Việc kết hợp phương pháp dạy học tích cực với việc hình thành và phát triển kỹnăng tự học sẽ giúp học sinh chủ động hơn trong quá trình tiếp thu kiến thức, đồngthời hình thành thói quen
Trang 1I MỞ ĐẦU
1 Lí do chọn đề tài
Trong bối cảnh đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục Việt Nam, việc hìnhthành và phát triển năng lực tự học cho học sinh ngày càng trở thành một yêu cầu cấpthiết Điều này không chỉ giúp học sinh chủ động trong việc tiếp nhận tri thức, mà còntrang bị cho các em khả năng thích ứng với sự thay đổi nhanh chóng của xã hội vàcông nghệ Đặc biệt, trong xu thế toàn cầu hóa và chuyển đổi số hiện nay, người họccần phải liên tục cập nhật kiến thức, kỹ năng để đáp ứng yêu cầu học tập suốt đời vàhội nhập quốc tế
Môn Địa lí ở bậc trung học phổ thông không chỉ đơn thuần là cung cấp kiếnthức về tự nhiên, dân cư, kinh tế – xã hội, mà còn góp phần rèn luyện năng lực tư duyđịa lí, kỹ năng phân tích – tổng hợp, khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn Tuynhiên, thực tế giảng dạy hiện nay cho thấy phần lớn học sinh vẫn học Địa lí theohướng thụ động, chủ yếu ghi nhớ nội dung sách giáo khoa, học vẹt để đối phó với các
kỳ thi mà chưa biết cách tự tìm tòi, khai thác và xử lý thông tin địa lí Điều này dẫnđến việc học sinh thường xuyên gặp khó khăn trong việc ghi nhớ kiến thức lâu dài,lúng túng khi làm bài thực hành hoặc giải quyết các tình huống thực tiễn
Việc kết hợp phương pháp dạy học tích cực với việc hình thành và phát triển kỹnăng tự học sẽ giúp học sinh chủ động hơn trong quá trình tiếp thu kiến thức, đồngthời hình thành thói quen học tập suốt đời – một trong những năng lực cốt lõi màchương trình giáo dục phổ thông mới hướng tới Bên cạnh đó, việc đổi mới phươngpháp giảng dạy còn tạo ra sự hứng thú, tăng cường tính tương tác, hỗ trợ học sinh rènluyện các kỹ năng mềm như làm việc nhóm, thuyết trình, xử lý tình huống, sử dụngcông nghệ thông tin
Từ những lý do nêu trên, với tư cách là một giáo viên giảng dạy môn Địa lí đã
có nhiều năm kinh nghiệm, tôi nhận thấy việc nghiên cứu và thực hiện các biện phápphát triển kỹ năng tự học cho học sinh thông qua việc vận dụng linh hoạt và sáng tạocác phương pháp dạy học tích cực là một hướng đi phù hợp và cần thiết trong giaiđoạn hiện nay Xuất phát từ thực tiễn đó, tôi mạnh dạn chọn và thực hiện đề tài sángkiến kinh nghiệm: "Phát triển kỹ năng tự học Địa lí cho học sinh THPT thông quaphương pháp dạy học tích cực."
