02050007117 tómtắt tổ chức sản xuất nội dung Đa phương tiện về lĩnh vực công nghệ trông tin của báo Điện tử

02050007117 tómtắt tổ chức sản xuất nội dung Đa phương tiện về lĩnh vực công nghệ trông tin của báo Điện tử

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

Công trình được hoàn thành tại: Trường Đại học Khoa học

Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội

Người hướng dẫn khoa học:

TS Trần Duy

Phản biện 1: PGS TS Nguyễn Thành Lợi

Phản biện 2: TS Vũ Tuấn Anh

Luận văn được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận thạc sĩ vào hồi 08 giờ 00 ngày 15 tháng 02 năm 2023, theo hình thức trực tiếp tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm thư viện Đại học Quốc gia Hà Nội

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

“Tổ chức sản xuất nội dung đa phương tiện” TCSXND ĐPT

đã được khai thác và vận dụng trong báo chí Việt Nam từ lâu để tạo

ra những tác phẩm sáng tạo, hấp dẫn Sự phát triển của khoa học và công nghệ, đặc biệt là Internet và các thiết bị thông minh như smartphone và máy tính xách tay, đã giúp cho người làm báo có nhiều cơ hội để cải tiến quy trình sản xuất nội dung đa phương tiện theo hướng hiện đại hơn và thu hút độc giả hiệu quả hơn Các thiết bị

số đang thay đổi thói quen của công chúng và góp phần phát triển báo chí, truyền thông từ truyền thống sang kỷ nguyên hiện đại

Định hình lại tổ chức sản xuất nội dung ĐPT và phân phối tác phẩm báo chí theo xu hướng đa phương tiện, đa nền tảng để đáp ứng nhu cầu thụ nạp thông tin đa dạng của công chúng đang trở thành vấn đề cấp bách Trong đó, lĩnh vực thông tin được các tòa soạn quan tâm đầu tư nội dung ĐPT nhất là nội dung về công nghệ thông tin (CNTT), bởi đây là lĩnh vực có sự phát triển nóng và thu hút sự quan tâm của độc giả Tuy nhiên các cơ quan báo chí vẫn gặp nhiều khó khăn trong việc tăng số lượng tác phẩm báo chí về CNTT được sản xuất bằng hình thức đa phương tiện Cần có sự nhận thức đúng tính chất và vai trò cũng như tầm quan trọng trong việc sử dụng loại hình

đa phương tiện cho các tác phẩm báo chí về CNTT của BĐT là nhiệm vụ hết sức cần thiết

Tác giả nhận thấy rằng nghiên cứu về nội dung ĐPT của BĐT về lĩnh vực CNTT là rất cần thiết và quan trọng Do đó, tác giả

đã chọn đề tài "Tổ chức sản xuất nội dung đa phương về lĩnh vực

ngành báo chí học (ứng dụng) của mình Đề tài này sẽ giúp tác giả có cái nhìn toàn cảnh và thấu đáo hơn về cơ sở dữ liệu ĐPT và TCSXND ĐPT về lĩnh vực CNTT, Đề tài cũng giúp tác giả đào sâu nghiên cứu các vấn đề liên quan đến lĩnh vực CNTT và đó cũng là một cách học tập hữu ích Đề tài này cũng có giá trị khoa học và giúp các cấp lãnh đạo của tạp chí Điện tử và Ứng dụng thuộc Hội Vô tuyến - Điện tử Việt Nam, xây dựng TCSXND ĐPT về lĩnh vực CNTT trong xu hướng phát triển báo chí gắn liền với công nghệ hiện đại

