Bảng 2.3: Bảng tổng hợp các nghiên cứu tham khảo Đảng 2.4: Thang đo các thành phần trong mô hình Bang 2.5: Bang kết quả phân tích Cronbach’s Alpha Bảng 2.6: Bảng tỷ lệ lứa tuổi sử dụng
Trang 1
VIEN KINH TE VA QUAN LY
VŨ TRỌNG TOAN
LUẬN VĂN THẠC SĨ Chuyên ngành: QUẢN TRỊ KINH DOANH
NGHIÊN CỨU PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ THANH TOÁN
TRỰC TUYẾN CHO CÁC NHÀ CUNG CÁP DỊCH VỤ
TRÒ CHƠI TRỰC TUYẾN TẠI VIỆT NAM
Người hướng dẫn khoa học: TS PHẠM THỊ THANH HỎNG
Hà Nội - 2014
Trang 2
CHƯƠNG L CƠ SỞ LÝ THUYÊT VỀ DỊCH VỤ THANH TOÁN TRỰC TUYẾN
VÀ ĐẶC ĐIỂM THỊ TRƯỜNG DỊCH VỤ TRÒ CHƠI TRỰC TUYẾN 1
1.1 Tổng quan về thanh toán điện tử sonenevensee xesetersspE 1.11 Khái niêm thanh toán điện tử
1.1.2 Lợi ích của thanh toán điện tử
1⁄2 Thanh toán trực tuyến —
12.1 Cơ sởra đời của thanh toán trực tuyến
1.2.2 Khải niệm thanh toản trực tuyến cee
123 Đặc điểm, vai trò, ý nghĩa của thanh toán trực tuyến
13 Nhà cung cấp dịch vụ thanh toán trực tuyến
13.1 Phân loại nhà cung cấp dịch vụ thanh toán trực tuyến
1.3.2 Vai trỏ, ý nghĩa của nhà cung cấp dịch vụ thanh toán trực tuyến
1.4 Một số hình thức thanh toán trực tuyến
1.4.1 Thanh toán trực tuyển bằng các loại thẻ
1⁄42 Thanh toán qua séc điện tử §
1.4.4 Thanh toán qua thư điện tử seen 8
1.4.6 Thanh toán qua Internet Banking 9 1⁄47 Thanh toán qua Mobile Banking
Trang 3
1.49 _ Thanh toán qua cổng thanh toán trực tuyến 12
1.5 Những nhân tố ảnh hưởng tới dịch vụ thanh toán trực tuyến uae ĐỂ
ce) Các yếu tố liên quan đến hạ tầng mạng viễn thông 14
d) Các yếu tổ liên quan đến hạ tầng pháp luật nears janes DA
1.6.1 Khái niệm trò chơi trực tuyến ' = ce seer DS
1.6.2 Phân loại trỏ chơi trực tuyển - ee;
163 Một số thị trường trỏ chơi trực tuyển tiêu biểu trên thể giới 18
1.6.4 Đặc điểm thị trường trò chơi trực tuyến SồHjEYš 6 kiskisisigis-uvat SN)
16.5 _ Cơ chế quản lý Nhà nước về trỏ chơi trực tuyến ee 21
1.6.6 Khả năng tăng trưởng của thị trường trò chơi dịch vụ trực tuyến 22
17 Mô hình dịch vụ thanh toán trực tuyến của các nhà cung cấp dịch vụ trò chơi trực tuyên S8 doE2 Là š 46 g8108080 388151583580 \091v21a044:127
CHUONG II PHAN TÍCH THỰC TRẠNG DỊCH VỤ THANH TOÁN TRỰC TUYẾN CHO CÁC NHÀ CUNG CÁP TRÒ CHƠI TRỰC TUYẾN 25
21 Tổng quan về thị trường trò chơi trực tuyến ở Việt Nam là spa 229) 2.1.1 Lịch sử của trỏ chơi trực tuyến sto xásktosobG)
212 Đối tượng người sử dụng các trò chơi trực tuyến ở Việt Nam 29
2.13 Thị hiểu của người sử dụng các trỏ chơi trực tuyến ở Việt Nam 30
2.1.4 Đặc điểm của các nhà cung cấp các sản phẩm trò chơi trực tuyến ở Việt
2.2 Thiết kế nghiên cứu lơ "ốc
2.2.2 Thu thập và xử lý dữ liệu juianugudaptatdoaasttaan€fÃ
Trang 4
2.3 Đặc điểm nhân khẩu học của mẫu saci
2.4 Kết quả điều tra về thực trạng thanh toán trực tuyến 57
2.4.1 Chất lượng dịch vụ thanh toán trực tuyển lv slvnlmili
2.4.2 Chất lượng phục vụ của dịch vụ thanh toán trực tuyến 59 2.43 Cảm nhận về rủi ro của dịch vụ thanh toán trực tuyến 61
244 Camnhanvé sự thuận tiện của dịch vụ thanh toán trực tuyến -)
2.45 Cảm nhận về lợi ích khi sử dụng dịch vụ thanh toán trực tuyến 3
2.5 Các nhân tố ảnh hưởng đến dịch vụ thanh toán trực tuyến os 64 2.5.1 Các dang hình thức thanh toán trực tuyến của nhà cung cấp dịch vụ trò
chơi trực tuyên tại Việt Nam ¬— _—— "— :
2.5.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến dịch vụ thanh toán trực tuyến của nhà cung
cấp sản phẩm trò chơi trực tuyến tại Việt Nam 69
2.6 Hàm ý đối với nhà cung cấp dịch vụ trò chơi trực tuyến có sử dụng các hình thức thanh toán trực tuyến trong thanh toán Ũ x
CHUONG III MOT SO GIAI PHAP PHAT TRIEN DICH VU THANH
TOAN TRUC TUYEN CHO CAC NHA CUNG CAP DICH VU TRO CHOI
3.1 Xu hướng sử dụng dịch vụ thanh toán trực tuyến 80
3.2 Chiến lược chung phát triển dịch vụ thanh toán trực tuyến của Nhà
3.3 Một số giải pháp phát triển dịch vụ thanh toán trực tuyến 83
3.3.1 Giải pháp Ì: Cải thiên chất lượng chăm sóc khách hàng 84
3.3.2 Giải pháp 2: Tăng tính bảo mật thông tin khách hàng cho dịch vụ thanh
3.3.3 Giải pháp 3: Tăng sô lượng người sử dụng và giao dịch thông qua hợp
tác với các nhà phân phối điện thoại di động : os 91
Trang 53.34 Giải pháp 4: Tăng số lượng người chơi và giao dịch thông qua việc kết
nối dịch vụ trò chơi trực tuyển Với các cổng game lớn của các nhà mạng viễn thông các mạng xã hội - 5 2222212212 212211 11 terrrrrrerrrde 92
3.4 Kiến nghị đối với Nhà nước seerress TR
TAI LIEU THAM KHAO
PHU LUC
Phu luc 1: Bang danh sach cac nha cung cap dich vu tro choi truc tuyén
Phu luc 2: Phiéu diéu tra gửi khách hàng sử dụng dịch vu trỏ chơi trực tuyến
Trang 6Bảng 2.3: Bảng tổng hợp các nghiên cứu tham khảo
Đảng 2.4: Thang đo các thành phần trong mô hình
Bang 2.5: Bang kết quả phân tích Cronbach’s Alpha
Bảng 2.6: Bảng tỷ lệ lứa tuổi sử dụng các hình thức thanh toán trực tuyến
Bảng 2.7: Bảng thống kê chỉ tiết doanh thu từ các giao dịch trực tuyến khi nhà
cung cấp thực hiện chương trình khuyến mãi, sự kiên (2013)
Bảng 2.8: Bảng tỷ lệ giới tính sử dụng các hình thức thanh toán trực tuyến
Bảng 2.9: Bảng đánh giá của khách hàng về chất lượng dịch vụ thanh toán
trực tuyển của nhà cung cấp
Bảng 2.10: Bảng đánh giá của khách hàng về chất lượng phục vụ thanh toán
trực tuyến của nhà cung cấp
Bảng 2.11: Bảng đánh giá cảm nhận của khách hàng về rủi ro của dịch vụ
thanh toán trực tuyến
Đảng 2.12: Bảng đánh giá cảm nhận của khách hàng về sự thuận tiện của dịch
vụ thanh toán trực tuyến
Bảng 2.13: Bảng đánh giá cảm nhận của khách hàng về lợi ích khi sử dụng
dịch vụ thanh toán trực tuyến
Bảng 2.14: Tình hình phát triển internet Việt Nam 2013
Bang 2.15: Danh sách thiết bị kỹ thuật hệ thống thanh toán trực tuyến của nhà
phát hành CMN Online
Đảng 2.16: Khung pháp lý cơ bản cho giao dịch điện tử tại Việt Nam
Bang 2.17: Du báo nhu cầu đào tạo nguồn nhân lực thương mại điện tử cho
các trường đại học, cao đẳng 2012 ~ 2015, định hướng đến năm 2020
Bang 2.18: Bảng cơ cau lao động của một số nhà phát hành sản phẩm trò chơi
trực tuyến có ứng dụng thanh toán trực tuyến tại Việt Nam
Vũ Trọng Toản - 2012A - QTKD2
Trang 7Bảng 3.1: Bảng kết quả dự kiên biên pháp cải thiện chăm sóc khách hang
Đảng 3.2: Bảng số lượng người chơi qua một số website lớn tại Việt Nam
Bảng 3.3: Bảng số liệu trên kênh cổng game online Vinaphone của CMN
Online (2013)
Vũ Trọng Toản - 2012A - QTKD2
Trang 8
DANH MỤC HÌNH VẼ
Hình 1.1: Mô hình giao dịch qua hệ thống thanh toán trực tuyến
Hình 2.1: Thông tin đăng tải về việc Fifa Online 2 đóng cửa
Hình 2.2: Mẫu phân chia theo giới tính
Hình 2.3: Mẫu phân chia theo độ tuổi
Hình 2.4: Mẫu phân chia theo ngành nghề
Hình 2.5: Biểu đồ thể hiện số lượng giao dịch của 7 nhà cung cấp dịch vụ trò chơi
trực tuyến (2013)
Hình 2.6: Nghiên cứu điều tra cảm nhận rủi ro của khách hang NgânLượng.vn
Hình 2.7: Quy trình thanh toán qua đầu số ngắn
Hình 2.8: Quy trình tích hợp thanh toán trực tiếp qua thẻ điện thoại
Hình 2.9: Quy trình tích hợp thanh toán qua ví điện tử của Ngân lượng
Vũ Trọng Toản - 2012A - QTKD2
Trang 9eS
LOI MO DAU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Trong nền kinh tế toàn cầu, thương mại điện tử đã trở thành một yếu tố cần thiết của chiến lược kinh doanh và là một chất xúc tác mạnh mẽ cho sự
phát triển kinh tế Trong những năm gần đây, sự phát triển mạnh mẽ của
thương mại điện tử trên thế giới đã góp phân thay đổi cách thức kinh doanh,
giao dịch truyền thống và đem lại những lợi ích to lớn cho xã hội
Một trong những điều kiên cơ bản và có ý nghĩa quyết định trong việc phát triển thương mại điện tử là việc hoàn thiên các dịch vụ thanh toán trực
tuyến Thực tế đã chứng minh thanh toán trực tuyển là một trong những vấn
đề cốt lõi để phát triển thương mại điện tử, với vai trò là một khâu không thé
tách rời của quy trình giao dịch
Hiện nay, trong nước hầu như chưa có tài liêu nào hay công trình
nghiên cửu khoa học trực tiếp nào về thanh toán trực tuyến và các mô hình
nhà cung cấp dịch vụ thanh toán trực tuyến được công bố chính thức Chủ yếu
vẫn là các doanh nghiệp tự chủ động tìm hiểu từ các nguồn tài liệu khác nhau
trên thế giới và ứng dụng hợp tác triển khai các mô hình nhà cung cấp dịch vụ
thanh toán trực tuyến tại Việt Nam
Bản thân ngay cả các trường đại học tại Việt Nam đào tạo chuyên
ngành về thương mại điện tử cũng chưa có giáo trình đảo tạo chính thức về
thanh toán trực tuyến mà vẫn là các tài liệu tổng hợp và dịch từ các trường đại
học quốc tế, các tổ chức nghiên cứu quốc tế hay của chính các doanh nghiệp
về thương mại điện tử nói chung vả thanh toán trực tuyến nói riêng trên thế
giới Các giáo trình thương mại điện tử căn bản của trường Đại học Thương
mai, Đại học Ngoại thương cũng chỉ dành một phần rất nhỏ để giới thiêu về
các hình thức thanh toán điện tử hiện nay đang có trên thé giới
