SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓATRƯỜNG THPT CHU VĂN AN SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM GIÚP HỌC SINH CHINH PHỤC CÂU HỎI DẠNG THỨC MỚI CHỦ ĐỀ “ TRAO ĐỔI CHẤT VÀ CHUYỂN HÓA NĂNG LƯỢNG Ở ĐỘNG VẬT” SI
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT CHU VĂN AN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
GIÚP HỌC SINH CHINH PHỤC CÂU HỎI DẠNG THỨC MỚI CHỦ ĐỀ “ TRAO ĐỔI CHẤT VÀ CHUYỂN HÓA NĂNG LƯỢNG Ở ĐỘNG VẬT”
SINH HỌC 11 - THPT
Người thực hiện: Lê Thị Thuận Chức vụ: Giáo viên
SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Sinh học
THANH HÓA NĂM 2025
Trang 22 Nội dung
2.1.1 Mục đích của phân tích cơ sở lý thuyết phần “Trao đổi chất và
chuyển hóa năng lượng ở động vật”
2.3 Giải pháp nâng cao hiệu quả dạy học phần “Trao đổi chất và
chuyển hóa năng lượng ở động vật”
4
2.3.1 Vận dụng phương pháp dạy học kết hợp khi dạy lí thuyết phần
trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở động vật
5
2.3.2.1 Xây dựng hệ thống các phương tiện dạy học kỹ thuật số sử
dụng trong mô hình dạy học kết hợp
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục,
với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường
18
Trang 31 MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài.
Khóa học đầu tiên thực hiện trọn vẹn chương trình giáo dục phổ thông
2018 đang dần về đích Với vai trò là một giáo viên trực tiếp giảng dạy tôi ngàycàng thấm nhuần mục tiêu Chương trình giáo dục phổ thông là “giúp học sinhlàm chủ kiến thức, biết vận dụng hiệu quả kiến thức, kĩ năng đã học vào đờisống và tự học suốt đời, có định hướng lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với nănglực, sở thích, điều kiện và hoàn cảnh của bản thân, có khả năng thích ứng vớinhững thay đổi trong bối cảnh toàn cầu hóa và cách mạng công nghiệp mới”[9].Mục tiêu dạy học ngày càng cao đồng nghĩa với phương pháp và hình thức tổchức giáo dục cũng cần thay đổi để đáp ứng mục tiêu đó
Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy bộ môn Sinh học THPT 2018 so sánhvới chương trình 2006 tôi đã nhận thấy rất rõ sự khác biệt và tính ưu việt củachương trình mới Sách giáo khoa không còn là “nguồn kiến thức” là căn cứ duynhất để dạy học, kiểm tra, đánh giá và thi như trước đây mà sách giáo khoa 2018chỉ đóng vai trò là “học liệu” để tổ chức hoạt động dạy học; dạy theo nội dungyêu cầu cần đạt của chương trình Đúng với vai trò là giải pháp thay đổi mụctiêu dạy học từ “truyền thụ kiến thức” sang dạy học “phát triển năng lực”.Nhiệm vụ của học sinh bây giờ là tự học, tự chiếm lĩnh kiến thức và phải biếtvận dụng, ứng dụng kiến thức vào thực tiễn Làm thế nào để học sinh có đượccác kỹ năng này là đây là một câu hỏi khó trong công tác giảng dạy Cùng với
nó sự ra đời của thông tư 29 đã thực sự đặt ra yêu cầu cấp thiết về sự thay đổiphương pháp dạy học Khi mà vấn đề dạy thêm học thêm được quản lý chặt chẽhơn Thời lượng học thêm ít hơn mà cấu trúc đề thi tốt nghiệp và đề thi học sinhgiỏi THPT có sự thay đổi và xuất hiện của các câu hỏi dạng thức mới đòi hỏihọc sinh phải thay đổi cách học để đạt kết quả tốt nhất
Do vậy trong quá trình giảng dạy tôi luôn suy nghĩ làm thế nào để họcsinh có thể tiếp cận với chương trình học một cách dễ dàng nhất, hiệu quả nhất
và hứng thú nhất Ngoài việc giúp học sinh nắm vững lý thuyết là bản chất thìgiáo viên cần hướng dẫn học sinh hệ thống hóa kiến thức mỗi phần và từ đóphân loại và định hướng phương pháp học đơn giản nhất để học sinh có thể, tiếpcận, vận dụng khi gặp Xuất phát từ lý do đó tôi viết sáng kiến kinh nghiệm này
với mong muốn góp một vài kinh nghiệm về “Giúp học sinh chinh phục câu
hỏi dạng thức mới chủ đề “Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở động vật” sinh học 11 – THPT mà bản thân đã vận dụng có hiệu quả trong hai năm
