầm hay các hành vi không hay… hướng các em nhận thức được giá trị bản thân,nâng cao lòng tự trọng và biết cố gắng để vượt qua những khó khăn trong họctập cũng như trong cuộc sống

Tuy nhiên, trong cuộc sống, không có gì là không thể xảy ra Vì vậy, đốivới những học sinh được đánh giá thật bình thường về hoàn cảnh, về tâm lý,cũng không nên chủ quan cho rằng không cần phải quan tâm đến các em GVCNphải thể hiện sự quan tâm của mình đến với từng học sinh, nhưng cũng phải đặttrọng tâm, trọng điểm ở một số học sinh đặc biệt Song song đó, GVCN cũngcần tự hình thành cho mình nhiều kênh thu thập thông tin riêng từ các nguồn:giáo viên bộ môn, cha mẹ, bạn bè của học sinh…

2.3.3 Giải pháp 3: Chú ý quan sát HS

GVCN cần chú ý quan sát để phát hiện những thay đổi trong hành vi,những hiện tượng bất thường trong đời sống học đường, quan sát những biểuhiện của học sinh có nguy cơ rối nhiễu tâm lý Đó có thể là những biểu hiện nhỏ:

đi trễ, không mang giày, không mặc đúng trang phục theo quy định, cáu gắt vớibạn, lo âu,… hay lớn hơn: nghỉ học không xin phép, trốn tiết Và nghiêm trọnghơn, như vi phạm kiểm tra, vô lễ với giáo viên,…Với những học sinh cá biệt,việc nghỉ học, trốn tiết là chuyện thường ngày, nhưng với những học sinh vốnngoan ngoãn, chăm chỉ thì một biểu hiện nhỏ nhất cũng là điều cần lưu ý Mộthọc sinh học khá, chưa một lần đi trễ hay nghỉ học lại đi học trễ và nghỉ họcthường xuyên Khi được hỏi trước lớp về lý do đi trễ và nghỉ học, đã rơi nướcmắt và im lặng GVCN gọi riêng hỏi han, em mới chia sẻ lý do thật sự về việc đihọc muộn giờ và nghỉ học của mình Với trường hợp này, nếu GVCN cứ cứngnhắc áp dụng kỷ luật mà không cần hỏi han, có thể sẽ gây một chấn động tâm lýcho học sinh

Theo tôi nhận thấy rằng: Ở lứa tuổi vị thành niên, các bạn trẻ thường haygặp những vấn đề liên quan đến gia đình, bạn bè, học tập, tình yêu… mà khôngthể giải quyết được sẽ sinh ra nhiều cảm xúc tiêu cực Các cảm xúc tiêu cực

chính là nguyên nhân sinh ra nhiều vấn đề Bên cạnh đó, ở lứa tuổi này các emthường đang xác định cái tôi của mình, vì vậy sẽ có những cái hành động nhưchống đối, không nghe theo lời người khác.

Đối với những bạn trẻ thường hay bị đánh giá, chỉ trích bởi những ngườixung quanh sẽ cảm thấy rất đau khổ vì không được phát triển theo đúng bản thâncủa mình Khi cảm xúc đó không được giãi bày, không được chia sẻ, khôngđược trao đổi và các em không được hướng dẫn các kĩ năng giải quyết vấn đề thìdẫn đến việc buồn chán lâu ngày rồi dần dần mất động lực, mất niềm tin vàocuộc sống

Khi đó, các em sẽ cảm thấy khó chịu, cáu gắt khi làm việc, học tập haygiao tiếp với mọi người Dẫn tới việc không có ai ủng hộ hay chia sẻ với các em.Đến một lúc nào đó các em sẽ cảm thấy không chịu được và cứ suy nghĩ mãi,suy nghĩ rất nhiều về chuyện đấy Lúc này, bản thân các em có quá nhiều thấtvọng, cảm thấy không có gì trong tương lai rồi nghĩ đến chuyện tự sát hay dừngcuộc sống lại Vì thế, GVCN cần thường xuyên quan sát để phát hiện sớmnhững hành vi bất thường của HS để có biện pháp giải quyết sớm nhất

2.3.4 Giải pháp 4: Tổ chức các giờ sinh hoạt lớp theo các chuyên đề

Ví dụ chuyên đề 1: Tình yêu, giới tính và quan hệ với bạn khác giới

Để thực hiện hiệu quả chuyên đề này, GVCN mời một vài phụ huynh cókinh nghiệm, hiểu biết sâu sắc hoặc các giáo viên được HS yêu mến đến cùngtham gia tư vấn để các em được thoải mái bộc lộ quan điểm của mình, tạo điềukiện các em được giao lưu, trao đổi các vấn đề còn vướng mắc của bản thân

GVCN hướng dẫn học sinh chuẩn bị trước ở nhà một số câu hỏi về cácvấn đề bản thân đang mắc phải Thông qua các buổi tư vấn đó, học sinh đượctrang bị những kiến thức cơ bản về giới tính của bản thân, còn giáo viên cũngnắm được những vướng mắc mà học sinh mình đang mắc phải để có thể hỗ trợcác em hiệu quả nhất

Ví dụ chuyên đề 2: Quan hệ giao tiếp, ứng xử với gia đình, thầy cô và bạn bè.