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

* Tình hình nghiên cứu về đa phương tiện

* Tình hình nghiên cứu về tổ chức sản xuất nội dung ĐPT

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

3.1 Mục đích nghiên cứu

Mục đích của nghiên cứu của luân văn này là khảo sát, đánh giá thực trạng về tổ chức sản xuất nội dung ĐPT về lĩnh vực CNTT của BĐT, từ đó phát hiện các vấn đề thực tiễn và đề xuất những giải

pháp hiệu quả cho vấn đề này

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Tổng hợp nghiên cứu tài liệu để tạo khung lý thuyết phục

vụ nghiên cứu: Các khái niệm có liên quan; các yếu tố đa phương tiện trên BĐT; các nguyên tắc, quy trình TCSXND ĐPT của báo điện

tử

- Khảo sát, mô tả và phân tích thực trạng TCSXND ĐPT trên báo điện tử VietNamNet.vn, báo điện tử VnEpress.vn và Ictvietnam.vn, qua đó chỉ rõ những mặt thành công, điểm hạn chế và nguyên nhân Đưa ra một số khuyến nghị khoa học để nâng cao hiệu quả TCSXND ĐPT về lĩnh vực công nghệ thông tin của BĐT

- Đề xuất những giải pháp cụ thể nhằm cải thiện và nâng cao hiệu quả TCSXND ĐPT của báo điện tử

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài

- Đối tượng nghiên cứu của đề tài này là: “Tổ chức sản xuất

nội dung đa phương tiện về lĩnh vực công nghệ thông tin của báo điện tử”

- Phạm vi nghiên cứu của đề tài gồm hai báo là VietNamNet, VnExpress và Tạp chí IctVietnam để khảo sát và đối chứng Thời gian từ tháng 01/2021 đến tháng 12/2021

5 Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh; các quan điểm của Đảng cộng sản Việt Nam, nghị quyết, chính sách pháp luật của Nhà nước về báo chí Vận dụng kết hợp lý thuyết về TCSXND ĐPT trên BĐT Lý thuyết Quản trị theo mục tiêu, lý thuyết Quản trị hệ thống Trong đó tập trung làm rõ “Tổ chức sản xuất nội dung đa phương tiện về lĩnh vực công nghệ thông tin của báo điện tử”

Trong quá trình thực hiện luận văn, tác giả sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu trong khoa học báo chí sau đây: Phương pháp nghiên cứu tài liệu; Phương pháp phỏng vấn sâu; Phương pháp điều tra xã hội học bằng anket; Phương pháp quan sát và các phương pháp phân tích, tổng hợp

6 Ý nghĩa khoa học, thực tiễn của vấn đề nghiên cứu đề tài

- Xác định vai trò của TCSXND ĐPT về lĩnh vực CNTT của BĐT để đánh giá hoạt động thực tế của các tòa soạn

- Đề xuất các hướng nghiên cứu mới trong việc sử dụng sức mạnh của công nghệ và internet để chống vi phạm và ăn cắp bản

quyền tác phẩm báo chí, cũng như sử dụng hiệu quả yếu tố đa phương tiện trong sản xuất tác phẩm báo chí ĐPT trên báo điện tử

- Là cơ sở để báo VietNamNet, VnExpress và tạp chí Ictvietnam tham khảo nhằm đưa ra những thay đổi phù hợp trong TCSXND ĐPT về lĩnh vực CNTT Các công ty công nghệ tham khảo tìm ra hướng phát triển mới

- Mở ra cách thức làm việc hiệu quả của đội ngũ người làm báo CNTT để đưa chất lượng nội dung ĐPT của BĐT về lĩnh vực công nghệ thông tin ngày càng tốt hơn

7 Bố cục luận văn

Bên cạnh phần mở, kết luận, phụ lục… phần nội dung chính của luận văn được chia thành 3 chương:

Chương 1: Những vấn đề lý luận về tổ chức sản xuất nội dung

đa phương tiện của báo điện tử

Chương 2: Thực trạng tổ chức sản xuất nội dung đa phương tiện về lĩnh vực công nghệ thông tin của báo điện tử

Chương 3: Những vấn đề đặt ra và giải pháp nâng cao hiệu quả

tổ chức sản xuất nội dung đa phương tiện về lĩnh vực công nghệ thông tin của báo điện tử trong thời gian tới