2 Mục đích nghiên cứu
Đề tài nhằm mục tiêu nghiên cứu, xây dựng và vận dụng hiệu quả các biệnpháp dạy học tích cực để phát triển kỹ năng tự học môn Địa lí cho học sinh trung họcphổ thông Thông qua đề tài, giáo viên có thể:
Trang 2Nhận diện được thực trạng và nguyên nhân của việc học sinh còn yếu kỹ năng
tự học Địa lí;
Đưa ra các giải pháp sư phạm phù hợp nhằm hướng dẫn học sinh rèn luyện kỹnăng tự học một cách bài bản, hiệu quả;
Tạo điều kiện cho học sinh phát huy vai trò chủ thể trong quá trình học tập, từ
đó nâng cao chất lượng giáo dục môn Địa lí;
Góp phần đổi mới phương pháp dạy học, phù hợp với yêu cầu của chương trìnhgiáo dục phổ thông 2018
Xây dựng mô hình, quy trình hỗ trợ học sinh tự học, có thể áp dụng và nhân rộngtrong các lớp hoặc trường học khác
3 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng tác động: Học sinh trung học phổ thông
Đối tượng nghiên cứu: Quá trình dạy học môn Địa lí theo phương pháp tíchcực nhằm hình thành và phát triển kỹ năng tự học cho học sinh
4 Phạm vi nghiên cứu
Nội dung kiến thức: Một số chủ đề trong chương trình Địa lí lớp 10 ,lớp 11, lớp
12 như: Địa lí dân cư, Địa lí tự nhiên, Địa lí các ngành kinh tế, Địa lí vùng kinh tế,
Thời gian thực hiện: Năm học 2023–2024
Địa điểm áp dụng: Trường THPT Nông Cống I- Huyện Nông Cống- TỉnhThanh Hoá
Giới hạn: Đề tài tập trung vào việc phát triển kỹ năng tự học thông qua việc sửdụng các phương pháp dạy học tích cực, không nghiên cứu sâu về các yếu tố ngoạicảnh như điều kiện gia đình, xã hội, môi trường sống,…
5 Phương pháp nghiên cứu
Để thực hiện đề tài này, tôi đã sử dụng các phương pháp sau:
Phương pháp điều tra, khảo sát: Phát phiếu khảo sát học sinh để thu thập thôngtin về thói quen, khả năng tự học và nhận thức của học sinh đối với môn Địa lí
Phương pháp quan sát sư phạm: Theo dõi trực tiếp các giờ học, ghi chép diễnbiến học tập, sự thay đổi trong thái độ, cách học của học sinh khi áp dụng các phươngpháp tích cực
Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Thử nghiệm một số biện pháp đã xâydựng trong quá trình giảng dạy tại lớp nhằm đánh giá hiệu quả thực tiễn của sángkiến
Phương pháp phân tích, tổng hợp: Nghiên cứu các tài liệu khoa học, sáchchuyên môn, chương trình giáo dục phổ thông và các công trình nghiên cứu liên quan
để làm cơ sở lí luận và so sánh đối chiếu
Trang 3Phương pháp đánh giá: Phân tích kết quả học tập của học sinh qua bài kiểm tra,sản phẩm học tập và đánh giá thường xuyên, từ đó rút ra kết luận khoa học về hiệu quảcủa các biện pháp đề xuất.
II NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
Trong bối cảnh đổi mới chương trình giáo dục phổ thông theo định hướng pháttriển năng lực và phẩm chất học sinh, việc nâng cao kỹ năng tự học đã được xác định
là một trong những yêu cầu trọng tâm Nghị quyết số 29-NQ/TW năm 2013 về đổimới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã nhấn mạnh đến việc phát huy tính chủđộng, tích cực, sáng tạo và năng lực tự học của người học Đây là điều kiện tiên quyết
để người học có thể thích ứng linh hoạt với cuộc sống hiện đại, học tập suốt đời và hộinhập toàn cầu
