Luận văn khảo sát Đặc trưng kỹ thuật của một số chỉ may công nghiệp sử dụng cho một số loại vải thông dụng và vải kỹ thuật có cấu trúc và chất liệu khác nhau

làm ảnh hưởng đến độ bền và tuổi thọ cũng như vẻ ngoại quan của chỉ và do đó ảnh hưởng đến đường may, Vậy, để đảm bảo chất lượng đường may chỉ cần đáp ứng tốt các yêu câu về độ bền đứt

LỜI CAM ĐOAN

Tác giả xin cam đoan toàn bộ nội dung được trình bảy trong luận văn nảy déu

do tác giả thực hiện dưới sự hướng dẫn của GS.TS Trân Nhật Chương cùng với sự Khảo sát thực nghiệm tại doanh nghiệp may ở TP.HCM, không có sự sao chép tử

các luận văn khác Tác giả xin hoàn toàn chịu tránh nhiệm trước pháp luật về nội

dung được trình bảy trong luận văn

Người thực hiện

Nguyễn Đình Trụ

LỜI CẢM ƠN

Trong thời gian thực hiện đề tài, tác giả đã nhận được sự hướng dẫn, giúp đỡ

nhiệt tình từ các Quý thây cô, bạn bẻ, đông nghiệp và gia đình Trước hết, tác giả xin bảy tỏ sự biết ơn sâu sắc đổi với GS.TS Tran Nhật Chương, người đành nhiều thời gian hưởng dẫn tác giả trong suốt quá trình thực hiện luận văn nảy

Tác giả chân thành cảm ơn các thấy cô khoa Công nghệ Dệt May & Thời Trang,

thuộc Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội đã cung cắp kiến thức và tạo điều kiện để

tác giả thực hiện tốt đề tải Đồng cám ơn doanh nghiệp đệt đã tạo điều kiện tốt nhất

để tác giả khảo sát và tìm hiều tại Quý doanh nghiệp trong suốt thời gian thực hiện

để tài

Cuỗi cùng, tác giả xin gửi lời cảm ơn đến gia đình, co quan công tác, đồng, nghiệp, bạn bè đã động viên vẻ vật chất và tỉnh thần cho tác giả trong thời gian học

vả làm luận văn nảy

Xin tran trong cam on!

Người thực hiện

Nguyễn Đinh Trụ

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIÉT TAT

ASTM American Society for Testing and Materials - T6 chite tigu chuan kiem

dinh Hoa Ky

EU Europeen Union- Cộng đồng các nước Châu Âu

IsO International Organization for Standardization) - Té chite Tiéu chuan

Quốc tế

TCVN _ Tiêu chuẩn Việt Nam

WTO Word Trade Organization — T6 chute thuong mai thé gidi

Dệt-DANH MỤC BẰNG BIÊU, HÌNH V

1 Bảng biểu

Bảng 1-1: Độ bên mải mỏn của chỉ may

Bảng 1-2: Một số tính chất cơ lý tiêu biểu của chỉ may

Bảng 3.1: Kết quả thực nghiệm chủ số sợi — Chi Polyester

Bang 3.2: Kết quả thực nghiệm độ săn sợi — Chỉ Polyester

Bảng 3.3: Kết quả thực nghiệm độ bên đứt sợi đơn - Chỉ Polyester

Bang 3.4: Kết quả thực nghiệm độ co sợi qua nước sôi — Chỉ Polyester

Bảng 3.5: Kết quả thực nghiệm độ bên máu giặt ở 40°C — Chi Polyester

Bang 3.6: Kết quả thực nghiệm chỉ số sợi - Chỉ Cotton

Bảng 3.7: Kết quả thực nghiệm độ săn sợi — Chi Cotton

Bang 3.8: Kết quả thực nghiệm độ bên đứt sợi đơn — Chi Cotton

Bang 3.9: Kết quả thực nghiệm đồ co sợi qua nước sôi Chỉ Cotton

Bảng 3.10:

ét quả thực nghiệm độ bẻn màu giặt ở 40°C — Chi Cotton

Bang 3.11: Kết quả thực nghiệm chỉ số sợi — Chỉ lõi Polyester

Bảng 3.12: Kết quả thực nghiệm độ săn sợi — Chỉ lõi Polyester

Bảng 3.13:

ét quả thực nghiệm độ bên đứt sợi đơn — Chỉ lõi Polyester

Bảng 3.14: Kết quả thực nghiệm độ co sợi qua nước sôi Chỉ lõi Polyester

Bang 3.15: Kết quả thực nghiệm độ bên máu giặt ở 40°C — Chỉ lõi Polyester

2 Hình vẽ

Hình 3.]: Biểu đồ cột chỉ số sợi (Ne) — chi polyester

Hình 3.2: Biểu đồ cột chỉ số sợi CV (%)- chỉ polyester

Hình 3.3: Biểu đỏ cột độ săn / hướng xoắn (T/m) — chỉ polyester

Hình 3.4: Biểu đồ cột độ săn sợi CV (%) — chi polyester

Hinh 3.5: Biểu đồ cột độ bên đứt sợi đơn (cN) — chỉ polyester

Hình 36: Biểu đồ cột CV độ bên (%) — chỉ polyester

Hình 3.7: Biểu đồ cột độ giấn đứt (%) - chỉ polyester

Hình 38: _ Biểu đỏ cột độ bên đứt tương đổi (cN/tex) — chi polyester

Hình 3.9: Biểu đồ cột độ co sợi qua nước sôi (%) — chỉ polyester

=== =====—— ——_ == —====—- ——- ——- —=——

Hình 3.10: Biểu đồ cột độ bên màu giặt ở 40°C — chỉ polyester

Hinh 3.11: Biểu đồ cột chỉ số sợi (Ne) — chỉ cotton

Hình 3.12: Biểu đồ cột chỉ số sợi CV (%)- chỉ cotton

Hình 3.13: - Biểu đồ cột đô săn / hưởng xoắn (T/m) — chỉ cotton

Hình 3.14: Biểu đỏ cột độ săn sợi CV (%) — chi cotton r

Hình 3.15: Biểu đỏ cột độ bên đứt sợi đơn (cN) — chi cotton

Hình 3.16: Biểu đỏ cột CV độ bèn (%) — chi cotton

Hình 3.17: Biểu đồ cột độ giấn đứt (%) — chỉ cotton

Hình 3.18: Biểu đỏ cột độ bên đút tương đối (cN/tex) — chỉ cotton

Hình 3.19: - Biểu đồ cột độ co sợi qua nước sôi (%) — chỉ cotton

Hình 3.20: Biểu đỏ cột độ bên mau giặt ở 40°C — chỉ cotton

Hình 3.21: Biểu đồ cột chỉ số sợi (Ne) — chỉ lõi polyester

Hình 3.22: Biểu đồ cột chỉ số sợi CV (%)- chỉ lõi polyester

Hình 3.23: Biểu đỏ cột độ săn / hướng xoắn (T/m) — chỉ lõi polyester

Hình 3.24: Biểu đỏ cột độ săn sợi CV (%) — chỉ lõi polyester

Hình 3.25: Biểu đỏ cột độ bên đứt sợi đơn (cN) — chỉ lõi polyester

Hình 3.26: Biểu đồ cột CV độ bên (%) — chỉ lõi polyester

Hình 3.27: Biểu đồ cột độ giãn đút (%) — chỉ lõi polyester

Hình 3.28: Biểu đồ cột đỏ bên đứt tương đổi (cN/tex) — chỉ lõi polyester

Hình 3.29: Biểu đỏ cột độ co sợi qua nước sôi (%) — chỉ lõi polyester

Hình 3.30: Biểu đỏ cột độ bèn mảu giặt ở 40°C — chỉ lõi polyester

=== =====—— ——_ —= ====—- ——- ——- —=——

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU tuyen _— ¬

CHƯƠNG 1 —- KHẢO SÁT VÀ THU THẬP MỘT SÓ CHỦNG LOẠI CHỈ

MAY CÔNG NGHIỆP VOI CHAT LIEU, CAU TRUC VA UNG DUNG KHAC NHAU

1.1 Khao sat chung về chi may

1.2 Một số chủng loại chỉ may công nghiệp với chất liệu, cầu trúc và ứng

dụng khác nhau

1.2.1 Các loại xơ đệt trong sản xuất chỉ may 1

1.2.1.1 Xơ tổng hợp well

1.3.10 Độ sạch của chỉ _— thun ne 3.11 Độ co của chỉ “i 5 32

Dệt-1.4 Các loại chỉ

1.4.1 Chỉ xơ ngắn corespun (corespun) - 34

1.4.3 Chỉ cotton 14501156801888016 34 1.4.4 Chi may soi don multifilament 35 1.4.5 Philamang don (monofilament) v5

1.5 Kếtluận chương 1

CHƯƠNG 2~ TÌM HIỂU CÔNG NGHỆ SAN XUAT CHi MAY

2.1 Các phương pháp sản xuất chỉ may

2.1.1 Việc sản xuất chỉ corespun và chỉ xơ ngắn - 2.38

2.1.2 Sản xuất các loại chỉ may tổng hợp ss 46)

2.2 Tính chất vật lý của chỉ

CHUONG 3 - THUC NGHIEM KHOA HOC TREN MỘT SỞ LOẠI CHỈ

MAY VA BAN LUAN

3.1 Phương pháp nghiên cứu

3.1.2 Phương pháp thực nghiệm SIM dã 53

3.2 Kết quả thực nghiệm

3.2.1 Chỉ Polyester 0 000001eeree 53

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ ĐÍNH

Do sản phẩm may sử dụng cho nhiều mục đích khác nhau nên hình thức

liên kết các chỉ tiết của sản phẩm ngày càng đa dạng như liên kết bằng chỉ, bằng keo, bằng cách dán, hàn Tuy nhiên, biện pháp liên kết truyền thống bằng chỉ

may vẫn là hình thức phổ biến nhất, không thể thay thế vì phạm vi sử dung rộng

rãi, có thể thực hiện cho cả những đường may phức tạp mà các biện pháp liên

kết khác không thực hiện được

Trong may mặc, yêu cầu về chất lượng đường may hết sức nghiêm ngặt và

là một trong những yêu cầu hàng đâu đối với chất lượng sản phẩm như độ êm phẳng, không nhãn vặn; độ bền chắc và tuổi thọ; vẻ ngoại quan mà chỉ là yếu

tố phải tính đến đầu tiên vì ảnh hưởng rất lớn đến đường may cả về năng suất

lẫn chất lượng Trong quá trình may và sử dụng chỉ chịu tác động cửa rất nhiều

yếu tố như các biến dạng kéo, uốn, xoắn, ma sát, nhiệt, ánh sáng mặt trời, các

hoá chất giặt tẩy, vi khuẩn và vi sinh vật làm ảnh hưởng đến độ bền và tuổi thọ

cũng như vẻ ngoại quan của chỉ và do đó ảnh hưởng đến đường may, Vậy, để đảm bảo chất lượng đường may chỉ cần đáp ứng tốt các yêu câu về độ bền đứt

và độ giãn đàn hồi; độ co sau may và trong quá trình sử dụng, giặt giũ; độ bên mài mòn; bễn nhiệt, bển hoá chất, độ đều, độ bóng và chất bôi trơn Muốn vậy,

chỉ may phải được sản xuất từ loại xơ nguyên liệu chất lượng tốt, phù hợp với

yêu cầu may tốc độ cao; có độ săn sao cho chỉ vừa có độ bên tối ưu mà vẫn đảm

bảo cân bằng xoắn và dù là sợi đơn, sợi xe 1 lần hay 2 lần thì hướng xoắn ở lần

se cuối cùng phải là hướng xoắn Z Nếu không thực hiện tốt điều này có thể làm đường may nhăn, giảm bền hoặc thời gian sử dụng giẩm; có thể gây hiện tượng

