QUẢNG BÁ NGHỆ THUẬT CHÈO CỦA NHÀ HÁT CHÈO HÀ NỘI TỚI KHÁN GIẢ TRẺ QUẢNG BÁ NGHỆ THUẬT CHÈO CỦA NHÀ HÁT CHÈO HÀ NỘI TỚI KHÁN GIẢ TRẺ QUẢNG BÁ NGHỆ THUẬT CHÈO CỦA NHÀ HÁT CHÈO HÀ NỘI TỚI KHÁN GIẢ TRẺ QUẢNG BÁ NGHỆ THUẬT CHÈO CỦA NHÀ HÁT CHÈO HÀ NỘI TỚI KHÁN GIẢ TRẺ QUẢNG BÁ NGHỆ THUẬT CHÈO CỦA NHÀ HÁT CHÈO HÀ NỘI TỚI KHÁN GIẢ TRẺ Một trong những lý do khiến Chèo không còn được phổ biến như trước kia không chỉ nằm ở việc bộ môn nghệ thuật này phải cạnh tranh với các loại hình nghệ thuật khác mà còn nằm ở các công
Tổng quan vấn đề nghiên cứu
Nghệ thuật Chèo và các phương án quảng bá nghệ thuật truyền thống luôn thu hút sự quan tâm của nhiều học giả và nhà nghiên cứu Nhiều nghiên cứu đã xác thực lịch sử hình thành, giá trị văn hóa và lịch sử của Chèo, đồng thời đề xuất các phương án quảng bá hiệu quả cho loại hình nghệ thuật này.
Các nghiên cứu về nghệ thuật Chèo
Nghiên cứu của Trần Bảng tại Viện Sân khấu, Trường Đại học Sân khấu Điện ảnh khẳng định chèo là nghệ thuật và tiếng nói tâm hồn của dân tộc, mang tính ngẫu hứng và ước lệ Trước đây, chèo được biểu diễn trên một tấm chiếu hoa trải ở sân đình, với một tấm màn nhỏ phân cách giữa sân khấu và hậu trường, tạo nên không gian lễ hội với cây nêu, cờ ngũ sắc và bức cửa vòng sơn thép vàng.
Nghiên cứu của Trần Đình Ngôn, “Nguyên tắc cơ bản của nghệ thuật Chèo”
(2005), đã nêu ra phương pháp sáng tác, nguyên tắc tự sự trong Chèo truyền thống
Phương pháp nghệ thuật chèo truyền thống được xây dựng trên nền tảng triết học vững chắc, bao gồm các yếu tố như thuyết Âm - Dương, thuyết Ngũ hành, cùng với tư tưởng triết học của Nho giáo, Đạo giáo và Phật giáo Những yếu tố này không chỉ tạo nên sự phong phú cho nghệ thuật chèo mà còn phản ánh sâu sắc những giá trị văn hóa và triết lý sống của người Việt.
Nghiên cứu của Tất Thắng, “Đi tìm bản sắc dân tộc trong sân khấu chèo”
Năm 2001, tác giả đã chỉ ra bản sắc độc đáo của ngôn ngữ Chèo, đồng thời phân tích mô hình nhân vật nữ trong thi pháp Chèo cổ Nội dung của các tác phẩm này trải dài từ châm biếm, chế giễu cho đến đả kích, thể hiện sự phong phú và đa dạng trong nghệ thuật Chèo.
Bản sắc dân tộc được thể hiện rõ nét qua sức sống mãnh liệt của nhân vật Xúy Vân trong tác phẩm Thị Mầu lên chùa, từ đó lên án những vấn đề đạo đức trong quan niệm dân gian và những nhân vật nổi loạn trong nghệ thuật Chèo.
Nghiên cứu của Nguyễn Thị Bích Ngọc “Trò nhời trong Chèo truyền thống”
Sân khấu Chèo, được hình thành từ năm 2008, mang trong mình lịch sử phong phú và những đặc điểm độc đáo trong việc kể chuyện qua trò diễn Tác phẩm này tập trung vào môi trường văn hóa và phương thức sáng tác nghệ thuật trong Chèo truyền thống Là một loại hình nghệ thuật dân tộc độc đáo, Chèo đã được gìn giữ qua nhiều thế hệ và có giá trị cao trong nền văn hóa dân tộc Nghệ thuật Chèo không chỉ mang ý nghĩa lớn lao trong đời sống tinh thần của người dân lao động vùng đồng bằng Bắc Bộ mà còn gắn liền với những giá trị truyền thống của Việt Nam Sự phù hợp và gắn bó của Chèo với văn hóa cư dân đã tạo nên sự sâu rễ và bền gốc cho loại hình nghệ thuật này ở nông thôn Việt Nam.
Nghiên cứu về nghệ thuật Chèo đã khái quát nguồn gốc, lịch sử hình thành và các phương pháp nghệ thuật của bộ môn này Điều này giúp nhóm nghiên cứu có cái nhìn tổng quan về cơ sở lý thuyết của nghệ thuật Chèo và hiểu rõ hơn các đặc trưng cơ bản của loại hình nghệ thuật dân tộc này.
Các nghiên cứu về quảng bá nghệ thuật truyền thống
Nghiên cứu của PGS.TS Nguyễn Thị Lan Thanh trong bài viết “Marketing văn hóa nghệ thuật” (2014) đã tổng quan về marketing văn hóa nghệ thuật, làm rõ sự khác biệt giữa nó và các loại marketing khác Bài viết nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nghiên cứu thị trường văn hóa nghệ thuật, quy trình và phương pháp thực hiện kế hoạch nghiên cứu Tác giả cũng đề cập đến các công cụ marketing văn hóa nghệ thuật, bao gồm quảng cáo, marketing trực tiếp và khuyến khích tiêu thụ.
Các loại hình nghệ thuật truyền thống như Chèo và Tuồng đang đối mặt với thách thức từ sự thay đổi của đời sống hiện đại và thị hiếu khán giả Để duy trì sức hút, các đơn vị nghệ thuật và diễn viên đang nỗ lực đổi mới và sáng tạo, nâng cao chất lượng nghệ thuật nhằm tiếp cận gần hơn với công chúng Sự quan tâm này được thể hiện qua các cuộc thi như “Tài năng diễn viên chèo, tuồng và dân ca kịch toàn quốc - 2023”, góp phần khơi dậy đam mê và tìm kiếm hướng đi cho việc gìn giữ và phát triển nghệ thuật truyền thống.
Nghiên cứu của Hà An, “Bảo tồn, phát huy giá trị nghệ thuật truyền thống Việt
Nghệ thuật truyền thống Việt Nam vô cùng phong phú và đa dạng, bao gồm sân khấu, âm nhạc, mỹ thuật và múa, phản ánh trí tuệ sáng tạo của người Việt Trong lịch sử, nghệ thuật truyền thống đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng và phát triển đất nước, gắn liền với sự nghiệp “Văn hóa soi đường quốc dân đi” Hiện nay, trong bối cảnh kinh tế thị trường, nghệ thuật truyền thống không chỉ được công chúng đón nhận mà còn mang lại nguồn thu đáng kể cho nền kinh tế quốc dân Việc bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật truyền thống là chủ trương lớn và nhất quán của Đảng và Nhà nước Việt Nam.
Nhóm nghiên cứu đã chỉ ra rằng các học giả và nhà nghiên cứu đã đề xuất nhiều phương án quảng bá nghệ thuật cụ thể và hiệu quả, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo tồn các giá trị nghệ thuật truyền thống Tuy nhiên, các nghiên cứu hiện tại chủ yếu chỉ dừng lại ở lý thuyết, chưa có chương trình thực nghiệm cụ thể để áp dụng những phương án này vào thực tiễn.
Các nghiên cứu về quảng bá nghệ thuật Chèo
Theo nghiên cứu của Thu Hoài, “Bảo tồn và phát huy di sản nghệ thuật chèo -
Để bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật chèo, đề án “Phát triển nghệ thuật chèo trong các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên giai đoạn 2022” được triển khai nhằm nâng cao nhận thức và kỹ năng cho thế hệ trẻ.
Đề án "2025, định hướng 2030" đã được phê duyệt và đã chứng minh hiệu quả trong việc giáo dục thế hệ trẻ về nghệ thuật dân gian truyền thống Thực nghiệm tại trường tiểu học Bình Định (huyện Kiến Xương) đã dẫn đến việc thành lập Câu lạc bộ chèo với 30 học sinh đam mê, trở thành hạt nhân lan tỏa các điệu chèo trong lớp và trường.