Tự học là quá trình người học chủ động tìm kiếm, tiếp thu và xử lý thông tin đểhình thành tri thức, kỹ năng, thái độ mà không hoàn toàn phụ thuộc vào giáo viên.Theo quan điểm của các nhà giáo dục học hiện đại, tự học không chỉ là một phươngpháp học tập mà còn là một năng lực cần thiết trong xã hội tri thức Tự học có thể diễn
ra dưới nhiều hình thức: học qua sách vở, tài liệu, internet; học qua thực hành, trảinghiệm; học cá nhân hoặc học theo nhóm
Dạy học tích cực là phương pháp giảng dạy lấy người học làm trung tâm, trong
đó học sinh là chủ thể hoạt động học tập, giáo viên giữ vai trò là người định hướng, tổchức, hướng dẫn Các phương pháp dạy học tích cực như: dạy học theo dự án, họctheo trạm, lớp học đảo ngược (Flipped Classroom), kỹ thuật khăn trải bàn, mảnhghép, đều tạo ra môi trường học tập giàu tương tác, kích thích tư duy độc lập vàsáng tạo của học sinh Trong môi trường đó, học sinh buộc phải chủ động tham giavào quá trình học, tự tìm hiểu kiến thức và rèn luyện các kỹ năng học tập, trong đó có
kỹ năng tự học
Môn Địa lí là môn học tích hợp giữa khoa học tự nhiên và khoa học xã hội, cótính ứng dụng thực tiễn cao Đặc thù của môn học yêu cầu học sinh phải biết sử dụngbản đồ, Atlat, số liệu thống kê, biểu đồ,… để phân tích, tổng hợp, đánh giá hiệntượng, vấn đề địa lí Những hoạt động này đòi hỏi học sinh có kỹ năng tự học nhấtđịnh để khai thác tài liệu, tư duy phản biện, liên hệ thực tế Nếu không có kỹ năng tựhọc, học sinh sẽ dễ rơi vào tình trạng học thuộc lòng máy móc, thiếu hiểu biết thựcchất, không vận dụng được kiến thức vào đời sống
Do đó, việc phát triển kỹ năng tự học cho học sinh thông qua phương pháp dạyhọc tích cực trong môn Địa lí là hoàn toàn phù hợp với lý luận giáo dục hiện đại, đồng
Trang 4thời đáp ứng các yêu cầu về đổi mới phương pháp dạy học và phát triển năng lực họcsinh theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.
2 Cơ sở thực tiễn (Thực trạng trước khi áp dụng sáng kiến)
Trước khi áp dụng các biện pháp dạy học tích cực nhằm phát triển kỹ năng tựhọc Địa lí cho học sinh, thực trạng học tập môn Địa lí ở trường THPT cho thấy nhiềuvấn đề còn tồn tại Một trong những vấn đề nổi bật là học sinh chủ yếu học thuộc lòng
lý thuyết mà thiếu khả năng áp dụng kiến thức vào thực tiễn Học sinh có thói quenchờ đợi sự chỉ đạo trực tiếp từ giáo viên, thiếu sự chủ động trong việc nghiên cứu,khai thác tài liệu học tập Mặc dù giáo viên đã cố gắng thay đổi phương pháp dạy học,nhưng việc ứng dụng các phương pháp dạy học tích cực vẫn còn hạn chế, chưa đủ đểkích thích tính chủ động và sáng tạo của học sinh Các hoạt động học tập chủ yếu diễn
ra trong lớp học với phương pháp truyền thống như thuyết giảng, làm bài tập cơ bản,chưa khuyến khích học sinh tự nghiên cứu, làm việc nhóm hay ứng dụng công nghệthông tin vào quá trình học tập Kết quả học tập môn Địa lí của học sinh chưa thực sựtốt, đặc biệt là khả năng vận dụng kiến thức vào giải quyết các tình huống thực tế cònyếu
2.1 Thuận lợi
Học sinh có sự quan tâm đến môn học: Một số học sinh có sự yêu thích vớimôn Địa lí, đặc biệt là những em yêu thích tìm hiểu về thiên nhiên, xã hội và nhữngvấn đề địa lý thực tiễn