học vừa qua ở trường THPT Chu Văn An
1.2 Mục đích nghiên cứu.
Giúp học sinh nắm vững bản chất lý thuyết và vận dụng một cách thànhthạo vào các tình huống thực tiễn, để giải bài tập cả định tính và định lượngtrong chủ đề “Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở động vật” một cáchhiệu quả Khơi gợi được đam mê, hứng thú, khao khát tìm tòi khám phá chongười học và sự yêu thích môn Sinh học
Trang 4Giúp giáo viên có cái nhìn đầy đủ hơn về phương pháp dạy học kết hợp lýthuyết và bài tập biết ứng dụng để nâng cao hiệu quả dạy học.
Giúp giáo viên tiếp cận và làm quen với định hướng dạy học chương trìnhSinh học THPT 2018
Phân loại được các dạng bài tập chủ đề “Trao đổi chất và chuyển hóa nănglượng ở động vật” và đưa ra được phương pháp giải thích hợp cho từng dạng,nhằm nâng cao hiệu quả dạy học phần này
1.3 Đối tượng nghiên cứu.
- Lý thuyết và ứng dụng thực tiễn liên quan đến chủ đề “ Trao đổi chất vàchuyển hóa năng lượng ở động vật” mà trọng tâm là Sinh học 11 THPT
- Các dạng bài tập chủ đề “Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ởđộng vật” dùng cho học sinh lớp 11, 12 trong các giờ luyện tập, ôn tập chương,
ôn thi học sinh giỏi, ôn thi tốt nghiệp
1.4 Phương pháp nghiên cứu.
- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: để xây dựng cơ sở lý thuyết tôi đãtham khảo, thu thập tài liệu Rút kinh nghiệm trong quá trình giảng dạy, đồngthời trao đổi kinh nghiệm với đồng nghiệp nghiên cứu các phương pháp dạy họctích cực
- Phương pháp điều tra cơ bản, thu thập thông tin: điều tra nhu cầu, hứngthú của học sinh đối với nội dung kiến thức chủ đề Điều tra thực tiễn dạy họcchủ đề “Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở động vật”- Sinh học 11THPT
- Phương pháp thực nghiệm: dạy minh họa đề tài ở lớp 11 có đối chứng
- Phương pháp phỏng vấn: phỏng vấn học sinh sau khi có áp dụng sángkiến kinh nghiệm
- Phương pháp thống kê xử lý số liệu: sử dụng toán xác suất thống kê để
xử lý kết quả kiểm tra giữa lớp thực nghiệm và lớp đối chứng Đồng thời phântích, tổng hợp rút kinh nghiệm các tiết dạy trên lớp khi sử dụng sử dụng nộidung trong sáng kiến
Trang 52 NỘI DUNG 2.1 Cơ sở lý luận
2.1.1 Mục đích của phân tích cơ sở lý thuyết chủ đề trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở động vật
* Đối với giáo viên
- Để hệ thống hóa kiến thức chủ đề trao đổi chất và chuyển hóa nănglượng ở động vật từ đó có thể tìm ra phương pháp truyền tải nội dung kiến thứcsao cho học sinh dễ tiếp thu nhất, rèn luyện cho học sinh kỹ năng, năng lực họctập sáng tạo cho học sinh tạo mối quan hệ qua lại thường xuyên giữa thầy và tròtrong quá trình dạy học
- Giáo viên hướng học sinh định dạng, nhận biết và phân loại các dạng bàitập theo từng chủ đề nhỏ hơn đồng thời đưa ra phương pháp giải thích hợp chotừng dạng
* Đối với học sinh
Giúp học sinh hiểu được bản chất vấn đề, nội dung kiến thức, xây dựngđược công thức và vận dụng một cách sáng tạo trong quá trình học tập và làmđược bài tập phần này trong các đề thi
2.1.2 Cấu trúc nội dung chủ đề “Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng
ở động vật” Sinh học 11 - THPT.
