Luận văn nghiên cứu dịch vụ web restful và Ứng dụng trong hệ thống dữ liệu phân tán cho giao thông thông minh

Hệ thống giao thông thông mình dược ra dời để dáp ứng hiện thực đỏ TIệ thông giao thông thông minh Intelligent Transport System - ITS 1a hệ thống giao thông tich hop gitta co sé ha tan

BO GIAO DUC VA BAO TAO

TRUONG DAI TIQC BACH KHOA HA NOL

DUONG NGOC TAN

NGHIÊN CỨU DICH VU WEB RESTFUL VA UNG DUNG TRONG HE THONG DT LIEU PHAN TAN CHO GIAO THONG THONG MINH

Chuyên ngành - Công Nghệ Thông Tin

TUẬN VĂN THẠC SĨ KÝ THUẬT

CÔNG NGHỆ THÔNG TIN

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC : TS Vũ Thị Hương Giang

Ta Nội - 2016

LOI CAM DOAN

Tôi xin cam doan kết quả đạt được trong luận văn là sản phẩm nghiên

cứu, tìm hiển của riêng cá nhân tôi Trong toàn bộ nội dung của luận văn,

những điều được trình bày hoặc lả của cá nhân tôi hoặc là đượo Lỗng hợp từ

nhiễu nguồn tài liệu Tất cã các tài liệu tham khảo đều có xuất xứ rõ rang va

được trích đẫn hợp pháp

"Tôi xin hoàn chịu trách nhiệm và chịu mọi hình thúc ký luật theo quy

định cho lời cam đoan của mình

Tà Nội, tháng 10 nấm 2016

TÁC GIÁ LUẬN VĂN

Duong Ngoc Tan

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành chương trinh cao hoc va viết luận văn này, tôi xin chân

thành cảm ơn đến qui Thầy, Cô trong Viện Công nghệ thông tin và Truyền

thông, trường Dại học Bách khoa Hả Nội đã nhiệt tình dạy báo tôi trong thởi

gian học lập và nghiên cứu

'Tôi xin gửi lời biết ơn sâu sắc đến 'T8 Vũ Thị Hương Ciiang đã danh

rất nhiều thời gian và nhiệt huyết để hướng dẫn tôi hoàn thành luận văn

Nhân đây tôi cũng xin cảm ơn các Thầy, Cô trong Bộ Môn Công nghệ

phan mềm, Viện Công nghệ thông tín và truyền thông đã tạo điều kiện thuận

lợi cho tôi trong quá trình học tập và dông tác

Cuối cùng tôi xin gửi lời cam on dén gia dinh, ban bẻ cùng các bạn

đồng nghiệp đã động viên kịp thời, tạo mọi điều kiện giúp đỡ tôi trong quá

trình thực hiện luận văn Tuy nhiên, đủ bản thân đã cá nhiều gỗ gắng để hoàn thành luận văn, nhưng không thể trảnh khói những hạn chế và thiểu sót Kinh

mong các Thấy, Cô tận tình chỉ bảo, đồng thời góp ý kiến quy bau để tôi có

thể huàn thiện luận văn của minh thêm

Xin trần trọng cảm ơn

1.2.2 Hệ thông tra cứu đặt vẻ xe khách trực hgiền Hinkbus 28

1.2.3 Hải taản vận chuyên hành khách công công và đường bộ tại liệt

1.4 Cơ sở lý thuyết và công nghệ 34

1.41 Tại sao lại sử dụng kiến trúc hướng địch vụ 34

1.42 Phương pháp tiễn khai ứng dụng theo mô hình SÓA 37

1.4.3 Công nghệ dịch vụ Web ResffHl 41

CHƯƠNG 2 ĐẺ XUẤT MÔ IIÌNII TÍCII HỢP DICH VU ĐẶT VÉ ĐI NGAY CHO HE THONG TRA CU'U DAT VE XE KHACH DUONG

DAI TRỰC TUYỂN HLINKBUS TẠI VIỆT NAM

2.2 Mô hình tích hợp dịch đặt vé xe khách đường dài di ngay 53

2.3 Sơ dể tích phối: Đặt vẻ di ngay trực toyễn - 60

CHƯƠNG 3 THỦ NGIIẸM VẢ TRIỂN KIIAI HỆ THỒNG

3.2 Quy trình thử nghiệm chức năng của ứng dụng - 67

eXtensible Markup Language

Remote Procedure Call

Electronic Document Interchange

Quality of Service

Unified Modeling Language

eXtensible Markup Language

Simple Object Access Protocol

eXtensible Markup Language

IlyperText Markup Language

Web Scviec Description Language

IlyperText Transfer Protocol

Intelligent Transport System

DANH MUC CAC HINH VE

1 Kiến trúc hệ thẳng giao thông thông minh

3 Mô hình hoạt động hệ thống giám sát hành trình

4 Tổng quát chức năng của ITS

2 Hiện trạng giao thông thông mình tại Việt Nam

5 Mô hình hoạt động hệ thống GSHT EPS

6 Các đơn vị truyền đữ liệu

7 Mũ hình tra cửu dặt vé xe trực tuyến Hlinkbus

8 Các thành phần trong định nghĩa SOA

9 Kiến trúc tổng thé SOA

19 Các bước cơ bản trong tiến trình bottom — up

11 Các bước cơ bản trong tiên trình top down

12 Các phương thức REST APT

13 Mô hình tổng thể kiến trúc Web RE8Tful

14 Mô hinh địch vụ đặt vé xe khách đường đài đi ngay

18 ác chức năng của địch vụ đặt vé xe khách đường dài đi ngay

19 Chức năng lựa chọn chuyến xe

20 Chức năng lựa chọn xác dinh điểm đón

21 ‘Ving Giao Diện (ứng dụng giao tiếp với người dùng)

22 Ung dung danh ho hành khách

23 Ung dung danh cho nhà xe

24 Sơ đồ tích phối chọn chuyến

25 API GetTrip

PUAN MO BAU

1 Ly do chon dé tai

Ngày nay, với sự bùng nỗ về khoa học kỹ thuật, công nghề thông tin

cùng với tốc độ đô thị hoá ngày cảng phát triển dẫn đến nhu cầu di lại của

người dân ngày càng gia tăng không ngừng Việc áp dụng công nghệ tiên dn

để hỗ trợ việc quản lý dòng phương tiên đã trở nên phổ biến trong hơn 70 năm qua, những công nghệ tiên tiên được áp dụng ngày càng nhiều trong việc

quản lý những mạng lưới giao thông công cộng và trong việc cập nhật thông

tím điểm đến của xe bus, xe khách cho hành khách Trong lĩnh vực giao thông vận tải, một loạt những công nghệ đã được áp dụng để quản lý và giảm sát

việc di chuyển của các phương tiện trở nén dé dang hơn và các nha xe, bến xe

để dang quan lý và đáp img tốt nhu cầu của người dân

Tuy nhiên cơ sở hạ tầng, hệ thống giao thông hiện tại vẫn chưa đáp ứng

cung ứng đủ nhu cầu hiện nay, hiện tượng ùn tắc vẫn thường xuyên xây ra

trên khắp các tuyến phố, cung đường tại Việt Nam, tình trạng nhà xe chở quá

số người quy định, lửa đảo trên xe, hành khách đứng bắt xe dọc đường đã và đang diễn ra hàng ngây, môi trường ngày càng nhiều khói bụi, ô nhiễm Trước

những hiện trạng vả bức bách đó đòi hỏi phải có một giải pháp để giải quyết

vấn dễ nói trên Hệ thống giao thông thông mình dược ra dời để dáp ứng hiện

thực đỏ

TIệ thông giao thông thông minh (Intelligent Transport System - ITS) 1a

hệ thống giao thông tich hop gitta co sé ha tang giao thông vân tải hiện có (cầu đường, đèn tín hiệu giao thông, thiết bị giám sát hành trình) với công

nghệ thông Lin (ing dụng giải pháp công nghệ thông lún: camera, diều khiển

tự động, quản lý hoạt động dừng đỗ, vi phạm tốc độ của các nhà xe, .) hỗ trợ quản lý, vận hành hạ tầng giao thông một cách hiệu quả, đảm báo an toàn giao