đứt chỉ, sùi chỉ, bổ mũi trong quá trình may

Vì những lý do trên, việc lựa chọn chỉ và chất lượng chỉ như thế nào cho phù hợp với nguyên liệu, thiết bị và tốc độ may mà vẫn an toàn đối với đường

may trong sản xuất hàng may mặc hiện là vấn đề đang được các doanh nghiệp

may quan tâm, Để góp phần giải quyết những yêu cầu trên đối với chỉ may luận

văn cỏ để tài “Ñhão sát đặc trưng kỹ thuật của một số chỉ may công nghiệp sử dung cho một số loại vải thông dung va vai kỹ thuật có câu trúc và chất liệu khác nhau” Đôi tượng nghiên cửu của đề tải là một số loại chỉ hiện đang sử dụng trong, sản xuất hàng may mặc vả vải kỹ thuật

Phạm vi nghiên cửu: Đánh giả đặc trưng kỹ thuật của chỉ theo phương pháp thử tiêu chuẩn ASTM.D204-02

Phương pháp nghiên cứu:

*Nghiên cứu lý thuyết vẻ chỉ may công nghiệp

*Khảo sát thực tế và thu thập một số chủng loại chỉ may công nghiệp

*Tiến hành thử nghiệm đặc trưng của chỉ may công nghiệp trong môi trường

chuẩn, trên các thiết bị thí nghiệm hiện đại, theo các phương pháp thử tiêu chuẩn

quốc tế

CHƯƠNG 1

KHẢO SÁT VÀ THU THẬP MOT SO CHUNG LOAI CHỈ

MAY CÔNG NGHIỆP VỚI CHÁT LIỆU, CÁU TRÚC

VÀ ỨNG DỤNG KHÁC NHAU

1.1 Khảo sát chung về chỉ may:

Cho đến giữa những năm 1950, chỉ may chủ yêu được sản xuât từ xơ tự nhiên như bông, lanh và to tim Chi may bông chiếm phần lớn trong ngành may mặc,

trong thời trang cao cáp, chỉ lanh được ding lam chi dinh khuy ao va ding trong

đường may cần độ bên cao

Ngay đến cuối những năm 1960, chỉ bông được làm bông vẫn còn là loại chỉ

được sử dụng chủ yếu trong ngành may mặc thẻ giới Củng với sự ra đời của nhiều

loại nguyên liệu xơ tổng hợp mới, những ứng dụng ngảy cảng tăng của nguyên liệu

dệt vào các lĩnh vực khác nhau và yêu cầu ngảy cảng cao vẻ năng suất và hiệu suất của ngành may mà nhiều chúng loại chỉ may từ các nguyên liệu xơ khác nhau ra

đời

Khoảng 70 — 80% chỉ may được sản xuất ra được ngành may mặc tiêu thụ

Chỉ may được sử dụng rộng rãi trong

~_ Ngành may

~_ Các ứng dụng ngoài trời

- _ Các ứng dụng ở nhiệt độ cao

~_ Vật liệu đệt địa kĩ thuật

Nhiều loại xơ và filament đã được tìm thấy trong quá trình sử dụng hàng ngày của người tiêu dủng, trong các loại vải kỹ nghệ và trong các loại nguyên liệu khác

Các loại sợi này xuất phát từ nhiều nguồn gốc khác nhau vả có thẻ được phân loại 1 cách tông quát như sau:

Tổng hợp polyamid, polyester, polyacrylic, vinylic elastromeric, fluoro

carbon, polyethylen, polypropylen, aramid

Chỉ một số ít trong các loại này có thê thích hợp cho việc sản xuất chỉ may

ø Thiên nhiên

Đông vật lông cừu, tơ tằm, tóc

Thảo mộc bông, lanh, đay, gai dâu, gai, bông gạo, sisal, xơ dừa

Khoảng vật bazan

© Tai lạo từ các nguôn thiên nhiên

Celluose rayon, acetate, lyocell

Protein

Alginat

Cao su

Hàng loạt chỉ may tổng hợp được sản xuất từ xơ hay từ philamang của

polyester hay nylon hoặc là từ kết hợp của những philamang tổng hợp đỏ với

cotton, rayon, hay xo polyester

Xơ cotton chứa các mạch đai phân tử cenluloza đã được định hướng một

cách tự nhiện song song với chiêu đài của xơ Đôi với sợi tổng hợp ñlament, mạch

đại phân tử được tổng hợp và sau đó bằng phương pháp cơ học chúng được định hướng và sắp thẳng hàng với trục của philamang Cũng cỏ một vài loại sản phẩm

chuyên dùng được sản xuất từ nomex và kevlar (polyamid thơm), philamang rayon

và phiamang kim loại

1.2 Một số chủng loại chỉ may công nghiệp với chất liệu, cấu trúc và ứng dung

khác nhau:

1221 Các loại xơ dệttrong sân xuất chỉ may:

1.211 Xơlông hợp:

Các máy may cao tốc hiện đại tác dụng một ứng suất cao lên chỉ may đỏi hỏi có

độ bên cao đề có quả trình may tốt Xo tổng hợp do có độ bẻn cao trở nên thông

dụng Tuy nhiên bản chất nhiệt đẻo của xơ tổng hợp làm cho chúng nhạy cảm với

nhiệt sinh ra trong quá trình may hoặc trong các quá trình gia công hoặc sử dụng

—

tiếp theo làm thay đổi các tính chất của chỉ Do đó xử lý ồn định vả kéo giãn tại nhiệt độ thích hợp trong khi sản xuất chỉ là điều quan trọng Để cải thiện tỉnh chất trơn và khả năng làm mát của chỉ cản có chất bôi trơn đặc biệt

Chỉ may tổng hợp chủ yêu được sản xuất từ polyester và polyamid và một lượng nho xo aramid Chi may tổng hợp không bị ảnh hưởng bởi nắm hoặc vi khuẩn Các

loại chỉ nảy cũng có dé bén cao va kha ning chiu mai mon cao Ca polyester va

polyamid bên với tác dụng của các loại hóa chất nhưng cả hai đều bị ảnh hưởng khi

tiếp xúc lâu với ảnh sáng mặt trời

a Chỉ từ xơ polvesier cắt ngắn:

Chỉ may sản xuất từ xơ polyester cắt ngắn chiếm tỷ trọng chỉnh trong ngành sản xuất chỉ may cũng như trong ngành may mặc Được sản xuất từ xơ cắt ngắn, loại chỉ này có nhiều kiểu câu trúc và cỡ sỏ phủ hợp với hậu hết các ứng dụng Đô giãn đải và độ co khi giặt của chỉ có thể được không ché trong quá trình sản xuất Chỉ

kéo từ xơ cắt ngắn có xơ nhô ra trên bề mặt nên tạo cảm giác mềm và cỏ đặc tỉnh Đôi trơn tốt

Nhược điểm của nó lá điểm nóng chảy xấp xỉ 230 — 250°C Chi nay được sử dung trong hang may mặc tử loại mỏng hang quân ảo lót phụ nữ đến loại dảy như

hàng jean, nhưng không may tốt trên hàng denm dày hoặc quá trình may chịu tải

nặng như chỉ lõi

b Chi din:

Chỉ dún được sản xuất bằng cách thay đổi ngoại quan và các đặc tỉnh bẻ mặt của sợi philamang polyester hoặc polyamid Có thẻ sử dụng một trong vải phương pháp

sau để tạo đún cho sợi: xoắn giả, khí xoáy hoặc hộp nhỏi,

Tuy thuộc vảo ứng dụng của chỉ mả mức độ tạo dún có thể thay đổi Sợi dún sau

đỏ được se một sợi đơn hoặc se sợi chập bằng quá trình se thông thường, Chỉ dún

có cảm giác sở tay mềm mại Chỉ polyester đún thường được sản xuất từ sợi

polyester philamang thông thường hoặc có độ bên trung bình

Chỉ dún là loại kinh tế nhất hiện nay và sử dụng loại chỉ nảy là một trong vải

phương pháp đẻ giảm chỉ phí chỉ may Chỉ có thẻ sử dụng để may hâu hết các loại

—

quần áo trừ lam chỉ trên của mũi hay may thắt nút (lockstitch), được tra thích khi

dùng trong mũi móc xích

Chỉ nảy cũng phủ hợp cho các máy vắt số và máy may bao mép (coverstich) vả

được sử dụng rộng rãi trong hàng dét kim va quan ao the thao (sportnear) do độ giãn

cao và chỉ phí tháp Chủng cũng được sử dụng nhiêu trong vắt sở quân ảo từ vải dệt

thoi

e Chỉ từ sợi khí xoáy:

Day là thể hệ chỉ mới nhất sử dụng công nghệ khi xoáy tiên tiến đề biến sợi

philamang polyester thanh chỉ may da muc dich Dua soi polyester philamang di

qua một vủng khí nén xoáy có áp suất cao Soi được mở ra, các vong nhỏ được tạo trên bể mặt sợi và sau đỏ sợi được làm chặt lại Các vòng nhỏ được cố định bên trong và trên bê mặt của sợi bằng cách tác dụng nhiệt khi có sức căng Sau đó sợi được se lại, được nhuộm và được quan óng côn củng với bôi trơn