Xuất phát từ thực tế đó, luận văn chọn đề tài “Nghiên cứu phát triển
dịch vụ thanh toán trực tuyến cho các nhà cung cấp dịch vụ trò chơi trực
tuyến tại Việt Nam” với mong muốn có những đóng góp vao su phát triển
khoa học vả công nghệ chung của đất nước
2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của Luận văn bao gồm:
Vũ Trọng Toản - 2012A - QTKD2
Trang 10eS
- Hé théng hoá cơ sở lý luận cơ bản về thanh toán trực tuyến và hình
thức thanh toán trực tuyến của các nhà cung cấp dịch vụ trò chơi
trực tuyển,
~_ Khão sát, nghiên cứu làm rõ thực trạng về dịch vụ thanh toán trực
tuyển cho các nhà cung cấp dịch vụ trò chơi trực tuyến tại Việt
Nam;
Phạm vi nghiên cứu của Luận văn bao gồm:
- Pham vi nghiên cứu của đề tài là nghiên cửu lý luận, thực trạng dịch
vụ thanh toán trực tuyến của các nhà cung cấp dịch vụ trò chơi trực tuyến tại Việt Nam
-_ Giới hạn nghiên cửu về mặt thời gian của đề tài luận văn là các số liệu được khảo sát năm 2013 ~ 2014
3 Mục tiêu nghiên cứu
Đề xuất giải pháp nhằm phát triển dịch vụ thanh toán trực tuyến cho các nhà cung cấp dịch vụ trò chơi trực tuyến tại Việt Nam
4 Bố cục của luận văn Ngoài các phần mục lục, danh mục bảng biểu, sơ đồ, hình vẽ, danh mục
từ viết tắt, tài liêu tham khảo và các phần phụ lục khác thì kết cấu đề tài
nghiên cứu của luận văn gồm có 3 chương
ChươngI ˆ Khái quát cơ sở lý thuyết về dịch vụ thanh toán trực tuyến
ChươngII Phân tích thực trạng dịch vụ thanh toán trực tuyến cho các nhà
cung cấp dịch vụ trò chơi trực tuyến
Chương II Một số giải pháp phát triển dịch vụ thanh toán trực tuyến cho
các nhà cung cấp dịch vụ trò chơi trực tuyến
Vũ Trọng Toản - 2012A - QTKD2
Trang 11eS
CHƯƠNG L CO SO LY THUYET VE DICH VU THANH TOÁN TRUC TUYEN VA DAC DIEM THI TRUONG DICH
VU TRO CHOI TRUC TUYEN
Trong những năm gần đây, sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện
tử trên thế giới đã góp phần thay đổi cách thức kinh doanh, giao dịch truyền
thống và đem lại những lợi ích to lớn cho xã hội Sự ra đời của thương mại
điện tử đã đánh dau su bắt đầu của một hệ thống tạo ra của cải vật chất mới, là
cơ hội thương mại tuyệt vời để phát triển kinh tế Một trong những điều kiện
cơ bản và có ý nghĩa quyết định trong việc phát triển thương mại điện tử là
việc hoàn thiện các dịch vụ thanh toán trực tuyến Thue té da chimg minh,
thanh toán trực tuyến la một trong những điều kiên cốt lõi để phát triển
thương mại điện tử, với vai trò là một khâu không thể tách rời của quy trình
giao dịch và trong nhiều trường hợp còn là biện pháp xác thực ký kết hợp
đồng giữa người bán và người mua trong một giao dịch thương mại điện tử
trên môi trường Internet
Ở Việt Nam hiện có một số phương thức thanh toán đang được áp dụng
đó là trả tiền mặt khi giao hàng, mở tải khoản ở nước ngoài để nhận tiền trả
bằng thẻ tín dụng, chuyển khoản qua Ngân hàng, gửi tiền qua Bưu điện,
chuyển qua hệ thống chuyển tiền quốc tế, phát hành thẻ trả trước Với chừng
ấy phương thức thanh toán, vẫn chưa đủ khi thiếu hình thức thanh toán trực
tuyến
Vậy thanh toán trực tuyến là gì và nó có ý nghĩa như thể nào với sự
phát triển của các nhà cung cấp dịch vụ trò chơi trực tuyến tại Việt Nam?
Chương I sẽ trình bảy những vấn đề này một cách cụ thể hơn ngay sau đây:
1.1 Tổng quan về thanh toán điện tử
1.1.1 Khái niệm thanh toán điện tử
Theo nghĩa rộng: Thanh toán điện tử là việc thanh toán tiền thông qua các thông điệp điện tử thay cho việc trao tay tiền mặt (guồn: Báo cáo quốc
gia về Kỹ thuật thương mại điện tử của Bộ Thương mại)
Theo nghĩa hẹp: Thanh toán trong thương mại điện tử có thể hiểu là
mua và bán trên mạng, hay mua bán thông qua các phương tiện điện tử
(Nguồn: Giáo trình thương mại điện tử căn bản — Đại học Kinh tế quốc dân)
Vũ Trọng Toản - 2012A - QTKD2 1
Trang 12eS
1.1.2 Lợi ích của thanh toán điện tử
Hoàn thiện và phát triên thương mại điện tử: Xét trên nhiều phương
diện, thanh toán trực tuyến là nền tảng của các hệ thống thương mại điện tử,
khả năng thanh toản trực tuyến đã tạo nên sự khác biệt cơ bản giữa thương
mại điện tử với các ứng dụng khác cung cấp trên Internet Do vậy, việc phát
triển thanh toán trực tuyến sẽ hoản thiện hóa thương mại điện tử theo đúng
nghĩa của nó: giao dịch hoàn toàn qua mạng Một khi thanh toán trong thương
mại điện tử an toàn, tiện lợi, việc phát triển thương mại trên toàn cầu là một
điều tất yếu với dân số đông đảo và không ngừng tăng của mạng Internet
Tăng quá trình lưu thông tiền tệ và hàng hóa: Thanh toán điên tử giúp thực hiện thanh toán nhanh, an toàn, đảm bảo quyên lợi cho các bên tham gia
thanh toán, hạn chế rủi ro so với thanh toán bằng tiền mặt, mở rông thanh toán
không dùng tiền mặt, tao lập thói quen mới trong dân chúng về thanh toán
hiện đại
Hiên đại hóa hê thống thanh toán: Thanh toán điện tử tạo ra một loại tiền mới - tiền số hóa - không chỉ thỏa mãn các tài khoản ngân hàng mà hoàn
toàn có thể dùng để mua hàng hóa thông thường Quá trình giao dịch đơn giản
và nhanh chóng, chi phí giao dịch giảm bớt đáng kể, và giao dịch sẽ trở nên
an toàn hơn
1.2 Thanh toán trực tuyến
1.2.1 Cơ sở ra đời của thanh toán trực tuyến
Từ khi ra đời, thương mại điện tử trở thành nơi trao đổi thông tin,
quảng cáo sản phẩm của các doanh nghiệp trên toàn thể giới Cùng với làn
sóng phát triển về công nghệ thông tin dang ngay càng lan rộng khắp toàn
cầu, việc thúc đẩy, cải tiến các hình thức thương mại điện tử trở thành một xu
the tat yếu để đáp ứng nhu cầu ngày cảng cao của người tiêu dùng Việc công
nghệ hóa đời sông biến mọi giao dịch hàng ngày đều được thực hiện qua
Internet
Chính vì thế, Internet với lượng dân cư ngày càng đông đảo trở thành
mảnh đất mảu mỡ cho các doanh nghiệp có thể tiêu thụ sản phẩm của mình
một cách nhanh chóng Chính nhu cầu đó đã làm xuất hiện các giao dịch mua
bán qua mạng, và điều tất yếu xảy ra là sự xuất hiện của các hình thức thanh
Vũ Trọng Toản - 2012A - QTKD2 2
Trang 13eS
toán điện tử, trong đó thanh toán trực tuyến phát triển nhanh chóng để hỗ trợ
cho sự phát triển ngày càng cao của thương mại điện tử
Trên thể giới, các website thương mại điện tử có khả năng thanh toán trực tuyến bằng thẻ tín dụng rất phổ biến Tại Việt Nam — với thói quen sử
dụng tiền mặt cùng các giới hạn về hành lang pháp lý, về công nghê, về sự hỗ
trợ của các ngân bàng thì khái niêm thanh toán trực tuyến vẫn khá xa lạ với
hầu hết mọi người
Với một món hàng lớn, công kềnh thì ngoài việc xem mẫu hàng trên
website, khách thường đến trực tiếp nơi bán để xem tận mắt, sờ tận tay và để
kiểm nghiệm độ tin tưởng đồng thời thanh toán đơn hàng ngay bằng tiền mặt
Nhung với những món hàng nhỏ — đặc biệt là các hàng hóa thuộc dạng thông
tin như download bài hát, tải hình ảnh, hosting, domain thì việc khách hàng
đến tận nơi mua bán là không hiệu quả về mặt kinh doanh, thời gian va ca tién
bạc cho bên mua và cả bên bán Đây chính là mảnh đất màu mỡ để thanh toán
trực tuyến ra đời
1.2.2 Khái niệm thanh toán trực tuyến
Tiếp cân với khái niêm thanh toán trực tuyến, chúng ta cần hiểu rõ hơn các khái niêm về thanh toán điện tử trong thương mai truyền thống và trong
thương mại điện tử ngày nay Theo Uỷ ban Châu Âu, thanh toán điện tử được
hiểu là việc thực hiện các hoạt động thanh toán thông qua các phương tiên
điện tử dựa trên việc xử lý truyền đữ liệu điện tử Từ định nghĩa trên, chúng ta
có thể tìm hiểu các khái niệm về thanh toán trực tuyển
Theo báo cáo quốc gia về kỹ thuật thương mại điện tử của Bộ Thương
mại (cũ) thì “7hanh toán trực tuyến là việc trả tiền và nhận tiền hàng cho các
hàng hoá, địch vụ được mua bản trên Internet thông qua các thông điệp điện
tử thay cho việc trao tay tiền mặt”
Ngoài ra cũng có những khái niêm khác về thanh toán trực tuyến như
sau
® Theo Net-builder - một công ty cung cấp các dịch vụ trực tuyến
(Nguồn: hittp://www.netbuilder.com.my/home/) thì “Thanh toán trực
tuyến là giao địch trao đổi giữa hàng và tiền theo những chuẩn nhất
định thông qua các phương tiện truyền thông trực tuyển”
Vũ Trọng Toản - 2012A - QTKD2 3
Trang 14eS
© Theo khai niém BBVietnam (Nguén: http://bbvietnam.com/) — Céng
déng BlackBerry Viét Nam hop tac voi VTC dua ra: “Thanh toan truc tuyén hay còn gọi là thanh toán online là một hình thức của thanh toản
điện tử có thể hiểu đơn giản là hình thức trao đổi mua bán sản phẩm,
dịch vụ được thực hiện trên môi trường internet Tiền được sử dụng
trong thanh toán không phải là tiền mặt”
s« Theo tà liêu được đăng tải trên Docstoc (Nguồn:
bttp:/auww: docstoc.com/) của Trường Cao đẳng kinh tế đối ngoại, khái
niệm thanh toán trực tuyến: “7hanh toán trực tuyển là 1 hình thức của thanh toán điện tử, có thể hiểu là việc trả tiền và nhận tiền hàng cho các hàng hóa và dịch vụ được mua ban trén internet.”