1

thông, giảm thời gian và chỉ phí đi lại, bảo vệ môi trường, tăng cường khả

năng liên kết 3 yếu tố: con người, phương tiện, đường xá tạo thành một hệ thống giao thông có trí tuệ, hiệu quả và an toàn

Tại Việt Nam, đã bắt đầu xây dựng và phát triển hệ thống lưu trữ và giám sát các thiết bị hành trình GPS để định vị và giám các hoạt động của các

nha xe nhu: http://eposivn/, http://gps.binhanh.vn/, dé hỗ trợ giám sát và

theo dõi hành trình hoạt động của các nhà xe, lái xe và các đơn vị vận tải tránh tỉnh trạng vi phạm tốc độ, thực hiện sai hành trình nhằm hướng tới quản

lý tập trung toàn bộ phương tiện vận tải và đã những ứng dụng hỗ trợ hành kháh đặt vẻ trực tuyến qua mạng như https/vexere com,

https://pasoto.com/, http:/Avww baolau.vn/, dé hd tro hanh khach tra ctu

va đặt vé trực tuyến nhằm tiếc kiệm thời gian cũng như chỉ phí cho hành

khách và người dân

Tuy nhiên, bài toán vận chuyển hành khách công công nói chung hay tình trạng bắt khách dọc đường, chèn ép, nhồi nhét hành khách, xe chở khách vượt rất nhiều số người quy đinh, hay vấn đề lừa đảo hành khách vẫn dang

tiếp diễn thường xuyên ngày này qua ngày khác, vượt khỏi tầm kiểm soát của

cá nhà quản lý vận tải Vấn dé mau chốt là làm thế nào để hành khách bắt

khách dọc dường có thể bắt xe ngay tại các điểm đón dọc tuyến đường vận

chuyền vẫn chưa được giải quyết Trên thế giới, hiên cũng có nhiều ứng dụng

giải quyết bài toán này, điển hình nhất là ứng dụng https./4www redbus in/

của Ấn Độ Bài toán tác giả đưa ra dựa trên mô hình và cơ sở của ứng dụng

này và dựa trên dưa trên hệ thống cơ sở dữ liêu giám sát hành trình để triển

khai, khai thác và áp dụng tại Việt Nam

Để giải quyết vấn để này, cần hệ thống giao thông thông minh theo

hướng hỗ trợ hành khách bắt xe khách đường dài dọc đường tích hợp khai thác dựa trên cơ sở hệ thống dữ liêu hành trình GPS để tra cứu chuyến xe mà

2

hành khách muốn đi, hiển thị danh sách chuyến xe đang gần tới điểm đón, số

chỗ trắng trên xe, giá vẻ các chuyển xe tới điểm đón, xác định trước được địa

điểm đón của hành khách và tích hợp xác định thời điểm đón, khoảng cách

đến điểm đón dọc đường thoo thời gian thực

2 Mạc đích nghiên cứu của luận văn, đối hrợng, phạm ví nghiên cứu

Mac dich nghiên cửu:

ĐỀ xuất và xây dựng thử nghiệm mô hình địch vụ tra cứu đặt vẻ đi ngay dành cho các hành khách bắt xc dọc dường dựa trên cơ sở hệ thống tra

cứu đặt vé xe khách đường dải trực tuyến Hlinlcbus tại Việt Nam Cu thé:

-_ Tìm hiểu về:

©_ Lý thuyết hoạt dộng của kiến trúc hướng dịch vụ SOA và công

nghệ dịch vụ Web RES 1ful

o_ Các phương pháp tiếp cận trong triển khai kiến trúc hướng dịch

vụ và quy trình phát triển ứng dụng theo mô hình SOA 1ừử đó

xác định được phương pháp phủ hợp để xây dựng và tích hợp

trong hệ thẳng

Dịch vụ đích cung cấp các chức năng sau đây:

„_ Đặt vẻ trực tuyến vả hỗ trợ hiện thị vị trí đón cúa hành khách

+ Dựa trên dich vu nén cia Google Map chí úp dịnh vị 1 dối tượng sử

dụng GPS, tử đó tích hợp địch vụ nền vào ứng giúp giúp xác trước

dược địa diễm đón của hành khách vả tích hợp xác dịnh thời diễm đón của hành khách

+ Dựa trên hệ thống lưu trữ đữ liệu hành trình:

o_ Hỗ trợ hiển thị danh sách các xe khách chạy qua diém đón vả giả

vé ước tính thấp nhất đối với các xe.

2 Hiển thị danh sách lô trình đi qua điểm bắt đầu và điểm kết thúc

hành trinh

Đề xuất mô hình tích hợp các dịch vụ giao thông thông minh có sẵn

giải quyết bài toán vận chuyển hành khách công cộng

Xây dựng ứng dụng cung cấp chức năng đặt vẻ đi ngay dành cho các

đối tượng tham gia tham gia bắt xe dọc đường

Thử nghiệm dưới dang dich vụ độc lâp dựa trên cơ sở hệ thống đặt vé

xe khách đường dài trực tuyến Hlinkbus

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

Luận văn tập trung nghiên cứu giao thông thông minh trong ngành vận

tải xe khách đường dài tại Việt Nam và nhu cầu thực tế của bài toán hành

khách bắt xe khách đường dài dọc tuyến đường vận chuyền Đồng thời nghiên

cứu cơ sở lý thuyết của kiến trúc hướng dịch vụ SOA, dịch vụ web Restful, ngôn ngữ đặc tả WSDL, các phương pháp tiếp cận trong triển khai mô hình soa, dựa trên nền yii framework để xây dựng hệ thống tra cứu đặt vé xe khách đường dài tric tuyén HlinkBus dua trén tmg dung https:/Avww redbus in/

Phương pháp nghiên cứu:

Luận văn tập trung nghiên cứu bài toản giao thông công cộng và thực trạng của bài toán bắt xe khách đường dài dọc đường tại Việt Nam để thấy

được nhu cầu đặt vé, bắt xe đi ngay của các đối tượng tham gia giao thông

công công Từ đó luận văn đi tìm hiểu lý thuyết về việc đặt vé, bắt xe đi ngay

của hành khách, dịch vụ Web Restful, kiến trúc hướng dịch vụ qua đó đề xuất

và xây dựng thủ nghiệm mô hình dịch vụ đặt vé đi ngay dành cho các hành khách bắt xe dọc đường trên cơ sở hệ thống đặt vé xe khách đường dài trực tuyến Hlinkbus tại Việt Nam

Kiến trúc hướng dịch vụ SOA dưa trên 2 nguyên tắc quan trọng

Mô - đun: Tách vấn đề lớn thành các vấn đề nhỏ

4

Đóng gói: Che đi dữ liệu và lô-gic trong từng mô-dun (hay “hộp đen") đối với

†ruy cập tử ngoài

Trong phạm vi của đê tài, tác giá đưa ra các mô hình dựa trên các

nguyên Lắc như sau: Mõ hình đặt vé đi ngay dựa trên nguyên tắo Mô- đun từ

đó với mô hỉnh bài toán lớn đặt vé đi ngay đã tách thành các mô hình vẫn đề

nhỏ hơn như: mô hình xác định điểm đón, mô hình chọn chuyến xe, Còn đối

mô hình xác định diểm dón, mô hình lựa chọn chuyển xe dựa trên nguyên tắc

đóng gói để che đi dữ liệu và logic trong từng dich vụ đối với những truy cập

từ hành khách và đối tượng bên ngoài

Wich vụ trên phải dược tích hợp và thử nghiêm trên hệ thống tra cứu

đặt vé xe khác đường đải trực tuyến và máy chủ của hệ thống cung cấp dịch

vụ Hlimkbus

3 Tóm tắt các nội đụng chính

Luan vin gém phan mé đầu, 3 chương chỉnh va phan kết luận, cụ thế:

