KIỂM TOÁN KHOẢN MỤC TIỀN VÀ TƯƠNG ĐƯƠNG TIỀN TRONG QUY TRÌNH KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH DO CÔNG TY TNHH HÃNG KIỂM TOÁN AASC THỰC HIỆN KIỂM TOÁN KHOẢN MỤC TIỀN VÀ TƯƠNG ĐƯƠNG TIỀN TRONG QUY TRÌNH KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH DO CÔNG TY TNHH HÃNG KIỂM TOÁN AASC THỰC HIỆN KIỂM TOÁN KHOẢN MỤC TIỀN VÀ TƯƠNG ĐƯƠNG TIỀN TRONG QUY TRÌNH KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH DO CÔNG TY TNHH HÃNG KIỂM TOÁN AASC THỰC HIỆN
TỔNG QUAN VỀ ĐƠN VỊ VÀ QUY TRÌNH NGHIỆP VỤ
Thông tin về Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC
1.1.1 Quá trình hình thành và phát triền của Công ty TNHH Hãng Kiểm toán
- Tên tiếng Việt: Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC
- Tên quốc tế: AASC Auditing Firm Company Limited
- Tên viết tắt: AASC., Ltd
- Địa chỉ: Tầng 03, Tòa nhà Galaxy 9, Số 9 Nguyễn Khoái, Phường 01, Quận
4, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam
- Người đại diện Trần Trung Hiếu
- Quản lý bởi: TP Hồ Chí Minh - VP Chi cục Thuế khu vực II
Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC, trước đây là Công ty Dịch vụ Tư vấn Tài chính Kế toán và Kiểm toán thuộc Bộ Tài chính, đã phát triển mạnh mẽ và hiện là một trong những tổ chức kiểm toán hàng đầu tại Việt Nam AASC cũng là thành viên của HLB Quốc tế, một mạng lưới kế toán và tư vấn toàn cầu.
Sứ mệnh của chúng tôi là cung cấp dịch vụ chất lượng cao cho nhà đầu tư và cơ quan quản lý, nhờ vào đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp và giàu kinh nghiệm.
Logo của Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC thể hiện cam kết về độ tin cậy và đạo đức nghề nghiệp AASC tập trung vào mục tiêu phát triển bền vững và tạo cơ hội phát triển cho tất cả nhân viên trong công ty.
AASC hướng tới việc trở thành "Hãng kiểm toán hàng đầu Việt Nam", thể hiện khát vọng không ngừng phát triển và nâng cao chất lượng dịch vụ, đồng thời khẳng định vị thế dẫn đầu trong ngành kiểm toán tại Việt Nam.
Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC xác định giá trị cốt lõi của mình là MINH BẠCH, đồng thời xây dựng hình ảnh dựa trên 6 yếu tố quan trọng: Minh bạch, Độc lập, Am hiểu, Tin cậy, và Bền vững.
Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC là một trong hai tổ chức đầu tiên và lớn nhất tại Việt Nam, chuyên cung cấp dịch vụ kiểm toán, tư vấn tài chính, kế toán, thuế, thẩm định giá và các dịch vụ khác theo quy định pháp luật Hiện công ty có trụ sở chính tại Hà Nội cùng với chi nhánh tại Thành phố Hồ Chí Minh và Quảng Ninh.
Theo Giáo sư - Tiến sỹ Vương Đình Huệ, nguyên Tổng Kiểm toán Nhà nước, cùng với xếp hạng của Bộ Tài chính và Hội Kiểm toán viên hành nghề Việt Nam, công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC được công nhận là một trong những nhà cung cấp dịch vụ hàng đầu trong ngành kiểm toán tại Việt Nam AASC sở hữu danh mục khách hàng đa dạng và nổi bật, chuyên cung cấp các dịch vụ kiểm toán báo cáo quyết toán dự án hoàn thành và xác định giá trị doanh nghiệp.
Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC là một trong năm công ty kiểm toán hàng đầu tại Việt Nam, cạnh tranh với các công ty Big 4 về doanh thu, số lượng khách hàng, kiểm toán viên và nhân viên Đội ngũ của AASC bao gồm các chuyên gia dày dạn kinh nghiệm, bao gồm kiểm toán viên, chuyên gia tư vấn thuế, thẩm định viên và nhiều lĩnh vực khác.
Hình 1.2 Phát biểu của GS TS, Chủ tịch Quốc hội về Công ty Hãng Kiểm toán AASC
Trong hơn 33 năm hoạt động, AASC cam kết đổi mới và phát triển để cung cấp dịch vụ chất lượng cao nhất cho khách hàng Đối tượng khách hàng của AASC bao gồm các tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước, công ty có vốn đầu tư nước ngoài, công ty niêm yết, ngân hàng thương mại, các dự án ODA và các tổ chức tín dụng quốc tế AASC cũng có kinh nghiệm trong các dự án đầu tư xây dựng cơ bản tại Việt Nam và khu vực.