Trong toàn bộ đề tài luận văn này định nghĩa về thanh toán trực tuyển
sẽ được hiểu theo định nghĩa trong báo cáo quốc gia về kỹ thuật thương mại
điện tử của Bộ Thương mại (cũ) vì định nghĩa đã thể hiện được sự bao quát,
đầy đủ về bản chất của thanh toán trực tuyến
1.2.3 Đặc điểm, vai trò, ý nghĩa của thanh toán trực tuyến
a) Đặc điểm của thanh toán trực tuyển
“Thanh toán không bị giới hạn bởi không gian và thời gian: Dưới góc độ của thương mại điện tử, hoạt động thanh toán trực tuyến không còn bị hạn chế
trong phạm vi một quốc gia, một khu vực mà được kết nối trên phạm vi toàn
cầu trong suốt 24h/ngày và 7ngày/tuần
Thanh toán với thời gian thực: thanh toán trực tuyến là hệ thống thanh toán thông qua mạng máy tính và internet đạt được tốc độ thanh toán với thời
gian thực Một giao dịch thanh toán giữa người dùng và đơn vị chấp nhận thẻ
ở hai quốc gia cách xa nhau có thể thực hiện trong vài chục giây kể từ khi
nhắn nút hoàn thành giao dịch
Các phương thức trong thanh toán trực tuyến đa dạng, phủ hợp với
nhiều nhóm khách hàng khác nhau và nhiều loại thẻ khác nhau như thẻ tín
dụng, thẻ ghi nợ, thẻ trả trước, thẻ thông minh, tiền điện tử hay các dịch vụ
thanh toán đa phương tiên khác
b) Vai trò, ý nghĩa của thanh toán trực tuyên Bằng việc ứng dụng công nghệ thông tin, internet và mang máy tính liên ngân hàng trong kinh doanh, các nhà cung cấp dịch vụ thanh toán trực
Vũ Trọng Toản - 2012A - QTKD2 +
Trang 15eS
tuyến đã tạo được một kênh thanh toán hữu hiệu trong thương mại điện tử
Qua đó các doanh nghiệp thương mại điện tử có thể dễ dàng xây dựng hoàn
chỉnh một quy trình bán hàng trong thương mại điện tử Hơn thế nữa, thanh
toán trực tuyến ngảy cảng đóng vai trò quan trọng trong sư phát triển của nền
kinh tế số
Thanh toán trực tuyến có vai trỏ quan trọng đối với các hoạt động
thương mại điện tử, nó được xem như điều kiện cần để thương mại điện tử có
thể phát triển toàn diện Thực tế cho thấy thương mại điện tử khó có thể phát
huy được hết ưu điểm của mình khi chưa có các hé thống thanh toán trực
tuyến với năng lực đủ mạnh Tốc đô phát triển của thương mại điện tử nhanh
hay chậm còn phụ thuộc rất nhiều vào thanh toán trực tuyến để có thể hỗ trợ
các doanh nghiệp vả người tiêu dùng tận dụng tối đa lợi ích của phương thức
kinh doanh này
Hơn thế nữa thanh toán trực tuyến không những được xem như một nhân tố thúc đây thương mại điện tử mà nó còn đóng một vai trỏ quan trong
trong công tác hiên đại hoá hệ thống thanh toán, từ đó nâng cao năng lực cạnh
tranh của các doanh nghiệp, các ngân hàng thương mại, các tổ chức tín dụng
trong ngành dịch vụ ngân hàng tài chính
Đối với nền kinh tế nói chung, thanh toán trực tuyến được xem như một kênh thanh toán quan trọng, góp phần thúc đây sự phát triển của nền kinh
tế không dùng tiền mặt Thanh toán trực tuyển sẽ góp phần làm giảm khối
lượng tiền mặt trong lưu thông, giảm chỉ phí các khâu in ấn và phát hành tiền
giấy, góp phần kiềm chế lạm phát và đáp ứng hiệu quả thanh toán trong nền
kinh tế để thúc đẩy sản xuất hàng hoá và thương mại điện tử phát triển hơn
1.3 Nhà cung cấp dịch vụ thanh toán trực tuyến
1.3.1 Phân loại nhà cung cấp dịch vụ thanh toán trực tuyến
Có ba loại hình nhà cung cấp dịch vụ thanh toán trực tuyến là nhà cung cấp trực tiếp dịch vụ thanh toán trực tuyến, nhà cung cấp trung gian dịch vụ
thanh toán trực tuyến và bên thứ ba cung cấp dịch vụ thanh toán trực tuyển
Nhà cung cấp trực tiếp dịch vụ thanh toán trực tuyển thường là các đơn
vị trực tiếp đứng ra cung cấp dịch vụ thanh toán trực tuyến như các ngân hàng
thương mại hay tổ chức tín dụng Các đơn đặt hàng đã hoàn tất sẽ được gửi từ
Trang 16
eS
website người bán đến ngân hàng thông qua cổng thanh toán Payment
Gateway
Nha cung cap trung gian dịch vụ thanh toán trực tuyến hoạt động với tư
cách là một trung gian giữa doanh nghiệp và nhà cung cấp trực tiếp Doanh
nghiệp có thể sử dụng dich vụ này và phải trả một tỷ lệ chiết khấu từ 2% -
5%
Bên thứ ba cung cấp dịch vụ thanh toán trực tuyến là một doanh nghiệp
hay tổ chức chuyên chuyển quá trình thanh toán thẻ tín dụng từ đơn đặt hàng
trên trang web bằng chính tài khoản của họ, khi đó việc thanh toán của khách
hàng sẽ được thực hiện thông qua tài khoản của nhà cung cấp Merchant
account Doanh nghiệp sẽ không cần phải quan tâm đến tính chân thực của
những người sở hữu thẻ tín dụng vì các nhà cung cấp dịch vụ sẽ là những
người trực tiếp bán hàng, còn người bán lúc này đã trở thành một đại lý cung
cấp hàng
1.3.2 Vai trò, ý nghĩa của nhà cung cấp dịch vụ thanh toán trực tuyến
Nhà cung cấp dịch vụ thanh toán trực tuyến có vai trò rất quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển thương mại điện tử và đẩy nhanh tiến độ triển
khai để án kinh tế không dùng tiền mặt của chính phủ Đối với một doanh
nghiệp thương mại điện tử, thanh toán trực tuyển được xem là một khâu then
chốt nhất để có thể hoàn thiện được quá trình thương mại điện tử một cách
chuyên nghiệp Với các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và
vừa thi việc tự triển khai một hệ thống thanh toán trực tuyến gần như là không
thể khi họ thiếu vả yếu cả về nguồn lực con người, công nghệ vả ngân sách
Sự có mặt của các nhà cung cấp dịch vụ thanh toán trực tuyến đã mở ra một
hướng đi mới, một giải pháp mới cho phát triển thương mại điện tử của các
doanh nghiệp Họ có thể không phải đầu tư nhiều tiền bạc và công sức nhưng
vẫn có được một hệ thông thanh toán trực tuyến có năng lực, tính bảo mật và
an toàn cao
Một vai trò khác vô cùng quan trọng của các nhà cung cấp dịch vụ
thanh toán trực tuyến là một trung gian kết nối giữa các bên gồm chủ thẻ,
ngân hàng phát hành thẻ, tổ chức thẻ quốc tế, đơn vị chấp nhận thẻ và ngân
hàng thanh toán Nó giúp cho quá trình thanh toán diễn ra đơn giản, nhanh
chóng, thuân tiện, an toàn và kinh tế
Vũ Trọng Toản - 2012A - QTKD2 6
Trang 17eS
Đối với một nền kinh tế, các nhà cung cấp dịch vụ thanh toán trực
tuyến là một mắt xích quan trọng để tạo nên một kênh thanh toán mới tiên lợi,
hợp lý và an toàn bên cạnh khối các ngân hàng tài chính, các hức tín
dụng góp phần thúc day nhanh qua trinh hién dai hoa nền kinh tế và tạo ra
một môi trường văn minh, minh bạch trong thanh toán
1.4 Một số hình thức thanh toán trực tuyến
1.4.1 Thanh toán trực tuyến bằng các loại thẻ
Thanh toán trực tuyến bằng thẻ thanh toán là hình thức thanh toán đơn
giản nhất và cũng phổ biển nhất hiện nay Các loại thẻ có thể thanh toán trực
tuyến là:
© Thé tin dung: 1a loại thẻ được sử dụng phổ biển nhất, theo đó người
chủ thẻ được phép sử dụng một hạn mức tín dụng không phải trả lãi
để mua sắm hàng hoá dịch vụ tại những cơ sở kinh doanh chấp nhận
loại thẻ này
® Thẻ ghi nợ: là loại thẻ có quan hệ trực tiếp va gin liền với tài khoản
tiền gửi Loại thẻ này khi được sử dụng để mua hàng hoá hay dịch
vụ, giá trị những giao dịch sẽ được khẩu trừ ngay lập tức vào tài khoản của chủ thẻ thông qua những thiết bị điện tử đặt tại cửa hàng, khách sạn đồng thời chuyển ngân ngay lập tức vào tài khoản của cửa hàng khách sạn Thẻ ghi nợ còn hay được sử dụng để rút tiền
mặt tại máy rút tiền tự động Có hai loại thẻ ghi nợ cơ bản là thẻ
online và offline Thẻ online là loại thẻ mà giá trị những giao dịch
được khấu trừ ngay lập tức vào tải khoản chủ thẻ Thẻ offline là loại
thẻ mà giá trị những giao dịch được khẩu trừ vào tài khoản chủ thẻ
sau đó vài ngày
© Thé rit tién mặt: là loại thẻ rút tiền tại các máy rút tiền tự đông hoặc
ở ngân hàng Với chức năng chuyên biệt chỉ dùng để rút tiền, yêu cầu đặt ra đối với loại thẻ này là chủ thẻ phải ký quỹ tiền gửi vào tài
khoản ngân hàng hoặc chủ thẻ được cấp tín dụng thấu chi mới được
sử dụng Thẻ rút tiền mặt có hai loại, một loại chỉ có thể rút được ở
cac may ATM của ngân hàng phát hành, loại thứ hai có thể rút tiền
ở các ngân hàng khác tham gia vảo liên minh thanh toản
Vũ Trọng Toản - 2012A - QTKD2 7
Trang 18eS
1.4.2 Thanh toán qua séc điện tử
Séc điện tử là một phương tiện thanh toán mới kết hợp sự an toàn, tốc
đô và hiệu quả xử lý của tất cả các phương tiên nghiệp vụ điện tử Séc điện tử
hoạt động như séc giấy nhưng dưới dạng điện tử thuần tuý với rất ít các bước
bằng tay Séc điện tử là một công cụ thanh toán quan trọng trong việc chuyển
đổi và dẫn dắt các doanh nghiệp và người tiêu dùng vào thế giới mới nổi của
thương mại điện tử
Ưu điểm
~_ Đỡ tốn nhiều công sức hơn gửi séc thông thường;