Bản thân đã có thâm niên công tác lâu năm, trình độ chuyên môn vững vàng,đứng mũi nhọn trong công tác giảng dạy học sinh giỏi, ôn thi đại học, ôn thi tốtnghiệp, kèm học sinh yếu kém…và đã thu được những kết quả nhất định
Cơ sở vật chất cơ bản đáp ứng yêu cầu giảng dạy: Các lớp học được trang bịđầy đủ thiết bị hỗ trợ học tập như ti vi thông minh, internet, giúp tạo điều kiện thuậnlợi cho việc áp dụng công nghệ trong giảng dạy
2.2 Khó khăn
Thói quen học tập thụ động của học sinh: Học sinh thường chỉ học thuộc lòng
và ít tham gia vào các hoạt động học tập chủ động, dẫn đến thiếu kỹ năng tự học, tựnghiên cứu
Khả năng ứng dụng công nghệ còn hạn chế: Dù có sự hỗ trợ của các thiết bịcông nghệ, nhưng nhiều học sinh vẫn chưa tận dụng tối đa công cụ này trong việc họctập, chủ yếu học qua sách giáo khoa mà chưa khai thác các nguồn tài liệu khác
Giới hạn về thời gian và chương trình học: Với khối lượng kiến thức lớn và yêucầu hoàn thành chương trình theo kế hoạch, giáo viên và học sinh khó có thể dànhthời gian để thực hiện các phương pháp dạy học tích cực một cách đầy đủ
Trang 52.3 Nguyên nhân
Mô hình dạy học truyền thống còn chiếm ưu thế: Phương pháp giảng dạy chủyếu theo hướng thuyết trình, giảng bài một chiều, không tạo cơ hội cho học sinh thamgia chủ động vào quá trình học tập, từ đó không phát huy được năng lực tự học củacác em
Thiếu sự hướng dẫn kỹ lưỡng về phương pháp tự học: Học sinh chưa đượctrang bị đầy đủ các kỹ năng cần thiết để tự học một cách hiệu quả, bao gồm việc tìmkiếm tài liệu, lập kế hoạch học tập và tự đánh giá kết quả học tập
Tâm lý học sinh chưa chú trọng vào việc phát triển kỹ năng tự học: Phần lớnhọc sinh có tâm lý chỉ học để thi cử, thiếu sự định hướng và động lực học tập lâu dài,dẫn đến sự thiếu quan tâm đến việc phát triển kỹ năng tự học
Để đánh giá thực trạng kỹ năng tự học môn Địa lí của học sinh trước khi ápdụng các biện pháp dạy học tích cực, tôi đã tiến hành khảo sát đối với 150 học sinhcủa lớp 10 và lớp 11 tại trường THPT Nông Cống I Bảng khảo sát này nhằm tìm hiểu
về thói quen học tập, mức độ chủ động trong việc tự nghiên cứu của học sinh, từ đóđưa ra nhận định về những điểm mạnh, điểm yếu trong quá trình học môn Địa lí
Bảng khảo sát thực trạng trước khi áp dụng sáng kiến
Số học sinh (150 học sinh)
Tỉ lệ (%)
1 Bạn có thường xuyên tự học môn Địa lí ngoài
5 Bạn có thường xuyên sử dụng công nghệ
(internet, phần mềm học tập, ) để nghiên cứu
môn Địa lí không?
6 Bạn có cảm thấy bài giảng của giáo viên giúp Có 70 46.70%
Trang 6Không 80 53.30%
Từ kết quả khảo sát trên, có thể thấy rằng phần lớn học sinh (70%) khôngthường xuyên tự học môn Địa lí ngoài lớp học và chỉ có 40% học sinh sử dụng tài liệungoài sách giáo khoa Hơn nữa, có tới 73.3% học sinh cho rằng họ gặp khó khăn khi
tự học môn Địa lí, trong khi 66.7% không tham gia vào các hoạt động nhóm thảoluận Điều này cho thấy kỹ năng tự học của học sinh còn yếu, họ chủ yếu phụ thuộcvào giáo viên trong việc tiếp thu kiến thức Ngoài ra, việc sử dụng công nghệ để hỗtrợ học tập cũng rất hạn chế, khi chỉ có 26.7% học sinh tận dụng công nghệ trong quátrình học môn Địa lí