Tỉnh chất masat của chỉ gióng như chỉ làm từ xơ cắt ngắn do có các vòng nhỏ có

hiệu ứng như đầu xơ nhô ra trên sợi kéo từ xơ cắt ngắn Chỉ từ sợi khi xoáy rẻ hơn

chỉ lõi nhưng may không tốt khi dùng làm chỉ may hàng may mặc

d Chỉ từ sợi philamang liên tục:

Loại chỉ này được sản xuất ra bằng cách se một lần hoặc se hai lần (gọi là chỉ se

hoặc chỉ cord) các sợi polyester hoặc polyamid đài liên tục Do mặt cắt ngang tròn

và bê mặt trơn nhẫn mả chỉ từ sợi philamang liên tục cỏ độ bỏng cao hơn chỉ bông,

Khi yêu cầu chỉ mềm thì các sợi philamang được se lại, định hình, nhuộm và bồi trơn Khi yêu câu quả trình may tôi ưu và khả năng chịu mài mòn cao, thì các chỉ se

được xử lý bằng chất eopolymer tổng hợp, chất này làm dính các philamang lại với

nhau Chỉ polyester philamang liên tục trilobal có độ bỏng rất cao nên được sử dụng, làm chỉ thêu

Polyester là loại xơ tốt nhất cho hâu hết các ứng dụng của chỉ may, có giá thành thấp, đô bên cao, bên với các hóa chất, đặc tính giãn và độ bèn mau tốt Polyamid

cỏ độ bên cao nhưng đặc tỉnh giãn lại không tốt

—

Đô dan hồi cao lảm cho chỉ polyamid giãn trong khi may và hỏi phục lại sau đỏ Loại chỉ này thích hợp cho các sản phẩm cần đường may cỏ độ ben mai mén cao

nhưng là giày đép, túi xách và hàng nội thất ôtô

e Chỉ monophilamang:

Loại chỉ rất mảnh được sản xuất từ một sợi philamang polyester hoặc polyamid,

được se lại và sau đỏ được xử lý bằng chất hoàn tất kết dinh nhẹ - chỉ đủ để làm

chặt các sợi philamang lại với nhau má không làm cứng chỉ Loại chỉ nảy có độ săn

rất thấp Do cách thức sản xuất chỉ mả chủng cóđạng phẳng vả giống như một dãi

băng, có đỏ bên mải mỏn cao Chỉ Monocord đặc biệt bên nên chúng được sử dụng, trong sản xuất hang nội thất, giày và các ứng dụng chịu tải nặng khác

Chỉ Monophilamang thưởng được sản xuất từ một philamang polyamid liên tục

giỏng như dây cước câu cá Chỉ monophilamang hay được dùng do chỉ trong suốt

va dé hỏa với nhiều màu Do chỉ này có xu hướng cửng hơn các loại chỉ philamang

khác nên không khuyên dùng cho các đường may sát với đa người Và cũng do là

philamang đơn nên chỉ có thẻ tuột mũi đề đảng nẻu không được lại mũi cân thận trong đường may:

Loại chỉ nảy được sử dụng để chần chăn và hàng trải giường và đề khâu mũi lần

trong hang rém che va quan ao

⁄ Chỉ lõi:

Để đạt được tỷ số độ bền đồ mảnh tôi ưu của chỉ philamang liên tục cũng như

quá trình may vả đặc tính bề mặt của chỉ kéo từ xơ cắt ngắn, sản xuất chỉ lõi ở hai

dạng chính: Chỉ lõi polyester bọc bông và chỉ lõi polyester bọc xơ polyester cắt

ngắn hay còn gọi là chỉ poly

Chỉ lõi được sản xuất bằng cách bọc một sợi polyester philamang liên tục (khoảng 78%) hoặc bằng xơ bông hoặc bằng polyester (khoảng 22%) Việc bọc sợi

được thực hiện trong giai đoạn kéo sợi con, sau đó sợi composite nảy được chập

hai, chập ba hoặc bồn lại với nhau và se săn đề tạo thành chỉ (không nên nham loại

chi nay với chỉ sản xuất từ việc trộn xơ),

—

Chỉ lõi cỏ đầu xơ nhô trên bê mặt tạo nên đặc tỉnh bôi trơn tốt vả lõi philamang, liên tục tạo nên bộ bên đứt và độ bên sử dụng cao

Chỉ lõi bọc bằng xơ bông kết hợp dé bên cao của polyester va ban chất chịu

nhiệt tốt của bông Chỉ lõi cũng có độ giãn thích hợp va đô co thấp Lớp bọc xơ

bông làm chỉ không bị tổn thương khi tiếp xúc với kim bị nóng lên do masat với

vải Mục địch chính của lớp bọc xơ bỏng lả tránh ngắm am qua các lô kim trên

đường may do xơ bông trương nở lên Khi lõi phiamang được bọc bằng xơ

polyester cắt ngắn, chỉ lõi cỏ độ bèn hỏa chất và đồ bên mảu tuyệt vời

Những phát triển mới về chất bôi trơn cho chỉ cho phép chỉ đạt được khả năng chu nhiệt tốt hơn trước kia Chỉ lõi polyester philamang bọc bằng xơ polyester

thường gọi là chỉ lõi poly rất nỗi tiếng về độ bên cao, tạo nên quá trình may tốt

Nói chung chỉ lõi tạo ra khả năng may bằng chỉ mảnh hơn mà vân đạt được do

chỉ may cảng mảnh thi cảng ít có xu hướng làm nhãn đường may và sử dụng chỉ

mảnh hơn sẽ giảm hỏng kim Chỉ lõi được sứ dụng để may mọi hàng tử ảo sơ mi

mỏng cho đến bộ quân áo liên dày

1.2.1.2 Xơ thiên nhiên

Đổi với xơ thiên nhiên, chỉ may làm bằng tơ tằm và lanh có những công dụng đặc biệt

a, To tam:

Chỉ may có thể được se từ những filamang liên tục Những loại chỉ may như thể

có cường lực vả độ giãn tương đổi cao, vẽ bên ngoài bóng sử dụng tốt cho máy may cũng như may tay Giá thành của chỉ may làm bằng tơ tằm giới hạn việc sử dụng

của nó vào những quần áo sang trọng, quản áo đặt may và hảng thêu đặc biệt

To tim cỏ độ bên và độ giãn dài cao cùng với ngoại quan bóng nhưng do giá cao nên việc sử dụng bị hạn chế Tuy nhiên một lượng nhỏ chỉ tơ tằm được sử dụng,

trong hàng thời trang cao cấp

Việc sản xuất chỉ may từ tơ tằm bi hạn chế do độ đản hỏi và độ bên ướt thấp,

nhưng cỏ độ bóng cao nên được sử dụng làm chỉ thêu Chỉ rayon hâu hết được sản xuất dưới dạng sợi philamang do ở dạng nảy chỉ bóng hơn loại kẻo từ xơ cắt ngắn

b Lanh:

Chỉ se từ lanh chắc hơn và cứng hơn bông và được sử dụng đề may giảy, dép,

da, lêu, vải bạt cũng như đề đính nút Hiện nay phản lớn được thay thể bởi các chỉ

may hiện đại, tông hợp

¢ Cotton (béng):

Nói chung, chỉ cotton cỏ khả năng may tốt nhưng độ bên đứt và độ bẻn mai mon

kém hơn chỉ làm từ xơ tổng hợp Các nhược điểm khác của chỉ may cotton là nhạy: với tác dụng của axit, nằm mốc vả tân công của vi khuẩn Ngoài ra chỉ may cotton

có độ giãn tương đổi thấp Tuy nhiên chỉ may cotton lại có khả năng chịu nhiệt tốt Chỉ may bông được làm bóng có chất lượng cao đắt tiên, loại rẻ hơn lại có độ bên

màu không tốt do khó đạt được độ bên màu tốt khi giá thấp

Chỉ may cotton có thẻ chia làm 3 loại: mềm, lảm bỏng vả bọc láng Chỉ may lam

bằng nguyên liệu cotton được sản xuất từ những xơ có chiều đải tốt nhất thể giới, từ

những xơ đã được lựa chọn kỹ vẻ cáp bông, về cường lực, độ đài, độ mịn và độ

chin

- Chi cotton mem (soft thread)

Chỉ may loại này không cỏ xử li gi đặc biệt ngoại trừ được lâm trắng hoặc nhuộm màu va áp dung bỏi trơn chồng ma sát thấp Chúng được sản xuât từ bông, chất lượng cao, được chải kĩ, nhuộm và hoàn tất, sau đó được se lại và được quân

thánh cuộn, chỉ có một chút chất bôi trơn Chỉ may cotton mềm có độ co ướt cao sẽ

gây nhăn đường may sau khi giặt quần ao Xo khong được xử lý cỏ dảng vẻ bên

ngoài giéng như một băng dẹp và thường xuyên bị xoắn

Dưới kính hiển vi mặt cắt ngang trông giỏng như những ông rồng bị gãy vụn những xơ nảy có đường kinh tiêu biêu khoảng 20 mieromet và chiêu đải bình quân

khoảng 38mm

- Cotton boc lang (glace cotton):

Chúng được dùng cho các mục đích đặc biệt đòi hỏi độ trơn nhăn rất cao Chúng,

được sản xuất từ chỉ mềm nhuộm đã được gia có và bảo về bằng cach bọc một lớp

đặc biệt trên bẻ mặt

—

Chỉ nảy được ngâm tầm bằng tình bột vả sáp, sau đỏ được làm bóng bằng bản chải để tạo ra bé mặt bỏng láng Chỉ như vậy được sử dụng trong hàng vải dày làm

đệm và đính khuy Chỉ còn được dùng để khâu lược mép Khi được sản xuất ra có

đô mảnh thấp, chỉ may cứng được sử dụng lam chỉ lót thủa khuyết và dùng trong

hàng giày đép và hàng da

- Cotton lam bỏng (mereerised cotton):

Chỉ cotton được làm bóng được xử lý khi có kéo căng trong dung dịch xút, dung

dich nay lam xo béng trương nở và mặt cắt ngang của xơ trở nên tron Ket qua la

chỉ có độ bóng tăng và độ bên cao Việc làm bỏng làm tăng độ bỏng và làm tăng

chút it độ bên của xơ, ái lực đối với thuốc nhuộm cũng được tăng,

Chỉ làm bóng được sử dụng trong hảng may mặc nhất là quản áo vải bông sẽ được nhuộm, thủa khuyết và lảm chỉ thêu