~_ Tránh gặp những trường hợp phiền phức ví dụ như khi khách hàng
người mua và người bán không có cùng tải khoản tại một ngân hàng, buộc các ngân hàng phải thông qua hệ thống thanh toán bù trừ của Ngân hàng Nhà nước Mỗi ngày chỉ có hai phiên thanh toán bù
trừ (vào lúc 10h sáng và 15h) và việc kiểm tra séc ở Ngân hàng Nha
nước vẫn chủ yếu là thủ công Và nếu các ngân hàng phát hang may
chục ngàn tờ séc mỗi ngày thì việc thực hiện thanh toán bủ trừ trong
ngày gặp rất nhiều khó khăn;
-_ Thông tin của khách hàng được đăng tải ngay lập tức trên mạng và những tờ séc luôn có giá trị
Nhược điểm: Phương thức này khá phức tạp vì sau khi giao dịch trực tuyến được thực hiện người mua phải ra khỏi mạng gửi séc qua thư đến cho
người bán
1.4.3 Thanh toán qua két điện tử
“Tiền điện tử” hay “két điện tử” có thể được hiểu là một két ảo, nó có
thể lưu trữ rất nhiều thông tin về thẻ tín dụng, thẻ ghi nợ, mật khẩu, thẻ hôi
viên và tất cả các số thẻ hiện có của khách hàng Nó tạo thuận lợi cho khách
hàng khi mua hàng trực tuyến bởi số thẻ tín dụng của khách hàng có thể được
sao chép từ két điên tử và dán vào một đơn hang trực tuyến mà không cần
phải nhập số từ bàn phím Két điện tử sử dụng một phần mềm để thực hiện
các bước thanh toán
1.4.4 Thanh toán qua thư điện tử
Thanh toán qua thư điện tử cho phép các cá nhân có thể sử dụng thẻ tín
dụng hoặc tài khoản ngân hàng của họ để thanh toán qua thư điện tử Để thực
Vũ Trọng Toản - 2012A - QTKD2 8
Trang 19eS
hiện phương pháp nay người thanh toán cần cung cấp số tài khoản trực tuyển
của công ty; sau đó nhấp chuột vào đường dẫn đến trang thanh toán qua thư
điện tử Người gửi cần nhập các thông tin về người nhận, trị giá giao dịch, số
thẻ tín dụng hay tài khoản nơi tiền được rút Sau khi người thanh toán nhập đủ
tại hòm thư của mình thì người nhân sẽ nhân được thông báo tiền đã được gửi
và được cung cấp một siêu liên kết để nhận tiền
Thuận tiện của phương pháp này là người thanh toán không cần phải
trực tiếp cung cấp số thẻ tín dụng của mình cho người bán hàng, vì vậy sẽ
tránh được nhiều rủi ro khi thanh toán trực tuyến
1.4.5 Thanh toán ngang hàng — P2P payment
Thanh toán P2P là một trong những phương thức thanh toán trực tuyến phát triển nhanh nhất khi mà nó có khả năng chuyền khoản trực tuyến giữa
hai cá nhân Người dùng có thể mở một tài khoản của một nhả cung cấp dịch
vụ kết nối với tài khoản ngân hàng Sau đó người dùng sẽ chuyển tiền vào vào
tài khoản P2P và có thể thực hiện thanh toán với các cá nhân khác cũng có tài
khoản ở nhà cung cấp dịch vụ đó
1.4.6 Thanh toán qua Internet Banking
Internet banking đề cập đến các dịch vụ ngân hàng được cung cấp bởi các ngân hàng qua internet Một số các dịch vụ bao gồm trả tiền hóa đơn,
chuyển tiền, xem báo cáo tải khoản Ngân hàng trên internet được thực hiện
thông qua một hệ thống máy tính hoặc các thiết bị tương tự có thể kết nối với
trang web ngân hàng thông qua internet Ngày nay, khách hàng có thể sử
dụng ngân hàng trực tuyến trên smartphone bằng cách sử dụng wi-fi hoặc kết
nối 3G
Ưu điểm
Internet Banking có nhiều lợi thế hơn ngân hàng truyền thống là làm
cho hoạt động tài khoản trở nên đơn giản và thuận tién Internet banking cho
phép khách hàng thực hiện các giao dịch khác nhau khi sử dụng trang web
của ngân hàng Một trong những lợi thế của ngân hàng điện tử là:
~_ Tài khoản ngân hàng trực tuyến là đơn giản để mở vả dễ dàng để
Trang 20eS
cần phải ra ngân hàng cũng như không cần giữ biên nhận của tất cả hóa đơn của bạn Khách hàng có thể xem các giao dịch của mình đã
từng thực hiện
~_ Khách hàng có thể sử dung internet banking 24/7 và thực hiện bat
cứ nơi đâu và bắt cứ khi nào, ngay cả trong đêm khi ngân hàng đóng
cửa hoặc ngày lễ
- Internet banking nhanh chóng và hiệu quả Tiền được chuyền từ một tài khoản khác rất nhanh và bạn có thể quản lý nhiều tài khoản dễ
đàng thông qua dịch vụ này
-_ Thông qua ngân hàng trực tuyến, khách hàng sẽ dễ dàng theo dõi tai
khoản của mình bất kỳ lúc nào, khách hảng có thể nhận biết về bất
kỳ hoạt động gian lân hoặc mối đe dọa cho tài khoản của mình trước khi nó có thể gây ra rủi ro
Nhược điểm
Mặc dù có rất nhiều điểm lợi thế nhưng dịch vụ này vẫn có những
nhược điểm nhất định Những khó khăn của ngân hàng điện tử bao gồm
~_ §ẽ là khó khăn với những người mới bắt đầu dùng đầu tiên Mặc dù
có một số trang web cung cấp bản demo về cách sử dụng dịch vụ này
~_ Khách hàng không có quyền truy cập vào dịch vụ ngân hàng điện tử nếu không có kết nồi internet,
-_ An toàn giao dịch là một vấn để lớn “Thông tin tài khoản của khách
hàng có thể bị tấn công bởi những người trái phép thông qua
internet;
- Bao mat mat khẩu là điều hết sức quan trọng Sau khi nhận được
mật khẩu ngân hàng điện tử của mình, khách hàng nên thay đổi và
ghi nhớ nếu không dễ bị lộ và sẽ bị lạm dụng bởi một người biết mật
khẩu đó
-_ Một vấn đề khác là đôi khi trở nên khó khăn trong giao dịch của
khách hàng đó là có thể do mất kết nối internet ở giữa hoặc kết nối
chậm cũng sẽ khiến giao dịch không thành công
Vũ Trọng Toản - 2012A - QTKD2 10
Trang 21eS
1.4.7 Thanh toán qua Mobile Banking
Mobile Banking 14 phuong thức thanh toán thực tế và hiện đại với việc
khai thác các dịch vụ của ngân hàng trên điện thoại di động thông qua phần
mềm ứng dụng chuyên biệt Việc người tiêu dùng sử dụng điên thoại di đông
để thực hiện các giao dịch ngân hàng (Mobile Banking) đang trở nên phổ biến
tại nhiều nước Đặc biệt ở Việt Nam đang bước đầu trở thành một hình thức
thanh toán tiềm năng trong tương lai
Ưu điểm
-_ Đây là một kênh giao dịch thật sự thuận tiện vì tắt cả các giao dịch
được thực hiện trên điện thoại ở mọi lúc mọi nơi chỉ cần điện thoại
có kết nối GPRS/Wif,
~_ Giảm đi chỉ phí lắp đặt hệ thống và phí giao dịch;
~_ Nhanh chóng, tiết kiệm thời gian
Nhược điểm
~ _ Thực hiện giao dịch với hạn mức giao dịch thấp;
-_ Phải cài đặt phần mềm do ngân hảng cung cấp để thực hiện giao
dịch;
~ Đây là một loại hình thanh toán với mức an toàn cao vì để một giao
dịch qua mobile banking thành công cần bảo đảm ba yếu tố, đó là thẻ SIM điện thoại — chính là thiết bị để nhận dạng khách hàng, mật
khẩu (password) do ngân hàng cung cấp mà khách phải ghi nhớ, và thẻ xác thực chứa các thông tin ngẫu nhiên ngân hàng sẽ cung cấp khi phát sinh giao dich chuyền khoản và khách cần điền đúng thông tin được yêu cầu
1.4.8 Thanh toán qua SMS Banking
Dịch vụ SMS banking là dịch vụ cho phép khách hàng thực hiện giao dịch với ngân hảng qua tin nhắn điện thoại di đông, giúp khách hàng giao
dịch với ngân hàng 24h x 7 ngày bằng cách nhắn tin theo cú pháp quy định
của ngân hàng
Ưu điểm
Thực hiện giao dịch nhanh chóng, tiện lợivì có thể thực hiện giao dịch
ở mọi lức mọi nơi chỉ với chiếc điện thoại có cài GPRS/Wifi
Vũ Trọng Toản - 2012A - QTKD2 11
Trang 22eS
Nhược điểm:
-_ Khó sử dụng vì phải nhớ các cú pháp của ngân hàng để thực hiện
giao dịch, số lượng kí tự truyền đi trên một tin nhắn hạn chế,
- D6 bao mật thap đo nội dung tin nhắn thường được lưu trữ trong hộp thư gửi đi của máy điện thoại, dữ liệu gửi từ máy điện thoại đến ngân hàng không được mã hóa và ký điện tử nên độ an toàn không
Cao
1.4.9 Thanh toán qua cổng thanh toán trực tuyến
Cổng thanh toán điện tử, thực chất là một hệ thông phần mềm cho phép
các website thương mại điện tử có thể kết nối được với các kênh thanh toán
như ngân hàng, nhằm cung cắp công cụ giúp cho khách hang, có tài khoản tín
dụng hoặc các loại thẻ tín dụng có thể thực hiện các thủ tục thanh toán hang
hoá, dịch vụ ngay trên website khi mua hàng Như vậy, thay vì phải ra ngân
hàng chuyển tiền hoặc nộp tiền mặt trực tiếp, thì khách hàng chỉ cần xác nhận
thanh toán là xong, tiết kiệm chi phí và thời gian đi lại Cổng thanh toán điện
tử tương đương như một điểm bán hàng
1.5 Những nhân tố ảnh hưởng tới dịch vụ thanh toán trực tuyến
a) Nhân tổ về mặt kinh tế
Trong môi trường hoạt động thương mại, các yếu tố kinh tế dù ở bất kỳ cấp độ nào cũng có vai trò quan trọng và quyết định hàng đầu Bởi lẽ, sự hình
thành hệ thống tổ chức quản lý và các thể chế của hê thống đó có ảnh hưởng
trực tiếp và quyết định đến chiều hướng và cường độ của các hoạt động kinh
tế trong nền kinh tế nói chung vả lĩnh vực hoạt động thương mại nói riêng
Những yếu tố kinh tế chủ yếu có ảnh hưởng mạnh mẽ đến hoạt động thanh
toán trực tuyến gồm
