02050007163 tóm tắt quản trị toà soạn tạp chí khối tài chính ngân hàng trong xu hướng chuyển Đổi số

02050007163 tóm tắt quản trị toà soạn tạp chí khối tài chính ngân hàng trong xu hướng chuyển Đổi số 02050007163 tóm tắt quản trị toà soạn tạp chí khối tài chính ngân hàng trong xu hướng chuyển Đổi số

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

HOÀNG BẢO ĐĂNG

QUẢN TRỊ TÒA SOẠN TẠP CHÍ KHỐI TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG

TRONG XU HƯỚNG CHUYỂN ĐỔI SỐ

Chuyên ngành: Quản trị Báo chí Truyền thông

Mã số: Thí điểm

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ

Hà Nội-2022

Công trình được hoàn thành tại: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Hà Nội

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Vũ Văn Hà

Phản biện 1: TS Đặng Đức Long

Phản biện 2: TS Vũ Tuấn Anh

Luận văn được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận thạc sĩ họp tại: Trường Đại học Khoa học

Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Hà Nội 14h30 ngày 16 tháng 3 năm 2023

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm thƣ viện Đại học Quốc gia Hà Nội

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do lựa chọn đề tài

Tài chính - Ngân hàng là một ngành quan trọng đối với nền kinh tế, liên quan tới tất cả các dịch vụ tài chính, lưu thông và vận hành tiền tệ Trong thời gian qua, tài chính - ngân hàng được xem là ngành tiên phong trong công cuộc chuyển đổi số, xây dựng nền tài chính số Điển hình là các ngân hàng đã chuyển từ truyền thống sang ngân hàng số (digital banking) nhằm gia tăng trải nghiệm khách hàng, gia tăng lợi thế cạnh tranh và doanh thu Việc ứng dụng công nghệ giúp các tổ chức tài chính ngân hàng chuyển đổi sang nền tài chính số hiện đại, đáp ứng yêu cầu của sự phát triển, phục vụ tối đa nhu cầu người dân, doanh nghiệp cũng như tăng cường năng lực trong công tác quản lý, đảm bảo sự minh bạch, chuyên nghiệp

Song hành với đó là công tác thông tin truyên truyền trong lĩnh vực tài chính-ngân hàng nhằm hỗ trợ thị trường phát triển tuy đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, đóng góp chung vào thành tựu của ngành nhưng các cơ quan báo chí truyền thông (trong đó có các tạp chí) cần tiếp tục nỗ lực khắc phục khó khăn, thực hiện tốt công tác tuyên truyền thông với nhiều hình thức thông tin đa dạng, phong phú

Trong bối cảnh xã hội thông tin và cách mạng công nghiệp lần thứ 4 (CMCN 4.0) phát triển như vũ bão hiện nay, các tạp chí khối tài chính ngân hàng vẫn chưa nắm được cơ hội lớn cho sự chuyển đổi và phát triển để thực hiện được sứ mệnh của mình Việc chậm bắt nhịp công nghệ mới khiến các tạp chí không theo kịp được sự chuyển đổi số từng ngày của ngành, không phản ánh được kịp thời, đầy đủ “hơi thở”, dòng chảy của ngành tài chính ngân hàng

Quy trình sản xuất thông tin truyền thống khiến các tạp chí không tận dụng được tối đa những sản phẩm báo chí hiện đại (như megastory, infographics, longform ) để áp dụng trong công tác thông tin tuyên truyền, phục nhu nhu cầu ngày càng cao của công chúng Sức cạnh tranh với các tạp chí nói chung sẽ khó khăn và đứng trước nguy cơ đánh mất dần đọc giả

Sự tích hợp và giao thoa giữa các thành tựu công nghệ số như internet vạn vật (Internet of Things - IoT), điện toán đám mây (Cloud Computing), trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big data)… đang tạo ra một thời đại thông tin, một xã hội thông tin, buộc các tạp chí phải thay đổi phương thức sản xuất và cung cấp sản phẩm phù hợp trên cơ sở ứng dụng công nghệ mới Cũng giống như các cơ quan báo chí nói chung, các tạp chí khối tài chính ngân hàng đang đứng trước cơ hội và thách thức trong việc tồn tại và phát triển bứt phá trong xu hướng công nghệ bùng bổ