* CHUONG 1 - Ting quan, cơ sở lý thuyết và công nghệ: Chương mở

đầu trình bảy về tổng quan giao thông thông minh, các giải pháp ứng

dụng giao thông thông mình Tiếp đó giới thiệu chung về hiện trạng

ứng dụng giao thông thông minh và hệ thông dữ liệu giảm sát hành

trình tại Việt Nam Giới thiệu về kiến trúc hướng dịch vụ SOA và công

nghệ Wch Rostul sử dụng và tích hợp trong luận văn

« CHƯƠNG 2— Đề xuất mô hình tích hợp dịch vụ đặt vé xe khách di

ngay dảnh cho hành khách bắt khách dọc dường: Dựa trên cơ sở

nên tảng lý thuyết kiến trúc hướng dịch vụ, công nghệ dịch vụ Web

Restul và định hướng mô hình giải quyết dã tim hiểu trong chương 1, tac gid dé xuất mô hình dich vụ tra cứu đặt vé đi ngay đành chơ hành

khách bắt xe đọc đường Từ đó xây dựng xây dựng dịch vụ tra cứu đặt

tà

vé đi ngay nhằm mục đích hỗ trợ, phục vụ, tiếc kiệm thời gian bắt xe,

đặt vé cho hành khách có nhu cầu bắt xe

CHƯƠNG 3— Thử nghiệm và đánh giá: Giới thiệu về kết quả oài đặt

và thử nghiệm dịch vụ đặt vé đi ngay dựa trên nên cơ sở hệ thống tra

cứu đặt vé xe khách trực tuyển I1nkbus Cuối chương là quy trình và một số kết quả xây đựng ứng dung hỗ trợ hành khách dặt vé xe khách

đường đài đi ngay

6

CHƯƠNG 1 TONG QUAN

Chương mở đầu trình bày về tổng quan giao thông thông minh, các giải pháp ứng dụng giao thông thông minh Tiếp đó giới thiêu chung về hiện trạng ứng dụng giao thông thông minh tại Việt Nam Cuối chương người viết nêu rõ

mục tiêu, nhiệm vụ của luận văn

11 Tổng quan giao thông thông minh

1.1.1Định nghĩa

Hệ thống giao thông thông minh (Intelligent Transport System - ITS) là

hề thống giao thông vận dụng và tổng hợp các thành quả khoa học, công nghệ

tiên tiến vào giao thông vận tải đặc biệt là công nghệ điên tử, thông tin, truyền

thông, khoa học quản lý, tăng cường khả năng liên kết giữa cơ sở hạ tầng GTVT với công nghệ thông tin hỗ trợ quản lý vận hành hạ tầng giao thông một cách hiệu quả, đảm bảo an toàn giao thông, giảm thời gian và chỉ phí đi lại, bảo vệ môi trường [3] Những thành tưu và kinh nghiệm quý giá đó rất đáng để chúng ta nghiên cứu, học tập và vận dụng phủ hợp với điều kiện Việt Nam

Hình 1 1 Kiên trúc hệ thống giao thông thông mình

Đối với hoạt động vận chuyển hành khách đường dài thì giao thông

thông mình có nghĩa lả nhân viên quản lý bến xe, các lái xe và đổi tượng tham

gia giao thông dựa và sự “thông minh” của hệ thông để nắm rõ tình hình luân

chuyển xe cô trên đường Cáo nhà quần lý bến xe, đơn vị vận tái để đàng thoa đối hoạt động của các lái xe, lịch trình cũng như điểm dừng đỗ của xe, ránh

những trường hợp bắt khách sai điểm đón, xe chạy rùa bỏ để bắt khách doo

dường gây ánh hướng giao thông công cộng Còn dối với hành khách, người dan bat xe khách thì dựa vào sự thông mính của hệ thông an tâm, tin trởng hơn các nhà xe, doanh nghiệp vận tấu tránh tỉnh trạng bị các nhà xe lừa đáo, ting gi vé bat thường, Từ đó giao thông dường bộ, phương tiện vận tải, hanh khách có sự kết hợp chặt chẽ với nhau nhằm cải thiện môi trường, nầng cao ý thức tránh nhiệm của người tham pia giao thông, phương tiện hoạt động,

'Tuy nhiên LTS không phải là liễu thuấc cho mọi vấn để trong ngành

giao thông vận tải của các vùng và trong đô thị ITS không thé thay thể hầu

hết nhu cầu mà cần có chính sách piao thông ding dẫn với sự chuẩn bị của

các cơ quan có thẩm quyển vả hệ thống cơ sở ha tầng tương ứng lai Việt

Nam đã và dang bắt đầu ứng dụng một phần TT§ vào trong việc quản lý và giám sát các phương tiện giao thông nhằm mục đích tổ chức quản lý giám sát

hành trinh đồng nhất về lái xe — đơn vị vận tâi — đơn vị sản xuất thiết bị giám

sát hành trình, về phương tiên vận tải — bến đỗ - trạm đừng — tuyến đường —

biển báo toàn quốc Hệ thông giám sát hành trình này sẽ là cơ sở vả nên tang

cho việc xây dựng và phát triển ứng dụng giao thông thông minh trong các thành phổ va dé thi

Hệ thống quan lý, giám sát hành trình là hệ thống ứng dụng công nghệ dịnh vị vệ tính (GPS - xác định tọa độ) kết hợp với công nghé GSM/GPRS (muyền dữ liệu), hệ thông thông tím dịa lý (G18 - giám sát xị trí xe trên ban

đỗ) và cơ sở dữ liệu giúp cho các tô chức, công ty va cá nhân giám sát từ xa

8

phương tiện của mình theo thời gian thực với mục đích tối ưu thời gian, tiết

kiệm chi phí, tăng khả năng điều phối, quán lý Hệ thống bao gồm thiết bị

giảm sát hành trình và phần mềm giám sát hành trình

$® Thiết bị hành trình được lắp đặt trên đối tượng cần được giám sát, đối

tượng giám sắt như: 6 tô, xe máy, tàu (huyền, vali/ kớt sắt tài sản,

4 Phần mềm chạy trên nền website giúp người giảm sát biết được các

thông tin của đối lượng được lắp thiết bị Các thông tin của đối tượng

giám sát gằm: vị tri(kinh độ, vĩ dộ), vận lốc di chuyển, các trạng thái

khác,

Cụ thể các thành phần trong hệ thống

Thiết bị giám sát hành trình là gì?

‘Thiét bi giám sắt hành trình là một thiết bị đóng gói hoàn chỉnh tạo

thành còn gọi là hộp đen Cầu tạo của thiết bị gồm các bộ phận:

« - Hộ phận GP: Nhiệm vụ là xác dịnh vị trí (kinh độ, vĩ độ) hay còn gọi

là toa độ GPS, vận tốc di chuyễn của thiết bị Vì thiết bị lắp trên đối tượng nên thing tim về vị trí, vận tốc của đối tượng và thiết bị là như

nhau

« Bộ phận 2G: Truyền, nhận dữ liệu giữa thiết bị giám sát hành trình và

máy chủ phần mềm giám sát hành trình bằng sóng vô tuyển đi động

« _ Bộ xử lý, điều khiến, thu thập tín hiệu, lưu trữ dữ liệu: Thu thập, xử

lý, điều khiển, lưu trữ, truyền, nhận đữ liệu

Nguyên lý hoạt động: Khi thiết bị giám sát hành trinh nhận tọa độ GPS,

vận tốc GPS từ vệ tình GPS, thiết bị giám sắt hành trình pửi toàn bộ thông tin

về máy chủ phần mềm giám sát hành trinh Thiết bị giám sát hành trình cũng

có khá năng nhận lệnh từ máy chủ, như: lệnh tắt động cơ/hú còi cảnh báo

9

Phần mềm giám sát hành trình là gì?