-_ Tiềm năng của nền kinh tế: Đây là yếu tố tổng quát, phản ánh các nguồn lực có thể huy động được vao phát triển nền kinh tế Yếu tố nay liên quan đến các định hướng lớn về phát triển thương mại, do
đó đến phát triển thương mại điện tử và các cơ hội kinh doanh
- Tốc độ tăng trưởng kinh tế và sự thay đổi cơ cau kinh tế của nền kinh tế quốc dân: Yếu tố này liên quan trực tiếp đến sự tăng trưởng
hoặc thu hẹp quy mô phát triển cũng như cơ cấu phát triển của
ngành thương mại, thể hiện ở tổng mức lưu chuyển và cơ cầu hàng
Vũ Trọng Toản - 2012A - QTKD2 12
Trang 23eS
hóa lưu chuyển trên thị trường Chính sự gia tăng quy mô và cơ
cầu hàng hóa kinh doanh sẽ ảnh hưởng và làm thay đổi phương thức giao dịch kinh doanh trong đó có thanh toán trực tuyển
~_ Lạm phát và khả năng kiềm chế lạm phát của nền kinh tế quốc dân
Yếu tố này ảnh hưởng trực tiếp đến xu hướng đầu tư, xu hướng tiêu
dùng, đến thu nhập, tích lũy và khả năng cân đối tiền — hang trong thương mại
-_ Tỷ giá hối đoái và khả năng chuyển đổi của đồng tiền: Yếu tố này
chứng tỏ sự ôn định của đồng tiền nội địa cũng như việc lựa chong
ngoai tệ trong giao dịch thương mại sẽ ảnh hưởng rất lớn đến khả
năng thực thi của chiến lược phát triển thương mại và thanh toán trực tuyến
-_ Thu nhập và phân bố của dân cư: Thu nhập là lượng tiền mà người
tiêu dùng có thể thỏa mãn nhu cầu cá nhân của họ trong một khoảng thời gian nhất định Lượng tiền thu được của dân cư sẽ được trang
trải cho những nhu cầu khác nhau với những tỷ lê khác nhau, mức
độ ưu tiên khác nhau Điều này ảnh hưởng mạnh mẽ đến khả năng thanh toán tạo ra cơ sở vật chất cần thiết cho thực hiện thương mại
điện tử
b) Người tiêu dùng
Người tiêu dùng là mắt xích cuối cùng tham gia trong quá trình thanh
toán của một giao dịch và có vai trò quan trọng đối với việc triển khai hệ
thống thanh toán trực tuyến của doanh nghiệp Những đặc điểm sau của người
tiêu dùng có ảnh hưởng đến thanh toán trực tuyến như:
~_ Thói quen sử dụng tiền mặt Đối với một xã hội hay một nên kinh tế
ở đó việc thanh toán bằng tiền mặt trong dân chiếm đến 90% thì việc từ bỏ thói quen tiêu dùng tiền mặt và chuyển dần sang một phương thức thanh toán khác là thanh toán điện tử và thanh toán trực tuyến sẽ rất khó khăn và đỏi hỏi nhiều nỗ lực có gắng từ nhiều
phía để thúc đây kinh tế không dùng tiền mặt
-_ Tâm lý của người tiêu dùng về rủi ro trong thanh toán trực tuyến Hiện nay trên thực tế, mức độ rủi ro trong thanh toán trực tuyến trên
toàn thể giới chỉ khoảng 29% trên tổng giá trị thanh toán và đây được xem là mức độ rủi ro có thể chấp nhận được Tuy nhiên, do việc ít
Vũ Trọng Toản - 2012A - QTKD2 13
Trang 24eS
sử dụng các dịch vụ thanh toán trực tuyến dẫn đến người tiêu dùng
ít kinh nghiệm và luôn có tâm lý sợ rủi ro sẽ rơi vào mình Chính vì
thể tâm lý là một rào cản lớn, có tác động không nhỏ đến hoạt động
cung cấp dịch vụ thanh toán trực tuyến của các nhả cung ửng dịch
vụ
-_ Cơ câu dân số theo độ tuổi và theo vùng địa lý của mỗi quốc gia
Trong khi thể hệ những người trẻ rất năng đông, thích tiếp cận với
công nghệ và những cái mới thì những người lớn tuổi thường có xu
hướng bảo thủ, quen với những cái đã dùng Ngoài ra việc phân bổ
dân cư giữa các vùng, cơ cầu dân số theo vùng địa lý cũng rất quan trọng, nó đo lường khả năng tiếp cân với Internet, thương mại điện
tử vả thanh toán trực tuyến của người tiêu dùng
e) Các yếu tô liên quan đến hạ tầng mạng viễn thông Các yếu tố liên quan đến hạ tầng mạng viễn thông có ảnh hưởng đến
hoạt đông cung cấp dịch vụ thanh toán trực tuyến như
- Tốc độ phát triển các dịch vụ ADSL: Sự phát triển của dịch vụ
ADSL sẽ tạo ra một môi trường cạnh tranh cao, giá cả thấp và chất
lượng luôn được nâng cao, cho phép người dùng tiếp cận với băng
thông rộng và chi phí hợp lý -_ Dung lượng kết nối internet quốc tế: Mỗi một quốc gia khi kết nối internet với quốc tế đều phải thông qua những trạm kết nối quốc tế,
và dung lượng của các tuyến cáp này cho phép các kết nối ra quốc tế
thực hiện được nhanh hay chậm
- Tốc đô của hệ thống trung chuyển internet quốc gia: Cũng giống
như dung lượng kết nối internet quốc tế, các hệ thống trung chuyển
internet quốc gia cũng đóng vai trò quan trọng, tác động đến chất lượng các giao dịch thanh toán trực tuyến trên internet nói riêng, các giao dich thương mại điện tử và truy cập Internet nói chung
d) Các yêu tố liên quan đến ha tang pháp luật
Các yếu tố về hạ tầng luật pháp cho thương mại điện tử nói chung và
thanh toán trực tuyến nói riêng là khung pháp lý, có tính chất định hướng,
giúp cho các doanh nghiệp ứng dụng và triển khai thanh toán trực tuyên vào
Vũ Trọng Toản - 2012A - QTKD2 14
Trang 25eS
trong hoạt động thương mại điện tử của mình một cách hợp pháp, có được sự:
cạnh tranh công băng, lành mạnh trên thị trường
Những đặc điểm về hạ tầng luật pháp ảnh hưởng đến hoạt động cung
cấp dịch vụ thanh toán trực tuyến
- Dinh hướng của Chính phủ về phát triển thanh toán trực tuyến như
xây dựng kế hoạch tổng thể phát triển kinh tế không dùng tiền mặt
và kế hoạch phát triển thương mại điện tử qua các giai đoạn
- Téc dé ban hành các chính sách và văn bản quy phạm pháp luật, các
nghị định, thông tư hướng dẫn việc triển khai thực thi các luật liên
quan đến thanh toán trong thương mại điện tử và điều chỉnh các khía canh liên quan đến thương mại điện tử như Luật Giao dịch điện tử, luật Thương mại, luật Hải quan, luật Sở hữu trí tuệ, luật công nghệ thông tin
- Các chính sách hỗ trợ và khuyến khích doanh nghiệp phát triển thương mại điện tử nói chung vả thanh toán trực tuyến nói riêng trên
cơ sở hợp tác quốc tế và chuyển giao công nghệ
1.6 Thị trường trò chơi trực tuyến
1.6.1 Khái niệm trò chơi trực tuyến
Theo từ điển Bách khoa toàn thư Wikipedia: Tré choi true tuyén (game online) là một dạng trò chơi được chơi thông qua mạng máy tính Mạng này
hông thường là Internet hoặc các công nghệ tương đương Tuy nhiên, các trò
chơi vẫn luôn sử dụng những công nghệ hiện hữu: trước thời internet
là modem, trước thời của modem là các thiết bị đầu cuối
Theo Thông tư liên tịch của Bộ Văn hóa - Thông tin, Bộ Bưu chính
Viễn thông, Bộ Công an số 60/2006/TTLT-BVHTT-BBCVT-BCA ngày 1
tháng 6 năm 2006 về quản lý trò chơi trực tuyến (từ nay gọi tắt là Thông tư
60) quy định: Trò chơi trực tuyến là trò chơi trên mạng Internet có sự tương
tác giữa những người chơi với hệ thống máy chủ của doanh nghiệp cung cấp
địch vụ trò chơi trực huyễn và giữa người chơi với nhau
Trong Dự thảo lần thứ 7 Quy chế quản lý trỏ chơi trực tuyến của Thủ
tướng Chính phủ do Bộ Thông tin Truyền thông soạn thảo định nghĩa về trỏ
chơi trực tuyến như sau: 7zò chơi trực tuyến (game online) là trò chơi điện tử
Vũ Trọng Toản - 2012A - QTKD2 15
Trang 26eS
trên mạng Internet có sự tương tác giữa những người chơi thông qua thiết bị
đâu cuối với hệ thông máy chủ của doanh nghiệp cung cắp địch vụ trò chơi
1.6.2 Phân loại trò chơi trực tuyến
Có khá nhiều cách phân loại trò chơi trực tuyến dựa trên những cơ sở
và mục đích khác nhau Một vài ba cách phân loại như sau:
a) Theo Thông tư 60
Thông tư 60 chỉ điều chỉnh những trò chơi trực tuyến có nhiều người
chơi và chia thành hai loại nhỏ là trò chơi trực tuyến nhập vai và trò chơi trực
tuyến thông thường
b) Theo Dự thảo lần thứ 7 Quy chế quản lý trò chơi truc tuyén
Điều 13 của Dự thảo này đưa ra 3 cách phân loại căn cứ trên các tiêu
chí khác nhau
s Cách phân loại thứ nhất dựa trên loại hình trò chơi: Trò chơi trực
tuyến được chia thành 2 loại như sau
Trò chơi trực tuyến đơn giản là trò chơi trực tuyến có nội dung kịch bản đơn giản, có sự giới hạn số lượng người chơi tham gia đồng thời một trò chơi; sự tương tác giữa các người chơi chỉ ở mức độ đơn giản theo các quy tắc đơn giản
Trò chơi trực tuyển bình thường là những trò chơi trực tuyến còn lại (không phải đơn giản)
s* Cách phân loại thứ hai dựa trên đối tượng người chơi: Được chia
làm 2 loại gồm trò chơi trực tuyến chỉ dành cho người chơi từ 1§
tuổi trở lên và trỏ chơi trực tuyến không han chế tuổi người chơi
% Cách phân loại thứ ba dựa trên điều kiện ưu tiên:
~_ Trò chơi trực tuyến được ưu tiên là trỏ chơi không hạn chế về độ tuổi
người chơi, có nội dung kịch bản thể hiện rõ ràng mục đích giáo dục, quảng bá truyền thống lịch sử, văn hóa của dân tôc, giới thiệu đất
nước, con người Việt Nam
- Tro choi truce tuyén không được ưu tiên là các trò chơi còn lại
€ Theo cách nhìn của người chơi: Có thể nêu ra 4 loại trò chơi trực tuyến