* Cấu trúc gồm 5 nội dung lớn:
Nội dung 1: Tiêu hóa ở động vật.
Nội dung 2: Hô hấp ở động vật
Nội dung 3: Hệ tuần hoàn ở động vật
Nội dung 4: Miễn dịch ở người và động vật
Nội dung 5: Bài tiết và cân bằng nội môi
dễ mất điểm khi thi
2.2.2 Cấu trúc nội dung chủ đề “Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở động vật” Sinh học 11 - THPT.
Tôi đã nghiên cứu nội dung các bài học trong chủ đề theo chương trình giáodục phổ thông 2018 để đảm bảo xây dựng chủ đề có nội dung, bám sát, đúngtheo tinh thần hướng dẫn của Bộ giáo dục và đào tạo
Thời lượng: Chủ đề này được thực hiện vào đầu học kì I của môn Sinh họclớp 11 THPT Thời lượng dạy học chủ đề là 20 tiết Gồm 5 bài với các nội dung:
- Bài 6: Tiêu hóa ở động vật
- Bài 7: Hô hấp ở động vật
Trang 6- Bài 8: Hệ tuần hoàn ở động vật.
- Bài 9: Miễn dịch ở người và động vật
- Bài 10: Bài tiết và cân bằng nội môi
* Thành phần kiến thức
- Kiến thức khái niệm: Dinh dưỡng, tiêu hóa, hô hấp tế bào, huyết áp, vận
tốc máu, bệnh, bệnh truyền nhiễm, miễn dịch, miễn dịch đặc hiệu, miễn dịchkhông đặc hiệu, dị ứng, suy giảm miễn dịch, ung thư, bệnh tự miễn, bài tiết, cânbằng nội môi
- Kiến thức quá trình: quá trình dinh dưỡng ở động vật, quá trình tiêu hóa,quá trình trao đổi khí, quá trình vận chuyển máu trong hệ mạch, hoạt động củatim và hệ mạch, cơ chế kích hoạt hệ thống miễn dịch, quá trình hình thành nướctiểu, quá trình bài tiết, cơ chế điều hòa cân bằng nội môi
- Kiến thức ứng dụng:
+ Trong nghiên cứu khoa học: nắm được nguyên nhân cơ chế phát sinhcác loại bệnh tật ở người
+ Trong thực tiễn: giải thích hiện tượng liên quan
+ Bảo vệ sức khoẻ con người: phòng tránh các bệnh tật liên quan đến hệtiêu hóa, hô hấp, tuần hoàn, bài tiết, miễn dịch và cân bằng nội môi
- Kiến thức thực hành: đo huyết áp, đo nhịp tim, điều hòa cân bằng nội môi,khảo sát các loại bệnh tật thường gặp
- Vận dụng kiến thức vào giải bài tập các dạng thức
2.3 Giải pháp nâng cao hiệu quả dạy học chủ đề “Trao đổi chất và
chuyển hóa năng lượng ở động vật” Sinh học 11 - THPT.
Trên cơ sở phân tích nội dung thành phần kiến thức chủ đề “Trao đổi chất
và chuyển hóa năng lượng ở động vật” Sinh học 11-THPT và thực trạng dạy họcchủ đề này tôi nhận thấy để nâng cao hiệu quả dạy học phần này cần phải kếthợp nhiều giải pháp
- Một là sử dụng phương pháp dạy học tích cực để giúp học sinh hiểu rõ bảnchất kiến thức chủ đề “Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở động vật”Sinh học 11-THPT từ đó tích cực tự giác chiếm lĩnh kiến thức Ví dụ như dạyhọc theo chạm đối với kiến thức quá trình, phương pháp chuyên gia đối với kiếnthức vận dụng, hoặc phương pháp lớp học đảo ngược Nếu áp dụng phù hợptừng nội dung kiến thức đều rất hiệu quả Phần sau trong phạm vi đề tài này tôixin chia sẻ ví dụ về kinh nghiệm sử dụng phương pháp dạy học kết hợp trongdạy học bài hệ tuần hoàn ở động vật
- Hai là chia nhóm, giao nhiệm vụ định hướng học sinh cách tiếp cận và khaithác nguồn kiến thức trên internet, công nghệ Al để các em chủ động chiếmlĩnh tri thức và biết cách khai thác hiệu quả nguồn học liệu Sau đó rèn luyệnkhả năng trình bày trước đám đông đầu iên là thầy cô và các bạn
- Ba là khi dạy đến phần bài tập để học sinh có thể vận dụng làm các dạng bài
tập chủ đề “Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở động vật” Sinh học THPT một cách hiện quả ta cần phân dạng cả về nội dung và cách thức hỏi, sắpxếp câu hỏi từ dễ đến khó Tôi đã sưu tầm bài tập từ nhiều nguồn tài liệu như đề
Trang 711-ôn thi tốt nghiệp, các đề thi học sinh giỏi cấp trường, liên trường, thành phố, tỉnh
và các đề thi học sinh giỏi quốc gia Các sách tham khảo, các tài liệu liênquan Rồi sau đó phân loại, định dạng và hướng dẫn học sinh cách nhận biết
và phương pháp giải cụ thể cho từng dạng Từ đó giúp học sinh thu được kiếnthức, chủ động tự giác, tích cực sáng tạo trong học tập
2.3.1 Vận dụng phương pháp dạy học kết hợp khi dạy lí thuyết phần
trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở động vật.