Phần mềm giám sát hành trình là phần mềm được thiết kế nhằm phục

vụ nhu cầu quản lý, giám sát đối tượng có thiết bị Vị trí đối tượng được giám

sát hiển thị trên bản đồ số Google để người giám sát dễ dàng hình dụng đối

tượng mình đang giám sát nằm tại vỉ trí nảo

Phần mềm giám sát hành trình cũng bao gồm nhiều tính năng, nhiều

báo cáo hỗ trợ nhu cầu quản lý tương ứng với từng đối tượng khác nhau

Phần mềm giám sát hành trình được thiết kế thân thiên với người dùng,

bảo mật, không tiết lộ thông tin của khách hàng

Mô hình hoạt động hệ thống

Giám sát hành trình cơ bản sử dung một thiết bị được gọi là thiết bị giám sát hành trình gắn vào xe Thiết bị giám sát hành trình làm nhiệm vụ ghi

nhận thông tin từ xe và truyền dữ liệu về máy chủ trung tâm qua sóng điện

thoại di động (GPRS) Máy chủ trung tâm ghi lại tất cả dữ liêu trả về Người

dùng được cung cấp một tải khoản Web truy cập vào máy chủ trung tâm xem lại tất cả hoạt động của xe

Hình 1 2 Mô hình hoạt động hệ thông giám sát hành trình

10

1.1.2 Các giải pháp ứng dụng giao thông thông mình trong giao thông công

công

a Mô tả về ứng dụng cho nguời sử đụng của ITS

Giao thông và các hệ thống liên kết ITS bao gềm 3 bộ phận hợp thành sau:

se Cơsởhạtầng Cả trên vả đưới bề mặt (như là hệ thống tín hiệu giao

thông, liên lạc, điện toán, trạm thu phí, cầm biển),

« Phương tiện các loại phương tiện, đặc trưng an toàn, mức độ sứ dụng

diện tử vả diện toán tiền tiễn

« _ Yếu tố con người — các hành vi, sở thích và việc sứ dụng các loại hình

giao thông, và những quy tắc bắt buộc

Một kiến trúc giao thông thông minh là bê khung cho sự phát triển, quy

hoạch triển khai và vận dụng hợp nhất Cấu trúc quốc gia theo logic IT§ của

Mỹ định nghĩa những hoạt động và chức năng được yêu cầu cho những dịch

vụ cho người sử dung cia ITS là 9 nhánh chức năng Chúng bao gồm chức

nắng của: Quan ly giao thông, quản lý phương tiện, kiểm soát và giám sat

phương tiên, dịch vụ khẩn cấp, dịch vụ cho hành khách và lái xe, dịch vụ chỉ

tra điện tử, lưu trữ đữ liệu và quản lý xây dựng và bảo đưỡng Danh sách của

44 dịch vụ cho người sử dụng trong 11 nhóm dich vu cho người sử dụng dược

định nghĩa bởi Tổ chức tiêu chuẫn hóa quốc tế (5O) [3] Người sử đụng bao

gỗm cá nhân, chứa ác đoàn xo, chủ doanh nghiệp, chủ hệ thống cơ sở hạ tầng

giao thông Phần lớn những địch vụ cho người sử dụng này hay lả các ứng

đụng thường không thực hiện một cách tách biệt do tính điều phối vả phụ

thuộc lẫn nhau giữa chúng (Chơn và Milcs 2004) Dưới dây là danh sách

những dịch vụ cho người sử dụng liên quan đến các yếu tố về cơ sở hạ tầng,

phuong tiện, con người

Dich vụ cho người sử dụng của ITS

11

> Dịch vụ thông tin hành khách

o_ Thông tin trước chuyến di

© Thông tintrong chuyến đi

o_ Thông trn địch vụ chuyển đi

o_ Xác định vị trí và hướng dẫn lộ trình - 1rước chuyển đi

©_ Xáo định vị trí và hướng dẫn lộ trình - Trong chuyển di

a_ Hỗ trợ lập kế hoạch cho chuyến di

> Dịch vụ vận hành và quản lý giao thông

2 Kiểm soát và quản lý giao thông

o_ Quản lý biến có liên quan tới vận tải

o Quan ly nhu cầu

© Quan ly bao dưỡng cơ sở hạ tẦng giao thông

© [Duy tri trat tu/ Cưỡng chế

o_ Các quá trình hành chỉnh hiên quan tới phương tiện thương mại

o Thanh ta an toàn bên đường một cách tự động hóa

o Giám sát an toàn các phương tiền thương mai

©_ Quản lý đoàn vận tải hàng hóa

© Quan ly théng tin vận tải liên hợp

© Quan ly va kidm sodt cdc trung tam vận tái liên hợp

o_ Quản lý những hoạt động vận tải nguy hiểm

12

> Dịch vụ giao thông công cộng

© Quan ly giao thing công công

ø_ Giao thông chia sẻ và giao thông yêu cầu

> Dich vu khan cấp

ø Giao thông liên quan tới những cảnh báo khẩn cấp va an ninh cá

nhân

© Khôi phục sau khi xe bị trộm

o_ Quản lý phương tiện dùng trong trưởng hợp khan cấp

9 Canh bao sự cổ vả những vật liệu nguy hiểm

} Dich vu chi tré diện tử có liên quan tới giao thông

o_ Giao thông liên quan tới những dịch vụ tải chỉnh điện tử

a_ Sự hợp nhất của giao thông liên qun tới dịch vụ chỉ trá diện tử

3 An toàn cá nhân có liên quan đến giao thông đường bộ

An ninh đi chuyển chung

°

a Nâng cao an toản cho người có thể bị hại tham gia giao thông

©_ Nâng cao an toản cho người tàn tật tham gia g1ao thông

ø Cung cấp an loan cho người đi bộ bằng việc sử dụng ngã tư và đường dẫn thông minh

> Dich vụ giám sát các diều kiện môi trường và thời tiết

o_ Giám sát thời tiết

o Giám sát điều kiện mồi trường

> Dịch vụ liên kết và quản lý phản ứng lại các thảm họa

a_ Quản lý số liệu thám họa

o Quan ly phan ting lại thẩm họa

3 Swhop tic vi cae co quan khẩn cấp

} Dich vu an ninh quốc gia

o_ Giám sát và kiểm soát các phương tiện khả nghỉ

13

© Giám sát các tiện ích, kết cấu và hệ thơng đường ống

'Từ danh sách của các dịch vụ cho người sử dụng trong các nhĩm dịch

vụ chø người sử dụng được định nghĩa bởi Tổ chức tiêu chuẩn hĩa quốc tế

(I8O) thi dựa trên thơng tín thu thập được trên hệ thơng dữ liêu giảm sát hành

trình như: Thơng tin lái xe, thơng tin chuyên xe, thơng Em lịch trình của các

nhà xe, doanh nghiệp kinh doanh vận Lãi và các thơng tin thu thập từ dữ liệu

hành trinh được khai thác và tích hợp phục vụ giải quyết bài tồn tra cứu dặt

vẻ xe khách đọc đường theo hướng hướng hỗ trợ hành khách bắt xe khách

dường đài đọc dường khai thác dựa trên cơ sở hệ thống đữ liệu giám sảt hành

trình dễ tra cứu chuyến xe ma hành khách muốn di, hiển thị danh sách chuyển

xe đang gần tới điểm đĩn, số chỗ trắng trên xe, giá vẻ các chuyến xe tới điểm

đĩn, xác dịnh trước được địa điểm dĩn của hành khách vá tích hợp xác dịnh

thời điểm đĩn, khoảng cách đến điểm đĩn dọc đường theo thời gian thực

Hich 2 Chức năng của TTS

Ngộ: Fan etal, We

Giản sữ[nhhgng keo)

‘vain prong tia usta

„ CƠN oa Buen ghap kn ps 86mg

Tit Sv hog tn cay do‘ hod sxe cdc dtc chan fo

/⁄/ „ Rãn đăng phrơnt ai lặn chuyển Sân

//75 Miith thuyinltpvàlnyp ức

tra nản găn Thu pec bp sith du ida St cv: vịnhnh phươnnlEn duyên in

Hghhrợmg si đườngtẢ, thơng — phươngin To ae Cun oto aarti

‘entre, A 3hưw lên uất Ï +

Ses tê 4~—: À tưn[ tồn ân Gian sa geo ng aootkieg oe eaten Pn gl drut cp

meremmamunecn S888 | Noes Seton

wena io idan sn og alr

tie dving HEC) Ming", coe Mer an ins ong g ich oul Hát

Thửngi nồlhefng on tinh TC TM: vụn ta angie te)

b Ví dụ

Bảng dưới đây đưa ra chỉ tiết về những ứng dụng phổ biến của từng

dịch vụ trong nhóm dịch vụ đã được xác định trong nhóm dịch vụ đã được xác định ở trên và hình 3 cũng miêu tả một chút về mục đích và nguyên lý làm việc của các hệ thống ITS duoc img dụng tại đất nước phát triển trên thế giới Cụ thể:

Mục đích: Trợ giúp du khách đưa ra những lựa chọn

thông minh và làm cho giao thông công cộng đáng để

chọn hơn Ví dụ : Thành phố Stockholm, London,

Singapore Nguyên lý làm việc: thông tin từ nhiều hệ thống giao

thông công công được trao đổi với nhau Chia sẻ lộ trình

và thời gian được sử dụng để lên kế hoạch cho các chuyến

đi qua nhiều loại hình vận tải Thông tin thời gian thực

15

được chia sẻ ở các điểm kết nôi và được hiền thị cho hành

khách Thông tin này được sử dụng để trì hoãn việc khởi hành nếu một dịch vụ kết nối ở gần Mỗi hệ thống có thể

thu thập thông tin khác nhau bằng các công nghệ khác nhau nhưng thông tin được chia sẻ theo một phương thức chung

Mục đích: Thông tin hành khách thời gian thực được thiết

kế để tăng mức sử dụng giao thông công công bằng cách tăng sự tin cậy của dịch vụ và xóa bỏ hoài nghi về các

dịch vụ tiếp theo

Ví dụ: Hệ thống E-Traffie Scan của Singapore Nguyên lí làm việc: xe bus sử dụng GPS và đồng hồ công,

tơ mét để xác định vị trí của chung doc theo chuyén đi

Thông tin về vị trí được truyền trở lại một hệ thống sử lí

trung tâm có sử dụng kết nổi không dây ví như GPRS Hệ

thống trung tâm sử dụng vị tr hiện tại của xe bus va vi tri

nó muôn đên và tính toán xem xe bus đó sẽ muộn bao

16

nhiêu Khoảng sớm hay muộn đó được sử dụng đề cập

nhật dự đoán lúc nào xe sẽ tới những tram khác dọc tuyển đường Thời gian tới nơi được hiển thị trên các tín hiệu tin nhắn thay đổi ở các tram dừng, và có thể được gửi trực tiếp tới hành khách thông qua SMS or mạng Internet Để trợ giúp những chuyến xe bus muộn, việc đếm thời gian của tín hiệu kiểm soát giao thông có thể được điều chỉnh

theo thời gian thực cho phép l chiếc xe bus có thể có thời

gian đèn xanh lâu hơn

tin này, người lái xe có thể tránh những nơi tắc nghẽn

năng, giảm ách tắc và giúp sử dụng hiệu quả hơn năng lực

của các nhánh đường còn lại Ví dụ: Nhật Bản, châu Âu,

Mĩ, một phần của châu Á Nguyên lí hoạt đông: Dòng phương tiện trên các nhánh đường được xác định bằng

17

việc sử dụng những vòng kin ( ví như cái được sử dụng

trong hệ thống kiểm soát tín hiệu giao thông) và thăm dò

các phương tiện với thiết bị dau vao GPS ( vi du xe bus,

taxi hay la một đội phương tiên) Hồ so di chuyển được phát triển trong thời gian thực và lái xe được khuyên về mức độ ùn tắc trước khi họ đi vào một tuyến đường nào

đó Thông tin được hiển thị theo nhiều dang bao gồm tín hiệu tin nhắn thay đổi bên đường, dẫn trực tiếp tới lái xe thông qua công nghệ mạng không dây hoặc là tới lái xe thông qua SMS hoặc Internet

Trung tâm kiểm

soát phương tiện

giảm chi phi của tai nạn trên đường và của hệ thống

phương tiên giao thông Ví dụ: Bắc Kinh, London,

Madrid, Sydney, Singapore Nguyên lí làm việc: Trung

tâm thường được sử dụng cho việc kiểm soát tín hiệu giao

thông, trung tâm kiểm soát giờ còn là một trung tâm phối

18

hợp cho việc đi chuyên của phương tiện và đữ liệu đi

đường Trung tâm có thể là nhiều cơ quan về dường bộ,

giao thông, giao thông công cộng, cảnh sát, các địch vụ

khẩn cấp, tất cả sử dung một trung tâm Một trung tâm

kiểm soát hợp nhất hoặc có thể thành lập một số trung,

tâm chuyên trách với đữ liệu liên kết với nhau Một trung

tâm kiểm soát hợp nhất sẽ chia sẻ dữ liệu thông tim và

kiểm soát từ nhiều hệ thống (†P8 bao gồm hệ thống kiểm

soát phương tiện được lưu trữ trong máy tính được bỗ

sung bởi CCTV, thông tin được nhận tử quần chúng trang các sự cố, hệ thống thông tin hành khách thời gian thực

(RTPD, hệ thống quản lí giao thông công cộng và vận

hanh, APIS va camera CCTV sé hitu boi cảnh sát,

phương tiện giao thông, đường có trạm thu phí vả các cơ

quan khác Nhân viên phòng kiểm soát phối hợp trường

hợp khẩn cấp được yêu cầu và các dịch vụ giao thông để

quản lí sự cổ, đòng phương tiện và an toan Tin hiéu tin

nhắn thay dổi có thể dược sử dụng cùng với sóng võ

tuyến của các chương trình phát thanh truyền hình và các hình thức thông tin đại chúng khác để giữ nơi công cộng

hoạt dộng trơn tru

sử dụng tín hiệu GPS Những tín hiệu này được gửi lại bộ phân quản lí đôi xe nơi mà vị trí của xe được hiển thị trên

bản đồ Chương trình phần mềm lap sé lap ké hoach tuyén

di,cho phép chiếc xe tải được đi lệch hướng với công việc

bé sung bằng những hướng dẫn điện tử được gửi lại người lái xe Lịch sử vị trí chỉ tiết có thể được lưu lại phục vụ cho những phân tích sau nảy Hệ thống máy tính có thể giám sát tình trạng của phương tiện và báo cáo để giữ lại

nếu bất kì sự kiên cụ thể nào đó xảy ra

Bảng 3 Dịch vụ tru tiên cho người sử dụng và ứng dụng ITS trên thê giới

Theo số liêu từ “Trung tâm Tư liệu và Dịch vụ Thống kê thuộc Tổng cục

thống kê, ước tính trong năm 2013 số lượng vận tải hành khách có khoảng 2.7

tỷ lượt hành khách Nếu chỉ tính một con số trung bình môt lượt hành khách

(khác với số lượng hành khách) trung bình chỉ trả 1 đô-la, quy mô thị trường

vận tải hành khách ước tỉnh là 2.7 tỷ đô-la Giả sử các đơn vị kinh doanh vận

tải hành khách chi trả cho đại lý kinh doanh cho họ 10% doanh thu có được,

20

ước tính “miếng bánh” lớn dành cho các đại lý kinh doanh vé xe là khoảng

270 triệu đô-la hàng năm Một con số đáng ước mơ để có thế bắt đầu làm sản

phẩm chỉnh phục thị trường nảy, tuy nhiên trên thực tế việc này không hề để

dang

Tại Việt Nam, việc ứng dung GPS dinh vi vi tri cac xe nhằm quản lý

giao thông đang được thử nghiệm tại một số thành phố lớn như Hả Nội và TP

Hồ Chí Minh Tại Hà Nội, Trung tâm Điều khiển giao thông dã chính thức

đưa vào hoạt động từ năm 2000 với hệ thống thiết bị của hang SAGEM điều

khiển dẻn tin hiệu giao thông do chính phú Pháp tải trợ Có thể nói đây là ứng dụng đầu tiên của công nghệ II trong khu vực đồ thị ở Việt Nam Điến nay,