Nghiên cứu của Lê Tuấn Cường về bảo tồn và phát huy nghệ thuật chèo truyền thống ở Việt Nam đã làm rõ lịch sử hình thành và thực trạng của loại hình nghệ thuật này trong bối cảnh hiện đại Nghiên cứu đề xuất các phương pháp bảo tồn và phát huy giá trị chèo thông qua chính sách phát triển, đào tạo và tuyển sinh nghệ sĩ Để quy tụ và phát triển nghệ sĩ chèo cùng các môn nghệ thuật truyền thống, Việt Nam thường xuyên tổ chức các hội thi và liên hoan văn nghệ Đặc biệt, vào năm 2015, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành Đề án đào tạo diễn viên và nhạc công cho các đơn vị nghệ thuật truyền thống giai đoạn 2016 – 2020.
Nghiên cứu của Bùi Thanh Vân (2011) về việc khai thác giá trị văn hóa của nghệ thuật chèo cổ ở Đồng bằng Bắc Bộ Việt Nam đã đóng góp quan trọng vào việc phát triển du lịch thông qua việc làm nổi bật các giá trị nghệ thuật, thẩm mỹ, hiện thực và lịch sử của loại hình nghệ thuật này.
Chèo Ngoài ra, nghiên cứu còn đưa đến một số phương diện để tiếp cận nghệ thuật Chèo phục vụ phát triển du lịch [5]
Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
Mục tiêu nghiên cứu
Nhà hát Chèo Hà Nội đang tích cực quảng bá nghệ thuật Chèo tới khán giả trẻ, với mục tiêu nâng cao nhận thức và sự yêu thích đối với loại hình nghệ thuật truyền thống này Bài viết sẽ đánh giá những ưu điểm và hạn chế trong hoạt động quảng bá hiện tại, từ đó đề xuất các biện pháp cải thiện hiệu quả tiếp cận và thu hút khán giả trẻ hơn.
Nhiệm vụ nghiên cứu
- Tìm hiểu một số vấn đề lý luận về quảng bá nghệ thuật Chèo tới khán giả trẻ
- Khảo sát thực trạng quảng bá nghệ thuật Chèo của Nhà hát Chèo Hà Nội tới khán giả trẻ
- Đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả quảng bá nghệ thuật Chèo của Nhà hát Chèo Hà Nội tới khán giả trẻ
- Đề xuất và thực hành dự án truyền thông mạng “Hoa Xưa Lá Nay”.
Phương pháp nghiên cứu
Nhóm nghiên cứu sử dụng phương pháp nghiên cứu tài liệu thứ cấp để tra cứu và phân tích thông tin về Chèo cũng như công tác truyền thông, quảng bá của nhà hát Chèo Hà Nội trong thời gian qua Phương pháp này giúp nhóm có cái nhìn tổng quan về quảng bá nghệ thuật Chèo và nghệ thuật truyền thống nói chung.
Nhóm nghiên cứu đã thực hiện khảo sát thực tế tại nhà hát Chèo Hà Nội với mục tiêu đánh giá khách quan về công tác truyền thông và quảng bá tới khán giả trẻ Địa điểm khảo sát bao gồm trụ sở hành chính tại số 15, phố Nguyễn Đình Chiểu và rạp hát Đại Nam tại số 89, phố Huế, quận Hai Bà Trưng Qua việc thu thập thông tin và hình ảnh về các phòng, ban, ngành cùng cơ sở vật chất, nhóm nghiên cứu có thể đánh giá trực tiếp các hoạt động biểu diễn nghệ thuật, như tập diễn và công bố vở diễn, cũng như các hoạt động truyền thông và quảng bá của nhà hát.
Phương pháp nghiên cứu khảo sát bằng bảng hỏi trực tuyến (Google Form) đã được thực hiện với 100 người trong độ tuổi từ 16 đến 25 nhằm đánh giá mức độ phổ biến của nghệ thuật chèo và nhà hát chèo Hà Nội đối với khán giả trẻ Nghiên cứu không chỉ xác định sự phổ biến của nghệ thuật chèo mà còn khảo sát khả năng quảng bá và độ lan tỏa của nhà hát chèo Hà Nội trong cộng đồng thanh thiếu niên.
Nhóm nghiên cứu đã thực hiện phỏng vấn trực tiếp với NSƯT Lê Tuấn, phó giám đốc phụ trách nghệ thuật của nhà hát Chèo Hà Nội, nhằm tìm hiểu sâu hơn về các hoạt động nghệ thuật và công tác quảng bá của nhà hát Mục tiêu là đánh giá một cách khách quan tình hình truyền thông và quảng bá của nhà hát tới khán giả trẻ.
Giả thuyết khoa học
Đề tài này khám phá các phương thức tối ưu để quảng bá nghệ thuật truyền thống Chèo, đồng thời chỉ ra những cách tiếp cận mới dựa trên thực trạng quảng bá của nhà hát Chèo Hà Nội Qua đó, đề tài góp phần hỗ trợ nhà hát Chèo Hà Nội trong việc thực hiện và đề xuất các phương hướng, biện pháp quảng bá nghệ thuật Chèo một cách hiệu quả nhất.
Đóng góp mới của đề tài
- Phân tích thực trạng hoạt động quảng bá nghệ thuật Chèo tại Nhà hát Chèo Hà Nội tới khán giả trẻ
- Đề xuất những giải pháp cụ thể để cải thiện công tác quảng bá nghệ thuật Chèo của nhà hát Chèo Hà Nội
Dự án truyền thông mạng xã hội "Hoa Xưa Lá Nay" là một fanpage nhằm giới thiệu và lan tỏa niềm đam mê nghệ thuật Chèo đến với giới trẻ.
Ấn phẩm truyền thông từ nhà hát Chèo Hà Nội bao gồm các quà tặng lưu niệm như bưu thiếp, nhãn dán và móc khóa, tất cả đều chứa đựng nội dung liên quan đến nghệ thuật Chèo Những sản phẩm này nhằm mục đích nâng cao độ nhận diện và hiểu biết của cộng đồng về nghệ thuật truyền thống này.
Cấu trúc đề tài nghiên cứu
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, kết cấu của đề tài gồm có 03 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về quảng bá nghệ thuật chèo tới khán giả trẻ và giới thiệu về Nhà hát Chèo Hà Nội
Chương 2: Thực trạng quảng bá nghệ thuật chèo của Nhà hát Chèo Hà Nội tới khán giả trẻ
Chương 3: Một số biện pháp nâng cao hiệu quả quảng bá nghệ thuật Chèo của Nhà hát Chèo Hà Nội tới khán giả trẻ
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢNG BÁ NGHỆ THUẬT CHÈO
Một số khái niệm
Quảng bá là quá trình truyền tải thông tin về sản phẩm, dịch vụ hoặc thương hiệu đến khách hàng tiềm năng và hiện tại Các hoạt động quảng bá bao gồm quảng cáo, quan hệ công chúng, khuyến mãi, marketing trực tiếp và marketing trực tuyến Mục tiêu chính của quảng bá là tạo ra nhận thức, tăng cường sự quan tâm, thúc đẩy hành vi mua hàng và xây dựng mối quan hệ tốt với khách hàng Hiệu quả của hoạt động quảng bá không được đặt nặng như quảng cáo.
Quảng bá đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả của quảng cáo Khi thực hiện quảng bá, sự hiểu biết và kết nối giữa người quảng bá và đối tượng mục tiêu sẽ được củng cố, tạo ra mối liên hệ chặt chẽ hơn.
Quảng bá không chỉ bao gồm các hoạt động thường xuyên mà còn cả những hoạt động không thường xuyên liên quan đến đơn vị, tác phẩm nghệ thuật và các hoạt động của đơn vị.
“Quảng bá không thường xuyên” là các chiến dịch quảng bá diễn ra trước khi công diễn một tác phẩm cụ thể, trong khi “quảng bá thường xuyên” được thực hiện định kỳ, không gắn liền với sản phẩm hay dự án cụ thể, nhằm củng cố hình ảnh của đơn vị trong tâm trí khán giả Việc phân biệt hai khái niệm này giúp nâng cao sức hút thương hiệu trên thị trường, đồng thời thu hút khách hàng và xây dựng uy tín, niềm tin từ phía khách hàng một cách hiệu quả hơn.
Quảng bá nghệ thuật là quá trình giới thiệu và phát triển nghệ thuật, nhằm giúp các tác phẩm, nghệ sĩ và sự kiện nghệ thuật được biết đến rộng rãi trong cộng đồng Mục tiêu chính của quảng bá nghệ thuật là nâng cao nhận thức về giá trị nghệ thuật và thu hút sự quan tâm của công chúng đối với các hoạt động sáng tạo.