2.3.2.1 Xây dựng hệ thống các phương tiện dạy học kỹ thuật số sử dụng trong mô hình dạy học kết hợp.
Các bước thực hiện:
Bước 1: Sưu tầm tranh ảnh, sơ đồ, video liên quan đến bài học Tìmkiếm bằng trình duyệt Mozilla Firefox hoặc Goole Chome trên trang tìmkiếm: http://google.com.vn
Bước 2: Chọn lọc các chương trình dạy học kỹ thuật số phù hợp cho từngbài học để tạo bài học đa phương tiện và tổ chức theo bài để tạo nguồn tư liệutrong website học trực tuyến
Bước 3: Gia công sư phạm và gia công kĩ thuật các phương tiện dạy học
kỹ thuật số Tạo liên kết (Hyper link) giữa các mục của phần mềmbài giảng với các slide
Bước 4: Tạo website học trực tuyến Trong website này phải đáp ứngcác yêu cầu sau:
- Có bài giảng trực tuyến của từng bài trong chủ đề
- Có các từ khóa và tài liệu liên quan
- Có phần định hướng, giao nhiệm vụ cho học sinh
- Có không gian để học sinh trao đổi thảo luận chia sẽ khó khăn, vướngmắc với nhau và đề đạt ý kiến với giáo viên
- Có phần mềm tự kiểm tra đánh giá: bằng các câu hỏi trắc nghiệm chotừng bài hoặc cho cả chủ đề ( có thể sử dụng Shub classroom trong khâu kiểmtra đánh giá )
Bước 5: Tạo lớp học trực tuyến qua mạng máy tính (chat, blog, online,forum) để học sinh tự học (trực tuyến/ngoại tuyến, độc lập về không gian) thôngqua lớp học này giáo viên sẽ giao nhiệm vụ, định hướng cho học sinh cách tìmkiếm tài liệu, tìm ra kiến thức Đồng thời qua đó giáo viên có thể theo dõi, nhắcnhở, hỗ trợ và động viên học sinh một cách kịp thời, đúng lúc Nhóm học tậpduy trì từ giai đoạn học trực tuyến cho đến giai đoạn học tập giápmặt trên lớp
Khi tổ chức mô hình dạy học kết hợp học sinh phải tự học trực tuyến, tựtìm kiếm tài liệu để giải quyết là các câu hỏi, bài tập tình huống, bài tập nhậnthức và đặt ra vấn đề mới lúc đó học sinh sẽ lĩnh hội được kiến thức mới và hìnhthành kĩ năng mới Các em phải có sự hợp tác trao đổi tư liệu tìm kiếm được, đềđạt những băn khoăn thắc mắc và cùng nhau tìm lời giải đáp Từ đó cùng rút rakết luận có giá trị về nội dung cần lĩnh hội Vai trò của giáo viên là hướng dẫn
Trang 8học sinh, hỗ trợ thêm tài liệu khi gặp khó khăn hoặc đưa ra các câu hỏi mangtính định hướng khi cần thiết.