1.2.2 Các yêu cầu đối với chỉ may:

Kĩ thuật may công nghiệp và máy khâu công nghiệp tốc độ cao yêu câu chỉ may

có các tính chất riêng biệt Quá trình tạo mũi may tưởng chừng đơn giản song có

một số đặc điểm néi bật sau liên quan tới chỉ may:

Máy may chạy với tốc độ 6000 vòng/ phút và tạo ra 100 mũi may trong mỗi

giây là chuyện bình thường

- Trong mỗi chu ki, chỉ may đi qua lỗ kim với tốc độ 160 km/h theo hướng tiên lên phía trước, được đưa tới điểm đừng vả sau đó được tăng tốc chuyên động vẻ

phỉa sau với tốc độ 160 km/h trước khi lại được đưa tới điểm dừng

- Khoảng 90 mm chỉ được đưa xuống dưới vải và vòng quanh hộp thoi trong

khi tạo nên mỗi mũi may mặc dầu chỉ một đoạn chỉ dài 3mm là thực sự đi vào mũi

may

- Trong mũi may thắt nút với mật độ 4 mũi/ cm, mỗi đoạn chỉ đi về phía sau va

đi ra phía trước qua lỗ km hơn 30 lần trước khi nằm ở đường may

- Mũi may phải xuất hiện giống nhau trên cả hai phía của đường may chỉ dày

độ 0,5 mm

—

Do trong quá trình may, chỉ may bị ảnh hưởng rất nhiều bởi vật liệu được may,

kĩ thuật may vả việc sử dụng cuối củng của sản pham may, nên một chỉ may tốt phải được thiết kế đẻ thực hiện may tốt trên các loại vải, độ dày của vải bên cạnh các biển thê về thiết kế và điều kiện cơ khí của máy khâu

Khả năng may được xác định như là khả năng để tạo ra một đường may có độ

đút tôi thiểu trong quá trình may Các nguyên nhân do chỉ gây ra ảnh hưởng đến

quả trình may có thể liệt kê như sau:

- Các mỗi nổi và các đoạn dày trên chỉ

- Tam xo nhé trén bé mat chi

- 'Mỡ hoặc sáp đọng lại trên mỏ/ nóc, cơ cân tạo sức căng hoặc cân dân chỉ

- Hoàn tắt cho chỉ kém

- Cuộn chỉ quân tôi

- Không có lõi đỡ côn chỉ hoặc lõi không phủ hợp

- Chỉcöxu hưởng bịtổra

- Chỉ có xu hưởng bị xoắn kiến

- Chửtuộtra khỏi cuộn

- Lẫn chỉ có độ mảnh khác nhau trên cuộn

- — Đầuchitởsăn

- Có vết cắt trên cuộn chỉ

- Dinh xơ bản vào chỉ

= Xoắn kiến gần mối nói

- Có điểm kém bên trên chỉ

-_ Mỗi nổi tôi, mỗi nổi cỏ đầu chỉ dai, môi nói lỏng hoặc to

—

Quả trình may tốt phụ thuộc vào việc chọn đúng chỉ cho đúng kim tại điều kiện làm việc đúng của máy khâu theo độ dảy, cấu trúc vả việc hoàn tất vải được

may

Khả năng may tốt bao gồm:

- May không đứt tại tốc độ cao

= Tạo mũi may ồn định

- — Không nhảy mũi

- Bền tôi đa với tôn thương do kim máy khâu gay ra

Do vậy chỉ may phải thỏa mãn yêu cầu:

- D6 bén cao

- Mô đun cao

- Các tỉnh chất mô đun đồng đều

- Khả năng chịu nhiệt tốt

- Ben véi mô đun

Độ bên cao lả yêu câu cơ bản Đỉnh sức căng cao nhật xảy ra khi mũi may đang sắp hoàn thành; do vậy có yêu câu độ bên tồi thiểu cho chỉ mả dưới giá trị ay chỉ sẽ không đủ bên dé kéo chặt mũi may lại độ dày của vải và mật độ mũi may cùng với

tốc độ của máy khâu đều ảnh hưởng đền giá trị sức căng tôi đa Độ bên tương đổi

cao cho phép dùng chỉ mảnh hơn Chỉ mảnh hơn làm đường may đỡ lộ vả tránh bị cặn xoắn vải vả sau đỏ là lâm nhăn đường may, vả điều nảy đặc biệt hữu ích khi may vai méng dét chat nhu vai microfibre

Mô đun ban đầu cao là đặc biệt quan trọng đề đâm bảo chỉ biển dạng it nhất

trong chiu tai “shock” xay ra tai mét vai diém trong chu ki tao mũi may Giá trị mô đun cao liên quan chặt chế đến giá trị độ cửng cao, các điều nảy cùng với sự cân

bằng xoắn là cơ bản cho quá trình tạo vòng chỉ tốt, hiệu quả may cao va tránh nhảy

mũi Chỉ phải tương đối cửng đề tạo ra một vòng sợi rộng trong quá trình tạo mũi

may Ta có thể thấy rằng hình dang ctia vong chỉ tạo ra một khoảng không rộng cho móc quay (trong trường hợp mũi may thắt nút) hoặc của mỏ (trong trường hợp mũi

xich hoặc mũi may bao mép) giữ chặt lấy chỉ và tạo nên mũi may

—

Mô đun ban đầu tương đổi thập là một nhược điểm của chỉ tổng hợp trong giai đoạn đầu mới xuất hiện Van dé nay đã được nhà sản xuất xơ và nhà sản xuất

chỉ vượt qua bằng cách: tạo ra xơ có độ định hướng phân tử cao và bằng cách ồn định cản thận hoặc nhiệt định hình cân thận

Mức độ ôn định đạt được và các phương pháp khác nhau được sử dụng vẫn

là một phần của nghệ thuật sản xuất chỉ cho đến ngày hôm nay Các yêu cầu về ma

sát của chỉ may là lĩnh vực phức tạp nhất trong tất cả Tất cả các chỉ may đều yêu

câu hoàn tắt bồi trơn nếu muôn may được tốt Chất bôi trơn cung cấp các tỉnh chất

ma sát ôn định để mỗi mũi may được tạo nên bằng các đoạn chỉ đải bằng nhau vả

mỗi mũi may được kéo chặt như nhau

Trong mỗi chủ kỉ may, tốc đô của chỉ trên bề mặt máy may khác nhau có thể thay đổi từ vải trăm mét trên phút tới 2500 mét trên phút Yêu cầu kiểm soát được

cả ma sát động và ma sát tĩnh; ma sát không được quả cao dé gây đứt chỉ, và không

được quả thấp có thẻ không kiểm soát được chỉ

Chất bôi trơn có khả năng làm giảm tổn thương lên chỉ đến một nửa trong khi may mặt hang nang Chất bôi trơn phải nằm đều trên chỉ Nêu chất bồi tron không đều thì sẽ dẫn đến đường may cân bằng không đều củng cởi độ đứt chỉ cao Việc bôi trơn chỉ đều đặn là quan trọng nhất khi muôn kiểm soát sức căng chỉnh Các chất bôi trơn dùng cho chỉ may cotton dựa trên sáp và mỡ dễ hấp thụ lên trên bê

mặt của xơ bỏng đề tạo ra kết quả thích hợp Các loại chất bôi trơn này không thật

thích hợp cho chỉ tổng hợp

Xơ tổng hợp đưa ra một số khó khăn do không có khả năng hap thu va co xu Hướng tạo tĩnh điện Khó khăn này được vượt qua bằng cách tạo ra một hỗn hợp bôi trơn cỏ chứa các hợp chat silicon và sắp tổng hợp Ngoài ra củng thiết kế các

phương pháp đặc biệt để đưa chất bôi trơn vào chỉ đề thích hợp cho xơ tổng hợp

Khả năng chịu nhiệt tốt là một yêu câu rất quan trọng cho chỉ may Chỉ bông,

có ưu điểm về mặt nảy, có thể hoạt động ở nhiệt độ kim tới 400°C Nhiét độ của

kim trong khi may cỏ thẻ phụ thuộc rất nhiều vào bản chất của vải đang may, tốc độ

của máy may và loại kim đang dùng

—

Khi không có chỉ, nhiệt độ cao hơn; điều nảy chứng tỏ rằng nhiệt của kim

được tạo ra do ma sát giữa kim và vải đang được may, và khi có chi thi chi da lam

mát kim Chỉ kéo từ xơ cắt ngắn tốt hơn chỉ philamang về khả năng nảy, do chất bôi trơn có thẻ nằm trong những hốc nhỏ trên bề mặt của chỉ, khi tiếp xúc với bẻ mặt

kim nói chất bôi trơn bay hơi và làm mat kim Ngoài ra bẻ mặt của chỉ kéo từ xơ

cắt ngắn còn hướng dòng không khi làm mát về phía kim và đảm bảo rằng chỉ một

diện tích nhỏ của chỉ lả tiếp xúc với bẻ mặt kim tại bất kì lúc nảo

Khả năng chịu mài mỏn tốt 14 co ban cho quả trình may tốt Chất bôi trơn chất lượng cao rõ rảng lả mang lại lợi ích trong việc bảo vệ các tính chất vật lí của chỉ trong khi may, nhưng không thẻ bủ lại cho một điều rằng chỉ phải trải qua rất nhiều lần uồn trong khi tạo mũi may Việc uốn chỉ trong khi đang chịu sức căng cao

cũng là điều bình thường, tức là trong khi mũi may đang sắp hình thành Chỉ phải

đủ đàn hồi để trở về hình dạng sau khi bị văn xoắn, và sau đó phải duy trì các tỉnh

chat vat li của mình đề tạo ra quả trình sử dụng đường may tốt sau khi quả trình

may đã hoàn thảnh Nylon và polyester có khả năng chíu mải mòn tốt nhất trong tất

ca cac xo pho bien

Một đường may tốt yêu cầu một loạt các tiêu chuẩn quan trọng

~_ Độ bên và độ giãn đường may thích hợp

~_ Khả năng chịu tac dụng của hóa chat va vi khuẩn tốt

- Dé én định mảu tốt

~_ Độ co thấp trong khi giặt và là

~_ Các tính chất ma sát thích hợp

~_ Ngoại quan đường may thích hợp

a, Độ bên đường may: độ bền theo chiều ngang đường may được xác định bằng một số yêu tô như loại chỉ và độ bên của chỉ, mật độ mũi may, cỡ kim và kim loại kim, loại mũi may Không phải tất cả các đường may đều chịu tải giỏng như đường trang trí hoặc đường may vắt số Một số đường may như đường may ở tay áo chịu

tai nhe nhang, trong khi đường may sau quản phải có khả năng chịu tải nặng hiệu

—>

suất đường may chịu tải được xác định như là tỉ lệ phần trăm của độ bên của đường,

may so với độ bên của vải

Đô bên đường may Hiệu suất đường may =

Độ bên của vải Trường hợp chỉ và vải đứt củng lúc (hiệu suất đường may là 100%) được coi

là lí tưởng một số nhà công nghệ may muốn chỉ đứt trước vải để có khả năng,

sửa chữa quân áo

b Độ bẩn vòng sợi là yêu tô quan trọng hơn trong việc xác định độ bẻn của đường may được may bằng chỉ đó Độ bẻn tương tối của vòng sợi của sợi từ xơ polyester cắt ngắn cao hơn chỉ bông, mặc dâu không được tốt bằng chỉ philamang