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC SẢN XUẤT NỘI DUNG ĐA PHƯƠNG TIỆN CỦA BÁO ĐIỆN TỬ

1.1 Hệ thống khái niệm liên quan đến đề tài

1.1.1 Khái niệm tổ chức sản xuất

1.1.1.1 Khái niệm tổ chức

1.1.1.2 Khái niệm sản xuất

1.1.2 Khái niệm nội dung đa phương tiện

1.1.2.1 Khái niệm nội dung

1.1.2.2 Khái niệm đa phương tiện

1.1.2.3 Khái niệm công nghệ thông tin

1.1.2.4 Khái niệm báo điện tử

1.2 Cơ sở lý thuyết của đề tài

1.2.1 Lý thuyết quản trị theo mục tiêu

Đánh giá kết quả hoạt động của tổ chức bằng việc đạt được các mục tiêu của tổ chức thông qua các mục tiêu của nhân viên trong toàn bộ tổ chức, giác độ này có nghĩa vô cùng quan trọng

1.2.2 Lý thuyết Quản trị hệ thống

Nghiên cứu về các hệ thống liên quan đến nhau, xem mỗi hệ thống là một thực thể bao gồm nhiều thành phần phụ thuộc lẫn nhau, thay đổi của một thành phần ảnh hưởng đến các thành phần khác và tác động đến toàn bộ hệ thống

1.3 Đặc điểm nội dung đa phương tiện về lĩnh vực công nghệ thông tin của báo điện tử

Nội dung thông tin của CNTT có tính kỹ thuật cao, phong phú, đa dạng Có tính quốc tế hóa cao, được lưu trữ dưới dạng kỹ thuật số

1.3.1 Các yếu tố đa phương tiện thường sử dụng trong tác phẩm báo điện tử

1.3.1.1 Khả năng tích hợp âm thanh (audio)

1.3.1.2 Khả năng tích hợp hình ảnh động (animation & Video) 1.3.1.3 Khả năng tích hợp đồ họa

1.3.1.4 Khả năng tích hợp các chương trình tương tác

1.3.2 Vai trò của tổ chức sản xuất nội dung đa phương tiện trên báo điện tử

1.3.2.1 Giúp cho thông tin trong tác phẩm trở nên sinh động và hấp dẫn

1.3.2.2 Tạo sự chú ý của độc giả, giúp cho thông tin trở nên dễ hiểu,

1.5.2 Các yếu tố bên ngoài tòa soạn ảnh hưởng tới tổ chức sản xuất nội dung đa phương tiện của báo điện tử

Thị trường báo chí; Phương tiện truyền thông; Các chính sách, quy định của Nhà nước; Xã hội, văn hóa và thời đại; Cạnh tranh trong ngành báo chí

Tiểu kết chương 1

Trong chương này, bằng nhiều nguồn tài liệu và phân tích, diễn giải, tổng hợp, luân văn đã cố gắng xây dựng một hệ thống khái niệm và hệ lý thuyết làm nền tảng lý luận cho việc nghiên cứu ở chương sau

Chương này đã giải quyết được một số nội dung như sau: Hệ thống hóa một số khái niệm liên quan tới vấn đề mà luận văn đang nghiên cứu như khái niệm tổ chức sản xuất, khái niệm nội dung đa phương tiện, khái niệm công nghệ thông tin, khái niệm báo điện tử… Luận văn cũng đã trình bày được thực trạng nội dung về công nghệ thông tin trên báo mạng điện tử hiện nay tại Việt Nam ra sao

Chương này cũng đề cập tới các yếu tố đa phương tiện thường sử dụng trong tác phẩm báo điện tử, quy trình tổ chức sản xuất nội dung đa phương tiện về lĩnh vực công nghệ thông tin của báo điện tử và các yếu tố tác động đến TCSXND ĐPT về lĩnh vực CNTT Đây là những tư tưởng, quan điểm đóng vai trò cơ bản nhất cho hệ thống lý luận tổ chức sản xuất nội dung đa phương tiện cho báo Điện tử ở Việt Nam