Hiệu quả việc dạy học phần này phụ thuộc rất nhiều vào hệ thống câu hỏi,bài tập tình huống trong chuyên đề mà giáo viên đã xây dựng để định hướng họcsinh và cách tổ chức hoạt động tự học, trao đổi thông tin và đánh giá lẫn nhaucủa giáo viên quan trọng nhất là nhiệm vụ giao cho học sinh phải vừa sức vàkích thích được lòng ham mê hiểu biết, đầu óc sáng tạo cho học sinh
GV sử dụng các trang thiết bị dạy học trực tuyến để kiểm tra đôn đốc, pháthiện kịp thời những khó khăn vướng mắc, nắm bắt kết quả kiểm tra đánh giáhoạt động tự học để hỗ trợ học sinh một cách đúng lúc, kịp thời và hiệu quả
2.3.2.2 Quy trình chung của dạy học kết hợp.
Tất cả các bài học trong chủ đề “ Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ởđộng vật” khi dạy tôi đều thực hiện theo quy trình của dạy học kết hợp như sau:
* Giai đoạn 1: Tự học trực tuyến (Giai đoạn này học sinh thực hiện ở nhà
trước khi đến lớp)
- Bước 1: HS nghiên cứu mục tiêu hoạt động trên Website học trực tuyến
- Bước 2: Tìm kiếm thông tin học tập trên Website/internet
Học sinh tiến hành học bài giảng trực tuyến Sau đó tìm thông tin liên quan theo
từ khóa trên website hoặc internet
- Bước 3: Xử lí thông tin học tập:
+ Bước 3.1: Định hướng hoạt động học tập
+ Bước 3.2: Tự học
Học sinh tự quan sát để phân tích hình, xem video, phim thí nghiệm từ đó trả lờicâu hỏi giáo viên đưa ra Và rút ra kết luận cho bản thân
+ Bước 3.3: Thảo luận ( học bạn)
Học sinh vào mục thảo luận bài học để thảo luận với các học sinh khác Chia sẽtài liệu tìm kiếm được trên internet và trao đổi các vấn đề đã thu hoạch được.Thông qua quan sát học sinh thảo luận trình bày ý kiến giáo viên phát hiện racác khó khăn mà học sinh đang phải đối mặt và kịp thời hỗ trợ
- Bước 4: Lập báo cáo kết quả học tập( bài tập trước khi tới lớp)
Học sinh báo cáo kết quả tự học trực tuyến gồm các nội dung:
+ Các tài liệu đã tìm kiếm được,
+ Các nội dung đã chiếm lĩnh được
+ Những vấn đề còn băn khoăn, vướng mắc càn giải đáp
Báo cáo được nộp cho giáo viên dưới hình thức trực tuyến
- Bước 5: Tự kiểm tra, đánh giá kết quả tự học
+ Kết quả kiểm tra chỉ được cung cấp cho giáo viên và chính học sinh đó
Trang 9+ Học sinh làm bài kiểm tra trực tuyến Sau khi hoàn thành kết quả kiểmtra sẽ thể hiện số điểm trên thang điểm 10, kèm theo đánh giá tương ứng vớimức độ đạt được của bài làm.
* Giai đoạn 2: Học giáp mặt (thực hiện ở lớp sau khi thực hiện xong giai
đoạn 1 thường tổ chức dưới dạng hội thảo, Cemina…)
- Bước 1 : Kiểm tra bài cũ: có hoặc không
- Bước 2: Tổng kết kết quả tự học trực tuyến
+ Về tính chuyên cần: Giáo viên tổng kết thời gian tham gia lớp học trựctuyến của học sinh thông qua tính năng quản lý tự động của website Từ đó cónhận xét, khuyến khích động viên hay nhắc nhở kịp thời đối với học sinh
+ Về kết quả học tập: Giáo viên tổng hợp tập trung vào các vấn đề thắc mắccủa học sinh nêu trong giai đoạn học trực tuyến và ghi nhận thêm những ý kiếnthắc mắc mới
- Bước 3: Tổ chức cho học thảo luận các nội dung, các câu hỏi thắc mắc của học sinh.
+ Giáo viên trên cơ sở từng lớp học mà có thể phân chia học sinh thành cácnhóm khác nhau Tùy theo hoạt động có thể ghép nhóm theo bàn, theo tổ
+ Các nhóm cùng thảo luận các vấn đề mà giáo viên đưa ra
+ Từng nhóm sẽ cử đại diện lên trình bày ý kiến của nhóm mình hoặc bổsung ý kiến cho nhóm bạn
- Bước 4: Kết luận, chính xác hóa kiến thức.