Quảng bá nghệ thuật không chỉ là truyền thông và lan tỏa nội dung, mà còn bao gồm nghiên cứu xu hướng thụ hưởng văn hóa nghệ thuật và phân tích đối tượng mục tiêu để xây dựng chiến lược hiệu quả Việc quảng bá nghệ thuật được thực hiện qua nhiều phương tiện như mạng xã hội, thư điện tử, và các hình thức truyền thông khác Để đạt được hiệu quả cao, các hình thức quảng bá cần phải chuyên nghiệp và chỉn chu, vì nghệ thuật mang lại giá trị tinh thần sâu sắc Do đó, cần đa dạng hóa các phương án quảng bá, như quảng bá qua hình tượng danh nhân văn hóa, văn hóa-xã hội, và tổ chức sự kiện văn hóa quy tụ nhiều loại hình nghệ thuật khác nhau.
Quảng bá nghệ thuật, đặc biệt là nghệ thuật Chèo, cần phải đổi mới các hình thức để phù hợp với xu hướng nghệ thuật hiện đại.
"Khán giả trẻ" đề cập đến nhóm thanh thiếu niên và thanh niên có độ tuổi từ giữa thập niên 1990 đến đầu thập niên 2010, thường xuyên quan tâm đến giải trí, văn hóa và nghệ thuật hiện đại Họ là những người đón đầu xu hướng mới, tiếp thu nhanh chóng công nghệ, nhạy bén với sự đổi mới và tràn đầy tinh thần yêu nước, đồng thời luôn tìm hiểu và khai thác giá trị truyền thống của dân tộc.
Trong bối cảnh hội nhập hiện nay, sở thích và nhu cầu của giới trẻ đang có nhiều thay đổi Điều này khiến cho nghệ thuật sân khấu truyền thống, đặc biệt là Chèo, trở nên xa lạ với thế hệ trẻ Tệp khán giả này thiếu hiểu biết về loại hình nghệ thuật này, dẫn đến tâm lý ngại tiếp cận và chưa thực sự cởi mở với Chèo.
Để thu hút khán giả trẻ, các loại hình nghệ thuật truyền thống cần đổi mới trong cách tiếp cận, giúp họ nhận ra sự thú vị và giá trị tiềm tàng của nghệ thuật Đồng thời, cần phải phát triển phù hợp với thời đại mà vẫn giữ gìn những giá trị cốt lõi, tránh bị cuốn theo phong cách nghệ thuật hiện đại.
Nội dung quảng bá là những ý tưởng và thông điệp mà người làm truyền thông muốn truyền tải đến đối tượng tiếp cận sản phẩm của tổ chức, doanh nghiệp Để đạt hiệu quả, các nội dung này cần được triển khai sâu rộng, thể hiện tâm tư của nhà quảng bá và mang đến cho đối tượng thông điệp rõ ràng, dễ hiểu và súc tích.
Thông điệp quảng bá thường được xây dựng dựa trên đặc trưng của sản phẩm, giúp người tiêu dùng hiểu rõ công năng, ý nghĩa và lợi ích mà sản phẩm mang lại Khi quảng bá nghệ thuật truyền thống cho khán giả trẻ, người làm quảng bá cần truyền tải đầy đủ thông tin về loại hình nghệ thuật (như chèo, tuồng, cải lương, múa rối nước), hình thức biểu diễn (trò diễn, ca – múa - nhạc, kịch hát) và ý nghĩa của loại hình nghệ thuật đó đối với văn hóa nghệ thuật của đất nước.
Tất cả thông tin cần được tóm gọn trong nội dung quảng bá, giúp người tiêu dùng và đối tượng thụ hưởng văn hóa nhận thức rõ nét về sự đặc sắc và tính riêng biệt mà mỗi loại hình nghệ thuật mang lại.
Phương tiện quảng bá là các nền tảng và công cụ mà doanh nghiệp sử dụng để truyền tải thông điệp đến khách hàng mục tiêu Chúng đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng và phát triển thương hiệu, giúp lan tỏa nội dung quảng bá đến người tiêu dùng Các phương tiện này bao gồm kênh truyền thống như truyền hình, báo chí, đài phát thanh và các nền tảng kỹ thuật số hiện đại như mạng xã hội (Facebook, Instagram, TikTok), website và quảng bá trực tuyến.
Trước đây, việc quảng bá các loại hình nghệ thuật truyền thống như Chèo, Tuồng chỉ dừng lại ở thông báo trên loa đài hoặc truyền miệng giữa khán giả Hiện nay, với sự phát triển của công nghệ kỹ thuật số, người dân có cơ hội tiếp cận thông tin nghệ thuật không chỉ trong nước mà còn từ các quốc gia khác Giai đoạn này mang đến cả cơ hội và thách thức cho các loại hình nghệ thuật truyền thống, đòi hỏi phương tiện quảng bá phải được phát huy mạnh mẽ Những phương tiện này sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc truyền tải thông tin nghệ thuật đến công chúng, và cần được lựa chọn cẩn thận để phù hợp với thông điệp mà nhà quảng bá muốn gửi gắm.
Giới thiệu về nghệ thuật Chèo
Nghệ thuật sân khấu dân tộc Việt Nam bao gồm các loại hình cổ truyền như Tuồng, Cải Lương, Kịch Dân ca và Chèo Nguồn gốc của Chèo vẫn còn nhiều tranh cãi, với một số ý kiến cho rằng nó bắt nguồn từ Thái Bình, trong khi những người khác cho rằng Thái Bình chỉ là nơi gìn giữ và phát triển nghệ thuật này Thực tế, Chèo hình thành từ kinh đô Hoa Lư (Ninh Bình) vào thế kỷ thứ 10, do bà Phạm Thị Trân sáng lập Sau đó, Chèo lan tỏa ra các tỉnh lân cận, trong đó Thái Bình đã phát huy mạnh mẽ giá trị của Chèo, đưa nó lên đỉnh cao văn hóa dân tộc Vào thế kỷ thứ 15, các phường Chèo đã phân chia không gian nghệ thuật thành “Tứ Chiếng Chèo”, bao gồm chèo Đông, chèo Đoài, chèo Nam và chèo Bắc, mỗi chiếng mang những đặc sắc riêng biệt, khó có thể lan tỏa sang các vùng khác do sự khác biệt trong phong cách nghệ thuật và văn hóa bản địa.
Chèo là nghệ thuật sân khấu cổ truyền của Việt Nam, đặc biệt phát triển tại miền Bắc và Bắc Trung Bộ, thể hiện bản sắc dân tộc rõ nét Từ xa xưa, Chèo đã được xem là hình thức sân khấu hội hè, thường xuất hiện trong các lễ hội và dịp đặc biệt Ngôn từ trong Chèo phong phú, đa nghĩa, giàu hình ảnh và tự sự trữ tình Các nghệ nhân đã khéo léo tổ chức và sắp xếp các hoạt cảnh, đoạn nói, câu hát, và điệu dân vũ thành một hình thức sân khấu tự sự dài hơi, mang tính kịch tính để thể hiện những khía cạnh sinh hoạt, quãng đời, hoặc những câu chuyện có đầu cuối rõ ràng.
Một số thể loại Chèo
Chèo cổ là nghệ thuật truyền thống do các nghệ sĩ dân gian sáng tạo và lưu truyền từ xa xưa cho đến trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945 Thuật ngữ “Chèo cổ” và “Chèo cổ truyền” tuy có phương pháp nghệ thuật tương đồng nhưng lại khác nhau về ý thức và nội dung Chèo truyền thống được hiểu là các vở Chèo cổ đã được chỉnh lý và nâng cao theo các nguyên tắc cơ bản của Chèo cổ, do đó, các nghệ sĩ Chèo hiện nay biểu diễn những tác phẩm này.
Chèo mới là các vở chèo được sáng tác và công diễn từ năm 1945 đến nay, chủ yếu do các đơn vị sân khấu chuyên nghiệp thực hiện Chèo mới kết hợp giữa nghệ thuật truyền thống và phương pháp kịch nói phương Tây, giữ vững những đặc trưng vốn có Để tạo nên một vở Chèo đặc sắc, cần tuân theo các nguyên tắc cơ bản, bắt đầu từ sự giao thoa giữa âm nhạc và diễn xuất, tạo ra không gian nghệ thuật độc đáo Các nhân vật cần được xây dựng nổi bật với sự khác biệt về tính cách và ngoại hình Giao lưu giữa các nhân vật và khán giả cũng đóng vai trò quan trọng Cuối cùng, vở Chèo cần chú trọng đến việc phê phán xã hội và truyền tải các giá trị nhân văn.