1.1.2 Chức năng, nhiệm vụ của Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC
Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC là một trong những công ty kiểm toán hàng đầu tại Việt Nam, cung cấp dịch vụ chuyên nghiệp trong lĩnh vực kiểm toán, tư vấn và kế toán AASC đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng và góp phần vào sự phát triển của thị trường tài chính Việt Nam, với chức năng và nhiệm vụ đa dạng nhằm phục vụ nhu cầu ngày càng phức tạp của thị trường tài chính và doanh nghiệp.
- Dịch vụ kiểm toán: Đánh giá tính trung thực và hợp lý của báo cáo tài chính, đảm bảo tuân thủ các chuẩn mực kế toán và pháp luật.
- Dịch vụ kế toán: Cung cấp các dịch vụ kế toán trọn gói, giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian và chi phí.
- Dịch vụ tư vấn: Hỗ trợ doanh nghiệp trong việc quản lý tài chính, lập kế hoạch tài chính, huy động vốn.
Dịch vụ thẩm định giá cung cấp giải pháp đa dạng cho các nhu cầu của khách hàng, bao gồm thẩm định giá cho việc chuyển nhượng phần vốn góp trong doanh nghiệp, sáp nhập và hợp nhất doanh nghiệp Ngoài ra, dịch vụ này còn hỗ trợ trong việc định giá tài sản đảm bảo cho các giao dịch với tổ chức tín dụng, mua bán tài sản, cũng như các hoạt động liên doanh và liên kết.
- Dịch vụ đào tạo: Tổ chức các khóa đào tạo về kế toán, kiểm toán, tài chính cho các doanh nghiệp và cá nhân.
Ngoài ra Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC còn có những dịch vụ khác nhưDịch vụ kiểm toán Công nghệ thông tin, Dịch vụ Thuế, …
Cơ cấu tổ chức tại Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC
1.2.1 Bộ máy nhân sự tại Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC
Theo thông tin từ website của Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC, hiện tại công ty có hơn 500 cán bộ, kiểm toán viên và kỹ thuật viên được đào tạo chuyên sâu trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng và kế toán kiểm toán Đặc biệt, trong đội ngũ này có gần 80 kiểm toán viên được cấp chứng chỉ kiểm toán, 8 kiểm toán viên sở hữu chứng chỉ ACCA và 1 kiểm toán viên có chứng chỉ CPA Hoa Kỳ.
Chúng tôi có đội ngũ chuyên gia gồm 3 KTV sở hữu chứng chỉ CPA Úc, 31 Thẩm định viên quốc gia về giá, cùng với nhiều cộng tác viên là các giáo sư, tiến sỹ và kiểm toán viên.
Tổ chức công tác kiểm toán tại Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC
Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC thực hiện công tác tổ chức kiểm toán dựa trên các chuẩn mực kiểm toán Việt Nam và quốc tế, nhằm đảm bảo tính chuyên nghiệp, độc lập và hiệu quả trong quá trình kiểm toán.
Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC có cơ cấu tổ chức bộ phận kiểm toán rõ ràng, với các phòng ban chuyên môn nhằm đảm bảo hiệu quả và chuyên sâu trong từng lĩnh vực Đội ngũ kiểm toán viên tại AASC đều có trình độ chuyên môn cao, kinh nghiệm dày dạn và được đào tạo bài bản về các chuẩn mực kiểm toán cũng như pháp luật liên quan Hãng Kiểm toán AASC luôn chú trọng xây dựng đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp, có đạo đức nghề nghiệp, đảm bảo tính độc lập và khách quan trong quá trình kiểm toán.
1.2.2 Quy trình Kiểm toán và đảm bảo chất lượng
Hãng Kiểm toán AASC cam kết tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình kiểm toán theo chuẩn mực Việt Nam và quốc tế Quy trình kiểm toán của công ty được thực hiện qua nhiều giai đoạn khác nhau, đảm bảo tính chính xác và minh bạch trong từng bước.
Lập kế hoạch kiểm toán là bước quan trọng sau khi nhận lời mời từ khách hàng, trong đó công ty cần tìm hiểu thông tin về khách hàng để xây dựng kế hoạch và chương trình kiểm toán phù hợp Việc này bao gồm việc nắm bắt tổng quan về bộ máy điều hành, ngành nghề, hoạt động kinh doanh chính và hệ thống kiểm soát nội bộ Dựa trên thông tin thu thập được, kiểm toán viên xác định mức trọng yếu và đánh giá rủi ro có sai sót trọng yếu do gian lận hoặc nhầm lẫn ở cấp độ báo cáo tài chính Cuối cùng, kiểm toán viên sẽ đề xuất các thủ tục kiểm toán để xác minh rủi ro và đưa ra kết luận về việc có nên chấp nhận lời đề nghị kiểm toán từ khách hàng hay không.