Những yếu tố trên đặt ra yêu cầu cấp thiết trong việc quản trị tòa soạn báo chí trong xu hướng chuyển đổi số, trong đó có tòa soạn các tạp chí Để tồn tại và phát triển, các tòa soạn báo chí nói chung và tạp chí khối tài chính ngân hàng nói riêng cần thiết phải hướng tới các mô hình đổi mới, trong đó là việc chuyển đổi số, tập trung vào xây dựng mô hình tòa soạn hội tụ và đa phương tiện… Bên cạnh đó, các tòa soạn cần thiết phải có đổi mới sáng tạo trong tổ chức sản xuất sản phẩm báo chí - truyền thông, đặc biệt là cần có chiến lược đào tạo nguồn nhân lực báo chí - truyền thông đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong bối cảnh chuyển đổi số ngành báo chí - truyền thông hiện nay

Xuất phát từ những yêu cầu đó, học viên lựa chọn vấn đề: “Quản trị toà soạn Tạp chí khối tài chính

ngân hàng trong xu hướng chuyển đổi số” làm đề tài luận văn thạc sĩ, với mong muốn góp phần thúc đẩy

quá trình chuyển đổi số trong quản trị tòa soạn khối tạp chí tài chính ngân hàng

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Trước đây, đã có một số công trình nghiên cứu, sách chuyên khảo về quản lý báo chí truyền thông

như Quản lý và phát triển thông tin báo chí ở Việt Nam của T.S Đỗ Quý Doãn (2015); Báo chí, truyền thông

Việt Nam - Một số vấn đề lý luận và thực tiễn của PGS, TS Nguyễn Thế Kỷ (2020); một số luận án tiến sĩ

như Quản lý Nhà nước về báo điện tử ở Việt Nam của tác giả Nguyễn Minh Thắng (2019); Quản lý nhà nước

về báo chí ở Việt Nam hiện nay của Nguyễn Thị Mai Anh (2016) Các công trình này tập trung phân tích

hoạt động quản lý nhà nước về báo chí, trong đó có đề cập đến một số khía cạnh về quản trị trong các tòa soạn Đây là những nội dung kiến thức chung rất quan trọng để học viên có cái nhìn bao quát

Bên cạnh đó, đối với công tác quản lý tòa soạn có các công trình nghiên cứu, sách chuyên khảo như

Tổ chức và Hoạt động của Tòa soạn của PGS.TS.NGƯT Đinh Văn Hường (2011); Tổ chức hoạt động cơ quan Báo chí - Thực tiễn và xu hướng phát triển của TS Nguyễn Quang Hòa (2016); Lao động nhà báo và quản trị tòa soạn báo chí của TS Trương Thị Kiên (2016) Đây là những công trình trực tiếp đề cập đến

hoạt động quản trị trong tòa soạn Mỗi công trình có điểm nhấn khác nhau về cơ cấu tổ chức hay về tổ chức quản trị nhân sự Tuy nhiên hoạt động quản trị tòa soạn trong xu hướng chuyển đổi số chưa được tập chung phân tích

Về xu hướng phát triển của báo chí hiện đại cũng đã có nhiều công trình nghiên cứu Ví dụ công trình “Báo chí thế giới và xu hướng phát triển” của tác giả Đinh Thị Thúy Hằng do NXB Thông tấn phát hành năm 2008 đề cập tới những lý luận, khái niệm, phạm trù và hoạt động báo chí đang phổ biến tại các trường đại học trên thế giới và trong nghiên cứu báo chí Khi bàn về hội tụ truyền thông, xu thế phát triển của báo chí thế giới, tác giả phân tích một số xu hướng phát triển của báo chí thế giới trong thời đại kỷ nguyên số

Công trình “Báo chí truyền thông hiện đại” của tác giả Nguyễn Văn Dững do NXB Đại học Quốc gia Hà Nội phát hành năm 2011 đã những tổng kết và chắt lọc các vấn đề cơ bản nhất về hoạt động báo chí Khi nhận diện đặc điểm của báo chí hiện đại, tác giả đã có những phân tích kỹ lưỡng, những nhận định về hoạt động báo chí trong bối cảnh truyền thông hội tụ