Làn điệu Chèo không chỉ là âm nhạc mà còn là nghệ thuật biểu diễn, kết hợp giữa giai điệu, lời hát, điệu bộ và khả năng biểu cảm của diễn viên Hiện nay, có hơn 200 làn điệu Chèo được hình thành, với sự biến đổi tùy theo hoàn cảnh và tính chất nhân vật, từ những điệu nhanh, mạnh mẽ đến những điệu chậm, nhẹ nhàng Các loại làn điệu cơ bản như hò, vãn, vũ, hành khúc và xẩm mang sắc thái riêng, giúp truyền tải cảm xúc và ý nghĩa câu chuyện, làm cho vở chèo thêm sinh động Những làn điệu này không chỉ thể hiện tính cách nhân vật mà còn phản ánh tâm tư, tình cảm của người dân, gắn liền với đời sống, văn hóa và lịch sử dân tộc Việt Nam.
Hệ thống nhân vật trong nghệ thuật Chèo
Nhân vật trong Chèo thường mang tính ước lệ và rập khuôn, với tính cách không thay đổi theo vai diễn Các nhân vật phụ thường không có tên riêng và có thể thay đổi giữa các vở diễn Hệ thống nhân vật truyền thống của Chèo bao gồm 5 loại chính: Đào, Lão, Mụ, Hề, và Kép, mỗi loại mang một tính cách và vai trò riêng, góp phần quan trọng vào việc tạo nên hồn cốt cho các vở diễn Chèo.
Trong chèo, ba nhân vật tiêu biểu mang tên “Đào” là Đào Chính, Đào Lệch và Đào Pha Đào Chính thường được khắc họa là người phụ nữ với đầy đủ phẩm chất.
Đào Chính đại diện cho những phẩm hạnh truyền thống như "công, dung, ngôn, hạnh", biết hy sinh và nhún nhường Ngược lại, Đào Lệch thể hiện cá tính mạnh mẽ, phản bác lại xã hội phong kiến hẹp hòi và lễ giáo hà khắc Đào Pha là nhân vật kết hợp giữa hai hình mẫu này, có lúc nhịn nhục như Đào Chính, nhưng cũng dám đứng lên chống lại những quy tắc cũ như Đào Lệch.
Trong chèo, vai Mụ là một thể loại nhân vật nữ đặc trưng với tính cách rõ nét, thường mang đặc điểm độc ác và nanh nọc Những vai Mụ thường là những nhân vật ác độc, thể hiện sự trưởng giả học làm sang, có chút tiền để cho con cái học hành thành đạt Họ trở thành những người mẹ tự phụ, khinh rẻ những người kém hơn mình, thể hiện sự phân biệt giai cấp trong xã hội.
Nhân vật Hề trong chèo được chia thành hai loại chính: Hề áo ngắn và Hề áo dài Hề áo ngắn bao gồm hề Gậy, những chàng hề đồng lóc cóc chạy theo thầy, và hề Mồi, các nhân vật hầu hạ trong nhà hoặc lính canh Trong khi đó, Hề áo dài, hay còn gọi là hề tính cách, thường tự giễu cợt bản thân và tạo ra những tình huống lố bịch Mặc dù hề chèo mang đến tiếng cười cho khán giả, nhưng ẩn sau vẻ hài hước đó là những ý nghĩa sâu sắc.
Nhân vật Lão say là một biểu tượng đặc sắc trong nghệ thuật Chèo cổ, được phân thành hai loại: lão say bình dân và lão say lớp trên, theo cụ Hà Văn Cầu trong cuốn Hề Chèo (1973) Mặc dù có sự phân chia, nhưng phong cách biểu diễn và các câu hát của lão say vẫn giữ được sự thống nhất và được kế thừa trong các nhân vật mới hiện nay.
Trong nghệ thuật, có ba hình tượng "Kép" tiêu biểu: Kép chính, Kép lệch và Kép ngang Kép là tuyến nhân vật nam với nhiều dạng tính cách và vai trò khác nhau, từ những chàng trai anh hùng đến những kẻ xảo quyệt Kép lệch thường mang hình tượng của những người tham lam, toan tính với tính cách phức tạp, trong khi Kép chính đại diện cho sự trung nghĩa và lý tưởng, sẵn sàng hy sinh vì lẽ phải Cuối cùng, Kép ngang thường đối đầu trực diện với Kép chính, có phong cách ăn vận chải chuốt và cách nói năng huênh hoang.
Sự phát triển của nghệ thuật Chèo tại các địa phương
Nghệ thuật Chèo phát triển mạnh mẽ với bốn chiếng chính: chèo Đông, chèo Đoài, chèo Nam và chèo Bắc Chèo Đông hiện nay thuộc các tỉnh Hải Dương, Hải Phòng, Quảng Ninh và phần lớn tỉnh Hưng Yên, trước đây là trấn Hải Đông Chèo Đoài nằm ở tây Hà Nội cùng các tỉnh Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Tuyên Quang, từng là trấn Sơn Tây Chèo Nam bao gồm các tỉnh Hà Nam, Thái Bình, Nam Định, Ninh Bình, Thanh Hóa và phía nam Hà Nội, trước đây là trấn Sơn Nam Cuối cùng, chèo Bắc hiện diện ở Bắc Giang, Bắc Ninh, Thái Nguyên và khu vực bắc sông Hồng của Hà Nội, trước đây là trấn Kinh Bắc.
Mỗi vùng chiếng Chèo đều có những đặc trưng riêng về làn điệu và lối hát, phản ánh bản sắc văn hóa của từng miền Chèo xứ Đông nổi bật với phong cách diễn mực thước, tinh tế, thể hiện qua lối hát chậm rãi và chau chốt của các vai diễn như nho sinh, kép chính, đào chín, ông lão, bà lão, không giống như hai chiếng chèo Nam và Bắc với các vai diễn hề và đào, kép lệch.
Chèo xứ Đoài mang âm hưởng của hát xoan, hát dô, và dân ca Phú Thọ, với điệu chèo Tứ quý là tiêu biểu nhất Điệu này xuất phát từ dân ca mừng hội cướp bông trong các lễ hội ở Vĩnh Phúc, Phú Thọ, và Sơn Tây, nhằm tôn vinh sơn thần và các nhân vật thời Hùng Vương Chèo đã khéo léo khai thác và đặt lời cho điệu Tứ quý, tạo nên một nét độc đáo riêng biệt.
Những làn điệu đặc trưng của Chèo xứ Nam có thể kể đến như: “Chèo quế” hay
Vai trò của hoạt động quảng bá đối với nghệ thuật Chèo
Quảng bá nghệ thuật Chèo là yếu tố then chốt trong việc gìn giữ và phát huy loại hình nghệ thuật sân khấu truyền thống này Để truyền tải thông điệp đến khán giả, việc thu hút sự quan tâm của họ là rất quan trọng Quảng bá hiệu quả không chỉ bảo tồn giá trị văn hóa dân tộc mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế văn hóa của địa phương Hơn nữa, việc quảng bá sâu rộng nghệ thuật Chèo còn giúp giáo dục và nâng cao giá trị của các làn điệu Chèo có giá trị lâu đời.
Hoạt động quảng bá đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sự tồn tại của nghệ thuật Chèo Quảng bá hiệu quả không chỉ giúp các nhà hát Chèo duy trì các buổi biểu diễn mà còn đưa nghệ thuật này đến gần hơn với công chúng Thông qua các hoạt động như biểu diễn tại sân khấu lớn, tổ chức sự kiện văn hóa và sử dụng phương tiện truyền thông hiện đại, các nhà hát Chèo có thể tiếp cận đông đảo khán giả, từ những người yêu thích nghệ thuật truyền thống đến những người chưa từng biết đến Chèo.
Quảng bá nghệ thuật Chèo không chỉ nâng cao giá trị văn hóa của loại hình nghệ thuật truyền thống này mà còn giúp công chúng hiểu rõ hơn về giá trị nghệ thuật, lịch sử và văn hóa của Chèo Thông qua các hoạt động quảng bá chuyên nghiệp, Chèo khẳng định vị thế trong đời sống văn hóa, đồng thời nâng cao vị trí của các đơn vị nhà hát Chèo trong hệ thống nghệ thuật tại Hà Nội và cả nước, biến Chèo thành biểu tượng văn hóa đặc sắc của dân tộc.
Quảng bá nghệ thuật Chèo là cách thu hút sự chú ý của khán giả trẻ đối với văn hóa truyền thống Thế hệ trẻ đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn và phát triển các giá trị văn hóa Bằng các hoạt động quảng bá sáng tạo và hấp dẫn, các nhà hát Chèo có thể khơi dậy niềm yêu thích của giới trẻ đối với nghệ thuật truyền thống, từ đó góp phần bảo tồn và phát huy nghệ thuật Chèo trong tương lai.