phổ biến hiện nay là thể loại hành động nhập vai, phiêu lưu và chiến
thuật
Vũ Trọng Toản - 2012A - QTKD2 16
Trang 27eS
d) Theo Winkipedia
Tuy Game Online chi được biết đến với tên gọi chung là trò chơi trực tuyến nhưng hiện tại có tới 15 thể loại Game Online
« MMORPG (Viết tắt của MMO Role Playing Games): Tức là game
nhập vai trực tuyến nhiều người chơi Đây là thể loại game online phổ biến nhất và có số lượng người chơi đông đảo nhất
« MMOBA (Viết tắt của MMO Battle Arena): Tức là các trò chơi trực
tuyến mô phỏng các trận chiến
+ MMORTS (Viét tit cla MMO Real Time Strategy Games): Day là thể
loại game online có lối chơi chiến thuật thời gian thực
+ MMOEFPS (Viet tat của MMO Eirst Person Shooter Games): Tức là thể game online bắn súng trực tuyển
» MMOSG (Viết tắt của MMO Sports Games): Déng game online thé
thao nhu FIFA, PES
+ MMOR (Viét tat cia MMO Racing Games): Day 1a dong game online đua xe trực tuyên
« MMORG/MMODG (Viết tắt của MMO Rythm/Music Games hoặc
MMO Dancing Games): Những game online lấy đề tài về âm nhạc và
vũ đạo
» MMOMG (Viết tắt của MMO Management Games): Dòng game online
thích hợp đến những game thủ muốn nâng cao kỹ năng quản lý của
minh
« MMOSG (viet tắt cla MMO Social Games) Thể loại game online
nhấn mạnh đến yếu tố xã hội
«_ MMOBBG/MMOBBRPG (Viết tắt cia MMO Bulletin Board Games
hay MMO Bulletin Board Role Playing Games): Đây là thể loại game online có lối chơi giống các trò chơi bảng (Board Game) tại các nước phương Tây
+ MMOPG (Viết tắt của MMO Puzzle Games): Thể loại game giải đố
Trang 28eS
+ Cac game online thuéc thé loai m6 phỏng đời sống thực tai
«_ Các game online thuộc thể loại chiến thuật theo lượt
«_ Thể loại game online mô phỏng
1.6.3 Một số thị trường trò chơi trực tuyến tiêu biểu trên thế giới
Để có cái nhìn sâu hơn về thị trường trò chơi trực tuyến thể giới cũng như tìm hiểu sự phát triển game online ở những quốc gia không những có nền
công nghiệp game phát triển mạnh mà còn có nhiều điều kiện tương đồng với
Việt Nam
a) Hàn Quốc
Hàn Quốc được coi là “anh cả” trong ngành công nghiệp game online với tư cách là quốc gia đi đầu trong cả sản xuất và phát hành game Game
online Hàn Quốc được biết đến với tính thích nghi cao, có khả năng gây
nghiên mạnh, và đem lại lơi nhuận rất lớn Đã phổ biến rông rãi ở Nhật Bản,
Hoa Kỳ, Trung Quốc và những quốc gia châu Á khác, game online Hàn Quốc
cũng đang chiếm lĩnh ngày càng nhiều thị trường ở châu Âu và Nam Mỹ
Hiện nay, game online Hàn Quốc đã được xuất khẩu sang khoảng 70 quốc gia
trên thế giới
Những trò chơi trực tuyến hiện đại của Hàn Quốc đã được phổ biến
rộng rãi và thâm nhập ngày càng sâu vào những thị trường như Hoa Kỳ (với
Maple Story), Nhat Ban (Aion), Dai Loan (Kart Rider), Tro choi trực tuyén
Hàn Quốc cũng nhận được sự ưa thích rộng rãi ở Trung Quốc, Malaysia, Thái
Lan, và Châu Âu
Thị trường game online của Hàn Quốc phát triển 20% mỗi năm trong những năm gần đây Trong năm 2008, thị trường này thu được 2,6 nghìn tỉ
won và 1 tỉ USD là doanh thu nước ngoài Con số đó đã tăng lên thành 1,5 tỷ
vào năm 2009 Theo hãng Shinhan Investment, tính chung thị trường game
online Hàn Quốc năm 2010 tăng trưởng lên 4,14 nghìn tỷ won, tương đương
3,19 tỷ USD, tăng 21% so với giá trị năm 2009 là 3,42 nghìn tỷ won (2,63 tỷ
USD)
Có thể nói chính những chính sách của chính phủ Hàn Quốc đã khuyến
khích sự phát triển của ngành công nghiệp game online vừa như một ngành
kinh tế thế mạnh vừa như một chuẩn mực văn hóa, qua đó thiết lập những mối
quan hệ giữa game online và xã hội Hàn Quốc Do chỉnh là cách mà nganh
Vũ Trọng Toản - 2012A - QTKD2 18
Trang 29eS
công nghiệp game online của Hàn Quốc trở thành những người dẫn đầu trên
thị trường trò chơi trực tuyến toàn cầu
b) Trung Quốc
Sư kiên đánh dấu sự ra đời của ngành công nghiệp trò chơi trực tuyến Trung Quốc là việc Chen Tiangiao, người thành lập công ty trách nhiệm hữu
hạn giải trí tương tác Shanda, được nhượng quyền game “Legend” với
300.000 đô la Mỹ từ hãng phát triển game online Hàn Quốc Wemade (1999)
Đến năm 2003, Trung Quốc có game online đầu tiên Từ đó đến nay,
dưới sự trợ giúp về mặt chính sách của chính phủ, các công ty game Trung
Quốc lần lượt đánh bại các đối thủ ngoài nước
Đến cuối năm 2009, thị trường game online Trung Quốc đạt doanh thu 25,8 tỷ Nhân Dân tê, theo báo cáo về thị trường game online năm 2009 được
Bộ Văn Hóa Trung Quốc phát hành: Về lượng người chơi, năm 2009, Trung
Quốc có khoảng 68 triệu người chơi game online Dự báo con số này có thể
đạt tới 141 triệu người vào năm 2014
Không chỉ thành công ở thị trường trong nước, những năm gần đây,
việc xuất khẩu các trò chơi trực tuyến của Trung Quốc cũng cỏ những bước
phát triển rõ rệt, chỉnh phục được cả những thị trường khó tính như Nhật Bản,
Hàn Quốc, và đang có tham vọng xâm chiếm thị trường các nước phương
Tây
Theo báo cáo của PriceWaterhouseCoopers (PWC), tính cho tới giữa
năm 2010, Trung Quốc đã được coi là thị trường trò chơi trực tuyến lớn nhất
thế giới, đóng góp 1⁄3 tổng doanh thu của thị trường thế giới trong năm 2009
hay 56% của châu Á - Thái Bình Dương
Đến nay có thể khẳng định Trung Quốc là một cường quốc game online của châu Á và chính phủ nước này cũng đang vạch ra cho lĩnh vực này những
bước đi rất thành công, khiến cho nhiều quốc gia khác trong khu vực phải nể
phục
1.6.4 Đặc điểm thị trường trò chơi trực tuyến
Thị trường trò chơi trực tuyến là nơi phát hành các trò chơi trực tuyến,
nơi diễn ra sự mua bán, trao đổi thẻ game, vật phẩm ảo (game items), tài
khoản game (game accounts) giữa người chơi với nhà phát hành và giữa
người chơi với nhau
Vũ Trọng Toản - 2012A - QTKD2 19
Trang 30eS
a) M6t sé khai niém
¢ Nha phat hanh tré choi true tuyén Nhà phát hành trò chơi trực tuyến là đơn vị cung cấp dịch vụ trò chơi trực tuyến từ tay các nhà sản xuất đến tay những người tiêu dùng thông qua
việc duy trì các cụm máy chủ Công việc của các nhà phát hành trò chơi trực
tuyến bắt đầu từ việc khảo sát thị trường, lựa chọn trò chơi trực tuyến phủ hợp
với sở thích, thị hiếu của khách hàng cũng như điều kiện của công ty, đàm
phán và mua bản quyền phát hành trò chơi trực tuyển, quảng cáo, chạy thử trỏ
chơi trực tuyến với một nhóm các đối tượng (có thê chạy thử 1 hoặc nhiều
lần), chính thức phát hành trò chơi trực tuyên rộng rãi, thương mại hóa trỏ
chơi trực tuyến, dịch vụ hậu mãi và chăm sóc khách hàng, các hoạt động PR
và tổ chức các sự kiện
Công việc của các nhà phát hành có điểm khởi đầu là nghiên cứu thị
trường, nhưng không có điểm kết thúc (trừ khi công ty đóng cửa), quá trình
đó lặp đi lặp lại thay thế các trò chơi trực tuyến cũ bằng các trò chơi trực
tuyến mới hơn
© _ Nhà phát triển trò chơi trực tuyến Nhà phát triển trò chơi trực tuyến là đơn vị thực hiện công việc nghiên cứu, đưa ra giải pháp nhằm phát triển hoặc sáng tạo ra trò chơi trực tuyến mới
và được thương mại hóa trên thị trường
Điều đó có nghĩa các nhà phát triển chính là người sản xuất ra hàng hóa
là trò chơi trực tuyển và được đưa tới tay khách hàng thông qua các nhà phát
hành
Trong một số trường hợp, nhà phát hành và phát triển là một Trong
công ty phát hành có bộ phân phát triển trò chơi trực tuyến, và ngược lại trong
công ty phát triển có bộ phân phát hành trò chơi trực tuyến "Tính chuyên môn
hóa của thị trường trong những trường hợp như vậy thường không cao
b) Số lượng khách hàng
Việc tìm hiểu để có những số liệu chính xác về số lượng người chơi trò chơi trực tuyến không chỉ giúp nắm được thực trang của thị trường trò chơi
trực tuyến nước nhà mà còn là công cụ giúp các công ty phát hành trò chơi
trực tuyển xác định được đối tượng khách hàng mục tiêu cũng như giúp các
Vũ Trọng Toản - 2012A - QTKD2 20
Trang 31eS
cơ quan quản lý Nhà nước đề ra những chính sách quan lý phù hợp với từng
đối tượng
Theo hội thảo bàn về vấn đề quản lý trò chơi thực tuyến do Bộ Thông
tin và Truyền thông (Bộ TT&TT) tổ chức ngảy 03/07/2013, thị trường trỏ
chơi trực tuyến Việt Nam cũng đã xây dựng được cộng đồng khá hủng hậu
với hơn 20 triệu khách hang (Ngudn; http://gosu.vn/)
Theo khảo sát của Google tháng 9/2013, số lượng người sử dụng smartphone ở Việt Nam là khoảng 17 triệu người, trong đó có 31% sử dụng
để chơi trò chơi trực tuyến (Nguồn : htp:/0Icgame.vw/)
1.6.5 Co chế quản lý Nhà nước về trò chơi trực tuyến
a) Cơ quan quản lý cấp Trung ương