Sách chuyên khảo “Báo mạng điện tử - những vấn đề cơ bản” của tác giả Nguyễn Thị Trường Giang

do NXB Chính trị Quốc gia - Sự thật phát hành năm 2011, đề cập đến yếu tố đa phương tiện trên loại hình báo mạng điện tử, đó là nó có thể đảm đương nhiệm vụ của cả phát thanh, truyền hình lẫn báo in một cách dễ dàng Bản thân nó mang trong mình sức mạnh của phương tiện truyền thông đại chúng truyền thống, cùng kết hợp với mạng máy tính nên mang nhiều ưu điểm vượt trội, trở thành kênh truyền thông đại chúng rất hiệu hiệu quả

Liên quan trực tiếp đến nội dung nghiên cứu của luận văn, có thể nêu một số công trình đại diện như:

tham luận “Quản trị tại các cơ quan báo chí trong bối cảnh chuyển đổi số”, của TS Vũ Tuấn Anh, Học viên

Ngoại giao, tại Hội thảo khoa học “Chuyển đổi số báo chí Việt Nam, một số vấn đề lý luận và thực tiễn” đã nêu rõ cần thiết triển khai mô hình toà soạn hội tụ

Ngoài ra, còn có một số bài viết, khóa luận tốt nghiệp, luận văn thạc sỹ, các đề tài nghiên cứu khoa học liên quan đến vấn quản lý báo chí và nhiều tài liệu hữu ích, quý giá liên quan tới chuyển đổi số, giải pháp quản trị tòa soạn điện tử cũng như các bài giảng của giảng viên Viện Đào tạo Báo chí & Truyền thông (Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội) Tuy nhiên, hiện nay chưa có công trình nghiên cứu chuyên sâu về quản trị tòa soạn tạp chí khối tài chính ngân hàng trong xu hướng chuyển đổi số

3 Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục tiêu

Làm rõ cơ sở lý luận, đánh giá đúng thực trạng quản trị tòa soạn tạp chí trong diện khảo sát, luận giải những yêu cầu đặt ra với quản trị tòa soạn trong chuyển đổi số, luận văn đề xuất giải pháp nhằm kiện toàn và nâng cao chất lượng quản trị tòa soạn trong lĩnh vực tài chính ngân hàng

3.2.Nhiệm vụ nghiên cứu

- Thứ nhất, làm rõ cơ sở lý luận của tổ chức quản trị tòa soạn báo chí, vai trò quản trị tòa soạn và các

yếu tố tác động quản trị tòa soạn báo chí

- Thứ hai, phân tích thực trạng và nguyên nhân thành công, hạn chế trong quản trị tòa soạn ở các tạp

chí thuộc diện khảo sát

- Thứ ba, chỉ rõ những vấn đề và yêu cầu đặt ra với quản trị toàn soạn trong chuyển đổi số

- Thứ tư, đề xuất, khuyến nghị những giải pháp nâng cao chất lượng quản trị tòa soạn tạp chí trong

xu hướng chuyển đổi số

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là hoạt động quản trị tòa soạn tạp chí trong xu hướng chuyển đổi

số

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi nghiên cứu của luận văn: Khảo sát thực trạng quản trị toà soạn một số tạp chí khối tài chính ngân hàng giai đoạn 2019 – 2021 Sở dĩ khảo sát nghiên cứu giai đoạn này vì đây là giai đoạn chuyển đổi số mạnh mẽ nhất của nhiều lĩnh vực (trong đó có lĩnh vực tài chính ngân hàng) do ảnh hưởng của dịch Covid-

19

4.3 Đối tượng khảo sát

Khảo sát thực tế chuyển đổi số và quản trị tòa soạn tại Tạp chí Thị trường Tài chính Tiền tệ, Tạp chí

Ngân hàng, Tạp chí Tài chính

5 Cơ sở lý luận và Phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Hoạt động cụ thể của phương pháp này là sưu tầm, thống kê, phân

loại và phân tích tài liệu liên quan đến đề tài luận văn

Phương pháp phỏng vấn: Phương pháp này thu thập thông tin, ý kiến, bàn luận của nhân sự làm

công tác lãnh đạo, quản lý báo chí, các nhà báo về quản trị tòa soạn tạp chí trong xu hướng chuyển đổi số và các mô hình quản trị tòa soạn trong tương lai