Độ bên vỏng sợi cao lâm cho các nhà công nghệ may thêm linh hoạt khi

quyết định loại chỉ dùng cho ứng dụng nhất định Vải tổng hợp mỏng nhưng bên có

thể may bằng chỉ mảnh mả không ảnh hưởng đến đường may, vả cỏ thể may các

đường may chịu tải cao mả không cân dùng chỉ hơi to hơn

c D6 giãn của đường may: hầu hết quần áo đều yêu cầu đường may có một độ dan hồi nhỏ Quân ảo may từ vải co giãn yêu câu đường may có độ co giãn vả hỏi

phục vượt quả độ giãn và độ vặn xoắn xảy ra trong bản thân vải; nói cách khác đường may hoặc hạn chế độ giãn của quản ảo hoặc sẽ đứt tại giới hạn giãn của minh

Rõ rảng là độ giãn của chỉ đóng một phan trong độ giãn của đường may Nhung

không phải là yếu tố quyết định Cầu trúc đường may đóng vai trò quan trọng hơn

Có một số kiểu tạo mũi may dựa trên kiểu zigzag của mũi may thắt nút, củng với

kiểu mũi xich, mũi may bao mép và mũi may kết hợp đưa ra khoảng đô giãn đường may cho hau hết các ứng dung

Chỉ bông có độ giản tương đồi thấp làm cho chỉ không thích hợp cho đường may

co giãn, chỉ bông có độ giãn đứt la 6-8% so với chỉ từ polyester cắt ngắn và chỉ

philamang tông hợp có độ giãn đứt la 16-22%

—

Chi philamang dún đôi khi được sử dụng cho đường may bao mép trên quan ao

bơi và các loại quân áo khác may từ vải co giản; những loại chỉ nảy làm tăng độ giãn của đường may nhưng có quá trình may không tốt

d Khả năng chống chịu tốt sự tấn công của vì khuẩn và hóa chất: Chỉ tông hợp

có khả năng chịu sự tấn công của hóa chất và vi sinh vật như là nấm vả vĩ khuẩn tốt

hơn Chỉ bông thường chịu ảnh hưởng xấu do sự thoái biển đôi axit sinh ra tir md

hồi của người mac quan áo gây ra

e Độ ổn định màu tốt là yêu càu chung cho chỉ may Chỉ may phải duy trì độ

bén mau trong suốt thời gian sử dụng quần ảo, ngoài ra chỉ may không được dây

mâu sang vải ở cạnh đường may hoặc sang toàn bộ đường may Có thể đạt được yêu

cau này đối với chỉ polyester nhưng không đạt được với chỉ bông do quá trình nhuộm hoàn nguyên yêu cầu mức độ nghẻ nghiệp và chỉ phí cao, thường là không cân thiết

E Độ eo của chỉ trong khi giặt đôi khi là một tôn tại đối với chỉ 100% bông Có

quá nhiều sự trương nở của xơ làm nhăn đường may, đặc biệt nêu vải co ít hơn chỉ Chỉ tổng hợp ít khi bị vẫn đẻ này do độ hút âm thấp hơn rất nhiều; tuy nhiên chúng,

có độ co đư nêu sử dụng quá trình sản xuất chỉ không thích hợp Đã có polyester và

nylon có độ co thập, nói chung polyester tốt hơn nylon vẻ mặt này

Chỉ tổng hợp có thể có vẫn đẻ ve co do nhiệt trong khi là (0i), nhưng khó

khăn này cỏ thể giải quyết được bằng sử dụng định hình ở nhiệt độ cao lảm ôn định

chỉ ở nhiệt độ cao hơn nhiệt độ thường gặp trong quả trình là

g Các tính chất ma sát yêu câu trong đường may khác với các tính chất ma sắt

cân thiết trong khi may Cần giả trị ma sát tĩnh cao đẻ mũi may khóa chặt lại và

tránh hiện tương tuột mũi Chỉ kéo từ xơ cắt ngắn đặc biệt tốt về mặt này do hiệu

ứng bẻ mặt

- Chỉ philamang có ma sát tĩnh tương đổi thấp, người sử dụng được khuyên

phải lại mũi chặt đề tránh tuột mũi

“ Chỉ monophilamang là tôi nhất, đường may bang chi monophilamang thường không ổn định và có thử tự tuột mũi nêu các đầu đường may không được lại mũi

——

tốt, thường lả cả đường may bi thao ra neu chỉ bị móc lên Các tỉnh chất masat kém

và quá trình may tôi lả lí do làm chỉ monophilamang không phô biến

Ngoại quan đường may là yêu tổ chất lượng quan trọng của quần áo, yếu tổ nảy

có thể bị ảnh hưởng bởi việc chọn chỉ may Hầu hết các đường may thường là đường may trang trí đều có yêu cầu là cảng it lộ đường may càng tốt và không nhăn

Quản áo có đường may khỏ nhìn thấy được xem là hàng có chất lượng cao Điều

nảy yêu cau mảu của chỉ và của vải giống nhau va ding chỉ mảnh nhất với độ bên tôi thiểu cân thiết cho một số ửng dụng đặc biệt

1.3 Tính chất cơ lý của chỉ may:

1.3.1 Dé mani

Đô mảnh là trị số biểu thị độ mảnh của chỉ Cỏ 2 hệ thông đề biểu thị độ mảnh là hệ

thống trực tiếp và hệ thông gián tiếp

- Hệ thống trực tiếp hay còn gọi là hệ thông chiêu dài có định Trong hê thống

mày chiêu dài sợi có định côn khôi lượng thay đối Điều đó có nghĩa là lây 1000 mét chỉ xác định vả cân khối lượng đề xác định độ mảnh Khi sử dụng hệ thống nay, con

số cảng nhỏ thi chỉ cảng mảnh và ngược lại

Công thức:

Khéi lượng

Độ mảnh (theo khối lượng) =

Chiều đải

= Hệ thông gián tiếp hay còn gọi là hệ thống khỏi lượng cổ định: trong hệ

thống này, khỏi lượng cổ định còn chiều dài sợi đây thay đổi Điều đó cỏ nghĩa là ví

du lay 1g sợi xác định và đo chiêu dai đề xác định đô mảnh Khi sử dụng hệ nảy, con số cảng cao thì sợi cảng mảnh vả ngược lại

Tùy thuộc vao giá trị tham chiếu hằng số liên quan ma st dung các biểu thị quen thuộc sau đây của 2 hệ đề thể hiện độ mảnh:

Hệ thống khối lượng cô định

- Nm (chi sé mét): chiéu dai tinh bang mét trong 1 gam

Ví dụ: Nm 10 nghĩa là 1 gam sợi có chiêu dải 10m

~_ Ne (chi số anh): chiêu dải tinh bang mét trong 0.59 gam sợi

Ví dụ: Ne 10 nghĩa lả có 0,59 gam sợi có chiêu đải 10m Ne dựa trên hệ thông đo

lường Anh Ne chỉ ra cỏ bao nhiêu con sợi mỗi con có chiêu dài 840 yead (768.1

mét)

Hệ thống chiều dài cô định

- Tex: khéi lượng tính bằng gam của 1000 mét

Vi du: 10 Tex nghia là 1000 mét sợi nặng 10 gam

~ Dtex: khối lượng tỉnh bằng gam của 10000 mét sợi

Ví dụ: 10 Dtex nghĩa là 10000 mét sợi nặng 10 gam

- Denier: khéi lượng tỉnh bằng gam của 9000 mét sợi

Ví dụ: 10 đenier nghĩa là 9000 mét sợi nặng 10gam

Theo tiêu chuẩn chung trên toàn thẻ giới, độ mảnh của chỉ may được chỉ ra

bằng hệ Tex; nhưng độ mảnh cũng thường được chỉ ra bằng chi số mét Nm do số hiệu của chỉ may (ticket number) liên quan đền hệ thông này

Khi xác định độ mảnh của chỉ may ta phải chủ ý đến số sợi chập và được bỏ

sung vào độ mảnh của chỉ Ví dụ

- Trong hệ Tex, kí hiệu chỉ có độ mảnh 10 Tex x 2 nghĩa là chi may nay chap 2 sợi đơn, môi sợi đơn có độ mảnh 10 Tex

- Trong hệ chỉ số mét Nm, kí hiệu chỉ có đô mảnh 120/3 nghĩa là loại chỉ may

nảy chập từ 3 sợi đơn, mỗi sơi đơn có độ mảnh tỉnh bằng chỉ số mét là 120

Cỏ một quy tắc là độ mảnh của chỉ may được chỉ ra bằng độ mảnh của sợi đơn tham gia vào chỉ may chứ không phải là độ mảnh của chỉ thành phẩm do đó việc chỉ ra

số sợi chập là tuyệt đối cân thiết để tính độ mảnh cuối củng của chỉ may

1.32 Độ bầu đứt:

——

Độ bên của chỉ may ảnh hưởng đến khả năng may của chỉ vả lả một yêu tổ quyết định đến độ bên của đường may Chỉ may có độ bên thấp có xu hướng hay đứt trong quá trình may, ví dụ khi chỉ đang bị kéo căng rất mạnh trong quá trình tạo vòng

Phan biệt hai thông số độ bên đứt khác nhau:

132.1 Đô bên đứt:

Độ bên đứt là lực tác dụng vào vật liệu cho tới lúc vật liệu đứt hẳn hâu hết mọi chỉ may đứt khi chúng đạt đến ứng suất kéo lớn nhật Ứng suất kéo được thử bằng

phép thử kéo đứt phủ hợp với tiêu chuẩn phương pháp thử như ISO 2062 hoặc

ASTM D 204 Mặc dau trong qua trình gia công hoặc thực tế sử dụng, chỉ may

hiểm khi bị kéo căng đến đứt nhưng phép thử này vẫn là 1 trong phép thử quan

trọng nhất đôi với chỉ

Để thực hiện phép thử này chỉ may được cố định giữa 2 miệng kẹp của 1 máy

thử đô bên kéo đứt miệng kẹp kéo di chuyển với tốc độ không đổi gây nên một

biển dang ngay càng tăng lên dân đến đứt sợi độ bên đứt của chỉ được tình bằng gam lực (G) hoặc bằng xangtiniuton (cN)

Kết quả của phép thử độ bên kéo đứt có thẻ được mô tả dưới dạng những đường, cong độ bên/ độ giãn dài cung cấp cho ta các théng tin quan trong khác Phan lớn

các loại xơ sợi khác nhau có các đặc tính giãn khác nhau đổi với lực kẻo nên đường

cong độ bẻn/ độ giãn dải dùng đề so sanh các loại chỉ khác nhau

1.3.2.2 Đô bằn tương doi:

Đây chính là độ bên tương đối tại lực kéo đứt Độ bên đứt tương đối được tính

từ độ bên kéo đứt lớn nhất và độ mãnh của chỉ lúc chưa được kéo giãn tính bằng

Tex Độ bên đứt tương đối được biểu thị bằng xangtiniuton trên Tex (cN/Tex) hoặc bằng gam lực trên donie (G/den)

Độ bên tương đổi tạo nên cơ sở đồng đêu đề so sánh khi đánh giá các loại chỉ

may có độ mảnh khác nhau

So sánh sau đây về độ bên tương đối của các loại chỉ may khác nhau chỉ ra

độ bền của chỉ may từ các loại nguyên liệu và cầu trúc chỉ khác nhau

—

Chi multiphilamang kevlar 155 tới 165

1.33 Đô giãn:

Chỉ số chất lượng nảy có ảnh hưởng đền chất lượng đường may, được biẻu thị

dưới 2 thông số sau:

1.3.3.1 Tilé gidn dai:

Tỉ lê giãn dải là thay đổi vẻ chiều đài của chỉ may gây ra bởi lực kéo, so với

chiêu đài ban đâu của nó vả được tính bằng tỉ lê phản trăm Tỉ lê giãn đứt là phép đo

tỉ lệ giãn dài lớn nhất của chỉ lúc đứt thử tỉ lẻ giãn đứt được tiền hành cùng phép thử độ bên kéo đứt phủ hợp với ISO 2062

Tỉ lệ giãn toàn bộ được chỉ ra bằng đường cong lực kéo tỉ lệ giãn dài Chỉ may khác

nhau có tỉ lệ giãn dai khác nhau và có thể so sánh với nhau bằng đường cong lực

kẻo/ tỉ lệ giãn dải

Tỉ lệ giãn dài được quyết định bởi việc chọn nguyên liêu, câu trúc và phương pháp sản xuất (đặc biệt là quá trình kéo giãn và ôn định dùng cho chỉ tổng hợp) Chỉ

cotton có tỉ lệ giãn dài khoảng 5-7%., hầu hết các chỉ tông hợp cỏ tỉ lệ giãn dải 12-

30% Chỉ có chỉ para-aramit có tỉ lệ giãn dải thấp từ 3-4%

Hai loại nguyên liệu quan trọng nhất là polyester và polyamid có đặc tính giãn đài khác nhau Chỉ may polyamid multuiphilamang có tỉ lệ giãn đút xắp xï 20- 25% là do có quá trình kéo giãn Nêu không có kéo giãn thi tỉ lệ giãn đứt sẽ cao hơn

nhiều chỉ polyamid dủn có tỉ lệ giãn đứt xap xỉ 30% do câu trúc của chỉ So với polyamid, chỉ may polyester có tỉ lệ giãn dài thâp hơn, tủy thuộc vào cầu trúc của

chỉ

—

Khi so sảnh chỉ lõi bọc cottonvả chỉ lõi bọc polyester thì loại chỉ trước có độ

giãn cao hơn do chỉ lõi bọc bông không thể ôn định nhiệt được vỉ bông có thê bị tốn

thương trong quả trình nay:

1.3.3.2 Tilé giấm đài tại lực may:

Là độ giãn dai tại lực quy định cho chỉ trên của đường may sẽ được may Đọc tỉ

lệ giãn dài từ đô thị lực kéo — tỉ lệ giãn dài tại lực quy định Nếu không biết lực của

chỉ trên, cỏ thẻ lây tỉ lệ giãn dải tại 227G cho chỉ được sử dụng cho đườngmay trên

vải nhẹ từ 135 đến 270 g/m”, va tại lực 340G cho chỉ dùng đường may trên vải năng,

270 tới 520 g/m?

1.3.4 Dé dan hoi:

Độ đản hỏi khi kéo mô tả đặc tính của chỉ may giãn ra dưới tác dụng của một lực kéo và hỏi phục lại hoàn toàn hoặc một phần tới chiêu dài ban đầu sau khi bỏ

lực kéo tác dụng, Do vậy mà độ dan hỏi và tỉ lệ giãn là 2 đặc tỉnh khác hin nhau

Mô đun dan hỏi mô tả quan hệ của sự tăng lực kẻo vả sự gia tăng tỉ lệ giãn dài

tương ứng Nó là giá trị đo của chỉ may chồng lại sự thay đổi vẻ chiêu dải

Tỉ lệ giãn của chỉ may ảnh hưởng tới khả năng may của chỉ, và trong một

chứng mực nảo đỏ ảnh hưởng đến khả năng kéo giãn của đường may Trong quả

trình may, các lực kéo khác nhau ảnh hưởng đến chỉ may Khi chỉ may đang được

may vào đường may, nó chịu ứng suất chủ kì 60 lẫn tùy thuộc vào mật độ mũi may

Theo nguyên lí của hiệu ứng nảy, đẻ ra 2 yêu cầu cho tỉ lệ giãn dải của chỉ

may Một mặt, chí khâu yêu cầu có độ đản hỏi xác định để chịu được ứng suất thay đổi nhanh đặcbiệt tại tốc độ may cao Mặt khác, lại yêu cầu chỉ có độ giãn đàn hỏi

thấp đề tránh nhảy mũi Yêu câu nảy đặc biệt quan trọng đề phát triển các loại chỉ

may mảnh đề may vai min

Tỉ lệ giấn dài của chỉ cũng ảnh hưởng đến độ đàn hỏi của chỉ theo chiêu đài —

là điều quan trọng đề gia công vải đản hồi Độ đản hỏi của đường may chủ yeu

được làm thích ứng với độ đản hỏi của vải bằng cách chọn các thông số may phủ

hợp như là kiêu mũi may, mật độ mũi may, sức căng chỉ

1.3.5 Đô bằn đứt dạng vòng:

—

Dé ben kéo đứt được biểu thị dưới dạng lực kéo đứt của vòng chỉ, là lực kéo đứt một mẫu thử gồm 2 đoạn chỉ từ một nguồn được tao thanh vòng trong một cầu hình xác định Độ bên kéo đứt đạng vòng của chỉ có quan hệ trực tiếp tới độ bên đứt của mũi may và do vậy liên quan tới độ bên đứt đường may Chỉ thường yếu ở điểm tạo vòng và chỉ có những lần đứt xảy ra ở điểm đó mới Cách thử nghiệm nay cho

kết quả sát hơn đổi với độ bền lúc may hơn so với độ bên kéo đứt

Độ bên tương đổi dạng vỏng là tỉ số của độ bên đứt dạng vòng lớn nhất với

độ bên đứt lớn nhất và được tính bằng phân trăm Tủy thuộc vào cầu trúc, chỉ may

có độ bên đứt tương đổi dạng vòng trong khoảng 60 tới 759

Chỉ may từ xơ cắt ngắn luôn có độ bên vòng tương đối cao nhất, chỉ philamang có giá trị nảy thấp nhất chỉ may từ para-aramit (kevlar) là một ngoại lệ Loại chỉ này có độ bên vòng cực thấp chỉ khoảng 40% Do vậy phân lớn độ bên kéo đứt rất cao của kevlar không ảnh hưởng đến đường may

1.3.6 Dé bén dict dang mit:

Độ bên được biểu thị dưới dạng lực kéo đứt của mút, là lực kéo đứt một sợi

có cầu hinh nút quy định được thắt trong phân sợi nằm giữa các miệng kẹp của máy

thử độ bên kéo đứt sự giảm lực kéo đứt do có một nút được coi là một đại lượng đo

độ cứng giòn của chỉ

1.3.7 Mô đun ban đầu hay còn gọi là Mô đun Young:

Mô đun là một trị số biểu thị lực cản của chỉ khi bị một lực kéo tác động

thông thường chỉ sẽ thay đổi hình dang bên ngoài nhưng trong trưởng hợp nảy ta quan tâm đến độ giãn dài Mô đun chính là tang của góc tạo thành bởi tiếp tuyển

của đường cong lực kéo độ giãn dài tại lực kéo xác định vả trục lực rezo, do vậy có

thể tỉnh được mô đun tại bất kì lực kéo nào theo công thức sau:

Độ bên tương đổi (eN/Tex)

Moedun= ————————tNitex

Độ giãn dài

Đối với chỉ may quan trọng nhất là mô dun ban dau hay cỏn gọi là mô đun young Giả trị mô đun ban đầu được tỉnh bằng tang của góc tạo thành bởi tiếp tuyến

của đường cong lực kẻo - độ giãn dải tại lực kéo xác định và trục lực Giá trị mô

dun này quan trọng đối với hiện tượng bỏ mũi may va nhăn đường may Giá trị cao (nghĩa là giãn ít hơn khi kéo) dĩ nhiên là tốt hơn

1.3.8 Đô bằn mài mòn:

La sự cản của chỉ đổi với mải mon được đánh giá bằng su thay đổi ngoại

quan của chỉ may tới khi chỉ thực sự đứt Số lần chà xát để mài mon cân thiết để phá

hủy chỉ được dùng để đo độ bên mai mon

Độ bên mài mòn lả một trong những đặc tỉnh quan trọng nhất của chỉ may

khi đánh giá tính sử dụng của chỉ may trong đường may Ví dụ đối với khuyết áo,

các đường may trang trí trên gối đường chỉ trên các đôi giảy thì độ bên mải mỏn cỏ