Khi thực hiện thử nghiệm kiểm soát hệ thống kiểm soát nội bộ, KTV sẽ đánh giá tính phù hợp của thiết kế hệ thống tại công ty khách hàng Quá trình này bao gồm việc xác định mẫu và thực hiện các thử nghiệm kiểm soát cũng như thử nghiệm cụ thể trên một số phần tử trong mẫu Sau khi hoàn tất, KTV sẽ đánh giá lại hệ thống kiểm soát nội bộ và đưa ra kết luận về mức độ tin cậy của hệ thống.
KTV thực hiện các thử nghiệm cơ bản phù hợp với từng đối tượng và phần hành cụ thể để thu thập bằng chứng kiểm toán chính xác, kiểm chứng các rủi ro đã đánh giá và phát hiện rủi ro có sai sót trọng yếu Các thử nghiệm này bao gồm tổng hợp số dư, phân tích biến động số dư, gửi thư xác nhận độc lập, phân loại và chọn mẫu chi tiết để kiểm tra chứng từ KTV cần kết hợp các thủ tục phân tích, đối chiếu và kiểm tra chi tiết dựa trên tài liệu khách hàng cung cấp nhằm đưa ra ý kiến chính xác nhất về BCTC của khách hàng.
Kết thúc kiểm toán, KTV tổng hợp các sai sót trọng yếu đã xác minh và lập bảng tổng hợp kết quả gửi đến khách hàng Khách hàng được đề nghị xem xét và điều chỉnh những sai sót này Đồng thời, KTV cũng xem xét tính đầy đủ của bằng chứng và hồ sơ kiểm toán, đánh giá các sai sót chưa điều chỉnh có nằm dưới mức chấp nhận hay không Cuối cùng, KTV đưa ra ý kiến kiểm toán về BCTC đã chỉnh sửa và phát hành báo cáo kiểm toán.
Quá trình thực tập kiểm toán tại Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC 16 CHƯƠNG 2: QUY TRÌNH NGHIỆP VỤ KIỂM TOÁN KHOẢN MỤC TIỀN VÀ TƯƠNG ĐƯƠNG TIỀN VÀ QUÁ TRÌNH THỰC TẬP
Kỳ thực tập sinh tại Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC từ ngày 25/12/2024 đến ngày 31/03/2025.
- Thực tập tại phòng Kiểm toán
- Người hướng dẫn: Nguyễn Nhan Trúc Ngân
- Những nội dung đã được thực tập tại Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC
Tham gia khóa đào tạo thực tập sinh của Công ty và được phân công kiểm toán các khoản mục:
Trong quá trình kiểm kê quỹ, hàng tồn kho và tài sản cố định, tôi đã tham gia trực tiếp dưới sự hướng dẫn của các kiểm toán viên dày dạn kinh nghiệm Họ đã giải thích rõ ràng mục đích của từng công việc, cũng như cách quan sát và đánh giá tính đầy đủ, hiện hữu của tài sản Tôi được giao nhiệm vụ cụ thể như đếm một nhóm hàng hóa, ghi chép thông tin về một số tài sản cố định, và theo dõi quá trình kiểm quỹ.
Tiền và tương đương tiền: Tôi đã được hướng dẫn kiểm tra tính hợp lệ của chứng từ, đối chiếu số dư tiền mặt với sổ quỹ, so sánh số dư tiền gửi ngân hàng với sao kê, và thực hiện các thủ tục kiểm tra khác để đảm bảo tính chính xác của số liệu.
Chi phí trả trước là một yếu tố quan trọng trong kế toán Tôi đã được hướng dẫn cách kiểm tra hợp đồng và hóa đơn liên quan đến chi phí này, cũng như cách tính toán lại việc phân bổ chi phí để đảm bảo tính chính xác và phù hợp với kỳ kế toán.
Ký quỹ ký cược là quá trình quan trọng, trong đó bạn cần xem xét kỹ lưỡng các hợp đồng ký quỹ và thư xác nhận từ bên nhận ký quỹ Điều này giúp đảm bảo rằng các khoản ký quỹ này là hợp pháp và thuộc quyền sở hữu của công ty.
Chi phí quản lý doanh nghiệp (QLDN) là một yếu tố quan trọng cần được xem xét kỹ lưỡng Tôi đã được hướng dẫn cách phân tích các chứng từ liên quan đến chi phí này, so sánh với các kỳ trước để đánh giá hiệu quả Đồng thời, việc đánh giá tính tuân thủ các quy định của công ty cũng là một phần không thể thiếu trong quá trình này.
Trong kỳ thực tập tại Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC, dưới sự hướng dẫn tận tình của chị Trúc Ngân – Trưởng nhóm kiểm toán, em đã có cơ hội trải nghiệm và thực hành công việc kiểm toán như một KTV thực thụ Những lý thuyết đã học trên giảng đường giờ đây được áp dụng thực tế, giúp em hiểu rõ hơn về quy trình và nghiệp vụ kiểm toán.