Phương pháp phân tích nội dung: Tác giả sử dụng nhằm thực hiện nhiệm vụ đánh giá ưu điểm, hạn

chế về nội dung và hình thức của các mô hình quản trị tòa soạn hiện nay

6 Đóng góp mới của đề tài

Luận văn là một nghiên cứu mới về Quản trị tòa soạn Tạp chí khối tài chính ngân hàng trong xu hướng chuyển đổi số Qua đó góp phần hệ thống hóa rõ hơn cơ sở lý luận đổi mới quản trị tòa soạn trong xu hướng chuyển đổi số; làm rõ thực trạng (thành công và hạn chế) trong quản trị tòa soạn khối tài chính ngân hàng; đã xây dựng các giải pháp khả thi cũng như các khuyến nghị cụ thể cho việc triển khai tòa soạn hội tụ trong khối tạp chí tài chính ngân hàng

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

Về lý luận, tổng kết thực tiễn công tác quản trị tòa soạn tạp chí khối tài chính ngân hàng hiện nay

Về thực tiễn, khuyến nghị với công tác lãnh đạo, quản lý báo chí; khuyến nghị với 3 tạp chí khảo sát các giải pháp để thực hiện tốt hơn vai trò trong hoạt động quản trị trước xu hướng chuyển đổi số

Luận văn cũng là một tài liệu phục vụ cho công tác đào tạo đội ngũ quản lý tòa soạn báo chí nói chung và quản trị tòa soạn tạp chí khối tài chính ngân hàng nói riêng

8 Kết cấu luận văn

Ngoài phần mở đầu, mục lục, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Quản trị tòa soạn tạp chí trong xu hướng chuyển đổi số: Một số vấn đề lý luận Chương 2: Thực trạng quản trị tòa soạn tạp chí khối tài chính ngân hàng

Chương 3: Giải pháp nâng cao chất lượng quản trị tòa soạn tạp chí khối tài chính ngân hàng trong xu hướng chuyển đổi số

CHƯƠNG 1 QUẢN TRỊ TÒA SOẠN TẠP CHÍ TRONG XU HƯỚNG CHUYỂN ĐỔI SỐ: MỘT SỐ

VẤN ĐỀ LÝ LUẬN 1.1 Những khái niệm cơ bản liên quan đề tài

Ở một khía cạnh khác, tác giả Lê Thành Ý nhận định: “Tạp chí là loại ấn phẩm xuất bản ở một khu vực trong một địa điểm nhất định, mang tính thường kỳ đều đặn Tạp chí khác với nhật báo ở chỗ: tính thời

sự thấp hơn, nhưng tính khái quát lại cao hơn Tạp chí thường hướng tới phạm vi độc giả đã biết được thông tin sơ lược về một vấn đề nhất định nhưng chưa thỏa mãn và đang đi tìm những chi tiết mang tính chuyên ngành sâu hơn”

Ngoài ra, theo Luật Báo chí 2016 được Quốc hội thông qua ngày 05 tháng 4 năm 2016, có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2017 thì quy định:

- Tạp chí điện tử là sản phẩm báo chí xuất bản định kỳ, đăng tin, bài có tính chất chuyên ngành, được truyền dẫn trên môi trường mạng

- Tạp chí khoa học là sản phẩm báo chí xuất bản định kỳ để công bố kết quả nghiên cứu khoa học,

thông tin về hoạt động khoa học chuyên ngành

Có thể thấy rằng, tạp chí là sản phẩm báo chí xuất bản định kỳ, mang tính chất thông tin chuyên ngành, có chức năng thông tin lý luận, nghiên cứu khoa học

b Tạp chí khối tài chính ngân hàng là nhóm tạp chí có nét tương đồng là cơ quan ngôn luận, diễn đàn về lý luận nghiệp vụ trong lĩnh vực tài chính ngân hàng; tuyên truyền, phổ biến đường lối chủ trương của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước, hoạt động ngành tài chính - ngân hàng và những thành tựu về khoa học, công nghệ của ngành tài chính ngân hàng

Hiện cũng chưa có một quy định chung cho các tạp chí thuộc khối tài chính ngân hàng cũng như định biên số lượng cụ thể, và cũng không có một cơ quan cụ thể để quản lý riêng khối tạp chí này Tuy nhiên theo Quyết định số 42/QĐ-HĐGSNN phê duyệt Danh mục tạp chí khoa học được tính điểm năm 2022 (DMTC Hội đồng giáo sư ngành Kinh tế năm 2022) thì có thể thấy tạp chí khối tài chính ngân hàng, bao gồm 11 cơ quan: Tạp chí Thị trường Tài chính Tiền tệ; Tài chí Tài chính; Tạp chí Ngân hàng; Tạp chí Kế toán và Kiểm toán; Tạp chí Tài chính Doanh nghiệp; Kinh tế Tài chính Việt Nam; Tạp chí Khoa học và Đào tạo Ngân hàng; Tạp chí Nghiên cứu Tài chính và Kế toán; Tạp chí Nghiên cứu Tài chính – Marketing; Tạp chí Kinh tế và Ngân hàng Châu Á; Tạp chí Khoa học Tài chính Kế toán