Những con số trên chỉ ra sự cấp thiết trong việc cải thiện phương pháp dạy học
và phát triển kỹ năng tự học của học sinh Đây chính là lý do cần thiết để áp dụng sángkiến "Phát triển kỹ năng tự học Địa lí cho học sinh THPT thông qua phương pháp dạyhọc tích cực", nhằm khắc phục những hạn chế trên và giúp học sinh chủ động hơntrong quá trình học tập
3 Các biện pháp thực hiện sáng kiến kinh nghiệm
Để phát triển kỹ năng tự học Địa lí cho học sinh thông qua phương pháp dạyhọc tích cực, tôi đã áp dụng một số biện pháp cụ thể và có tính khả thi cao Các biệnpháp này không chỉ nhằm cải thiện kỹ năng tự học của học sinh mà còn giúp các emphát huy tính chủ động, sáng tạo và khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn
3.1 Biện pháp : Áp dụng phương pháp dạy học theo dự án (Project-based Learning)
3.1.1 Mục tiêu của biện pháp
Mục tiêu chính của phương pháp dạy học theo dự án (Project-based Learning)
mà tôi áp dụng là giúp học sinh không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn phát triển những
kỹ năng quan trọng cho cuộc sống và công việc sau này Phương pháp này nhằm tạo
ra môi trường học tập chủ động, trong đó học sinh không chỉ học theo cách thụ động
mà còn được khuyến khích tìm hiểu, khám phá, và áp dụng kiến thức vào các tìnhhuống thực tế Bên cạnh việc phát triển kỹ năng tư duy, phương pháp dạy học theo dự
án còn giúp học sinh nâng cao khả năng làm việc nhóm, khả năng giao tiếp và thuyếttrình – những kỹ năng rất cần thiết trong xã hội hiện đại Thực tế, khi học sinh thamgia vào các dự án, các em không chỉ đơn thuần là học kiến thức mà còn phải đối mặtvới những thử thách, tìm ra giải pháp cho các vấn đề cụ thể, điều này giúp các em trởnên linh hoạt hơn trong cách suy nghĩ và hành động
3.1.2 Nội dung và cách thức thực hiện
Phương pháp dạy học theo dự án mà tôi áp dụng yêu cầu học sinh thực hiệnnhững dự án nghiên cứu sâu vào một vấn đề Địa lí cụ thể, từ đó các em có thể tìm hiểu
Trang 7về các khía cạnh đa dạng của một khu vực hay quốc gia Chẳng hạn, một nhóm họcsinh có thể thực hiện dự án về "Tìm hiểu về sự phân bố dân cư ở Việt Nam", haynghiên cứu về "Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phân bố dân cư" Các em sẽ phải tự tìmkiếm các tài liệu, số liệu thống kê, bản đồ, Atlat và các công cụ hỗ trợ học tập khác đểthu thập thông tin, phân tích và tổng hợp dữ liệu.
Cách thực hiện cụ thể:
Chọn chủ đề: Cùng học sinh chọn chủ đề nghiên cứu dựa trên các chủ đề Địa lí
có sẵn trong chương trình học hoặc các vấn đề thực tế mà học sinh quan tâm Ví dụ,
có thể chọn một chủ đề như "Tác động của biến đổi khí hậu đối với nền kinh tế nôngnghiệp ở đồng bằng sông Cửu Long"
Lập kế hoạch dự án: Sau khi chọn được chủ đề, học sinh sẽ cùng nhau lên kếhoạch chi tiết cho dự án, phân công nhiệm vụ cho các thành viên trong nhóm và thiếtlập mục tiêu rõ ràng Các em cũng cần xác định các mốc thời gian quan trọng và cáchthức thu thập, xử lý thông tin
Thu thập và phân tích dữ liệu: Học sinh sẽ sử dụng nhiều nguồn tài liệu nhưsách giáo khoa, báo cáo nghiên cứu, internet, bản đồ, Atlat, để thu thập dữ liệu cầnthiết Các em cũng sẽ cần phải tìm hiểu các công cụ hỗ trợ như phần mềm bản đồ,công cụ phân tích số liệu để làm việc hiệu quả hơn