Quảng bá nghệ thuật Chèo không chỉ tạo ra giá trị kinh tế mà còn thu hút khách du lịch và phát triển sản phẩm văn hóa liên quan Các buổi biểu diễn Chèo thu hút đông đảo khán giả, góp phần tạo nguồn thu nhập ổn định cho nghệ sĩ và các nhà hát Điều này đảm bảo công việc và đãi ngộ cho đội ngũ diễn viên, từ đó khuyến khích họ sáng tạo và cống hiến cho nghệ thuật Chèo, góp phần phát triển nền văn hóa nghệ thuật nước nhà.
Nhân rộng các mô hình quảng bá không chỉ ảnh hưởng đến thị hiếu khán giả trong nước mà còn hướng tới khán, thính giả quốc tế Mục tiêu là lan tỏa giá trị văn hóa của nghệ thuật Chèo và thay đổi cái nhìn của bạn bè quốc tế về loại hình nghệ thuật dân tộc này.
Đặc điểm khán giả trẻ
Trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay, việc bảo tồn và phát huy văn hóa nghệ thuật truyền thống, đặc biệt là nghệ thuật Chèo, đang được Đảng và Nhà nước ta chú trọng Các loại hình nghệ thuật truyền thống đang đối mặt với nguy cơ mai một và thiếu khán giả, do đó, những người làm sân khấu cần tìm kiếm hướng đi mới Thế hệ trẻ, đặc biệt là gen Z, cũng cần có trách nhiệm trong việc bảo tồn các giá trị văn hóa này Để quảng bá hiệu quả, cần hiểu rõ đặc điểm của khán giả trẻ.
Thứ nhất, khán giả trẻ là đối tượng khán giả mang những đặc điểm riêng biệt
Họ là thế hệ lớn lên trong kỷ nguyên công nghệ số, quen thuộc với việc tiếp nhận thông tin và giải trí qua các nền tảng trực tuyến như mạng xã hội, video trực tuyến và ứng dụng di động.
Thế hệ trẻ hiện nay tìm kiếm những trải nghiệm độc đáo và tương tác cao, đồng thời thể hiện ý thức mạnh mẽ về cá nhân và cộng đồng Họ quan tâm đến các vấn đề xã hội và môi trường, mong muốn bày tỏ quan điểm và chính kiến riêng của mình.
Thế hệ trẻ hiện nay thường ủng hộ các nghệ sĩ và hoạt động văn hóa nghệ thuật mang thông điệp ý nghĩa và tính cộng đồng Họ có khả năng sáng tạo và tư duy phản biện cao, không ngại thử nghiệm những điều mới mẻ Đồng thời, họ tìm kiếm những nội dung nghệ thuật thách thức và kích thích tư duy.
Thế hệ trẻ hiện nay rất chú trọng đến thời lượng, tài chính và nội dung của sản phẩm văn hóa Do đó, khi nghiên cứu phương thức quảng bá, cần tập trung vào những đặc điểm này để đề xuất các phương án tối ưu và triển khai hiệu quả Để thu hút khán giả trẻ, các hoạt động văn hóa nghệ thuật cần đáp ứng những yêu cầu này, tận dụng các nền tảng trực tuyến để tiếp cận và tạo ra trải nghiệm độc đáo, tương tác cao, đồng thời chú trọng đến thông điệp ý nghĩa và tính cộng đồng.
Chương 1 đã khái quát những vấn đề lý thuyết cơ bản về quảng bá, quảng bá nghệ thuật, đặc điểm của khán giả trẻ và vai trò của quảng bá nghệ thuật Chèo tới khán giả trẻ
Trong chương đầu tiên, bài viết đã phân tích các khái niệm liên quan đến quảng bá nghệ thuật Chèo, bao gồm quảng bá, khán giả trẻ, nội dung và phương tiện quảng bá, cùng vai trò của hoạt động quảng bá đối với nhà hát Chèo Khán giả trẻ, với khả năng tiếp thu nhanh chóng công nghệ và xu hướng mới, đóng vai trò chủ chốt trong việc truyền bá các giá trị văn hóa - nghệ thuật truyền thống, đặc biệt là nghệ thuật Chèo, trong thời đại công nghệ số hiện nay.
Quảng bá nghệ thuật Chèo hiện nay đang gặp nhiều thách thức do sự thay đổi không ngừng của xã hội, từ việc bảo tồn bản sắc văn hóa truyền thống đến việc thu hút khán giả, đặc biệt là khán giả trẻ, đến với các nhà hát Chèo.
THỰC TRẠNG QUẢNG BÁ NGHỆ THUẬT CHÈO CỦA NHÀ
Giới thiệu về nghệ thuật Chèo Hà Nội và nhà hát Chèo Hà Nội
Nhà hát chèo Hà Nội được thành lập theo Quyết định Số: 506/QĐ-VHTT&DL năm 2009 của sở Văn hóa Thể thao và Du Lịch thành phố Hà Nội
Ngày 20-12-1965, Ðoàn chèo Hà Nội, hiện nay là Nhà hát chèo Hà Nội, chính thức ra đời từ sự sáp nhập giữa Ðoàn chèo II Trung ương và chèo Kim Lan tại Hà Nội Lễ công bố thành lập Ðoàn chèo Hà Nội diễn ra vào ngày 30-12-1965 tại rạp Ðại Nam (89 phố Huế), với sự tham gia của Bộ Văn hóa - Thông tin, Ban Tuyên giáo Trung Ương và các cơ quan chức năng của thành phố.
Nhà hát Chèo Hà Nội, mặc dù mới thành lập, đã nhanh chóng khẳng định vị thế của mình trong hoạt động nghệ thuật chèo tại Việt Nam Đoàn chèo Trung Ương II đã đóng góp tích cực trong suốt cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp với nhiều vở chèo nổi tiếng như “Tấm Cám” và “Ai mua hành tôi” Bên cạnh đó, Đoàn chèo Kim Lan cũng ghi dấu ấn với các tác phẩm như “Thạch Sanh” và “Sợi Tơ vàng”.
Đoàn chèo Hà Nội đã tạo ra một tâm thế mới, vững vàng và mạnh mẽ hơn nhờ sự hội tụ của lực lượng nghệ thuật chèo truyền thống cùng sự tham gia của các nghệ sĩ nổi tiếng như NSND Hoa Tâm, nghệ sĩ Thanh Quý, Nguyễn Thị Thậm, Hoàng Từ, Thanh Tâm, Bích Thuần, và Thanh Trầm.
Chỉ trong chưa đầy hai năm kể từ khi thành lập, Nhà hát Chèo Hà Nội đã ra mắt nhiều vở diễn nổi bật, trong đó có tác phẩm "Những cô thợ dệt" gây tiếng vang lớn.
“Mối tình Ðiện Biên”, “Cô Son”, “Tú Uyên Giáng Kiều” Từ đây mà nhà hát Chèo Hà
Trong những thập kỷ 60 và 70, khán giả thủ đô đã ủng hộ mạnh mẽ các vở diễn tại rạp Ðại Nam Tuy nhiên, vào những năm 80, sân khấu nghệ thuật Chèo gặp khó khăn khi khán giả chuyển sang xem cải lương, một xu thế văn hóa nghệ thuật thịnh hành lúc bấy giờ Dưới ảnh hưởng của trào lưu này, nghệ thuật Chèo, đặc biệt là nhà hát Chèo Hà Nội, đã phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc duy trì sức hút Dù vậy, nhà hát Chèo Hà Nội đã quyết tâm phục hồi danh tiếng bằng cách tổ chức các buổi diễn chèo truyền thống Thăng Long ngay tại rạp Ðại Nam, một địa chỉ nghệ thuật nổi tiếng.
Các tác giả đa tài như Lưu Quang Thuận, Lưu Quang Vũ, Trần Huyền Trân, Trung Đông cùng với các đạo diễn hàng đầu như Dương Ngọc Đức, Doãn Hoàng Giang, Phạm Thị Thành đã cho ra mắt những vở diễn nổi bật như “Đêm hội Long Trì” và “Ngọc Hân công chúa”.
Vở “Nàng Si Ta” tại Nhà hát Chèo Hà Nội đánh dấu đỉnh cao của nghệ thuật chèo, tạo ra một không khí nghệ thuật mới mẻ trong giới sân khấu và thu hút sự quan tâm của khán giả Nhà hát Chèo Hà Nội đã dần khôi phục sức hút của mình, khiến cho các cơ quan, tập thể và cá nhân phải đăng ký xem diễn chèo trước hàng tuần Để mua vé xem chèo tại rạp Ðại Nam và Cung Văn hóa Lao động Việt - Xô, khán giả cần có giấy giới thiệu, thể hiện sự hiếm có của hiện tượng nghệ thuật này trong làng chèo và sân khấu thủ đô thời điểm đó.