Trong giới hạn nghiên cứu, tác giả lựa chọn 3 tạp chí (gồm Tạp chí Thị trường Tài chính Tiền tệ; Tài chí Tài chính; Tạp chí Ngân hàng) đại diện cho tạp chí khối tài chính ngân hàng và chủ thể quản trị của các tạp chí này các lãnh đạo tòa soạn

1.1.2 Khái niệm về quản trị

Quản trị có thể được hiểu là quá trình hoạch định, tổ chức, điều khiển và kiểm soát công việc và những nỗ lực của con người, đồng thời vận dụng một cách có hiệu quả mọi tài nguyên, để hoàn thành các mục tiêu đã định Thuật ngữ quản trị dùng ở đây có nghĩa là một phương thức hoạt động hướng đến mục tiêu được hoàn thành với hiệu quả cao, bằng và thông qua những người khác Hoạt động quản trị là những hoạt động tất yếu phát sinh khi con người kết hợp với nhau để cùng hoàn thành mục tiêu

Theo Nguyễn Minh Đạo, “quản trị là tổng hợp các hoạt động được thực hiện nhằm đạt được mục đích (đảm bảo hoàn thành công việc) thông qua sự nỗ lực (sự thực hiện) của những người khác”

Đồng thời “quản trị là sự tác động của chủ thể quản trị lên đối tượng quản trị nhằm đạt được mục tiêu đề ra trong một môi trường luôn luôn biến động"

Cũng có ý kiến cho rằng, quản trị là một quá trình do một hay nhiều người thực hiện nhằm phối hợp các hoạt động của những người khác để đạt được những kết quả mà một người hoạt động riêng rẽ không thể nào đạt được Với cách hiểu này, hoạt động quản trị chỉ phát sinh khi con người kết hợp với nhau thành tổ chức

Theo Phạm Kim Oanh, quản trị là sự tác động của chủ thể quản trị đến đối tượng quản trị nhằm thực hiện các mục tiêu đã vạch ra một cách tối ưu trong điều kiện biến động của môi trường Với cách hiểu này,

“quản trị là một quá trình, trong đó chủ thể quản trị là tác nhân tạo ra các tác động quản trị; đối tượng quản trị tiếp nhận các tác động của chủ thể quản trị tạo ra; mục tiêu của quản trị phải được đặt ra cho cả chủ thể quản trị và đối tượng quản trị, được xác định trước khi thực hiện sự tác động quản trị”

Có thể thấy rằng, quản trị là quá trình hoạch định, tổ chức, điều khiển và kiểm soát công việc và những nổ lực của con người, đồng thời vận dụng một cách có hiệu quả mọi tài nguyên, để hoàn thành các mục tiêu đã định

Như vậy, có thể hiểu rằng, quản trị là hoạt động được thực hiện khi con người kết hợp với nhau trong tổ chức nhằm thực hiện những mục tiêu chung với hiệu quả cao Quản trị là hoạt động hướng đến mục tiêu trên cơ sở sử dụng nguồn lực, con người đóng vai trò rất quan trọng trong quản trị và hoạt động quản trị thường bị ảnh hưởng bởi tác động của môi trường

1.1.3 Khái niệm về tòa soạn và quản trị tòa soạn

Ở nước ta cũng có nhiều cách hiểu về tòa soạn Tuy nhiên, để hiểu rõ hơn về tòa soạn báo chí, trước hết cần hiểu thuật ngữ cơ quan báo chí

Luật Báo chí 2016 không đề cập đến khái niệm tòa soạn báo chí mà chỉ cho rằng: “Cơ quan báo chí

là cơ quan ngôn luận của các cơ quan, tổ chức quy định tại Điều 14 của Luật này, thực hiện một hoặc một số loại hình báo chí, có một hoặc một số sản phẩm báo chí theo quy định của Luật này”