trung tâm nảy đã được nâng cấp nhiễu lần và vẫn đang hoạt động hiệu quả,

gop phan giám sát, diều hành giao thông toàn thành phố

'Tại Trường Đại Học Hách Khoa Hà Nội, cũng đã và đang có rất nhiều

giải pháp ứng dụng giao thông thông mình cấp bệ và cấp nhà nước Điển hình

là dề án “Xây đựng giải pháp và thiét bi qudn lý diều hành giaa thông tuông

minh sit dung truyén thông tam gan chuyên dụng” của nhóm nghiên cứu đo

PGS.TS Nguyễn Văn Đức, Trường Đại Học Bách Khoa Hà Nội phối hợp với

Công ty truyền thông đa phương tiên VTC và Viện khoa học Công Nghệ

Quân sự đã tiến hành nghiên cứu xây dựng thành công giải pháp và thiết bị

quản lý điều hành giao thông thông minh sử dụng truyền thang Lam gần

chuyên đụng với mục tiêu làm chủ một số công nghệ theo tiêu chuẩn quốc tế

hoặc theo tiêu chuẩn của một số quốc gia phát triển sử dụng trong hệ thống

giao thông thông mình vả có được căn cử khoa học để xây dựng dược hệ

thống tiêu chuẩn Việt Nam, nên tảng công nghệ, thiết bị mẫu truyền thông đặc

dựng tầm gần sử dụng trong diều hành giao thông dường bộ, trong dé thi [7] Các kết quả nghiên cứu đã được chuyển giao cho Trung tâm giải pháp công,

nghệ thông tin va viễn thông Viettel, và đã được tiên hành đưa vào triển khai

21

thử nghiệm tại Công ty Đầu tư và Kinh doanh Bất động san Viettel tai LO

1226, đường Tôn thất Thuyết, khu đô thị mới Cầu Giấy, I3ịch Vọng Hà Nội

và Công ty Thương mại vả Dịch vụ Hà Lan, Thái Nguyên Déng thời các đơn

xin đăng ký sáng chế cho sản phẩm để tải đã chấp thuận hợp lệ, cáo kết quả

cũng duoc cong bé trén tap chi Computer Networks and Communication [8]

Ngoài ra còn có đề án thí điểm xây dựng mô hình quản lý Đại lỗ Thăng

Tong với sự hình thánh của Trung tâm Quản lý đường cao tốc Hả Nội Trung

tâm nảy sẽ quản lý an toản giao thông, tiếp cận xử lý †ai nạn giao thông và các

biện pháp phỏng ngừa; quản lý hệ thống thông ứn, thực hiển gông tác bảo hành, sửa chữa Trung tâm sẽ ứng dụng ác công nghệ thông tin hiện dại

trong quản lý như đếm, phân loại phương tiện giao thông tự động, hệ thống

camera giảm sát, hệ thống băng thông báo diện tử, kiểm soát xe quá tải, quá khỗ

Trên phương điện bên xe, trạm quản lý thu bán vẻ thi hiện mới chỉ có

một số trang web kinh doanh vé xe khách bắt dầu ra đời, hay dỗi với phương,

điện hảnh khách thì một trong những khó khăn lớn mả các công ty bán vẻ xe

trực luyên phải đối mặt chính là thỏi quen của khách hàng, Điểm khác biệt

lớn nhất giữa việc đi lại đường bô và đường hàng không là khách hàng hàng,

không thường có tâm lý đặt vé máy bay trước, còn đối với vé xe khách, khách

hang đợi sát giờ mới mua và thường không có kế hoạch đặt mua từ trước

Hiện có một số trang web kinh doanh vé xe khách bắt đầu ra đời từ cách đây

hơn 3 năm như VeXeRe.vn, công ty khởi nghiệp vào năm 2012 được đầu tư

bởi CyberAgent Ventures Vietnam va vita duoc rot thém vén dot 2 từ

CyberAgent Ventures Vietnam và Pix Vine Capital là một trong những công

ty di tiên phong khái thác việc bản vẻ xe trực tuyển Ban dầu, mô hình VeXeRe chỉ dừng lại ở việc bản vé tới khách hang 1a người dùng cuối, về sau,

22

VeXeRe cin cung cấp ứng dụng quản lý xe Bus ManagemenL System (BMS)

cho các nhà xe và tập trung vào việc cung cấp thông tin các nhà xe

Diêu nảy khiến các công ty vận tái hành khách thường không lường

trước được số lượng khách cũng nhu lam sao linh Loán điều hành lượng xe

hợp lý nhằm tôi ưu hoá doanh thu và lợi nhuận Pasoto.com, một công ty khởi

nghiệp trong lĩnh vực bản vé xe khách vừa chính thức ra mắt vào tháng 04

năm 2015, đã nhanh chủng nhận ra vấn đề này và có chiến lược thay dỗi thỏi

quen truyền thống của người dùng dễ giúp các nhà xe giải quyết bài toán kinh

doanh thiết thực hơn

Irong lĩnh vực giao thông công công, việc ứng dụng [TS cũng bắt dầu

được nghiên cứu và triển khai thực hiện thông qua hệ thông biển báo điện tử

cung cấp thông tìn về khoảng cách xc đến trạm dừng cho hành khách (được

lắp đặt tại các trạm xe buýt) Sắp tới, tại Hà Nội và ‘Ip Hd Chi Minh, mat số

tuyến đường sắt đô thị sẽ được đưa vào khai thắc và dự kiến sẽ sử dung hé

thống thẻ thanh toán thông minh theo tiêu chuẩn công nghệ của Nhật Han dé

phục vụ công tác mua vé Ngoài ra, Nhật Bản cũng đang giúp hai thành phố

nay thực hiện dự án “Cải tạo giao thông công cộng” thí điểm sử dụng thẻ

thông mình cho xe buýt và xe khách [4]

1.138 ai rò hệ thẳng dữ liệu phân tân trong giao thông thong mink

Ngày nay, việc lắp đặt các thiết bị giám sát hành trinh trên các phương

tiện văn tải đã mang lại hiệu quả to lớn không chí về mặt xã hội, phục vụ tốt

công tác quần lý mà còn đem lại lợi ích thiết thực cho các đơn vị vân tâi Các

thiết bị giám sát hành trình cung cấp dữ liệu thông tin thực tế liên tục, tin cậy

về hành trình vả trạng thái của các phương tiện vận tải được các thiết bị giám sát hành trình thu thập, xử lý và chỉ truyền đến trung tâm đữ liêu của đơn vị

sẵn xuất cung cấp thiết bị giám sát hành trình đó Chính vì vậy, việc có được

23

thông lin dữ liệu của tắt cả cáo phương tiện vận tải đang hoạt động trên lãnh

thổ Việt Nam là rất khỏ khăn vì cần phải thu thập xử lý dữ liêu từ hơn 50 nhà

sản xuất thiết bị giám sát hành trình khách nhau của hàng trăm ngàn phương

tiện vận lái khách nhau trên cả nước Hơn nữa, mỗi nhả sẵn xuất cung gấp

thiết bị giám sát hảnh trỉnh lại xây dựng trung tâm dữ liệu của mình theo mô

hình cấu trúc đữ liệu riêng, và vấn đề thựu sự khó khăn chỉnh là việc xử lý

khối lượng dữ liệu cực lớn không thống nhất, đa chủng loại kiểu dữ liệu này

Dữ liệu hành trinh lá nguồn dữ liệu quan trọng phục vụ cho việc quản

lý điều hành giao thông theo diễn biến thực tế, cho phép giám sắt, theo đôi hoạt động của các lái xe góp phần bảo đảm tral ur an loan giao thong, giám

thiểu tai nan giao thông Dữ liệu hành trình lịch sử có thể được khai thác để

phan tích tối ưu về hệ thắng giao thông công cộng, hệ thống các tuyến đường

giao thông,

Chúng ta dễ nhận thây hệ cơ sở dữ liệu tập trung là rất phức tạp không

chi do sy da dang về chúng loại đữ liệu mà còn về khối lượng dữ liệu cực lớn,

và nếu theo giái pháp dối với hệ cơ sở dữ liệu truyền thống thì tốc dộ xử lý dữ liệu là rất thấp Vi dụ, một đơn vị cung cấp thiết bị giám sát hành trinh quản

lý 50000 thiết bị, với thời gian cập nhật thông tin hành trình vào cơ sở dữ liệu tại trung tâm là 30 giây, giả sử dung lượng một bản tin là 100 byte/lần cập

nhật Như vậy khối lượng đữ liệu cần lưu trữ của tất cả các thiết bị giám sát

hành trình trong 1 tháng là 446.4GB, nhưng nếu thời gian cập nhật đữ liệu là

1 giây thi khối lượng dữ liệu yêu cầu lưu trữ lả: 13.3918, nếu số lượng thiết

bị giám sát hành trình là 800000 vả yêu cầu lưu trữ 1 năm thì không gian lưu

trữ cần là: 2.57PH Ngoài ra ta cũng thầy số lượng các bản ghi, các trường dit

liệu cũng cực kỳ lớn và nếu sử đụng trên hệ cơ sở dữ liệu truyền thống thì việu xử lý, phân tích, lim kiểm sẽ là vô ung khó khăn (tốc độ xứ lý rất chậm)