© Co quan tham định điều kiện kỹ thuật, nghiệp vụ Theo thông tư 60, Bộ Thông tin Truyền thông chủ trì, phối hợp với Bô
Công an là những cơ quan đảm trách nhiệm vụ tiến hành kiểm tra thực tế triển
khai hê thống thiết bi và phương án kỹ thuật, nghiệp vụ của doanh nghiệp khi
doanh nghiệp đăng ký xin cấp phép phát hành game online
Trường hợp doanh nghiệp đáp ứng đủ các điều kiện cung cấp dịch vụ
quy định tại Khoản I, Điều 7 thông tư 60, Bộ Thông tin Truyền thông sẽ có
văn bản xác nhận việc đáp ứng các điều kiên kỹ thuật, nghiệp vụ
© Co quan kiểm duyệt nội dung kịch bản trò chơi trực tuyến Khoản 2, điều 6, Thông tư 60 quy định: Bộ Văn hóa Thông tin là cơ quan tiếp nhận hồ sơ thâm định và phê duyệt nôi dung kịch bản của các trỏ
chơi trực tuyến Sau khi tách, sáp nhập một số Bộ, hiên nay hoạt động kiểm
duyệt nội dung kịch bản trò chơi trực tuyến được quy về một mỗi là Bộ
"Thông tin Truyền thông
b) Cơ quan quản lý cấp địa phương
Co quan quan lý dịch vụ thi trường trò chơi trực tuyển ở địa phương là
Sở Thông tin Truyền thông tỉnh (thành phổ) trực thuộc Trung ương Tuy
nhiên, hoạt động quản lý Nhà nước với thị trường trò chơi trực tuyến ở cấp Sở
còn có nhiều bắt cập Vai trỏ của các Sở này với thị trường game online có vẻ
như là "hữu danh vô thực” Trong khi quản lý đại lý internet là trách nhiệm
của UBND cấp quân, huyện, còn quản lý hoạt động phát hành trò chơi trực
Vũ Trọng Toản - 2012A - QTKD2 21
Trang 32eS
tuyến lại là trách nhiệm của cấp Bộ Thông tin Truyền thông, các Sở Thông tin
Truyền thông dường như đang lúng túng về vai trò của mình trong hoạt động
quản lý game online,
1.6.6 Khả năng tăng trưởng của thị trường trò chơi dịch vụ trực tuyến
Theo mẫu báo cáo chuẩn 2012 về nghiên cứu thị trường trò chơi trực
tuyến có tên DFC - Niko Emerging Markets, Viét Nam la 1 trong 10 quéc gia
có tốc độ phát triển về thị trường trò chơi trực tuyến lớn nhất thể giới
Năm 2012 Việt Nam đang có khoảng 16Š triệu thuê bao di động, mỗi
người dân sở hữu hơn 1,5 thuê bao, tỷ lệ tăng trưởng lên đến 183% Hơn nữa,
với tốc độ bủng nỗ mạnh smartphone, dự đoán từ năm 2013 - 2015,
smartphone sẽ áp đảo so với điện thoại truyền thống, 42% người sử dụng Việt
Nam muốn thay đổi sang smartphone, theo số liệu của Eriesson Với số lượng
người sử dụng điện thoại di động còn nhiều hơn cả số lượng người sử dụng
internet, công thêm việc dân số trẻ, thì thị trường nội dung số dành cho thiết
bị di đông là một thị trường cực kỳ tiềm năng (Nguồn: htip:/infoq.vn/)
Trong những năm gần đây, ngành công nghiệp trò chơi trực tuyển và nội dung số đã phát triển với tốc đô rất nhanh Số lượng các doanh nghiệp
phát hành trỏ chơi trực tuyến tại Việt Nam tuy chưa nhiều nhưng với doanh số
lớn và tăng trưởng nhanh đã góp phần quan trọng vào sự phát triển doanh thu
của ngành công nghiệp nội dung số: tăng trung bình khoảng 45%/năm
(Nguồn: Bộ Thông tin và truyền thông)
Cũng theo báo cáo của Bộ thông tin và truyền thông về quy mô thị trường, doanh thu của thị trường trỏ chơi trực tuyến Việt Nam trong năm
2013 khoảng 5.000 tỷ đồng Doanh thu trong mảng trò chơi trực tuyến trên
thiết bị di động khoảng 1.000 tỷ đồng Doanh thu gián tiếp từ thị trường nay
lên đến 20.000 tỷ đồng Việt Nam trở thành thị trường trò chơi trực tuyến lớn
nhất khu vực Đông Nam Á và trở thành 1 trong 10 thị trường game online có
tốc đô phát triển nhanh nhất thể giới
Thị trường trò chơi trực tuyến Việt Nam được đánh giá lả có tiềm năng
rất lớn Theo Pearl Research, công ty tư vấn kinh doanh về thị trường công
nghệ và Internet, có trụ sở tại bang California, Mỹ thì Việt Nam và Ân Độ là
2 quốc gia có tốc độ phát triển nhanh trong thị trường giải trí số hóa và trò
chơi trực tuyển, với dự đoán số người chơi trò chơi trực tuyến sẽ lên tới 25
triệu người năm 2015 bởi mức thu nhập tăng cao, số máy tính ngày càng
Vũ Trọng Toản - 2012A - QTKD2 22
Trang 33eS
nhiều, hệ số truy cập Internet cũng tăng và có đông thanh niên, những người
luôn chủ động tìm kiếm những hình thức giải trí mới (Nguồn: Vinagame)
Những con số này chứng tỏ thị trường trò chơi trực tuyến thực sự hửa
hen nhiều tiềm năng tăng trưởng
1.7 Mô hình dịch vụ thanh toán trực tuyến của các nhà cung cấp
dịch vụ trò chơi trực tuyến
Mô hình thanh toán được thể hiện qua hình 1.1
Hình 1.1: Mô hình giao dịch qua hệ thống thanh toán trực tuyến
Dich vụ thanh toán trực tuyến của các nhà cung cấp dịch vụ trò chơi
trực tuyển là dịch vụ thanh toán trực tuyến sử dụng các loại thẻ cào, tin nhắn
SMS, ví điện tử cho phép người mua thanh toán, chuyển đổi từ nhiều
nguồn khác nhau để nhận được một lượng tiền tương ứng trong tài khoản của
mình trong các trò chơi trực tuyến để thanh toán trực tuyến chung cho các sản
phẩm, dịch vụ các sản phẩm dịch vụ hợp tác khác
s* Thanh toán Khách hảng sử dụng dịch vụ thanh toán trực tuyến có thể thanh toán:
- Dich vu tai Nội dung số,
- Dich vu tai Game,
Vũ Trọng Toản - 2012A - QTKD2 23
Trang 34~ _ Nhận từ một hoặc nhiều tài khoản khác nhau;
~_ Nạp từ tài khoản ngân hàng;
- Nap tién tir quay giao dich viễn thông,
- Cae hình thức khác
Vũ Trọng Toản - 2012A - QTKD2 24
Trang 35———ễ—-——-—_——
CHƯƠNG II PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG DỊCH VỤ THANH
TOÁN TRỰC TUYẾN CHO CÁC NHÀ CUNG CÁP TRÒ
CHƠI TRỰC TUYẾN
Trong những năm trở lại đây khi mà internet đã quá phổ biến và quen
thuộc với người dân Việt Nam thì việc phát triển của công nghệ thông tin và
thương mại điện tử tại việt Nam dường như là một điều tất yếu Đi đôi với sự
phát triển của thương mại điện tử là sự nở rộ của các hình thức thanh toán
trực tuyến Tuy nhiên với một nước mới phát triển và quy mô phát triển chưa
lớn thì các hình thức thanh toán trực tuyến tại Việt Nam còn có rất nhiều bất
cập
Tại Việt Nam với một nền kinh tế mới phát triển hệ thống quản lý,
thanh toán còn non kém công thêm với thói quen của người tiều dùng sử dụng
tiền mặt trong thanh toán thì việc thanh toán trực tuyến còn gặp khá nhiều khó
khăn
2.1 Tổng quan về thị trường trò chơi trực tuyến ở Việt Nam
Chơi các trò chơi trực tuyến có lẽ đã trở thành một trong những trò giải
trí phổ biến nhất trong giới học sinh, sinh viên, và cả nhiều cán bộ văn phòng
Sự phát triển manh mẽ của internet cũng như công nghệ di động tại Việt Nam
trong những năm vừa qua càng làm cho trò chơi trực tuyến ngày một nở rộ, và
làm cho nó trở thành trò giải trí không thể thiếu của nhiều người
Tuy nhiên, thị trường trỏ chơi trực tuyến Việt Nam cũng đang đứng
trước những thách thức không nhỏ:
~ _ Thứ nhất, hầu hết các trò chơi đang phát hành đều là các trò chơi nhập
khẩu từ nước ngoài, nhất là từ Trung Quốc và Hàn Quốc Doanh thu
của nhà phát hành vì thế đều phải chia sẻ cho đối tác nước ngoài Hơn
nữa, vi là các trò chơi nhập ngoại nên nội dung chưa hẳn đã phủ hợp
với văn hóa Việt Nam Cũng vì thể mà nhiều ý kiến còn quan ngại rằng
Việt Nam chưa thực sự có một ngành công nghiệp trỏ chơi trực tuyến
đúng nghĩa
- Tht hai, sự khốc liệt trong kinh doanh trò chơi trực tuyến đã thực sự
bắt đầu mà điền hình là việc không phải tất cả các trò chơi trực tuyến
nhập về đều phát hành thành công
=——————
Trang 36eS
- _ Thứ ba là sự thiếu hụt trầm trọng nguồn nhân lực Số lượng nhân lực có chất lượng làm trong lĩnh vực gia công phát triển trò chơi trực tuyến
chưa nhiều Đó cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến việc các
nhà cung cấp cử phải đi nhập trò chơi trực tuyển ngoại mà chưa có
được những trò chơi trực tuyến thuần Việt có chất lượng
- _ Thứ tư là sự bất cập trong quản lý nhả nước và sự thiếu hụt các văn bản
pháp lý điều chỉnh thị trường trò chơi trực tuyến Việt Nam
2.1.1 Lịch sử của trò chơi trực tuyến
Dưới đây là những mốc quan trọng đánh dấu sự thâm nhập và phát
triển trò chơi trực tuyến tại Việt Nam:
¢ Thang 06/2003 - dịch vụ ADSL đầu tiên ra đời: Sự kiên đáng chú ý đầu
tiên trong quá trình phát triển của trò chơi trực tuyến tại Việt Nam lại không phải là một sự kiện của ngành công nghiệp trỏ chơi trực tuyến Dịch vụ ADSL đầu tiên được cung cấp vào tháng 06/2003 xứng đáng là mốc thời gian đầu tiên được nhắc đến Việc dịch vu ADSL phát triển
mạnh mẽ với giá thành ngày càng ha đã là một tiền đề quan trọng để trỏ
chơi trực tuyến phát triển mạnh mẽ như ngày hôm nay
s- Năm 2003 - MU " bản lậu" hoành hành: Được biết tới như trỏ chơi trực
tuyến đầu tiên về Việt Nam phục vụ người chơi nước nhà, MU online