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG TỔ CHỨC SẢN XUẤT NỘI DUNG ĐA PHƯƠNG TIỆN VỀ LĨNH VỰC CÔNG NGHỆ

THÔNG TIN CỦA BÁO ĐIỆN TỬ 2.1 Giới thiệu sơ lược về tờ báo thuộc diện khảo sát

2.1.1 Báo VietNamNet

Báo VietNamNet, VnExpress là hai trong số các tờ báo điện

tử có số lượng bạn đọc lớn nhất Việt Nam hiện nay; Tạp chí Điện tử Thông tin và Truyền thông là tạp chí “thông tin – lý luận và khoa học” chuyên ngành thuộc Bộ TT&TT

2.2 Khảo sát tổ chức sản xuất nội dung đa phương tiện trên Báo VietNamNet, VnExpress và Tạp chí Ictvietnam (từ 01/2021 – 12/2021)

2.2.1 Thực trạng sử dụng đa phương tiện trong nội dung về công nghệ thông tin trên các báo được khảo sát

2.2.1.1 Sử dụng văn bản (text)

Văn bản vẫn giữ vai trò chủ đạo trong nhiều bài viết, đóng vai trò là mạch dẫn chuyện của cả bài viết

2.2.1.2 Sử dụng âm thanh (Audio)

Việc sử dụng âm thanh (audio) trong các tác phẩm đa phương tiện là rất quan trọng việc cung cấp trải nghiệm đa chiều và

đa dạng cho người đọc

2.2.1.3 Sử dụng hình ảnh tĩnh (still image)

* Ảnh chụp - Hình họa (vector) - Slideshow

Các hình ảnh thực chụp trong các gói thông tin của báo chỉ

sử dụng những ảnh bình thường, không có nhiều đổi mới Hình họa được đội ngũ thiết kế tạo ra hình ảnh này bằng các phần mềm Indesign hay Adobe Illustrator và lưu chúng ở định dạng JPG hoặc

PNG Việc sử dụng slideshow từng rất phổ biến nhưng hiện nay các báo có xu hướng giảm dần

2.2.1.4 Sử dụng hình ảnh động (animation) và video

Chưa sử dụng yếu tố hình ảnh động trong các tin, bài do hạn chế về trang thiết bị và nhân lực Sử dụng hình ảnh động (animation) thông qua slideshow để tạo tính hấp dẫn và ít nhàm chán trong tác phẩm

Các video được sản xuất với yếu tố ĐPT chủ đạo là hình ảnh thực tế, văn bản (phụ đề) và âm thanh (âm thanh hiện trường, giọng nói của người dẫn, của nhân vật…) và đồ họa động

2.2.1.5 Sử dụng thông tin đồ họa (infographic)

Tại báo Báo VietNamNet, VnExpress và Tạp chí Ictvietnam,

đồ họa được xem là yếu tố ĐPT làm nên thành công của các tác phẩm báo chí

2.2.1.6 Sử dụng chương trình tương tác

Ba tờ báo này sử dụng rất linh hoạt các chương trình tương tác, tích hợp tương tác vào đồ họa, vào video, vào audio, vào văn bản Đồng thời cũng sản xuất các chương tình tương tác độc lập như trắc nghiệm, đặt câu hỏi lấy ý kiến, trò chơi giả lập; bảng hỏi anket trực tuyến…

2.2.2 Quy trình tổ chức sản xuất nội dung đa phương tiện về lĩnh vực công nghệ thông tin của báo điện tử

2.2.2.1 Báo VietNamNet.vn

* Quy trình chung cho TCSXND ĐPT

Quy trình TCSXND ĐPT của Báo VietNamNet.vn được áp dụng qua 3 bước với 4 công đoạn sau đây

- Bước 1 (Công đoạn 1: Lập đề cương nội dung)

- Bước 2 (Công đoạn 2: Thực hiện sáng tạo tác phẩm):

- Bước 3 (Công đoạn 3: Xuất bản lên BĐT)

- Công đoạn cuối là tiếp nhận theo dõi phản hồi từ độc giả

* Tổ chức SXND ĐPT về lĩnh vực CNTT

Tại VietNamNet, việc thực hiện TCSXND ĐPT về lĩnh vực CNTT nhằm tạo ra sự phát triển toàn diện trong quy trình tổ chức sản xuất theo chiến lược và mục tiêu của tòa soạn