24

Chính vi vay dé đáp ứng yêu cầu gia tăng về việc lưu trữ dữ liêu, mở

rộng tích hợp thêm thiết bị giám sát hành trình và phục vụ tốt hơn công tác

khai thác, quản lý điều hành phương tiện giao thông vận tải thì Công ty cổ

phần phát triển công nghệ EPOSI đã triển khai đưa vào hoạt động hệ thống dữ

liệu phân tán nhằm thu thập, lưu trữ thông tin từ các thiết bị giám sát hành trình nhằm quản lý thiết bị giám sát hảnh trình tập trung EPS đồng nhất về lái

xe — đơn vị vận tải — đơn vị sản xuất thiết bị giám sát hành trình, về phương

tiên vận tải - bến đỗ - trạm dừng - tuyến đường - biển báo toản quốc Hệ cơ

sở dữ liêu nảy là nền tảng cho việc triển khai xây dựng hệ thống quản lý thiết

bị giám sát hành trình tập trung

Hệ thống này dựa vào kiến trúc dữ liêu Hadoop https:/Avww _mapr.con/

về lưu trữ, xử lý dữ liêu song song và phân tán, hệ cơ sở dữ liệu được tạo ra

cho phép mở rộng không giới hạn về dung lượng lưu trữ, hoạt đông tin cậy và

ổn định, đảm bảo tính chính xác khách quan, truy xuất xử lý dữ liệu theo thời gian thực để tích hợp và khai thác trong giao thông thông minh tại Việt Nam [5] Từ đó có thể thấy để phát triển và ứng dụng các ứng dung giao thông thông minh thì hệ thống cơ sở dữ liệu phân tán không thể thiểu được trong mô hình dữ liêu giám sát hành trình Trong phạm vi của luận văn tác giả dựa trên

nên hệ thống dữ liệu phân tán giám sát hành trình EPS để khai thác và trích

xuất thông tin danh sách của các nhà xe, thông tin hành trình, vị trí của các

nha xe

1.2 Hiện trạng ứng dụng giao thông thông minh tại Việt Nam

Tại Việt Nam thì giao thông thông minh mới chỉ dừng lại ở mức hiển thị danh sách các nhà xe, quản lý hoạt động của các lái xe thông qua thiết bị

giám sát hành trình GPS, kiểm soát xe quá tải, quá khổ, phân loại phương tiên

giao thông tự đông Cu thể là 2 mục khoang đỏ trong hình 1.2 dưới đây:

25

Hình 1 4 Hiện trạng giao thông thông minh tại Uiệt Nam 1.2.1 Hệ thông giảm sát hành trình EPS

Hệ thống giám sát hành trình EPS là hê thống phần mềm quản lý và giám

sát giao thông sử dụng thiết bị giám sát hành trình cung cấp bởi công ty cỗ

phần phát triển công nghệ EPOSI Hiên nay hệ thống có chức năng quản lý,

điều hành, giám sát, cảnh báo phương tiện giao thông dựa trên hê thống định

vị toàn cầu, mạng viễn thông di đông và bản đồ số phù hợp với mọi mô hình

quản lý phương tiên giao thông để theo dõi, quản lý thiết bị giám sát hành

trình được lắp trên ô tô Hé thống nay cho phép người quản lý định vị vị trí của xe, vân tốc, hướng đi trạng thái phương tiện tại mọi thời điểm, cảnh báo vượt quá tốc độ, xem hành trình xe trong quá khứ Hiện tai hé thống mới

dừng lại ở mức xây dựng hệ thống thu dựa trên nền kiến trúc dữ liệu phân tán

Hadoop nhằm quản lý và thu thập dữ liệu từ thiết bị giám sát hành trình của các đơn vị vận tải phục vụ phục vụ cho quản lý lý tập trung phương tiện giao thông công công và ứng dụng giải quyết bài toán giao thông đường bộ nói

chung Cụ thể mô hình như sau

26

oe

os PT ‘oe

Thattin niga

vệ ình xác định các thông số GPS

cơ sỡ dữ

“Tuyền tiồng tún về mày chủ tan(\tapR)

Hình 1 5 Mô hình hoạt động hệ thống GSHT EPS

Sau đây là danh sách đơn vị cung cấp thiết bị giám sát hành trình truyền lên

1.2.2 Hệ thống tra cứu đặt vé xe khách trực tuyến Hlinkbus

Hiên nay hê thống tra cứu đặt vé xe khách trực tuyến Hlinkbus hưp.//bushlinkvn/ dựa trên nền kiến trúc của ứng dụng Redbus https./www redbus in/ [4] một dịch vụ startup đã phát triển triển khai tại Ấn

độ được đưa vào hoạt động và sử dụng tuy nhiên mới chỉ dừng lại ở mức hỗ trợ hành khách đặt vé trực tuyển, thanh toán qua mạng trên nền web và mobile nhằm mục đích giảm tải thời gian, chỉ phí đi lại của hành khách tới bến xe để mua vé Cụ thể mô hình hệ thống như sau:

Hình 1 7 Mô hình tra cứu đặt vé xe trực tuyến Hlinkbus

Tầng giao diện: Hệ thống đã triển khai xây dựng ứng dụng dành cho hành

khách đặt vé xe trực tuyến tương đương với các dịch vụ đặt vé trực tuyển của các doanh nghiệp khác như: vexere.com, pasto.com,

Tang Nghiệp vụ: Dịch vụ đặt vé xe trực tuyển đưa vào hoạt động hỗ trợ hành khách mua, đặt vé trực tuyến

Tầng Cơ sở: Liên kết với các ngân hàng phục vụ thanh toán trực tuyến, có dữ liệu danh sách nhà xe

28

Dua trên nền cơ sở uủa hệ thống IIlinkbus này Lac giả đề xuất xây đựng

và tích hợp dịch vụ đặt vé đi ngay vào trong hệ thống trên để hỗ trợ bài toán

vận chuyển hành khách công cộng tại Việt Nam

1.2.3 Bài toán vận chuyên hành khách công cộng và đường bộ tại Việt Nam

Theo Điều 9 của Thông tư 63/2014/TT-BGTVT (Thông tư 63) ngày 7.11.2014 của Hộ Giao thông- Vận tái quy dịnh về tổ chức, quản lý hoạt động

vận tải bằng xe ô tô và dịch vụ hỗ trợ vận tải bằng đường bộ thì các điểm đón,

trả khách của ö tô khách tuyển cổ dịnh phải bảo dim các tiêu chỉ như diểm

đón, trả khách chỉ được bồ trí tại các vị trí báo đảm an toản giao thông, thuận

tiện cha hành khách lên, xuống xe; có đủ điện tích dé xe dừng đón, trả khách,

bảo đảm không ảnh hưởng đến các phương tiện lưu thông trên dường; diểm

đón, trả khách phải được báo hiệu bằng biển báo 434a theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về báo hiệu đường bộ (QCVN 41: 2012/BGTVT) và có biển phụ như sau: “DIỄM DÓN, LRẢ KHÁCH TUYẾN CÔ ĐỊNH” Khoảng cách

tối thiểu giữa 2 điểm đón, trả khách liền kề hoặc giữa điểm đón, trả khách với trạm dừng nghỉ hoặc giữa bén xe hai dầu tuyến là Skm Ngoài ra, việc tổ chức

giao thông tại điểm đón, trả khách phải bảo đảm là các điểm đón, trả khách

chỉ phục vụ uáo xe ô tô vận tái hành khách tuyến cố định đón, trá khách,

nghiêm cắm sử dụng cho hoạt dộng khác |5]