Em đã chọn đề tài “Kiểm toán khoản mục tiền và tương đương tiền” cho báo cáo thực tập của mình vì đây là lĩnh vực trọng tâm trong kiểm toán, với tính trọng yếu cao và rủi ro gian lận lớn Kiểm toán kỹ lưỡng khoản mục này không chỉ đảm bảo tính trung thực và hợp lý của báo cáo tài chính mà còn ngăn chặn các sai phạm có thể xảy ra.
CHƯƠNG 2: QUY TRÌNH NGHIỆP VỤ KIỂM TOÁN KHOẢN MỤC TIỀN VÀ TƯƠNG ĐƯƠNG TIỀN VÀ QUÁ TRÌNH THỰC TẬP
Giới thiệu các quy định về kiểm toán khoản mục tiền và tương đương tiền
2.1.1 Nguyên tắc ghi nhận khoản mục tiền và tương đương tiền
Theo Thông tư 200/2014/TT-BTC, tiền và các khoản tương đương tiền được ghi nhận theo giá trị thực tế tại thời điểm báo cáo, không bao gồm thấu chi ngân hàng Giao dịch ngoại tệ phải quy đổi ra Đồng Việt Nam theo tỷ giá thực tế và đánh giá lại số dư cuối kỳ Các khoản đầu tư ngắn hạn, dễ dàng chuyển đổi thành tiền và ít rủi ro, được phân loại là tương đương tiền Những khoản quá hạn thu hồi phải được chuyển sang các chỉ tiêu khác Tuy nhiên, khoản mục tiền và tương đương tiền tiềm ẩn nhiều rủi ro như biển thủ, sai sót ghi chép, thiếu kiểm soát nội bộ, rủi ro tỷ giá, lạm dụng quỹ tiền mặt, giả mạo chứng từ, khả năng thanh khoản ảo và sai sót trong đối chiếu.
2.1.2 Mục tiêu kiểm toán khoản mục tiền và tương đương tiền
Mục tiêu của kiểm toán khoản mục tiền và tương đương tiền là xác minh tính chính xác và hợp lý của các chứng cứ liên quan đến tiền và các tài sản tương đương tiền.
Xác nhận tính hiện hữu của số dư tiền và tương đương tiền vào ngày kết thúc kỳ kế toán là rất quan trọng Điều này bao gồm việc kiểm tra các chứng từ, sổ sách và thực hiện kiểm kê tiền mặt để đảm bảo rằng số tiền được ghi nhận là chính xác và thực sự tồn tại.
Để đảm bảo tính đầy đủ, cần xác nhận rằng tất cả các khoản tiền và tương đương tiền của doanh nghiệp đã được ghi nhận chính xác trong sổ sách kế toán Tiếp theo, cần kiểm tra các giao dịch thu chi tiền nhằm phát hiện các khoản tiền có thể đã bị bỏ sót.
Doanh nghiệp cần xác nhận quyền sở hữu đối với số tiền và tài sản tương đương đã được ghi nhận Đồng thời, cần kiểm tra các chứng từ pháp lý để đảm bảo rằng doanh nghiệp không có nghĩa vụ pháp lý nào liên quan đến số tiền này.
Để đảm bảo tính chính xác trong quản lý tài chính, cần ghi nhận đúng đắn các giao dịch thu chi tiền và số dư tiền về mặt số học Việc kiểm tra các chứng từ gốc và đối chiếu với sổ sách kế toán là rất quan trọng.
- Tính phân loại: Xác nhận rằng các khoản tiền và tương đương tiền được phân loại đúng đắn trên báo cáo tài chính.
Để đảm bảo tính chính xác trong kế toán, cần ghi nhận các giao dịch thu chi tiền vào đúng kỳ kế toán mà chúng phát sinh Việc kiểm tra các giao dịch gần ngày kết thúc kỳ kế toán là cần thiết để xác định xem chúng đã được ghi nhận đúng thời điểm hay chưa.
Đảm bảo rằng thông tin liên quan đến tiền và tương đương tiền được trình bày và công bố đúng theo các chuẩn mực kế toán.
Hình 2.1 Mục tiêu kiểm toán tại Hãng Kiểm toán AASC
Quy trình kiểm toán khoản mục tiền và tương đương tiền tại Công ty
Theo tài liệu nội bộ của công ty dành cho thực tập sinh, quy trình kiểm toán khoản mục tiền và tương đương tiền bao gồm các bước cụ thể.
Bước đầu tiên trong việc đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ là kiểm tra quy trình và thủ tục thông qua phỏng vấn để hiểu cách quản lý tiền và tương đương tiền Cần chú trọng đến các quy định phê duyệt giao dịch thu chi, phân tách nhiệm vụ, và thực hiện đối chiếu định kỳ giữa sổ sách kế toán và sao kê ngân hàng.