Nhà hát Chèo Hà Nội không chỉ đối phó với khủng hoảng mà còn thể hiện phương hướng nghệ thuật bền vững, góp phần làm tăng tình yêu của khán giả đối với nghệ thuật chèo Với đội ngũ diễn viên tài năng và kịch bản chất lượng, các vở diễn đã thành công trong việc tái tạo hình ảnh nghệ thuật đẹp trên sân khấu Từ năm 1965 đến 1995, nhà hát đã biểu diễn tại rạp Đại Nam, và sau khi được phép liên doanh với nước ngoài, họ tiếp tục quản lý và tổ chức hoạt động nghệ thuật chèo tại đây Mặc dù phải đối mặt với nguy cơ mất khán giả khi rạp Đại Nam phải tu sửa, nhà hát vẫn nỗ lực dựng các vở mới, như “Người Thiên Đô”, được đánh giá cao về việc khắc họa hình tượng Vua Lý Công Uẩn Hoạt động này đã được ghi nhận trong Kỷ niệm 1000 năm Thăng Long và nhận Huân chương Lao động hạng nhì từ Nhà nước.
Nhà hát Chèo Hà Nội hiện có hai đoàn biểu diễn với 70 nghệ sĩ, nhưng vẫn đối mặt với khó khăn về cơ sở vật chất Bài toán nghệ thuật đặt ra là làm thế nào để phục vụ nhân dân thủ đô và đảm bảo đời sống cho nghệ sĩ trong cơ chế thị trường, khi giá cả leo thang Đến những năm 90 của thế kỷ 20, nhà hát đã có trụ sở chính tại số 15, phố Nguyễn Đình Chiểu, với sân khấu nhỏ gần 200 chỗ ngồi Tuy nhiên, diện tích hạn chế không đủ cho các bộ phận làm việc, đặc biệt là kho, và nếu không có địa chỉ này, nhà hát sẽ gặp khó khăn trong việc hoạt động sau khi rạp Ðại Nam bị phá dỡ.
Năm 2008, Nhà hát Chèo Hà Nội đã tiếp nhận lực lượng từ Nhà hát Chèo Hà Tây, trở thành một trong ba nhà hát Chèo có ba đoàn chèo hoạt động.
Sau khi hoàn thiện và tu sửa, rạp Đại Nam đã được Sở Văn hóa - Thông tin Hà Nội giao cho Đoàn chèo Hà Nội Quyết định này không chỉ đáp ứng nguyện vọng của khán giả yêu chèo tại thủ đô mà còn giúp nhà hát Chèo Hà Nội gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc, phát huy truyền thống nghệ thuật Việt Nam, phù hợp với Nghị quyết số 03-NQ/TW ngày 16/7/1998 của Ban Chấp hành Trung ương về việc xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
Cơ cấu tổ chức của Nhà hát Chèo Hà Nội theo Điều 3 Quyết định 4541/QĐUBND năm 2022 của UBND thành phố Hà Nội quy định như sau [16]:
1) Lãnh đạo Nhà hát: gồm Giám đốc và không quá 02 (hai) Phó Giám đốc a) Giám đốc Nhà hát là người đứng đầu Nhà hát, chịu trách nhiệm trước Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Hà Nội và trước pháp luật về mọi hoạt động của Nhà hát b) Phó Giám đốc Nhà hát là người giúp Giám đốc Nhà hát, chịu trách nhiệm trước Giám đốc Nhà hát và trước pháp luật về các nhiệm vụ được phân công; khi Giám đốc Nhà hát vắng mặt, một Phó Giám đốc Nhà hát được Giám đốc ủy nhiệm điều hành các hoạt động của Nhà hát c) Việc bổ nhiệm, miễn nhiệm, điều động, luân chuyển, khen thưởng, kỷ luật và các chế độ, chính sách khác đối với Giám đốc, Phó Giám đốc Nhà hát và các viên chức quản lý khác thực hiện theo quy định của pháp luật và theo tiêu chuẩn chức danh, quy định phân cấp quản lý cán bộ, công chức, viên chức của UBND Thành phố
2) Các phòng chuyên môn, nghiệp vụ; đoàn diễn gồm: a) Phòng Hành chính - Tổng hợp; b) Phòng Tổ chức biểu diễn và Nghệ thuật; c) Đoàn diễn viên 1; d) Đoàn diễn viên 2; đ) Đoàn diễn viên 3
Số lượng Phó trưởng phòng và Phó trưởng đoàn tại các phòng chuyên môn, đoàn được quy định theo Nghị định 120/2020/NĐ-CP ngày 07/10/2020 của Chính phủ Theo Điều 4 Quyết định 4541/QĐ-UBND năm 2022 của UBND thành phố Hà Nội, biên chế của Nhà hát Chèo Hà Nội được xác định dựa trên vị trí việc làm, chức năng, nhiệm vụ và phạm vi hoạt động, nằm trong tổng biên chế sự nghiệp của Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Hà Nội Hiện tại, Giám đốc Nhà hát Chèo Hà Nội là NSND Thu Huyền và Phó Giám đốc là NSƯT Lê Tuấn.
Nhà hát Chèo Hà Nội hoạt động với nhiều đoàn Chèo khác nhau, mỗi đoàn thường có từ 32 đến 35 diễn viên và nghệ sĩ Một số nghệ sĩ tiêu biểu của nhà hát bao gồm NSND Thu Huyền, NSƯT Lê Tuấn, NSƯT Phương Mây, Nghệ sỹ Hồng Vân và Nghệ sỹ Thúy.
Hoạt động quảng bá nghệ thuật Chèo tới khán giả trẻ của nhà hát Chèo Hà Nội
2.2.1 Nguồn lực cho hoạt động quảng bá
Nhà hát Chèo Hà Nội sở hữu đội ngũ nhân lực chất lượng cao với 153 cán bộ, diễn viên và nhạc công, bao gồm ban giám đốc do NSND Thu Huyền và NSƯT Lê Tuấn lãnh đạo Đội ngũ này còn có sự góp mặt của nhiều nghệ sĩ tiêu biểu như NSND Thúy Mùi, NSƯT Quốc Phong, NSƯT Thanh Loan và NSƯT Thảo Quyên, thể hiện sự phát triển mạnh mẽ của nghệ thuật Chèo tại Hà Nội.
Hội đồng cấp Nhà nước đã xét tặng danh hiệu “Nghệ sĩ Nhân dân” cho 7 nghệ sĩ và “Nghệ sĩ Ưu Tú” cho 27 nghệ sĩ NSƯT Lê Tuấn, phó giám đốc nghệ thuật của nhà hát Chèo Hà Nội, cho biết rằng các hoạt động quảng bá nghệ thuật và các vở diễn Chèo được giao cho nhân viên chuyên trách và ban nghệ thuật Bộ phận này sẽ đảm nhận vai trò truyền thông, cập nhật thông tin về các vở diễn và liên tục đăng tải trên fanpage và website của nhà hát.
Nguồn nhân lực dồi dào tại nhà hát Chèo Hà Nội đóng vai trò quan trọng trong việc tổ chức các hoạt động biểu diễn nghệ thuật chuyên nghiệp Sự cống hiến của các văn - nghệ sĩ đã giúp sản xuất nhiều vở Chèo mới, phản ánh các khía cạnh xã hội và mang tính thời đại với tần suất lớn.
Để thực hiện các hoạt động biểu diễn nghệ thuật và quảng bá các vở diễn Chèo, NSƯT Lê Tuấn cho biết rằng nguồn tài chính duy trì nhà hát và công tác truyền thông về nghệ thuật Chèo luôn nhận được sự quan tâm và hỗ trợ từ các sở, ban ngành cũng như lãnh đạo thủ đô.
2008, phía UBND thành phố Hà Nội đã tin tưởng, phê duyệt và giao cho Nhà hát Chèo
Hà Nội đang triển khai Đề án "Bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật chèo truyền thống" với ngân sách 9 tỉ đồng Nhà hát Chèo Hà Nội cần đạt các chỉ tiêu về quảng bá và sáng tạo, bao gồm việc sản xuất các vở Chèo cổ và hiện đại NSƯT Lê Tuấn cho biết, mỗi năm nhà hát phải tạo ra ba vở Chèo với ba đề tài khác nhau: “lịch sử”, “dân gian” và phục dựng các vở cổ kinh điển Đề tài “lịch sử” tập trung vào các nhân vật lịch sử và anh hùng, trong khi “dân gian” liên quan đến các lễ hội và diễn ở các địa phương Việc phục dựng các vở cổ không chỉ bảo tồn giá trị văn hóa mà còn phục vụ nhu cầu của khán giả yêu thích chèo truyền thống.