Tại điểm đón, trả khách chỉ cho phép mỗi xe ô tô vận tải hành khách

tuyển cỗ định được dừng tối da không quá 3 phút Sở Giao thông - Vận tải địa phương xác dinh vi trí điểm đón, trã khách tuyển cổ dịnh (dỗi với đường quốc

lộ phải thống nhất với cơ quan quản lý đường bộ có thâm quyền) trình Uy ban

nhân đân cấp tính phê duyệt Uỷ ban nhân dân cấp tính chịu trách nhiệm tổ

chức, quản lý, bảo đâm an toàn giao thông, an ninh trật tự và về sinh môi trường tại khu vực điểm đón, trả khách trên địa bàn địa phương Điểm đón,

29

trả khách được đầu tư, xây dựng theo nguyên tắc sau: đối với các tuyến dường

bộ xây dựng mới hoặc nâng cấp, mở rộng, chủ đầu tư có trách nhiệm đưa vào

thành mệt hạng mục trong dự án đầu tư xây dựng, đối với các tuyển đường bộ

hiện đang khai thác, tổ chức, cả nhân đầu tư xây dựng theo hình thức xã hội

hoá hoặc từ nguồn ngân sách Nhà nước Sở Giao thông - Vận tải ra văn bản

thông báo về việc đưa vào khai thác hoặc ngừng khai thác điểm đón, trả

khách trên tuyến cổ định

Thế nhưng cỏ một thực tế, thời gian qua hoạt động của các điểm đón,

trả khách luyến cố dịnh của các doanh nghiệp hoạt động vận lái ở Hà Nội hay

các bến xe dường như bị thả nỗi Nhiều điểm dón, trả khách tuyến có dịnh của

các doanh nghiệp vận tải mọc rộ lên ở các tuyến đường chính trong tỉnh

Thậm chí củng một địa điểm mà có tới 3 điểm đón, trả khách của 3 doanh

nghiệp vận tải mọc lên Vi phạm quy định về khoảng cách tối thiểu, các trạm

đón, trả khách lại cèn vi phạm ở chỗ: kiêm luôn việc bán vé xe cho hành

khách (dây là hoạt dộng bị cắm theo quy định tại Thông tư 63) Việc “buồng

lỏng” quần lý, chơ các doanh nghiệp vận tải mở điểm đón, trả khách trong

thời gian qua đã gây ra nhiều hệ luy như xây ra những việc cạnh tranh không,

lành mạnh giữa các doanh nghiệp trong quá trình hoạt động,

Theo sế liệu từ Trung tim Tu liệu và Dịch vụ Thông kê thuộc Tổng cục

thông kê, ước Lính trong năm 2013 số lượng vận tải hành khách có khoảng 2.7

tỷ lượt hành khách Nêu chỉ tính một con số trung bình một lượt hành khách

với số lượng hành khách) trung bình chỉ trả 1 đô-]a, quy mô thị trường

vận tải hành khách ước tinh là 2.7 tý đỗ-la Giá sử các dơn vị kinh doanh vận

†ải hành khách chỉ trã cho đại lý kinh doanh cho họ 10% doanh thu có được, ước tính “miếng bánh” lớn dành cho các dại lý kinh doanh vé xe là khoảng,

270 triệu dô-la hàng năm Một con số đáng ước mơ để có thể bắt dầu làm sản

phẩm chỉnh phục thị trường nảy, tuy nhiên trên thực tế việc nảy không hé dé

30

đảng Một số trang web kinh đoanh vé xe khách bắt đầu ra đời từ cách đây

hơn 3 năm như VeXeRe.vn, công ty khởi nghiệp vào năm 2012 được đầu tư

bởi CyberAgent Ventures Vietnam va via duge rot thém vến đợt 2 từ

CyberAgent Ventures Victnam va Pix Vine Capital 1a mét trong những céng

ty đi tiên phong khai thac viéc ban vé xe tryc tuyén Ban dau, mé hinh

VeXeRc chỉ dừng lại ở việo bán vé tới khách hàng lả người đùng cuối, về sau,

VeXeRe cũn di va dang phat triển cung cấp ứng dụng quản ly xc Bus

Management System (BMS) cho cdc nha xe va tép trung vào việc cung cấp

thông tin, danh sách các nhà xo [6|

Tuy nhiên, một trong những khó khăn lớn mà các công ty bán vé xe

trực tuyến phải đối mặt chính là thói quen của khách hàng Điểm khác biệt

lớn nhất giữa việc di lại đường bô và đường hàng không là khách hang hang không thường có tâm lý đặt vé máy bay trước, còn với vé xe khách, khách

hàng đợi sát giờ mới mua và thường không có kế hoạch đặt mua tử trước

Và có một thực tế hơn là trên phương diễn hành khách một ví dụ *1.ả

sinh viên xa nhà, cứ cuối tuân tôi lại bắt xe khách về quê Chỗ tôi trọ ở đường

Nguyễn Xiến, đi ra Bến xe Mỹ Đỉnh, Nước Ngâm, Giáp Dái đều xa Biết là có

quy định cấm bắt xe dọc đường, nhưng thấy mọi người thường ra chân đường, dẫn lên cao tốc bắt xe nên mỗi khi về quê tôi đều ra đó cho tiện Tôi chỉ nghĩ,

néu đón khách dọc đường sai chỗ quy định thì chỉ nhà xo phải chịu phạt,

không ngờ hành khách cũng bị Giờ biết quy định rôi, sắp tới còn tăng mức

xử phạt nữa nên từ lần sau vẻ quê tôi sẽ ra bến để mua vé, tránh phiền

phức ”, Nguyễn Hữu Phi quê Tây I.ương, Tiên Hãi, Thái Bình, chia sẻ

“Dặc thò công việc làm báo nên tôi thường xuyến phải đi các tỉnh công tác,

phương liên di chuyển da phần bằng xo khách Tôi thấy phiển phức khi không

may di phải "xe dủ” Những xe này thưởng di lòng vòng bắt khách, thậm chí

là “đua tốc độ” để tranh giành khách, gây nguy hiểm Miột trong những

31

nguyên nhân khiển những xe dù này tồn tại và hoạt động mạnh vì vẫn có

nhiễu hành khách có thỏi quen bắt xe dọc đường lên những chiếc xe này,

thường không có vé, giá cả cao, cẩm giác bất an, chỉ khi xuống xe mới biết

xnÌnh uỏn sống Đỏ còn chưa kể, việc bị nhồi nhỏt, móc túi hay xây ra Cả lải

xe và phụ xe thường có lời lẽ kiểu dân “xã hội”, nêu hành khách nảo có ý kiên

sỡ bị đe đọa, đánh đập, đuổi xuống xe nhưng vẫn mắt tiền cho cả tuyển”, nhà

báo Hữu Doanh, công tác tại báo Cựu chiến binh Việt Nam, tâm sự |I I |

Chính vì vậy để giải quyết tình trạng trên cần triển khai hệ thống giao

thông thông manh theo hướng hỗ trợ hành khách bắt xe khách dường dài dọc

đường khai dựa nền cơ sở hệ thống đữ liệu giảm sát hành trình dễ tra cửu

chuyến xe mà hành khách muốn đi, hiển thị danh sách chuyến xe đang gần tới

điểm đón, số chỗ trỗng trên xe, giá vẻ các chuyến xe tới điểm dón, xác định

trước được địa điểm đón của hành khách và tích hợp xác định thời điểm đán,

khoảng cách đến điểm đón đọc đường theo thời gian thực Từ đó giải quyết

một phần nhỏ trong bải toán chung vận chuyển hành khách công công tại Việt

Ram

1.3 Mạc tiêu của luận vấn

Luận văn này nhằm dé xuất mô hình dịch vụ đặt vẻ đi ngay dành cho

các hảnh khách bat xe dọc dường dựa trên cơ sở hệ thống tra cứu dãt vẻ xe

khách đường dải trực tuyến Hlinkbus tai Viét Nam Cu thé

> Đề xuất mô hình tích hợp các dịch vu sẵn có sau: dịch vụ thông tin chuyển xe, thông tin sơ đồ xe, danh sách các nốt mả nhà xe đăng ký,

danh sách lộ trình xe đi qua điểm bắt đầu và điểm kết thúc lộ trình, vị

trí của các nhà xc vào trong dịch vụ dat vé di ngay dành cho hành

khách bắt xe khách dọc đường với 2 chức năng chính sau:

« Chức năng lựa chọn chuyển xe

32