Thực hiện và báo cáo: Sau khi thu thập đủ dữ liệu, các nhóm học sinh sẽ tiếnhành phân tích, tổng hợp và viết báo cáo kết quả Sau đó, học sinh sẽ chuẩn bị bàithuyết trình về kết quả nghiên cứu của nhóm
Đánh giá kết quả: Cuối cùng, học sinh sẽ trình bày kết quả dự án trước lớp, nhậnxét từ giáo viên và bạn bè Tôi sẽ đánh giá kết quả dự án dựa trên các tiêu chí rõ ràngnhư chất lượng nội dung, khả năng phân tích, sự sáng tạo trong báo cáo và thuyếttrình, khả năng hợp tác trong nhóm
3.1.3 Ví dụ minh họa
Một ví dụ điển hình về việc áp dụng phương pháp dạy học theo dự án trongmôn Địa lí là một nhóm học sinh thực hiện dự án về "Tìm hiểu tác động của biến đổikhí hậu đối với các vùng đồng bằng ở Việt Nam" Trong dự án này, học sinh sẽnghiên cứu các hiện tượng thiên tai như lũ lụt, hạn hán, mưa bão và các vấn đề môitrường liên quan Các em sẽ sử dụng các công cụ như bản đồ khí hậu, báo cáo từ các
tổ chức quốc tế, tài liệu về biến đổi khí hậu và các nghiên cứu hiện tại để thu thập dữliệu
Trang 8
Sau khi thu thập thông tin, nhóm học sinh sẽ phân tích các tác động của biếnđổi khí hậu đối với nền kinh tế, đời sống người dân và môi trường tại các khu vựcđồng bằng Các em sẽ đề xuất các giải pháp ứng phó, bao gồm biện pháp giảm thiểutác động và những khuyến nghị về phát triển bền vững Kết quả của dự án sẽ đượcnhóm học sinh trình bày dưới dạng báo cáo và thuyết trình, đồng thời thảo luận vớigiáo viên và các bạn để nhận phản hồi và cải thiện
3.1.4 Điểm mới của biện pháp
Điểm mới của phương pháp dạy học theo dự án mà tôi áp dụng là học sinhkhông chỉ học lý thuyết mà còn được thực hành và ứng dụng ngay trong quá trình họctập Các em không chỉ ngồi trong lớp để nghe giảng, mà thay vào đó, học sinh đượcgiao nhiệm vụ tìm kiếm thông tin, phân tích số liệu và giải quyết các vấn đề thực tế.Điều này giúp học sinh trở nên chủ động hơn trong việc tiếp thu kiến thức, đồng thờinâng cao kỹ năng tự học, tự nghiên cứu
Phương pháp dạy học theo dự án giúp học sinh phát triển các kỹ năng mềmquan trọng như làm việc nhóm, giao tiếp và thuyết trình, những yếu tố mà phươngpháp dạy học truyền thống ít khi chú trọng Đồng thời, phương pháp này còn giúp họcsinh hình thành khả năng tư duy phản biện, phân tích và đánh giá thông tin một cáchkhoa học, từ đó giúp các em có cái nhìn sâu sắc và toàn diện về các vấn đề Địa lí
3.2 Biện pháp: Sử dụng kỹ thuật lớp học đảo ngược (Flipped Classroom)
3.2.1 Mục tiêu của biện pháp
Trang 9Mục tiêu của việc sử dụng kỹ thuật lớp học đảo ngược (Flipped Classroom) làgiúp học sinh chủ động trong việc tiếp thu kiến thức trước khi đến lớp, từ đó tạo điềukiện cho các em áp dụng kiến thức vào thực tế, thực hiện các bài tập, thảo luận và giảiquyết vấn đề ngay trong giờ học Phương pháp này giúp học sinh không chỉ học kiếnthức mà còn phát triển các kỹ năng quan trọng như khả năng tự học, tư duy phản biện,khả năng phân tích và giải quyết vấn đề Đồng thời, nó cũng giúp giáo viên có thểdành nhiều thời gian hơn để hỗ trợ học sinh, giải đáp các thắc mắc và tổ chức các hoạtđộng học tập tích cực, thay vì chỉ dạy lý thuyết.