NSƯT Lê Tuấn đã chia sẻ về sự quan tâm đặc biệt từ các sở, ban ngành và lãnh đạo thủ đô đối với nhà hát Chèo Hà Nội, nhằm hỗ trợ mở rộng quảng bá và duy trì hoạt động Nguồn tài chính của nhà hát không chỉ phụ thuộc vào sự ủng hộ của khán giả yêu thích nghệ thuật Chèo mà còn nhờ vào sự quan tâm từ các lãnh đạo thành phố.
2.2.2 Các phương tiện quảng bá
Nhà hát Chèo Hà Nội đang nỗ lực nâng cao khả năng quảng bá thông qua các công cụ truyền thông như tờ rơi, pa nô và áp phích tại rạp hát Đại Nam, số 89 Phố Huế Đồng thời, nhà hát cũng chú trọng đến truyền thông trực tuyến, thể hiện qua trang fanpage Facebook “Nhà hát Chèo Hà Nội”, nơi thường xuyên cập nhật thông tin về các sự kiện biểu diễn, buổi họp báo và chuyến lưu diễn Ngoài ra, nhà hát còn hợp tác với cơ quan báo chí của Sở Văn hóa và Thông tin để đăng tải thông tin và sự kiện liên quan.
- “Nhà hát Chèo Hà Nội – Những dấu ấn thành công” được đăng tải ngày 20/07/2023 trên trang thông tin của Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội [34]
- “Nhà hát Chèo Hà Nội: Giữ gìn, phát huy vốn chèo cổ” được đăng tải ngày 05/01/2024 trên trang thông tin của Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội [37]
Nhà hát chèo Hà Nội sẽ tổ chức nhiều chương trình phục vụ hội Xuân, thông tin này được đăng tải vào ngày 25/02/2025 trên trang web của Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội.
Các công cụ này đã hỗ trợ hiệu quả trong việc quảng bá các tác phẩm của nhà hát đến với công chúng cả trong và ngoài nước, với thông tin sự kiện của nhà hát được truyền tải tốt qua các trang báo điện tử.
Trong bối cảnh thông tin bùng nổ và toàn cầu hóa, emarketing đã trở thành xu hướng phát triển tất yếu nhờ vào tính tiện dụng, chi phí thấp và khả năng lan tỏa mạnh mẽ Nhận thấy tiềm năng từ mạng xã hội, nhà hát Chèo Hà Nội đã tăng cường các chiến dịch quảng bá qua Fanpage Facebook, giúp thông tin về nhà hát tiếp cận rộng rãi hơn và kết nối tốt hơn với cộng đồng khán giả, đặc biệt là giới trẻ.
Fanpage facebook “Nhà hát Chèo Hà Nội”
Nhà hát Chèo Hà Nội đã sử dụng Facebook để quảng bá nghệ thuật truyền thống Chèo, qua các bài viết về thông tin, nội dung và sự kiện Điều này không chỉ tạo ra sức ảnh hưởng mà còn kích thích sự quan tâm của khán giả trẻ, giúp thu hút một lượng lớn người xem đến với nhà hát.
Trang mạng xã hội Facebook "Nhà hát Chèo Hà Nội" được thành lập vào ngày 29/10/2013 Mặc dù đã ra mắt từ lâu, nhưng hoạt động và cập nhật nội dung của trang này không thường xuyên Từ năm 2013 đến 2017, tần suất đăng bài của Nhà hát Chèo Hà Nội rất thiếu ổn định, với chỉ 4-5 bài viết được đăng trong suốt một năm.
Từ năm 2018-2024, nhà hát Chèo Hà Nội đã nhận thấy tầm quan trọng của việc cập nhật thường xuyên các hoạt động biểu diễn trên mạng xã hội Họ đã triển khai việc đăng tải thông tin và bài viết để khán giả và các nhóm công chúng dễ dàng theo dõi lịch trình diễn Mỗi bài viết cung cấp thông tin chi tiết về lịch biểu diễn, ý nghĩa của các trích đoạn nổi tiếng, và hình ảnh giao lưu giữa nghệ sĩ và khán giả Kết quả là fanpage của nhà hát đã thu hút 8,400 lượt yêu thích và 9,800 lượt theo dõi, với mỗi bài viết nhận từ 100-200 lượt thích, và các bài viết đặc sắc đạt từ 300-500 lượt tương tác.
Fanpage của nhà hát Chèo Hà Nội thường xuyên cập nhật hoạt động và lịch trình biểu diễn Chèo tại các sự kiện ở các tỉnh, thành phố khác nhau Ví dụ, vào sáng ngày 07/04/2025, nhà hát đã thông báo về sự kiện diễn ra nhân dịp lễ giỗ tổ Hùng Vương vào ngày 10/03.
- 20h tối diễn vở "Trương Viên" tại Thôn Tiên Hội, xã Đông hội, huyện Đông Anh
- 20h tối chương trình "Hát dân ca, hát chèo, các trích đoạn chèo đặc sắc, diễn xướng hầu đồng" tại Chùa Hưng Long, xã Kim Bảng, Hà Nam
- 20h tối chương trình "Hát dân ca, hát chèo, các trích đoạn chèo đặc sắc, diễn xướng hầu đồng" tại Văn Giang, Hưng Yên
Fanpage của Nhà hát Chèo Hà Nội đã thực hiện hiệu quả công tác thông tin và truyền thông về các sự kiện, hoạt động thông qua việc đăng tải bài viết và nội dung trên trang mạng xã hội Facebook.
2.2.3 Các hoạt động quảng bá
Hiệu quả của hoạt động quảng bá đối với sự phát triển của Nhà hát Chèo Hà Nội
Từ năm 2023, Nhà hát Chèo Hà Nội đã tổ chức 160 buổi biểu diễn với doanh thu cao tại nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước, bao gồm cả Hà Nội Đặc biệt, không gian Chèo được xây dựng trong lòng phố cổ đã nhận được sự đánh giá cao từ Thành phố và khán giả Vở diễn "Quan âm Thị Kính" của tác giả Trần Huyền Trân, dưới sự chỉ đạo của NSND Trần Quốc Chiêm, đã làm sống lại chèo cổ Quan âm với hơi thở hiện đại Các thế hệ diễn viên trẻ của Nhà hát đã xuất sắc thể hiện và tiếp nối các vai diễn của thế hệ trước, góp phần vào thành công của bản phục dựng "Quan âm Thị Kính".
Nhà hát Chèo Hà Nội tích cực quảng bá nghệ thuật Chèo đến khán giả trẻ, đồng thời Nhà nước cũng chú trọng việc phát huy và gìn giữ các loại hình nghệ thuật truyền thống Sự quan tâm này từ Sở Văn hoá và Thể thao góp phần bảo tồn giá trị văn hóa dân tộc.
Nhà hát Chèo Hà Nội đã ra mắt đề án biểu diễn nghệ thuật “Sân khấu Học đường” nhằm giới thiệu các vở diễn chuyển thể từ tác phẩm văn học nổi tiếng trong chương trình giáo dục phổ thông tại Hà Nội giai đoạn 2022-2030 Đề án đã thành công với các vở diễn như “Cánh diều làng Vũ Đại”, “Chuyện thằng Bờm”, và “Nắm xôi kỳ diệu”, thu hút đông đảo học sinh và sinh viên Năm 2023, nhà hát tiếp tục ghi dấu ấn với ba vở mới: “Cung thương một khúc”, “Chuyện thằng Bờm”, và “Sợi dây oan nghiệt” Bằng cách “trẻ hóa” sân khấu Chèo và lồng ghép các yếu tố văn học, cổ tích, nhà hát đã thu hút được một lượng khán giả trẻ đa dạng, từ thanh niên đến thiếu niên.
Theo NSƯT Lê Tuấn, sự quan tâm của người trẻ đối với các buổi diễn Chèo tại nhà hát Chèo Hà Nội đã tăng lên đáng kể, với tỷ lệ ghế đặt xem từ 20-30% nay đã đạt 50-60% Nhóm nghiên cứu đã thực hiện khảo sát trực tuyến về mức độ phổ biến của nghệ thuật Chèo, thu hút 100 người tham gia, trong đó sinh viên chiếm 75,2%, người đi làm 15,8% và học sinh 8,9% Kết quả này cho thấy sự quan tâm tích cực của giới trẻ đối với nghệ thuật Chèo truyền thống.