TCSXND ĐPT giúp lãnh đạo kiểm soát được quy trình sản xuất nội dung, toàn bộ các bộ phận chức năng, nhận lực, số lượng tin, bài, chất lượng tin và sự phản hồi của công chúng

Hiện nay tần suất sử dụng tin, bài viết về công nghệ thông tin trên Báo VietNamNet.vn cũng tương đối nhiều so với các thể loại khác Khảo sát ngẫu nhiên tháng 11/2021, trên Báo VietNamNet có

311 tin, bài trên chuyên mục công nghệ thông tin và 42 tin, bài trên bản tin video

Quy trình làm việc nhóm trong báo, PV của báo cho biết (PVS2) tùy vào từng tuyến bài, tính chất, tầm quan trọng của sự kiện

mà việc sản xuất được thực hiện bởi cá nhân hay theo nhóm Nếu được thực hiện theo nhóm, thường sẽ phân ra các cây viết, phóng viên ảnh, quay phim, hậu kỳ, thiết kế, SEO, truyền thông xã hội

Có rất nhiều yếu tố cần để có thể tham gia vào quá trình sản xuất các tác phẩm báo chí ĐPT Tuy nhiêu, về cơ bản người làm báo cần phải có:

- Thiết bị (máy ảnh, máy quay, smartphone)

- Kỹ năng sử dụng thiết bị ghi âm, ghi hình

- Kỹ năng xử lý hậu kỳ (biên tập hình ảnh, video)

- Tư duy, kiến thức cơ bản về nhiếp ảnh

- Khả năng sáng tạo

Báo VietNamNet.vn đã tận dụng công nghệ để tối ưu hóa

thời gian sản xuất bài báo, giảm chi phí và tận dụng hiệu quả nguồn lực Tuy nhiên, các yếu tố ĐPT trong các tin tức về CNTT chưa phong phú và phong cách trình bày chưa lôi cuốn

2.2.2.2 Tạp chí Điện tử Thông tin và Truyền thông

* Quy trình chung cho TCSXND ĐPT

Tạp chí Thông tin và Truyền thông (Ictvietnam), tin bài đa phương tiện được giao cho Ban tạp chí điện tử chịu trách nhiệm tổ chức sản xuất với 9 bước như sau:

(1) PV và BTV lựa chọn đề tài, nội dung có thể sản xuất đa phương tiện và đề xuất lên Trưởng ban (2) Trưởng ban xét duyệt và báo cáo TBT, PTBT (3) Phóng viên, BTV triển khai nội dung bài đa phương tiện đã được duyệt, bao gồm cả text, hình ảnh, đồ hoạ, file

âm thanh (4) Nội dung bài đa phương tiện được Trưởng ban duyệt (5) Hoạ sỹ thiết kế bài đa phương tiện (6) BTV/trưởng ban, biên tập, duyệt lần 2 nội dung và duyệt lần 1 thiết kế (7) Hoạ sỹ chỉnh sửa nội dung và thiết kế (8) Trưởng ban duyệt thiết kế lần 2 và trình TBT/PTBT duyệt xuất bản (9) TBT/PTBT xuất bản

* Tổ chức SXND ĐPT về lĩnh vực CNTT

Tạp chí Ictvietnam có 7 chủ đề chính liên quan đến CNTT và đặt sự quan tâm đầu tư vào nội dung về CNTT Các đề tài về CNTT được thực hiện với thời gian hoàn thành và đăng tải trên mạng internet được quy định

Khó khăn nhất trong tòa soạn khi thúc đẩy PV, BTV thực hiện nhiều hơn tác phẩm báo chí ĐPT là ở khâu đồ họa TCXSND ĐPT về lĩnh vực CNTT tại Ictvietnam còn có một số hạn như nhân sự

kỹ thuật đồ họa, kỹ năng về đồ họa PV, BTV, mặc dù đã có sự cải tiến bằng cách tích hợp một số công cụ trên CMS để hỗ trợ cho sản xuất tin bài