phát triển và tạo ra “cơn sốt” trò chơi trực tuyến lúc bấy giờ
© Thang 01/2004 - Gunbound ra đời: Gunbound là sản phẩm bắn súng
theo lượt trực tuyến của nhà phát hành Asiasoft, là trò chơi trực tuyến chính thức đầu tiên có mặt tại thị trường Việt Nam Với đồ họa đẹp và
gameplay gan như hoàn hảo, trò chơi đã nhanh chóng chinh phục đa
phần người chơi Có thể nói rằng Gunbound đã giành được những
thành công lớn trong việc định hình và giới thiêu khái niêm "game
online chính thức" tại Việt Nam
s Đầu năm 2005 - Võ Lâm Truyền Kỷ ra mắt người chơi: Võ Lâm
Truyền Kỳ với cầu hình nhẹ, đồ họa dễ nhìn, lối chơi hấp dẫn đã nhanh chóng vươn mình trở thành trỏ chơi trực tuyến số một Việt Nam suốt
một thời gian dải
e Thang 06/2005 - game 3D dau tién tai Viét Nam ra doi PTV (Priston
Tale) chính thức được phát hành tại Việt Nam bởi FPT Online Sản
Trang 37
eS
phẩm đầu tay nảy bị đánh giá thấp bởi lối chơi chưa thu hút, đồ họa 3D
nhưng chưa thực sự đẹp mắt Tiếp theo đó là hàng loạt các trò chơi
được nhà phát hành đưa vào Việt Nam như Audition của VTC Game,
TS online của Asiasoft, rồi việc xử lý MU lậu và đưa bản MU chỉnh
thức được phát hành tại Việt Nam
©_ Cuối tháng 09/2005 - Xã hội phản đối các trò chơi trực tuyến: Từ tháng
9/2005, loạt bài "Tệ nan game online" với hơn 1000 bài báo trên khắp
các mặt báo đã mở đầu cho làn sóng phản đối thậm chí là "bài trừ" trò chơi trực tuyến Có thể nói, tại thời điểm nay trong mắt da phan các bậc
phụ huynh cũng như xã hội, trỏ chơi trực tuyến lả một tệ nạn Đây có thể nói là giai đoạn khó khăn nhất của những trò chơi trực tuyển tại
Việt Nam
© Tháng 06/2006 - Thông tư 60 ra đời: Thông tư 60 với tư cách là văn bản pháp luật cao nhất điều chỉnh hoạt động của thị trường trỏ chơi trực tuyển tại Việt Nam đã đánh dẫu một bước phát triển mới trong hoạt đông quản lý trò chơi trực tuyến
© Thang 10/2006 - Trò chơi trực tuyến đầu tiên đóng cửa: Nạn nhân đầu tiên của cuộc cạnh tranh khốc liệt trên thị trường Việt Nam là trò chơi
“Con đường để vương” - trò chơi gốc có tên Risk Your Life Day là
một lời cảnh báo cho các nhà phát hành trò chơi trực tuyến tại Việt
Nam về vấn đề lựa chọn và cung cấp dịch vụ trò chơi trực tuyến sao cho phủ hợp
© Cuối 2006 - Cộng đồng người chơi các trò chơi trực tuyến bước đầu được hình thành có tổ chức: Các nhà phát hành không còn chỉ tập trung vào việc phát triển các hình thức chơi mà mà đã chuyển sang một giai
đoạn không kém phần quan trọng đó là tổ chức các sự kiện, thực hiện
các chiến lược PR Xuất hiện các cuộc thi như Miss Audition, các giải
đầu lớn như Thiên hạ đệ nhất bang của võ lâm truyền kỳ, các buổi offline giữa những người chơi và các nhà phát hành làm cho cộng đồng những người chơi các trò chơi trực tuyến đã bước đầu được hình thành
có tổ chức
® Năm 2008 - năm của các trò chơi trên website (web game) và trò chơi
2D: Mặc dù xu thể trên thể giới dần chuyền sang các trò chơi có đồ họa đẹp yêu cầu cấu hình cao như trò chơi 3D, tuy nhiên ở Việt Nam các
Trang 38
eS
trò choi 3D được phát hành gần như thất bại hoàn toàn và phải đóng cửa trò chơi Đầu năm 2008 cũng là năm mà giải đấu thể thao điện tử
VEC chính thức chảo đời Với khởi điểm là giải đầu dành riêng cho sản
phẩm CrossFire, sau 2 năm phát triển, VEC đã trở thành giải đầu thể
thao điện tử lớn nhất Việt Nam Sư ra đời của VEC cũng minh chứng
cho "tiềm năng" thị đấu của các trò chơi trực tuyến - thể loại mà trước
đó theo nhiều người chơi chỉ nhằm mục đích giải trí Năm 2008 còn
chứng kiến sự phát triển như vũ bão của các trò chơi trực tuyến thể loại bắn súng góc nhìn người thứ nhất (MMOFPS) với 3 trò chơi là Special Force, Cross Fire, Sudden Attack của 3 nhà phát hành lớn Việt Nam là VinaGame, VTC Game, FPT Online Thế nhưng với lượng người chơi
ít, doanh số thấp thậm chí cả việc để hack tràn lan là nguyên nhân dẫn tới “thảm họa” đóng cửa của 3 trò chơi đỉnh đám này Đây là bài học đất giá cho các nhà phát hành trong nước về chuyên thị hiếu người chơi
ở Việt Nam Thay thể vào đó, webgame dần chiếm xu thể với tính năng vượt trội, người chơi không cần cài đặt và có thể chơi ở bất cứ đâu
Một số web game, trò chơi thể thao bắt đầu xuất hiện, làm quen với
người chơi Việt Nam và có chỗ đứng trong cộng đồng người chơi
© Tháng 08/2009 ~ Trò chơi trực tuyến “Thuận thiên kiếm” chào đời Giành được quá nhiều mối quan tâm từ phía người chơi ngay từ khi dự
án được thành lập, cuối cùng trò chơi trực tuyến đầu tiên có công sức của người Việt xây dựng đã ra đời Thâm chi trong nhiều giờ đồng hỗ
đầu tiên, thể giới Thuận thiên kiếm còn quá tải tài khoản đăng nhập Có
thể nói Thuận thiên kiếm chính là bước đi đầu tiên của các nhà phát
triển trò chơi Việt Nam trong quá trình hội nhập với thế giới Tuy
nhiên, còn quá nhiều điều khiến người chơi Việt chưa hài long về trò chơi trực tuyển này
© Tháng 10/2009 — Tré chơi trực tuyến “Kiếm thế" trình làng: Được coi
là phiên bản 2D cuối cùng và hoàn hảo nhất của dòng trò chơi trực
tuyến 2D đã làm nên danh tiếng của Vinagame — Nhà phát hành lớn
nhất Việt Nam, Kiếm thế đã chính thức ra mắt người chơi sau một thời
gian ngắn thử nghiệm như là phiên bản thay thế cho một Võ lâm truyền
kì đã già cỗi Với chiến lược marketing đúng đắn, mạnh mẽ cộng thêm sức hút của trỏ chơi, Kiếm thế đã nhanh chóng thu được thành công to
=————————
Trang 39-_ Nhiều trò chơi được đánh giá cao trên thé giới sẽ được các nhà phát
hành đưa về Việt Nam;
~ _ Trò chơi trực tuyến và những tác động của nó tới người chơi trở thành
một vấn đề nóng hồi trên nhiều diễn đản;
- Bé6 Thông tin truyền thông tỏ ra quyết tâm trong việc xiết chặt quản lý
trỏ chơi trực tuyến và đưa ra lay y kiến cho Dự thảo quy định quản lý
trò chơi trực tuyến của Thủ tướng Chính phủ
Tất cả những vần đề đó hứa hẹn sẽ tạo nên một thị trường trỏ chơi trực
tuyến sôi đông trong năm 2010 và cả những năm tiếp theo
2.1.2 Đối tượng người sử dụng các trò chơi trực tuyến ở Việt Nam
Một đặc điểm dễ thấy là hiện nay, trò chơi trực tuyến đã trở thành hình
thức giải trí phổ cập nhất đối với giới trẻ, đặc biệt là ở lứa tuổi học sinh, sinh
viên Qua trỏ chơi trực tuyến, người chơi có thể giao lưu, gặp gỡ, trò chuyên
và thậm chí là trở thành bạn thân với nhau
Theo đề tài “Khdo sát xã hội về dịch vụ trò chơi trực tuyển ở Liệt Nam trong bồi cảnh hội nhập quốc tế" của Viên Xã hội học (Viên khoa học xã hội
Việt Nam) do TS Trinh Hòa Bình làm chủ nhiệm, 2/3 đối tượng sử dụng các
trò chơi trực tuyến đang đi học Bản báo cáo chỉ ra rằng tỷ lê người chơi nhiều
nhất tập trung vào các đối tượng từ 16 -20 tuổi (chiếm 42,1%), các lứa tuổi
khác đều dưới 30% nghĩa là đã là đã có khả năng nhận thức đầy đủ về hành vi
của mình Những người chơi đa số là những người có trình đô, từ cao đẳng
đến đại học trở lên, nhóm này chiếm tới 30,1%, các nhóm trình độ khác chiếm
dưới 20% Người chơi hầu hết còn độc thân chiếm 78,3% Tỷ lệ nữ giới có
chơi các trò chơi trực tuyến cũng rất cao cụ thé trong độ tuổi 10 — 30, nam
chiếm 59.5%, nữ chiếm 40.5% Đặc biệt, đối tượng ngồi trên ghế nhà trường
chơi trò chơi trực tuyến chiếm đến hai phần ba (71,7%), tiếp đến là nhóm
nhân viên văn phòng (6.5%), nghề tự do (5,2%), buôn bán dịch vụ (3,9%),
cán bô nhà nước (3,5%), thất nghiệp/ở nhà/nội trợ (3,0%), công nhân (3,1%)
Trang 40
eS
Ngoài ra, những người chơi trò chơi trực tuyến không có thu nhập hoặc thu
nhập không cao, bởi phần lớn rơi vào đối tượng học sinh, sinh viên
Kết quả khảo sát trên được Viện Xã hội học (Viện khoa học xã hội Việt
Nam) công bố ngày 19/10/2010, từ đó đến nay chưa có một văn bản cụ thể
nào hoặc một cuộc khảo sát nào về đối tượng người sử dụng các trò chơi trực
tuyến ở Việt Nam được công bố
2.1.3 Thị hiếu của người sử dụng các trò chơi trực tuyến ở Việt Nam
Trong thị trường trò chơi trực tuyển tại Việt Nam có khá nhiều trỏ chơi
Dưới đây là bản danh sách các trò chơi trực tuyến được cộng đồng đánh giá
cao bởi nó có cốt truyện hấp dẫn, hình ảnh đồ họa đẹp, cuốn hút người chơi
Danh sách được sắp xếp theo thứ tự trỏ chơi trực tuyến có lượt bình trọn từ
1 | Độtkích MMOFPS VTC Game | Han Quốc
4 | Thiên long bát bộ MMORPG | FPTOnline | Trung Quốc
5 _ | Liên minh huyền thoại MOBA Garena My
6 | Audition Casual game | VTC Game | Hàn Quốc
7 | V6 lam chi méng Webgame VNG Trung Quéc
8 | Độc cô cửu kiếm MMORPG §oha Game | Trung Quốc
9| Độc cô cầu bại MMORPG VTC Game | Trung Quốc
Nguén: http://endgame.vn/
=———————