Trong những tiết sinh hoạt lớp, GVCN hướng dẫn học sinh chuẩn bị trướcmột số tình huống (bằng câu hỏi hoặc video) phản ánh những tình huốngthường xảy ra trong quan hệ giữa các em với gia đình, với giáo viên và giữa các

em với nhau Động viên học sinh mạnh dạn trả lời, bày tỏ suy nghĩ của bảnthân, tham gia tranh luận, bổ sung cho nhau Trên cơ sở hiểu được suy nghĩ củacác em, để đưa ra những định hướng điều chỉnh phù hợp

Hình 2.1: Sinh hoạt lớp theo các chủ đề

2.3.5 Giải pháp 5: Thiết lập đường dây nóng giữa HS và GVCN

Thiết lập đường dây nóng giữa HS và GVCN để những em có tính rụt rè,không dám hỏi trực tiếp có thể đặt câu hỏi về những vấn đề mình đang mắcphải Tôi cung cấp số điện thoại, địa chỉ mail cá nhân và địa chỉ facebook , zalo

cá nhân cho học sinh để các em tiện trao đổi Tất cả các câu hỏi của học sinhtôi cố gắng trả lời trong ngày, những vấn đề quá rắc rối, tôi sẽ trả lời sớm nhấtsau khi tham khảo ý kiến của chuyên viên tư vấn

Ngoài ra tôi còn lập thêm nhóm lớp chung, trên nhóm tôi thường nhắn tinnhững tin nhắn động viên, tạo động lực cho các em trong các khía cạnh như họctập, sinh hoạt, các vấn đề gặp phải trên trường, lớp…

Hình ảnh 2.2: Lập nhóm lớp cung để trao đổi giữa giáo viên và học sinh

2.3.6 Giải pháp 6: Phối hợp chặt chẽ với phụ huynh

Thường xuyên trao đổi thông tin về học sinh, thay vì việc trao đổi với phụhuynh lỗi của con thì tôi sẽ tìm hiểu từ phụ huynh các vấn đề của em ở gia đình,xem có nguyên nhân nào sẽ ảnh hưởng đến tâm lí của học sinh không để tìmcách tháo gỡ Đồng thời, giúp nâng cao nhận thức của phụ huynh về vấn đề tâmsinh lý lứa tuổi để có sự quan tâm đúng mức đến con cái, phát hiện kịp thời

những biểu hiện không bình thường của các em để có sự hỗ trợ kịp thời Thôngqua các buổi họp phụ huynh định kỳ và những lần gặp mặt riêng phụ huynh củamột số em có những biểu hiện bất thường, sai khác, nhấn mạnh vai trò của giađình trong việc giáo dục con cái Cha mẹ phải quan tâm và thường xuyên tròchuyện với con mình như những người bạn, lắng nghe con tâm sự để hiểu concần giúp đỡ như thế nào, đối với những vướng mắc từ trường lớp, bạn bè, cha

mẹ báo với giáo viên chủ nhiệm để phối hợp giúp đỡ các em giải quyết Tôicũng đã lập một nhóm chung gồm toàn thể các phụ huynh trong lớp để phụhuynh có thể nắm được các hoạt động của học sinh, của lớp, của nhà trường,…

Hình ảnh 2.3: Lập nhóm kín để trao đổi giữa giáo viên và phụ huynh

2.3.7 Giải pháp 7: Gắn kết tinh thần yêu thương chia sẻ của các thành viên trong lớp và giữa HS với GV

- GVCN cần chú ý xây dựng mối quan hệ tốt giữa giáo viên với học sinh,học sinh với học sinh trên sơ sở thương yêu, tôn trọng và chân thành với nhau

- GVCN phải thực sự tin tưởng vào các em, tạo điều kiện để các em pháthuy năng lực, sở trường, tạo điều kiện để nâng cao tinh thần trách nhiệm củacác em

- GVCN cũng cần tạo cho các em có cảm giác an toàn trong lớp học bằngcách xây dựng một bầu không khí "gia đình", để các em thật sự cảm thấytrường, lớp chính là nhà, bạn bè, thầy cô là những người thân yêu, khi vui có thểcùng nhau cười, khi buồn có thể dựa vào mà khóc Cần tìm hiểu để nắm bắtđược năng lực, sở trường của học sinh Việc làm này tưởng như không liênquan đến hoạt động tư vấn tâm lý, nhưng thật ra lại hỗ trợ đắc lực cho việc củng

cố, kích thích ở học sinh lòng tự tin, giúp các em đủ niềm tin để đưa ra nhữngquyết định đúng đắn