Sau khi thảo luận giáo viên tổ chức cho học sinh kết luận, chính xác hóakiến thức, trọng tâm của bài
+ Giáo viên nhận xét, đánh giá
+ Hoàn thành sơ đồ tư duy hợp lý vào vở, học bài theo sơ đồ
Bước 6: Giáo viên hướng dẫn cách học bài sau
Giáo viên hướng dẫn học sinh cách học bài tiếp theo
Kết thúc mỗi bài học giáo viên cần: đánh giá năng lực thành phần của học sinh
* Đánh giá năng lực thành phần của học sinh:
- Đánh giá khả năng thu thập và xử lí thông tin bằng sản phẩm trình bày trựctiếp trong quá trình lên bảng làm bài tập hoặc trình bày trên lớp;
- Đánh giá khả năng tư duy sáng tạo thông qua suy luận logic làm bài tập
- Đánh giá khả năng tự học và hoạt động nhóm
Rút kinh nghiệm các bài tiếp theo
2.3.2 Xây dựng hệ thống câu hỏi trắc nghiệm chủ đề trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở động vật.
Trang 10Mỗi nội dung kiến thức tôi đều xây dựng bộ câu hỏi riêng ứng với từng
dạng thức hỏi sắp xếp theo thứ tự từ dễ đến khó từ nhớ hiểu đến vận dụng, nhằmgiúp học sinh tiếp cận kiến thức và giải bài tập một cách chính xác, dễ dàngnhất
Trong khuôn khổ của đề tài này tôi xin giới thiệu sản phẩm cụ thể là hệthống câu hỏi dạng thức mới chủ đề “Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ởđộng vật” Mà mình đã xây dựng được trong quá trình dạy học chủ đề này tronghai năm học vừa qua Do dung lượng sáng kiến bị giới hạn tôi chỉ giới thiệu một
số ví dụ cụ thể phần “Hệ tuần hoàn ở động vật” còn hệ thống câu hỏi trắcnghiệm thuộc các nội dung còn lại sẽ đính kèm trong phụ lục
Dạng thức 1: Trắc nghiệm nhiều lựa chọn
Câu 1: Hình dưới đây mô tả hệ tuần hoàn ở cá và thú
Hệ tuần hoàn đơn ở cá xương Hệ tuần hoàn kép ở thú.
Từ những thông tin trên hình hãy cho biết nhận định nào sau đây sai?
A Tim của cá có 2 ngăn còn tim của thú có 4 ngăn.
B Tĩnh mạch có chức năng thu máu từ mao mạch đưa về tim.
C Máu trong động mạch luôn giàu O2
D Van tim hở sẽ ảnh hưởng đến áp lực máu lên thành mạch.
Câu 2 Hình bên mô tả hoạt động của hệ
thống van tim ở hai cơ thể động vật (a và b)
Nhận xét nào sau đây đúng?
A a bị bệnh về van tim, b bình thường.
B a bình thường, b bị bệnh về van tim.
C cả a và b đều bị bệnh về van tim.
Trang 11D Nút xoang nhĩ → Nút nhĩ thất → Bó Hiss → Mạng Purkinje.
Câu 4 Tim người có 4 buồng (ngăn), hai buồng ………(1)……… gọi là tâm
nhĩ, hai buồng ………(2)……… gọi là tâm thất Các cụm từ còn thiếu điền vào chỗ trống là:
A (1) nhỏ có chức năng chức năng bơm máu ra khỏi tim, (2) lớn có chức năngthu nhận máu từ tĩnh mạch vào tim
B (1) nhỏ có chức năng thu nhận máu từ tĩnh mạch vào tim, (2) lớn có chứcnăng bơm máu ra khỏi tim
C (1) lớn có chức năng chức năng bơm máu ra khỏi tim, (2) nhỏ có chức năngthu nhận máu từ tĩnh mạch vào tim
D (1) lớn có chức năng thu nhận máu từ tĩnh mạch vào tim, (2) nhỏ có chứcnăng bơm máu ra khỏi tim
Câu 5 Tim bị cắt rời khỏi cơ thể vẫn có thể co dãn nhịp nhàng thêm một thời
gian nếu được cung cấp đủ:
A chất dinh dưỡng, O2 và nhiệt độ thích hợp
B chất dinh dưỡng, O2 và kích thích xung điện
C O2, nhiệt độ thích hợp và kích thích xung điện
D chất dinh dưỡng và nhiệt độ thích hợp
Câu 6 Bộ phận phát xung điện trong hệ dẫn truyền tim là:
A mạng Purkinje B bó His C nút xoang nhĩ D nút nhĩ thất
Câu 7 Trong các nhận định sau, có bao nhiêu nhận định đúng?