Hình 2.2 Đánh giá KSNB tại Hãng Kiểm toán AASC
Bước 2: Thực hiện thủ tục kiểm toán:
Kiểm kê tiền mặt là thủ tục quan trọng để xác nhận sự tồn tại của tiền mặt tại quỹ Công ty sẽ chứng kiến quá trình kiểm kê do thủ quỹ thực hiện và đối chiếu số tiền mặt thực tế với số liệu trên sổ sách kế toán Mọi sự chênh lệch sẽ được điều tra nguyên nhân và thu thập bằng chứng, nhằm xác minh số tiền mặt thực tế so với sổ sách kế toán tại một thời điểm nhất định.
Trong quá trình kiểm toán tại Hãng Kiểm toán AASC, thủ tục đối chiếu số dư tiền gửi ngân hàng là rất quan trọng Kiểm toán viên sẽ so sánh số dư trên sổ sách kế toán với số dư trên sao kê ngân hàng để phát hiện sai sót hoặc gian lận, như các khoản tiền gửi hoặc rút tiền chưa được ghi nhận Họ cũng gửi thư xác nhận số dư đến các ngân hàng nhằm đảm bảo tính chính xác của số dư Mục tiêu là kiểm tra xem các số dư tài khoản tiền gửi có khớp với bảng CDPS hay không, và nếu có sự chênh lệch, sẽ tìm hiểu nguyên nhân.
Hình 2.4 Kiểm tra số dư tiền gửi ngân hàng tại Hãng Kiểm toán AASC
KTV sẽ kiểm tra các chứng từ gốc như hóa đơn, phiếu thu, phiếu chi để đảm bảo tính hợp lệ và chính xác của các giao dịch thu chi tiền Đồng thời, KTV cũng sẽ xác minh việc ghi nhận các giao dịch này vào sổ sách kế toán Mục đích của việc kiểm tra chứng từ thu chi là để xác nhận tính hợp lệ, hợp pháp, đầy đủ và chính xác của các nghiệp vụ thu và chi tiền.
KTV sẽ kiểm tra các khoản đầu tư ngắn hạn được phân loại là tương đương tiền, xác định tính hợp lệ và chính xác của chúng Quá trình này bao gồm việc xem xét hồ sơ đầu tư và đánh giá tính thanh khoản của các khoản đầu tư Mục tiêu là xác minh xem các khoản đầu tư ngắn hạn có đáp ứng đúng định nghĩa và tiêu chí của tương đương tiền hay không.
Thủ tục Cut-off là bước quan trọng để đảm bảo các giao dịch được ghi nhận chính xác trong kỳ kế toán KTV sẽ tiến hành kiểm tra các giao dịch gần ngày kết thúc kỳ kế toán, đặc biệt chú ý đến những giao dịch có giá trị lớn hoặc bất thường.
Thủ tục đánh giá lại: Đối với các khoản tiền và tương đương tiền gốc ngoại tệ,
KTV sẽ thực hiện đánh giá lại số dư theo tỷ giá hối đoái tại ngày kết thúc kỳ kế toán.
Hình 2.5 Đánh giá chênh lệch tỷ giá tại Hãng Kiểm toán AASC
Bước 3: Phân tích dữ liệu là quá trình mà KTV sẽ xem xét các xu hướng và biến động của khoản mục tiền và tương đương tiền nhằm phát hiện các giao dịch bất thường hoặc dấu hiệu gian lận Chẳng hạn, KTV có thể so sánh số dư tiền mặt và tiền gửi ngân hàng qua các kỳ kế toán, hoặc phân tích các giao dịch thu chi lớn.
Hình 2.6 Phân tích biến động thu - chi khoản mục Tiền và tương đương tiền tại Hãng Kiểm toán AASC
Hình 2.7 Phân tích đối ứng tài khoản tại Hãng Kiểm toán AASC
Bằng cách thực hiện cẩn thận các thủ tục kiểm toán, KTV sẽ thu thập đầy đủ bằng chứng để đánh giá tính trung thực và hợp lý của khoản mục tiền và tương đương tiền trong báo cáo tài chính Nếu không thể thực hiện các thủ tục này, KTV có thể áp dụng các thủ tục kiểm toán thay thế mà họ cho là hợp lý và hiệu quả.
Minh họa về thực tế áp dụng thủ tục phân tích tại Công ty TNHH YYY năm
2.2.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của đề tài là Kiểm toán khoản mục tiền và tương đương tiền tại Công ty TNHH YYY.
Phạm vi nghiên cứu: Đề tài được thực hiện từ ngày 10/02/2025 đến 01/05/2025.
Số liệu được phân tích trong bài là số liệu của công ty TNHH YYY từ ngày
2.2.2 Kiểm toán khoản mục tiền và tương đương tiền tại Công ty YYY do Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC thực hiện
Tất cả số liệu được sử dụng trong bài báo cáo thực tập tại Công ty YYY đã được chỉnh sửa theo yêu cầu của Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC để đảm bảo bảo mật thông tin khách hàng.
Bước đầu tiên trong quy trình kiểm toán khoản mục tiền và tương đương tiền là đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ của công ty Kiểm toán viên sẽ sử dụng lưu đồ để mô tả cấu trúc kiểm soát nội bộ hiện tại, từ đó xác định tính hiệu quả và các điểm cần cải thiện.