3.2.2 Nội dung và cách thức thực hiện
Phương pháp lớp học đảo ngược đẩy mạnh tính chủ động của học sinh bằngcách yêu cầu các em tiếp thu nội dung bài học ở nhà thông qua các tài liệu học tập trựctuyến như video bài giảng, tài liệu tham khảo, bài đọc, hoặc các bài tập trực tuyến.Khi đến lớp, học sinh sẽ được tham gia vào các hoạt động như thảo luận, giải quyếtbài tập, nghiên cứu tình huống, hoặc thực hiện các dự án nhóm
Cách thực hiện cụ thể:
Chuẩn bị nội dung học tập trước giờ lên lớp: Trước mỗi buổi học, tôi sẽ chuẩn
bị các tài liệu học tập như video bài giảng, bài đọc, bài kiểm tra trực tuyến, hoặc cácbài tập thảo luận có sẵn trên các nền tảng học tập trực tuyến (ví dụ: GoogleClassroom, Moodle) Học sinh sẽ được yêu cầu xem video hoặc đọc tài liệu và ghichú những điểm chính hoặc những vấn đề chưa hiểu
Hướng dẫn học sinh tiếp thu bài học ở nhà: Trước khi giao bài học, tôi sẽ chỉ rõmục tiêu bài học và các vấn đề trọng tâm mà học sinh cần lưu ý trong quá trình tự họctại nhà Tôi khuyến khích học sinh xem lại các video hoặc tài liệu giảng dạy, nếu cóvấn đề chưa hiểu, các em có thể ghi chú lại để hỏi và thảo luận trong giờ học
Áp dụng kiến thức vào thực tế trong lớp: Sau khi học sinh đã tiếp thu kiến thức
cơ bản ở nhà, khi lên lớp, tôi sẽ dành thời gian để tổ chức các hoạt động như thảo luậnnhóm, giải quyết vấn đề, hoặc thực hành bài tập liên quan đến nội dung bài học Họcsinh có thể áp dụng những kiến thức đã học vào các tình huống thực tế, giúp các emhiểu rõ hơn về cách sử dụng kiến thức vào cuộc sống
Đánh giá và phản hồi: Cuối mỗi buổi học, tôi sẽ tổ chức các hoạt động đánh giánhư bài kiểm tra nhỏ, trả lời câu hỏi, hoặc các thảo luận nhóm để đảm bảo rằng họcsinh đã tiếp thu tốt nội dung bài học Ngoài ra, tôi cũng sẽ cung cấp phản hồi kịp thờicho học sinh về quá trình học tập và cải thiện các kỹ năng cần thiết
3.2.3 Ví dụ minh họa
Trong môn Địa lí, tôi yêu cầu học sinh học trước nội dung bài "Các yếu tố ảnhhưởng đến khí hậu" bằng cách xem video bài giảng tôi đã chuẩn bị sẵn Video này
Trang 10cung cấp các khái niệm cơ bản về các yếu tố như vĩ độ, độ cao, dòng hải lưu, và giótrong việc hình thành khí hậu Học sinh sẽ ghi chú những điểm quan trọng và nhữngcâu hỏi còn vướng mắc trong quá trình xem.
Link video tham khảo: https://www.youtube.com/watch?v=CsC98aesD7I
Khi học sinh đến lớp, tôi sẽ chia các em thành nhóm và yêu cầu mỗi nhóm thảoluận một trong các yếu tố ảnh hưởng đến khí hậu Sau đó, mỗi nhóm sẽ trình bày kếtquả nghiên cứu của mình trước lớp Tôi sẽ hỗ trợ học sinh giải quyết những thắc mắctrong quá trình thảo luận và hướng dẫn các em cách áp dụng kiến thức vào việc phântích các hiện tượng khí hậu thực tế tại các khu vực khác nhau
3.2.4 Điểm mới của biện pháp
Điểm mới của phương pháp lớp học đảo ngược là việc chuyển giao vai tròtruyền tải kiến thức từ giáo viên sang học sinh, giúp học sinh chủ động tiếp thu kiếnthức ở nhà và áp dụng vào thực tế khi ở lớp Phương pháp này tạo điều kiện cho họcsinh có thời gian để tìm hiểu sâu về bài học và rèn luyện kỹ năng tự học, trong khi giờhọc sẽ tập trung vào các hoạt động tương tác và phát triển kỹ năng tư duy, giải quyếtvấn đề
Một điểm mới quan trọng nữa là giáo viên có thể dễ dàng theo dõi quá trình họctập của học sinh thông qua các nền tảng trực tuyến và cung cấp phản hồi kịp thời.Phương pháp này không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách chủ động màcòn giúp giáo viên tiết kiệm thời gian dạy lý thuyết để tập trung vào việc phát triểncác kỹ năng thực tế cho học sinh Đồng thời, lớp học trở nên sinh động hơn với cáchoạt động thảo luận, giải quyết vấn đề và nghiên cứu tình huống, thay vì chỉ tập trungvào giảng dạy lý thuyết như phương pháp truyền thống
3.3 Biện pháp: Tổ chức các hoạt động học tập nhóm và thảo luận
3.3.1 Mục tiêu của biện pháp
Mục tiêu của việc tổ chức các hoạt động học tập nhóm và thảo luận là tạo ramột môi trường học tập hợp tác, trong đó học sinh không chỉ tiếp thu kiến thức mộtcách thụ động mà còn tham gia vào quá trình học tập chủ động Phương pháp này
Trang 11giúp học sinh phát triển kỹ năng làm việc nhóm, giao tiếp và chia sẻ ý tưởng, đồngthời khuyến khích các em suy nghĩ phản biện và làm việc sáng tạo Qua các hoạt độngnhóm, học sinh có thể hiểu sâu sắc hơn về các vấn đề Địa lí, học hỏi từ các bạn và từgiáo viên, đồng thời rèn luyện kỹ năng giải quyết vấn đề trong các tình huống thực tế.