Bảng số 01 Phân chia các nhóm đối tượng tham gia biểu mẫu khảo sát online
Theo hai bảng số 02 và số 03, hầu hết người tham gia khảo sát (93,1%) đã từng nghe về nghệ thuật Chèo, trong khi chỉ 5,9% chưa biết đến và 1% sinh ra tại nơi có truyền thống hát Chèo Kết quả cho thấy nghệ thuật Chèo không quá xa lạ với khán giả trẻ, nhưng vẫn chỉ mới tiếp cận được một phần nhỏ trong số họ.
Khả năng quảng bá nghệ thuật Chèo của nhà hát Chèo Hà Nội được thể hiện rõ qua câu hỏi về nhà hát Chèo mà mọi người nghĩ đến đầu tiên Kết quả cho thấy 44,6% người chọn nhà hát Chèo Hà Nội, 27,7% chọn nhà hát Chèo Việt Nam, và 26,7% chọn nhà hát Chèo quân đội, trong khi chỉ 1% chọn nhà hát lớn Hà Nội Tuy nhiên, sự biết đến và sự thích thú về nghệ thuật Chèo lại là hai vấn đề khác nhau Theo bảng số liệu, 93,1% người tham gia khảo sát đã từng nghe qua nghệ thuật Chèo, cho thấy khả năng nhận biết của nhà hát Chèo Hà Nội đối với khán giả trẻ.
Sinh ra tại nơi có truyền thống Chèo
Bảng số 02 phân chia hai nhóm đối tượng liên quan đến nghệ thuật Chèo truyền thống, bao gồm nhóm "Đã từng nghe qua" và nhóm "Chưa từng nghe qua" Số lượng người biết đến và phần trăm khảo sát của từng nhóm được trình bày rõ ràng, giúp hiểu rõ hơn về mức độ nhận thức của cộng đồng đối với nghệ thuật này.
Nhà hát Chèo Hà Nội 45 44,6%
Nhà hát Chèo Quân Đội
Khác (Nhà hát lớn Hà
Bảng số 03 Mức độ phổ biến của các nhà hát Chèo trên địa bàn thành phố Hà Nội
Sau khi khảo sát tổng quan mức độ phổ biến của nghệ thuật Chèo - Nhà hát Chèo
Khán giả trẻ biết đến nghệ thuật Chèo của nhà hát Chèo Hà Nội chủ yếu qua mạng xã hội, với 41,6% lựa chọn phương án này Tiếp theo, 23,8% biết qua lời kể của thế hệ đi trước, 10,9% có cơ hội xem một vở Chèo, và 9,9% qua chương trình "Anh trai vượt ngàn chông gai" Kết quả cho thấy nhà hát Chèo Hà Nội đã thành công trong việc quảng bá nghệ thuật thông qua việc tối ưu hóa trang fanpage Facebook của mình.
Hình thức Số lượng người biết đến thông qua
Qua lời kể của ông, bà, thế hệ đi trước, gia đình có truyền thống
Có cơ hội được xem một vở Chèo
Anh trai vượt ngàn chông gai
Bảng số 04 Kết quả của công tác quảng bá nghệ thuật Chèo của nhà hát Chèo Hà Nội
Nghệ thuật Chèo đã đạt được một mức độ phổ biến nhất định nhờ vào các hoạt động quảng bá từ nhà hát Chèo Hà Nội Tuy nhiên, khảo sát cho thấy gần một nửa giới trẻ hiện nay tỏ ra "ít hứng thú, không quan tâm" đến loại hình nghệ thuật truyền thống này Điều này cho thấy rằng khán giả trẻ chủ yếu biết đến Chèo qua các bài viết trên mạng xã hội, sự kiện văn hóa, hoặc từ các thế hệ trước, nhưng chưa thực sự dành thời gian để tìm hiểu và yêu thích bộ môn nghệ thuật này.
Nghệ thuật Chèo hiện nay vẫn còn xa lạ đối với một bộ phận giới trẻ, do các hoạt động truyền thông chưa đủ mạnh để tiếp cận và thu hút nhiều khán giả trẻ hơn.
Nhóm nghiên cứu nhận thấy rằng việc đề xuất các giải pháp mới để phát triển và quảng bá nghệ thuật Chèo là cần thiết.
Đánh giá chung
Nghệ thuật Chèo đã có sự lan tỏa rõ rệt so với các loại hình nghệ thuật truyền thống khác, nhờ vào sự đầu tư công phu và đam mê mãnh liệt của nhà hát Chèo Hà Nội Với hơn 60 năm kinh nghiệm, nhà hát không ngừng phục dựng và đổi mới các phương thức quảng bá nghệ thuật Chèo, nhằm thu hút không chỉ khán giả yêu thích bộ môn này mà còn cả tệp khán giả trẻ.
Trong những năm qua, Nhà hát Chèo Hà Nội đã nỗ lực không ngừng để sáng tác và dựng các vở Chèo mới, hiện đại và gần gũi với giới trẻ Việc thành lập fanpage Facebook đã giúp nhà hát quảng bá hiệu quả hơn, bắt kịp xu thế truyền thông hiện đại Một điểm nổi bật trong công tác quảng bá là các đề án “trẻ hóa” sân khấu Chèo, cho thấy sự quyết tâm của nhà hát trong việc bảo tồn và phát huy nghệ thuật Chèo Việc tiếp cận khán giả trẻ, những người lớn lên trong thời đại công nghệ số, là một quyết định đúng đắn nhằm giữ gìn giá trị truyền thống.
Nhà hát Chèo Hà Nội đã cải tiến các phương thức quảng bá và sở hữu fanpage riêng để cập nhật thông tin hoạt động và buổi biểu diễn Tuy nhiên, nhà hát vẫn chưa có kế hoạch truyền thông cụ thể, chỉ đơn thuần truyền tải thông tin qua fanpage và hình thức bán vé chưa chuyên nghiệp Hiện tại, nhà hát chưa xây dựng hệ thống website để khán giả dễ dàng đặt vé, điều này gây bất lợi cho công tác truyền thông Trong khi đó, nhà hát Chèo Việt Nam đã ra mắt website đột phá vào ngày 19/04/2024, dẫn đầu trong việc quảng bá nghệ thuật truyền thống dân tộc.
Mặc dù đã có những giải pháp hữu ích để quảng bá nghệ thuật Chèo tới khán giả trẻ, nhưng hiệu quả lan tỏa của các phương thức quảng bá vẫn chưa cao và thiếu sức hút ổn định Nhà hát Chèo Hà Nội cần đầu tư nhiều hơn vào việc "chuyên nghiệp hóa" các dịch vụ như mua/bán vé qua website, xây dựng các chiến dịch truyền thông cụ thể, tổ chức hoạt động ngoại khóa, và lan tỏa tình yêu Chèo tới giới trẻ để thu hút khán giả hiệu quả hơn.
Việc thiếu các phương thức truyền thông cụ thể đã ảnh hưởng đến khả năng quảng bá nghệ thuật Chèo của nhà hát Chèo Hà Nội Mặc dù đã có những bước tiến, nhưng nghệ thuật này vẫn chưa tạo được ấn tượng mạnh mẽ trong lòng khán giả, đặc biệt là với tệp khán giả trẻ khó tính, đòi hỏi các chiến lược truyền thông linh hoạt hơn.
Chương 2 đã phân tích thực trạng quảng bá nghệ thuật Chèo tới khán giả trẻ dựa trên quan điểm của Đảng và nhà nước về bảo tồn văn hóa truyền thống, cùng với khảo sát trực tuyến Bài viết chỉ ra những điểm tích cực và hạn chế trong công tác quảng bá nghệ thuật Chèo của nhà hát Chèo Hà Nội Đồng thời, sự đầu tư của nhà hát Chèo Hà Nội trong các hoạt động biểu diễn nghệ thuật cũng được thể hiện rõ ràng.
Nhà hát Chèo Hà Nội đã nỗ lực quảng bá nghệ thuật Chèo tới khán giả trẻ thông qua các hoạt động quảng bá hiệu quả và xây dựng kênh truyền thông mạng xã hội Nguồn lực và phương tiện quảng bá đã được sử dụng một cách tối ưu, dẫn đến sự gia tăng tương tác trên trang Facebook “Nhà hát Chèo Hà Nội” và thu hút nhiều tệp khán giả, đặc biệt là khán giả trẻ Những kết quả này là cơ sở để đề xuất các giải pháp hữu ích trong công tác quảng bá nghệ thuật Chèo trong chương 3.