Hình 2.8 Lưu đồ Nghiệp vụ thu tiền mặt (Nguồn: Công ty TNHH YYY cung cấp)
Tiếp theo KTV đánh giá hệ thống KSNB Công ty TNHH YYY bằng phương pháp bảng câu hỏi theo mẫu Hãng Kiểm toán AASC cung cấp.
Hình 2.9 Bảng câu hỏi về KSNB đối với tiền (Nguồn: Tài liệu nội bộ do Công ty cung cấp)
Hình 2.10 Bảng câu hỏi về KSNB đối với tiền (Nguồn: Tài liệu nội bộ do Công ty cung cấp)
Bước 2: Xin dữ liệu tại Công ty TNHH YYY
Trưởng nhóm kiểm toán sẽ yêu cầu phòng kế toán Công ty TNHH YYY cung cấp bảng cân đối phát sinh và nhật ký chung năm 2024 do công ty lập, nhằm tiến hành xử lý dữ liệu.
Bước 3: Thực hiện thủ tục phân tích và đối chiếu
KTV tiến hành chứng nhận kiểm kê quỹ tiền mặt tại Công ty TNHH YYY Sau đó, kiểm toán viên và đại diện doanh nghiệp lập biên bản ghi nhận các thông tin quan trọng và lưu trữ vào hồ sơ kiểm toán.
Hình 2.11 Biên bản chứng kiến kiểm kê quỹ tại Công ty TNHH YYY
KTV thực hiện đối chiếu số liệu trên bảng cân đối kế toán và bảng cân đối phát sinh với tổng hợp đối ứng, sổ cái và sổ chi tiết tiền mặt, tiền gửi của Công ty TNHH YYY Sau đó, KTV thu thập số liệu đầu năm và cuối năm để điền vào GLV, đồng thời đối chiếu số liệu đầu năm 2024 với số dư cuối kỳ trên báo cáo kiểm toán năm 2023 đã được kiểm toán, và đối chiếu số liệu cuối kỳ với báo cáo kiểm toán năm 2024 chưa kiểm toán.
Hình 2.12 Giấy làm việc tổng hợp số liệu
KTV tiến hành chốt số dư tiền mặt bằng cách đối chiếu số dư trên bảng CĐPS với số tiền mặt thực tế trong biên bản kiểm kê Nếu phát hiện chênh lệch, KTV sẽ tìm hiểu nguyên nhân từ các chứng từ liên quan để xử lý Kết quả đối chiếu, cùng với nguyên nhân và phương pháp xử lý chênh lệch, được ghi nhận trong giấy làm việc và tất cả tài liệu sẽ được lưu trữ trong hồ sơ kiểm toán trên phần mềm Box Drive.
Hình 2.13 Đối chiếu số dư tiền mặt với biên bản CKKK
Kiểm toán viên xác định các tài khoản ngân hàng của Công ty TNHH YYY và gửi thư xác nhận đến ngân hàng để yêu cầu xác nhận số dư tính đến ngày 31/12/2024 Sau khi nhận được thư xác nhận, số dư sẽ được so sánh với sổ sách kế toán và bảng CDPS Nếu phát hiện chênh lệch, kiểm toán viên sẽ tìm hiểu nguyên nhân và xử lý Kết quả đối chiếu sẽ được ghi nhận trong giấy làm việc và lưu trữ trong hồ sơ kiểm toán trên phần mềm Box drive của Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC theo quy định.
Hình 2.14 Đối chiếu số dư tiền gửi ngân hàng với tài liệu ngân hàng
KTV đánh giá chênh lệch tỷ giá cuối năm bằng cách xác định các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ của Công ty TNHH YYY và tỷ giá hối đoái tại thời điểm lập báo cáo tài chính Các khoản mục này sẽ được đánh giá lại theo tỷ giá mới vào ngày 31/12/2024, và nếu có chênh lệch tỷ giá, chúng sẽ được hạch toán vào doanh thu hoặc chi phí tài chính Nếu doanh nghiệp chưa thực hiện việc đánh giá chênh lệch tỷ giá, KTV sẽ đề nghị bút toán điều chỉnh với kế toán của Công ty TNHH YYY Hồ sơ liên quan sẽ được lưu trữ trên phần mềm Box drive theo quy định của AASC.
Hình 2.15 Đánh giá chênh lệch tỷ giá gốc ngoại tệ
KTV đánh giá các khoản tương đương tiền của Công ty TNHH YYY bằng cách thu thập thông tin từ bảng CDPS và sổ phụ ngân hàng Họ kiểm tra tính hợp lệ của các khoản tương đương tiền thông qua hợp đồng tiền gửi và tài liệu mua bán công cụ tài chính ngắn hạn Cuối cùng, KTV đối chiếu số liệu giữa sổ sách kế toán và chứng từ ngân hàng để xác định tính thanh khoản của các khoản đầu tư, loại bỏ các khoản tiền gửi có kỳ hạn gốc trên 3 tháng khỏi danh mục tương đương tiền.