Như vậy, mặc dù Luật Báo chí 2016 không đề cập nhưng từ trước tới nay, nhiều nghiên cứu đều cho rằng tòa soạn báo chí và cơ quan báo chí là một Điển hình là tác giả Đinh Văn Hường, cho rằng: “Tòa soạn báo chí là cơ quan do Đảng, chính quyền, các tổ chức và đoàn thể xã hội lập ra để xuất bản báo chí theo quy định của pháp luật Đó là cơ quan ngôn luận của một tổ chức nhất định, thực hiện tôn chỉ, mục đích, nhiệm

vụ do tổ chức đó rặt ra bằng những phương tiện và biện pháp đặc biệt”

Đồng quan điểm trên, tác giả Trương Thị Kiên cũng sử dụng thuật ngữ tòa soạn báo chí và cơ quan báo chí với nét hoàn toàn đồng nhất Theo đó khi nói tới tòa soạn báo chí , hay cơ quan báo chí là nói tới

“một tổ chức chính trị xã hội được thành lập để thực hiện chức năng thông tin đại chúng Mỗi cơ quan báo chí là là cơ quan ngôn luận của một cơ quan, tổ chức (được xem là cơ quan chủ quản) đặt dưới sự lãnh đạo thống nhất của Đảng, sự quản lý của Nhà nước, là cơ quan ngôn luận của Đảng, Nhà nước, là diễn đàn ngôn luận của quần chúng nhân dân”

Trong khi đó: “Quản trị tòa soạn là hoạt động hoạch định, tổ chức, kiểm tra, đánh giá công việc của tòa soạn căn cứ trên những nội quy, quy chế nhất định, mà tòa soạn đặt ra nhằm đảm bảo mọi hoạt động ổn định, hiệu quả, với mục đích cao nhất là đem lại sản phẩm báo chí (tờ báo, chương trình phát thành, truyền hình) có chất lượng, đáp ứng nhiệm vụ thông tin tuyên truyền của cơ quan báo chí, yêu cầu của công chúng

và đem lại lợi nhuận, thúc đẩy phát triển của tòa soạn báo chí đó”

Có thể hiểu thêm quản trị tòa soạn còn là hoạt động liên quan đến việc hoạch định, các mục tiêu vĩ

mô, các kế hoạch và chính sách của cơ quan báo chí Đó là toàn bộ quá trình đưa các quyết định về chính sách, quy tắc, mục tiêu, là các hoạt động của lãnh đạo cấp cao đối với cơ quan báo chí

Khác với quản lý (đưa ra cách thức thực hiện để đạt được mục đích đã được xác lập sẵn), sử dụng nguồn lực hữu hạn để đạt được mục tiêu tối đa Hay nói cách khác là tận dụng tốt nhất nguồn lực, sử dụng nguồn lực hiệu quả nhất

1.1.4 Khái niệm về chuyển đổi số

Mặc dù thuật ngữ chuyển đổi số (Digital Transformation) đã xuất hiện phổ biến trên thế giới trong những năm gần đây, tuy nhiên chưa có một định nghĩa chung nào chính xác về chuyển đổi số

Theo trang Tech Republic – Tạp chí dành cho các chuyên gia công nghệ thông tin, khái niệm chuyển

đổi số 4.0 là “cách sử dụng công nghệ để thực hiện lại quy trình sao cho hiệu quả hơn hoặc hiệu quả hơn.”

Trong khi đó “gã khổng lồ” công nghệ Microsoft lại cho rằng: “Chuyển đổi số là việc tư duy lại cách thức các tổ chức tập hợp mọi người, dữ liệu và quy trình để tạo những giá trị mới”

Công ty CP Đầu tư Thương mại và Phát triển Công nghệ (FSI) – doanh nghiệp chuyển đổi số hàng đầu Việt Nam lại cho rằng: “Chuyển đổi số (Digital Transformation) là quá trình thay đổi từ mô hình truyền thống sang doanh nghiệp số, bằng cách áp dụng công nghệ mới như điện toán đám mây (Cloud Computing),

dữ liệu lớn (Big data), Internet vạn vật (IoT), …thay đổi phương thức điều hành, lãnh đạo, quy trình làm việc, văn hóa công ty…”

Với mỗi một doanh nghiệp, mỗi cách thức vận hành, mô hình tổ chức khác nhau thì định nghĩa về chuyển đổi số cũng có thể sẽ khác nhau nhưng nhìn chung, có thể hiểu chuyển đổi theo nghĩa rộng là “định hình lại các ngành bằng cách tái cơ cấu các mô hình hoạt động và kinh doanh hiện có”