3.3.2 Nội dung và cách thức thực hiện
Việc tổ chức các hoạt động học tập nhóm và thảo luận sẽ giúp học sinh khôngchỉ rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm mà còn phát triển khả năng phân tích, đánh giá
và tổng hợp thông tin Các hoạt động này không chỉ được giới hạn trong các bài giảng
lý thuyết mà còn có thể áp dụng vào những chủ đề thực tế, các tình huống nghiên cứuhoặc giải quyết vấn đề trong môn Địa lí
Cách thực hiện cụ thể:
Chia nhóm và phân công nhiệm vụ: Khi bắt đầu một chủ đề hoặc bài học, tôi sẽchia lớp học thành các nhóm nhỏ, mỗi nhóm sẽ đảm nhận một nhiệm vụ cụ thể Cácnhóm có thể nghiên cứu một vấn đề Địa lí cụ thể như “Tìm hiểu về các yếu tố ảnhhưởng đến khí hậu khu vực miền Trung Việt Nam” hoặc “Phân tích sự thay đổi dân sốtại các đô thị lớn ở Việt Nam” Mỗi nhóm sẽ có trách nhiệm thu thập và phân tíchthông tin từ các nguồn tài liệu khác nhau
Tổ chức thảo luận nhóm: Sau khi phân công nhiệm vụ, các nhóm sẽ tổ chứcthảo luận để cùng nhau tìm hiểu, phân tích và tổng hợp dữ liệu Tôi sẽ khuyến khíchcác em trao đổi ý tưởng, đưa ra những quan điểm khác nhau và giải quyết các vấn đềnảy sinh trong quá trình thảo luận Các em cũng cần ghi chép lại những điểm quantrọng trong buổi thảo luận để chuẩn bị cho việc báo cáo sau đó
Tổng hợp kết quả và báo cáo: Sau khi hoàn thành các thảo luận nhóm, mỗinhóm sẽ tiến hành tổng hợp kết quả nghiên cứu của mình và chuẩn bị báo cáo Các em
sẽ trình bày kết quả trước lớp và trả lời các câu hỏi từ các nhóm bạn hoặc từ giáo viên.Các nhóm cũng cần thể hiện khả năng phân tích và đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đếnvấn đề mà nhóm đang nghiên cứu
Phản hồi và đánh giá: Sau khi các nhóm báo cáo kết quả, tôi sẽ đưa ra phản hồi
để giúp học sinh nhận ra những điểm mạnh cũng như những điểm cần cải thiện trongquá trình thảo luận và nghiên cứu Tôi sẽ cung cấp các hướng dẫn bổ sung, giúp họcsinh hoàn thiện những thiếu sót và phát triển thêm các kỹ năng cần thiết
3.3.3 Ví dụ minh họa
Trong một bài học về "Tác động của biến đổi khí hậu đến các vùng ven biểnViệt Nam", tôi sẽ chia lớp thành các nhóm và giao cho mỗi nhóm một nhiệm vụnghiên cứu cụ thể Một nhóm có thể nghiên cứu về tác động của mưa bão và lũ lụt,một nhóm khác có thể nghiên cứu về sự thay đổi mức độ nước biển và ảnh hưởng đến