ý nghĩa rất rõ ràng

Déng thời độ bên mai mon anh hưởng đến quá trình may của chỉ Trong quá

trình may chỉ may chịu ứng suat mai mon cao khi đi qua các chỉ tiết dẫn chỉ và cơ

cầu tạo sức căng, Để thử độ bên mai mòn của chị, cỏ thẻ dùng một số phương pháp

sau

- Mài chỉ qua lỗ kim, chỉ được kéo đi qua đi lại một lỗ kim de biết được ửng suất mai mén trong quá trình may

- Mải chỉ qua một loạt dao chỉ được kéo qua kéo lại qua một loạt đao Thí

nghiêm nảy mô phỏng ứng suat mai mon gay ra bởi một vật sắc trong quả trình sử

dụng

- Mài chỉ trong đường may tuân theo thử nghiệm độ ben mải mòn của các bẻ

mặt vật liệu dệt, thử ứng suất mài mòn của chỉ may trong đường may Phép thử này

là một trong những phép thử gần nhất với ứng suất trong thực tế sử dụng

Công ty Amamn của Đức đã phát triển một phương pháp thử đô bên mải mon

của chỉ trong đường may bằng thiết bị thử độ bền mài mòn Martindale, dựa trên tiêu chuẩn quốc tế EN 1§SO 12947-01 Trên cơ sở nhiêu thử nghiệm, công ty này đã đưa

ra thủ tục và các thông số của đường may đơn như mật độ mũi may, sức căng chỉ là

những thông số ảnh hưởng rất nhiều đến kết quả thử Đông thời cũng xác đình vật

—

liệu mãi, và loại vải để may đường may thử Kết quả thử độ bền mai mòn trên thiết

bị Martindale được đánh giá trên kinh hiển vi tại từng khoảng chu kỉ nhất định

Tủy thuộc vào nguyên liệu và câu trúc, chỉ may có thể cỏ độ bên mai mòn rat

D6 ben mai mon của chỉ may được quyết định chủ yêu bởi nguyên liêu Kết

quả thử nghiêm xác nhận rằng độ bén mai mon của polyamid ưu việt hơn của

polyester và chỉ tông hợp lại ưu việt hơn chỉ cotton Câu trúc chỉ cũng ảnh hưởng,

mạnh đến độ bên mai mỏn Điều nảy được chứng mình khi so sánh chỉ lõi vả chỉ từ

Xơ cất ngắn

Công ty Coast thử độ bên mài mòn bằng cách sử dụng máy mài mỏn tiêu

chuẩn Trong thử nghiệm nảy chỉ được mải mòn với chính nó và với kim mạ crom

được đánh thật bóng trong điều kiện sức căng tiêu chuẩn Số lần mải trước khi chỉ đứt có liên quan đến khả năng may của chỉ

1.3.9 Dé tron cita chỉ:

Chi có độ trơn tốt tạo ra quá trình may không gặp khó khăn, mũi chỉ không lỗi và chỉ không đứt trong khi may Chỉ may có khả năng may tốt khi độ ma sát

cảng không đổi và càng thập cảng tốt Chỉ số chất lượng nảy không những bi anh

hưởng bởi câu trúc chỉ mà còn bởi các tính chất bê mặt khác nhau, và bởi cả chất

bội trơn đưa vào chỉ

—

1.310_ Độ sạch cña chỉ:

Độ sạch của chỉ là số lượng các khuyết tật cỏ trong một chiều dai xác định

trước của chỉ Các khuyết tật là những lỗi như đoan chỉ có đường kính lệch ra khỏi

đường kính danh nghĩa của chỉ Độ sạch của chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến quả trình

may Độ sạch của chỉ là một chỉ số quan trọng trong đánh giá chất lượng sợi kéo từ

xơ cắt ngắn và sợi lõi do các loại chỉ nảy cỏ độ không đều vả các đoạn day gây ra

bởi nguyên liệu

Độ sạch của chỉ phụ thuộc vào độ sạch của sợi dùng làm chỉ và vào việc

kiểm soát quả trình gia công đúng đắn vả từ nhả máy kéo sợi đến khâu chỉ thành

phẩm Chi số chất lượng nảy được thử và theo dõi trong phòng thi nghiệm va trong

sẵn xuất

Tại phòng thí nghiệm sử dụng một dụng cụ gọi là elcometer đề quét chỉ bằng một đầu quét vả tỉnh những lỗi (những đoạn lệch ra khỏi đường kinh tiêu chuẩn)

Các lỗi được phân loại thành từng nhóm liên quan đến các nguyên nhân gây

ra các đoạn mỏng và đoạn dày khác nhau, các lôi có thê sinh ra từ những môi nồi tôi

trong nhả máy kẻo sợi hoặc trong máy se, hoặc tử xơ bay, bụi xơ, tạp chất, hoặc các

mỗi nói về tôi

1.3.11_ Độ co:

Độ có là sự thay đổi kích thước của chỉ do ảnh hưởng của nhiệt hoặc nhiệt

âm sự thay đổi về chiều dài luôn có giá trị âm nảy được biêu thị bằng tỉ lệ phần trăm so với chiêu dài ban đầu Chỉ số chất lượng này có tâm quan trọng đặc biệt cho chất lượng sản pham sau nay; các quá trình lảm sạch vả hoàn tất như giặt, giặt khô,

hập và là không được gây ra sự giảm chiêu dài của chỉ may và sẽ không tạo nên độ

co trong đường may

Mức độ co phụ thuộc vào chỉ may và vảo các thông số nhiệt hoặc nhiệt âm

Thông số nhiệt âm bao gồm nhiệt độ, thời gian xử lí và môi trường dùng đề xử lí

(nước, hơi nước, không khí nỏng ) và sức căng trong quá trình xử lí Các tính

chất co của chỉ may được xác định bởi câu trúc hỏa học vả sự xử li nhiệt/ hoặc xử lí

—

cơ học ban đâu Độ co của chỉ may bị ảnh hưởng bởi quả trình kéo giãn và định hình nhiệt và các thông số nhiệt âm hữu hiệu trong quả trình nhuộm

Có thê thực hiện đo độ co do nhiệt tại nhiệt độ 185°C trong thời gian 15 phút

va do độ co trong nước sôi tại 95°C trong thời giản 30 phút theo tiêu chuân DIN 53

866 TI và T2

Các tỉnh chất co đặc biết quan trọng cho chất lượng của chỉ may mảnh hơn

Loại chỉ may này thường trải qua quả trình hoàn tắt hoặc giặt trong quá trinh sản

xuat hang may mặc Củng lúc nảy vải được sử dụng trong lĩnh vực nảy lại không, thể chịu được độ co của chỉ; kết quả lả đường may bị nhăn

Bang 1-2 Một só tỉnh chất cơ lý tiêu biểu của chỉ may [ 5]

tdi polyester cotton | POSSE | Polyamid | polyester/ | polyester/

cat ngan philamang | philamang | cotton | polyester

Dé dat được tỉ lệ cường lực/ độ mịn tôi ưu của chỉ philamang, công với hiệu

năng may và các đặc tính bẻ mặt của chỉ xơ ngắn, Coats sản xuất ra chỉ xơ ngắn corespun gồm cả 2 cầu tạo chỉnh: sợi polyesterr philamang được bao phủ vả bảo vệ

bởi xơ polyester (poly/ poly) hay polyesterr philamang được bao phủ và bảo vệ bởi

xơ cotton (poly/ cotton) Sợi philamang được kết hợp lại với xơ trong công đoạn

kẻo sợi sau đỏ những sợi cỏ 2 thành phần này được se 2, 3 hoặc 4 môi lại với nhau Không nên nhằm “sợi eorespun” với sợi pha, sợi pha chỉ chứa xơ tổng hợp va

xơ thiên nhiên (không có corespun philamang) và sợi pha được pha trộn các xơ với

nhau trước khi kéo sợi sợi pha chủ yêu đùng đề dệt vải không ding dé san xuất chỉ may Chỉ may corespun poly/ polyeó chất lượng rất cao và lãnh vực áp dụng rất

rộng rãi Chỉ may corespun poly/ cotton cũng có những áp dụng tương tự, thêm vào:

đó cũng có nhiều công dụng đặc biệt khác như sử dụng trong các xưởng may đồ jean

1.42 Chỉ tổng hợp:

Chỉ polyesterr của Coats được thực hiện từ các loại xơ sản xuất theo các yêu

câu kỹ thuật từ các nhả sản xuất xơ hang đầu Các loại chỉ nảy cỏ sẵn trong một

phạm vi rộng lớn về cầu trúc và chỉ số đề đáng ứng cho hau het cae yéu cau

1.43 Chỉ Cotton:

Chỉ cotton của Coats được sản xuất từ những bông xơ dải, cao cap và đã được lựa chọn cần thân tử những thị trường tốt nhất thế giới và có khả năng sử dụng

trong các trường hợp đặc biệt như nhuôm phủ (over dye)

Chỉ được sản xuất từ 100% philamang tổng hợp (nylon hoặc polyesr) thường

được xử lí liên kết ghép với co-polymer tổng hợp bằng cách liên kết những sợi philamang riêng lẻ và sợi kết hợp với nhau đề có hiệu quả may và độ bên ma sắt tôi

—

ưu Trong trường hợp cỏ yêu cau chi mem hon thi soi philamang chỉ cân se lại, định

hình nhộm vả bôi trơn

Philamang polyester 3 thủy thích hợp chọ công nghệ thêu vì chỉ nảy có độ

bóng rất cao

1.44 Chimay soi don muttifilament

Chi rat nhuyén được sản xuất từ một sợi đơn có nhiều philamang polyester

được se với độ săn thích hợp, sau đỏ hoàn tất “bonding” (liên kết) nhẹ để vừa đủ củng cô cho từng sợi philamang nhưng không làm cứng sản phẩm cuỗi cùng

Hiện tượng “đún” được mô tả lâm thay đôi vẻ bên ngoài vả các đặc tính bẻ mặt của sợi tổng hợp philamang có được bằng nhiều cách như giả se, thổi khí và ép nẻn Tùy thuộc vào áp dụng sau củng mả cứng do nếp gấp có thẻ thay đổi loại soi nay

có thẻ là sợi đơn hoặc gồm nhiều sợi chập lại với nhau và sau đỏ se lại bình thường Soi din rat mém tay được dùng chủ yếu chỉ dưới trong các đường may có yêu cầu

mềm mại

Chỉ đún làm bằng phương pháp thỏi khi những sản phẩm nảy dùng một công, nghệ thổi khí rất phức tạp đẻ biển sợi philamang thành chỉ may Soi philamang được làm rồi và xử lí để tạo ra sợi vững chắc có những đặc tỉnh riêng do mức độ không hoàn hảo thấp