Hình 2.16 GLV khoản mục Tương đương tiền
Bước 4: Phân tích dữ liệu
Sau khi hoàn thành ba bước đầu, KTV xác nhận rằng các số liệu trên bảng CDPS là chính xác và hợp lý Tiếp theo, KTV tiến hành phân tích dữ liệu, bắt đầu với việc kiểm tra đối ứng của từng tài khoản 111, 112 và 128 Nếu phát hiện nội dung không hợp lý, KTV sẽ lựa chọn để kiểm tra chi tiết.
Hình 2.17 GLV phân tích đối ứng tài khoản Tiền mặt
Hình 2.18 GLV phân tích đối ứng tài khoản Tiền gửi ngân hàng
Hình 2.19 GLV phân tích đối ứng tài khoản Đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn
Tiếp theo KTV phân tích biến động về tiền và tương đương tiền giữa năm 2024 và
Năm 2023, sau khi thu thập và so sánh dữ liệu từ báo cáo lưu chuyển tiền tệ, bảng cân đối kế toán và nhật ký chung của hai năm, KTV có thể phân tích tỷ lệ giữa khoản mục tiền và tài sản ngắn hạn, cũng như tỷ lệ tiền so với tổng tài sản năm 2024 so với năm trước.
Năm 2023, cần tiến hành phân tích để phát hiện sự biến động bất thường trong các khoản thu và chi Việc so sánh các tháng trong năm sẽ giúp xác định xem có sự bất thường nào xảy ra giữa các tháng hay không.
Hình 2.20 Phân tích so sánh tỷ lệ năm 2023 với năm 2024
Hình 2.21 Phân tích biến động thu chi tiền mặt
Hình 2.22 Phân tích biến động thu chi Tiền gửi ngân hàng
Bước 5: Hoàn tất giấy làm việc Kỹ thuật viên cần rà soát và kiểm tra thông tin để đảm bảo tính đầy đủ của các phần trong giấy làm việc, xác minh độ chính xác của số liệu và đảm bảo rằng các ghi chú được trình bày rõ ràng.
KTV đánh giá lại bằng chứng kiểm toán để xác định tính thích hợp, đầy đủ và thuyết phục, làm cơ sở cho các kết luận kiểm toán Kết luận được ghi nhận rõ ràng, súc tích và có giải thích đầy đủ, kèm theo tham chiếu đến các bằng chứng cụ thể Sau khi hoàn thành, giấy làm việc kiểm toán được gửi lại cho trưởng nhóm kiểm toán Cuối cùng, KTV lưu trữ tất cả hồ sơ mềm lên phần mềm Box drive của Công ty theo quy định.
Bước 6: Tổng hợp các vấn đề KTV sẽ tổng hợp các phát hiện sai sót và các vấn đề kiểm toán quan trọng, phân loại và đánh giá mức độ trọng yếu Nguyên nhân và ảnh hưởng của các vấn đề sẽ được phân tích và gửi cho trưởng nhóm để xem xét lại các bằng chứng kiểm toán Cuối cùng, ý kiến sẽ được tổng hợp trên giấy làm việc và trưởng nhóm sẽ thảo luận với đại diện Công ty TNHH YYY.
ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ THỰC TẬP
Nhận xét chung về Kiểm toán khoản mục tiền và tương đương tiền tại Công
Hãng Kiểm toán AASC hiện đang áp dụng một hệ thống câu hỏi đánh giá hệ thống Kiểm soát nội bộ (KSNB) do công ty tự phát triển Hệ thống này bao gồm nhiều câu hỏi được sắp xếp theo từng phần hành, giúp dễ dàng sử dụng và mang lại hiệu quả cao Ngoài ra, các câu hỏi này cũng cho phép kiểm toán viên (KTV) nhanh chóng lập bảng câu hỏi khi bắt đầu cuộc kiểm toán.
Sau khi đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ (KSNB), kiểm toán viên (KTV) xác định rủi ro kiểm toán, từ đó xác định quy mô chọn mẫu và các thủ tục kiểm toán cần thiết Việc đánh giá rủi ro kiểm toán của Hãng Kiểm toán AASC được thực hiện một cách đầy đủ, giúp đảm bảo rủi ro kiểm toán ở mức thấp nhất.
Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC áp dụng chương trình kiểm toán mẫu cho từng Khách hàng, giúp KTV phát hiện gian lận và sai sót một cách hiệu quả Chương trình kiểm toán mẫu được xây dựng chi tiết, đảm bảo tính chính xác trong quá trình kiểm toán.
3.1.2 Điểm yếu và nguyên nhân tồn tại
Hệ thống câu hỏi KSNB của Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC mang lại hiệu quả, nhưng chỉ giúp KTV hiểu rõ KSNB cho từng phần hành riêng lẻ trong nội bộ công ty khách hàng mà không thể hiện mối quan hệ tổng quát giữa các bộ phận Hơn nữa, hệ thống này có thể không phù hợp với một số doanh nghiệp cụ thể do tính chất máy móc của nó.