(1) Khi van ba lá và hai lá mở, máu chảy từ hai tâm nhĩ vào hai tâm thất
(2) Khi van động mạch phổi mở, máu từ tâm thất phải vào động mạch phổi.(3) Khi van động mạch chủ mở, máu từ tâm thất trái vào động mạch chủ
(4) Van tim cho máu đi theo một chiều
Câu 8 Quan sát đường đi của máu trong hệ tuần hoàn dưới đây và điền chú
thích cho các số tương ứng trên hình
A (1) tâm thất, (2) động mạch mang, (3) mao mạch
mang, (4) động mạch lưng, (5) mao mạch, (6) tĩnh
mạch, (7) tâm nhĩ
B (1) tâm nhĩ, (2) động mạch mang, (3) mao mạch
mang, (4) động mạch lưng, (5) mao mạch, (6) tĩnh
mạch, (7) tâm thất
C (1) tâm thất, (2) động mạch lưng, (3) mao mạch,
(4) động mạch mang, (5) mao mạch mang, (6) tĩnh
mạch, (7) tâm nhĩ
D (1) tâm nhĩ, (2) động mạch lưng, (3) mao mạch,
(4) động mạch mang, (5) mao mạch mang, (6) tĩnh
mạch, (7) tâm thất
Câu 9 Trong các nhận định dưới đây, có bao nhiêu
nhận định sai về hệ dẫn truyền tim?
Trang 12(1) Hệ dẫn truyền tim gồm: nút xoang nhĩ, nút nhĩ thất, bó His và mạng
Purkinje
(2) Nút nhĩ thất tự động phát xung điện, cứ sau một khoảng thời gian nhất định, nút nhĩ thất lại phát xung điện
(3) Nút nhĩ thất phát xung điện lan ra khắp cơ tâm thất làm 2 tâm thất co
(4) Sau khi tâm thất co, xung điện lan đến nút xoang nhĩ, bó His rồi theo mạng lưới Purkinje lan ra khắp cơ tâm nhĩ làm 2 tâm nhĩ co
Câu 10 Sắp xếp các ý sau theo trình tự của một chu kì tim.
(1) Tâm thất (phải và trái) co, đẩy máu từ tâm thất vào động mạch phổi và động mạch chủ
(2) Tâm nhĩ dãn có tác dụng thu nhận máu từ tĩnh mạch chủ và tĩnh mạch phổi.(3) Tâm thất dãn hút máu từ tâm nhĩ xuống tâm thất
(4) Tâm nhĩ (phải và trái) co, đẩy máu từ tâm nhĩ, xuống tâm thất
A (1), (3), (4), (2) B (4), (2), (1), (3)
C.(1), (3), (2), (4) D (4), (2), (3), (1)
Dạng thức 2: Trắc nghiệm đúng sai.
Câu 1 Đồ thị 3 biểu thị về sự biến tiết diện các đoạn mạch và vận tốc máu trong
các đoạn mạch của hệ tuần hoàn như sau
Theo đồ thị, ta xét các nhận định sau
a) [3] Động mạch từ lớn đến nhỏ, [4] mao mạch, [5] tĩnh mạch từ nhỏ đến lớn b) [1] Biến thiên tiết diện các đoạn mạch, mỗi mao mạch có tiết diện lớn hơn tiết
diện mỗi động mạch
c) [2] Biến thiên vận tốc máu các đoạn mạch, vận tốc máu tỉ lệ nghịch với tổng
tiết diện
d) Tổng tiết diện mao mạch lớn hơn rất nhiều so với động mạch hoặc tĩnh mạch,
nên vận tốc máu trong các mao mạch cũng tăng lên, tạo điều kiện thuận lợi choquá trình trao đổi chất
Hướng dẫn giải Đáp án đúng: a-c
[1] Biến thiên tiết diện các đoạn mạch
[2] Biến thiên vận tốc máu các đoạn mạch
[3] Động mạch từ lớn đến nhỏ
[4] Mao mạch