1.4.5 Philamang don (monofilament)

Là loại sợi đơn philamang được bôi trơn thích hợp monofilament duge san

xuất bằng phương pháp kéo sợi nóng chảy nhưng đầu ép phun chỉ có một lỗ, lỗ nảy lớn hơn nhiều so với các lỗ đã được sử dụng để sản xuất sợi philamang thông

thường,

1.5 Kết luân chương 1:

Chỉ may là vật liệu liên kết chủ yếu trong công nghiệp may mặc hiện nay và

có ảnh hưởng lớn đến chất lượng đường may Để đường may êm phẳng, giảm

thiểu hiện tượng nhãn vặn, sùi chỉ, bỏ mũi, đứt chỉ và giảm bên khi may thì chỉ

phải đảm bảo các yêu cầu xác định về chất lượng chỉ

—

Nguyên liệu để sản xuất chỉ may là xơ tự nhiên hoặc xơ nhân tạo như

bông, lanh, tơ tầm, polyester, polyamid, polyacrylonitryl, viscose, axetat,

polynozic nhưng chủ yếu là từ xơ bông và polyester dạng cắt ngắn hoặc dạng filament đài liên tục, trong đó chỉ may có nguồn gốc polyester ngày càng được

sử dụng phổ biến vì có nhiều ưu điểm, giá thành sản xuất thấp

Độ săn của chỉ ảnh hưởng lớn đến độ bền và độ mềm mại cũng như tính năng may của chỉ, Độ săn của chỉ càng cao thì chỉ càng bền nhưng chỉ cứng và

đễ tạo gút (xoắn kiến), càng thấp chỉ càng mềm mại nhưng giảm bền và dễ bị tở

chỉ khi may, gây hiện tượng đứt chỉ, Độ săn thích hợp đối với chỉ là độ săn tạo

cho chỉ có độ cân bằng xoắn

Hướng xoắn của củng ảnh hưởng đến tính năng may của chỉ Để tránh hiện

tượng tở chỉ khi may thì khi se, lần se sau có hướng xoắn ngược với lần se trước

đó và hướng xoắn cuối cùng của chỉ hoàn tất là hướng xoắn Z

Trong quá trình may chỉ chịu nhiều tác động của ngoại lực do đó chỉ phải

đáp ứng tốt về độ bên kéo, độ bên nhiệt và tính chất ma sát để nâng cao khẩ

CHƯƠNG 2

TÌM HIỂU CÔNG NGHỆ SẢN XUÁT CHỈ MAY

21 Các phương pháp sản xuất chỉ may:

Việc sản xuất ra chỉ may cỏ những đặc tính đồng nhất, bẻn nhất, linh hoạt cho

nhuộm và bôi trơn, ở trong phạm vi từ sợi rất mảnh đền sợi rất thô, đỏ là một công nghệ mả Coats đã đầu tư vào nhiêu nhật trong nhiều năm qua đề cái thiện độ đồng, đều vả cường lực và là giảm đi mức lỗi của sản phẩm

Phân lớn các chỉ may hiện đại được cầu tạo bởi xơ tông hợp hoặc pha trộn 2 loại

tổng hợp và cotton Chỉ corespun và những lao¡ tổng hợp khác (ví dụ: chỉ polyester, filament, filament đơn, sợi đún, sợi đún thổi khi) cho hiệu ứng may rất cao trên

những thiết bị may hiện đại

Trong quá khứ, tất cả hệ thống sản xuất chỉ may đều căn cứ trên công nghệ sử

dụng sợi bông và coi đó như là nguyên liêu chính có hiệu quả Ngày nay chỉ may cotton chỉ sản xuất đẻ áp dụng trong những trường hợp đặc biệt như nhuộm sản

phẩm may sau khi hoàn tắt (overdyeing)

2.1.1 Việc sản xuất chỉ corespun và chỉ xơ ngắn:

Tắt cả sự sản xuất chỉ corespun và chỉ xơ ngắn bắt đầu ở công đoạn kéo sợi của

cotton hay polyester tir cng đoạn óng thô Đôi với chỉ corespun, xơ polyester hay

xơ cotton được kéo ra tử các máy ông thô và say đỏ được kéo bọc xung quanh sợi

filament polyester có sẵn đề hình thành sợi corespun, trong lúc đó, chỉ xơ ngắn

được kéo với chính nó Sau đỏ tắt cả được xử lí ướt giồng nhau ở công nghệ nhuộm

vả hoàn tắt kéo sợi cotton hoặc polyester

2.1.1.1 Công nghệ kéo sợi bông:

- Nguyên liệu bông ở trong các kiện rất lớn chứa rất nhiều tạp chất khác nhau

Bông được pha trộn và làm sạch khi đi qua các máy zmở kiện, xé trộn, và sau đỏ được tách ra thành những xơ riêng biệt ở máy chải thô Những xơ nảy kết hợp lại

thanh con cúi trông giống như một day dài Những con củi của nhiêu mảy được kết

—

hợp lại với nhau vả đi qua một hệ thống trục kéo giãn ở giai đoạn ghép trước chải

kỹ để pha đêu và làm tăng thêm tinh đều của sản phẩm công đoạn kế tiếp của quy

trình sản xuất thông thường là chải kỹ tắt cả các xơ Các xơ này được kéo ra từ cuôn

bông được tạo thành từ một số cúi của máy ghép Tác dụng của chải kỹ là lấy ra những xơ ngăn và sắp đặt những xơ dài cỏn lại song song với nhau

: Sau khi hải kỹ, củi chải kỹ qua một công đoạn ghép khác nữa đề loại trừ tính không đồng đều và tăng thêm sự song song của các xơ Con củi nảy con lớn hơn (dày) từ 200-600 lân sợi dùng cho chỉ Ở các mảy sợi thô, công nghệ kéo giãn điều

chỉnh để cho ra sợi thô có đường kinh thích hợp với công đoạn kéo sợi Củng trong,

thời gian người ta cho vao một độ săn thấp để kiểm soát các xơ trong sợi thô nhỏ

hơn và lúc bảy giờ ta có cúi ông thô

ẽ Công đoạn cudi củng của công nghệ kéo sợi được thực hién trén may kéo sợi noi đó các sợi thô được kéo ra đến một kích cỡ đạt yêu câu vả có độ săn tương đổi

cao của sợi đơn dap tng được cả cường lực vả độ cân bằng trong việc sản xuất chỉ

may,

- Trong truong hop san xuat soi corespun thì các xơ được kẻo ra tử sợi thô vả ở thời điểm nảy xơ được kéo nim chung quanh ctia soi filament polyester da duoc mắc sin Soi san xuat tir may kéo sợi có cọc chỉ là sợi đơn được quân vao trong lõi Nhiều sợi đơn chập lại với nhau và sau đó được se lại ở công đoan cuồi cùng nay

chỉ được gọi là sợi mộc

Những đoạn xơ polyester được cắt phải cỏ chiều dài tương tự như chiêu dai

trung bình của loại xơ cotton chất lượng tốt, những xơ này cỏ thê được sử dụng trên

những thiết bị tương tự như những thiết bị đã dùng de kéo sợi cotton Bởi vì chiều

dai ctia xo polyester đều nhau nên không cần chải kỹ đề loại bỏ xơ ngắn, vì vậ

y nên quy trình công nghệ ngắn hơn tỉnh đến công đoạn sợi mộc đã được se Không cần

phải tay trắng vì xơ rất sạch

Nếu sản xuất sợi corespun, xơ polyester được kéo ra bao chung quanh cái lõi là

sợi polyester filament đã được để sẵn giỏng như phương pháp đã sản xuất sợi

eorespun với xơ cotton bọc chung quanh

—

Chỉ polyester cũng cỏ thẻ được sản xuất trực tiếp từ những sợi được cung cấp từ những nhả sản xuất sợi ñilament polyester Kế đó sợi được chập vả se lại , áp dụng,

các công nghệ chuyển tiếp cho đến khi đạt được chỉ may hoàn tắt

2.1.1.2 Công nhệ ướt ~ Công nghệ nhuộm và hoàn tắt:

Sau khi hoàn thành côi 2 doan se, soi mộc được coi như sẵn sảng đề áp dung

công nghệ nhuộm vả hoàn tất Phần lớn chỉ may dự định dùng cho công nghệ may:

được đánh vào những lõi đặc biệt đề sẵn sàng cho việc nhuộm côi sợi

b Việc đánh ống xốp đề nhuộm sợi phải được giám sát thật chặt chế để sản xuất

những cối sợi giống nhau, từ độ đồng đều đến độ xóp của các cối sợi Những côi sợi

nảy được xếp thẳng đứng dưới một lực nén được kiểm soát vào những trục đài rồng

có khoét lỗ của cọc nhuộm Khi nắp của máy nhuộm được đóng lại vả siết chặt, dung dich nhuộm được bơm áp suất ở nhiệt độ cao và chảy đều qua mỗi cối

trong ra ngoài và từ ngoài vào trong qua các khe hở được định trước

- Trong các máy nhuộm hiện đại, quy trình nhuộm được điều chỉnh tự động vẻ

nhiệt, thời gian, cấp thêm tất cả những hóa chất khác nhau theo một đơn công nghệ

cho từng mau sắc riêng biệt Điều này dam bao sự đều màu, và mức độ “an mau”

đạt đúng như mâu chuẩn.Trong vải trường hợp quy trình tẩy trắng được áp dụng

cho chỉ cotton đề loại bỏ những chất mau tự nhiên vả những hóa chat ban trong xơ

cotton trước khi nhuộm những mảu đặc biệt khó Cân có nhiều mảu khác nhau dùng cho xơ polyester hơn lả màu dùng cho xơ cotton Do đó hai thành phần khác nhau,

trong soi corespun polyester/cotton (không giỏng như polyester/polyester), môi một thành phần phải sử dụng những thuốc nhuộm khác nhau Chúng được chọn đẻ nhuộm ra củng một mảu sắc trên cả 2 loại xơ vả hai công nghệ nhuộm được thực hiện liên tiếp nhau trên cùng một quy trình

= Các cối sợi được làm khô đồng nhất, dùng máy vắt ly tâm, hệ thống không khí nóng và những phương pháp hiện đại khác như sây bằng tân số vô tuyên Tiếp theo tiên hành một công nghệ cỏ lẽ là quan trọng nhất đề đạt năng suất may tốt va

xử lí bôi trơn