Do áp lực thời gian để hoàn thành Báo cáo Kiểm toán về BCTC trước ngày 31/03/2025 và số lượng khách hàng lớn, AASC gặp khó khăn trong việc bố trí thời gian và nhân sự cho cuộc kiểm toán Điều này có thể tạo áp lực lên KTV, dẫn đến việc bỏ qua các thủ tục quan trọng hoặc không xem xét kỹ lưỡng các bằng chứng có sẵn, ảnh hưởng đến chất lượng của cuộc kiểm toán.
Đề xuất giải pháp
Trong thời gian thực tập tại Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC, tôi nhận thấy công ty đang thiếu nhân lực, dẫn đến việc các kiểm toán viên (KTV) phải làm việc nhiều hơn, ảnh hưởng đến thời gian và chất lượng kiểm toán Để cải thiện hiệu quả làm việc, công ty nên xem xét tuyển thêm KTV và trợ lý kiểm toán từ bên ngoài, giúp giảm áp lực cho nhân viên và nâng cao chất lượng kiểm toán Tuy nhiên, việc tuyển dụng thêm sẽ làm tăng chi phí kiểm toán Theo ý kiến của các KTV tại AASC, để tối ưu chi phí và tăng phúc lợi cho nhân viên, công ty không nên tuyển dụng thêm do đặc thù của ngành kiểm toán là làm theo mùa.
Đánh giá kết quả thực tập
Trong thời gian thực tập tại Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC, tôi đã tích lũy được nhiều kiến thức thực tiễn về kiểm toán Tôi có cơ hội áp dụng những kiến thức học được từ trường vào công việc thực tế, đồng thời nâng cao hiểu biết về quy trình kiểm toán, đặc biệt là kiểm toán khoản mục tiền và tương đương tiền.
Thời gian thực tập đã giúp em củng cố và mở rộng kiến thức về kiểm toán, từ lập kế hoạch đến lập báo cáo Em đã tham gia vào các phần hành kiểm toán như kiểm quỹ và kiểm tra các khoản công nợ, qua đó hiểu rõ hơn về việc áp dụng chuẩn mực kiểm toán Việt Nam (VSA) và các quy định pháp luật Ngoài ra, em cũng được làm quen với các phần mềm hỗ trợ kiểm toán, giúp hình dung rõ hơn về ứng dụng công nghệ trong ngành.
Quá trình thực tập đã mang lại cho em cơ hội quý giá để rèn luyện và phát triển kỹ năng chuyên môn Em đã học cách thu thập bằng chứng kiểm toán hiệu quả, đánh giá rủi ro và xác định trọng yếu Kỹ năng phân tích và tổng hợp thông tin của em được cải thiện đáng kể nhờ vào việc xử lý số liệu và tài liệu kế toán Làm việc nhóm với các kiểm toán viên giàu kinh nghiệm đã giúp em nâng cao kỹ năng giao tiếp, làm việc độc lập và phối hợp Em cũng đã học cách quản lý thời gian hiệu quả để hoàn thành công việc đúng tiến độ.
Môi trường làm việc chuyên nghiệp và cởi mở tại AASC đã giúp tôi phát triển thái độ làm việc tích cực và trách nhiệm Tôi nhận thức rõ tầm quan trọng của tính tuân thủ, độc lập và bảo mật trong kiểm toán Sự hướng dẫn tận tình và chia sẻ kinh nghiệm từ các anh chị đã truyền cảm hứng và đam mê cho tôi Tôi luôn chủ động học hỏi, đặt câu hỏi khi cần và sẵn sàng nhận nhiệm vụ Tôi cũng học được cách chấp nhận và rút kinh nghiệm từ sai sót để hoàn thiện bản thân hơn.
Kỳ thực tập tại AASC mang lại cho em trải nghiệm quý giá, giúp em tích lũy kiến thức, kỹ năng và thái độ cần thiết cho sự nghiệp tương lai Em xin chân thành cảm ơn AASC đã tạo điều kiện thuận lợi cho em trong quá trình học tập và phát triển bản thân.
Nhờ sự hướng dẫn tận tình của TS Trần Thị Thu Thủy, em đã hoàn thành chuyên đề thực tập Mặc dù đã nỗ lực hết mình, nhưng em nhận thấy còn nhiều thiếu sót do những hạn chế nhất định trong quá trình viết Em rất mong nhận được ý kiến và góp ý từ giảng viên để có thể rút kinh nghiệm cho các nghiên cứu sau này.
Em xin chân thành cảm ơn các anh chị tại Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC và giảng viên hướng dẫn TS Trần Thị Thu Thủy đã hỗ trợ em trong việc hoàn thành chuyên đề thực tập cuối khóa một cách xuất sắc.