Theo Cục tin học hoá (Bộ Thông tin và Truyền thông): “Chuyển đổi số hiểu chung là quá trình thay đổi tổng thể và toàn diện của cá nhân và tổ chức về cách sống, cách làm việc và phương thức sản xuất trên môi trường số với các công nghệ số Các mô hình và quá trình kinh doanh số sẽ tái cấu trúc nền kinh tế Chuyển đổi số là quá trình chuyển đổi ở cấp độ hệ thống nhằm thay đổi hành vi trên quy mô lớn” [36]

1.2 Vai trò của quản trị tòa soạn

Quản trị doanh nghiệp đóng vai trò rất quan trọng trong việc duy trì và phát triển doanh nghiệp Quản trị doanh nghiệp tạo ra một cấu trúc, tổ chức doanh nghiệp một cách hợp lý phù hợp với đặc điểm, mục tiêu của công ty; nâng cao hiệu quả lao động của nhân viên công ty đồng thời kết hợp các nhân viên công ty Đồng thời, có quản trị doanh nghiệp thì doanh nghiệp mới duy trì, hoạt động liên tục mà không gián đoạn và phát triển

Nếu xem cơ quan báo chí như một doanh nghiệp thì quản trị tòa soạn có vai trò hết sức quan trọng, quyết định sự tồn tại và phát triển của cơ quan báo chí Tuy nhiên do Việt Nam không có báo chí tư nhân như các nước phương Tây nên vấn đề quản trị tòa soạn cũng đặt trong bối cảnh được định hướng bằng đường lối của Đảng, Nhà nước và mục tiêu chính trị của cơ quan chủ quản, nhưng về cơ bản vẫn hội tụ các yếu tố, điều kiện cơ bản của việc quản trị doanh nghiệp

Điều 23, Luật Báo chí năm 2016 quy định về người đứng đầu tòa soạn báo như sau: “Người đứng đầu cơ quan báo chí là Tổng biên tập (đối với báo in, báo điện tử), là Tổng giám đốc hoặc giám đốc (đối với báo nói, báo hình)”

Điều 24, Luật Báo chí năm 2016 quy định về nhiệm vụ và quyền hạn của người đứng đầu cơ quan báo chí: “Chịu trách nhiệm trước cơ quan chủ quản báo chí và trước pháp luật về mọi hoạt động của cơ quan báo chí trong phạm vi nhiệm vụ và quyền hạn của mình; Xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch hoạt động của cơ quan báo chí; Phê duyệt kết cấu nội dung ấn phẩm; kênh, chương trình phát thanh, truyền hình; báo, chuyên trang của báo điện tử; Chỉ đạo thực hiện đúng tôn chỉ, Mục đích và các quy định ghi trong giấy phép; Quản lý nhân sự, tổ chức đào tạo, bồi dưỡng nhà báo, phóng viên, nhân viên; quản lý tài sản, cơ sở vật chất của cơ quan báo chí ”

Có thể thấy rằng, vai trò của quản trị tòa soạn là hết sức quan trọng trong việc xây dựng chủ trương, định hướng, chiến lược nhằm bảo đảm công việc theo kế hoạch, trình tự, đúng mục đích, bảo đảm đúng quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng, Nhà nước và định hướng chính trị của cơ quan chủ quản Việc quản trị còn nhằm bảo đảm huy động và sử dụng các nguồn lực hiệu quả, bảo đảm phối hợp tốt các khâu công việc, để cho ra sản phẩm đáp ứng yêu cầu công chúng kịp thời, đúng đối tượng

1.3 Chuyển đổi số ngành báo chí và yêu cầu đặt ra với quản trị tòa soạn

Nhận thức được chuyển đổi số là xu thế tất yếu của thế giới hiện nay, ngày 3-6-2020, Chính phủ đã ban hành Quyết định số 749/QĐ-TTg phê duyệt “Chương trình chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định

hướng đến năm 2030” xác định rõ, chuyển đổi số là quá trình tất yếu của Việt Nam nhằm đẩy mạnh hiện đại hóa hệ thống phân phối, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, đẩy mạnh phát triển thị trường trong nước và xuất khẩu

Trong quá trình chuyển đổi số, ở nước ta xuất hiện nhiều vấn đề mới, đòi hỏi cần có sự nghiên cứu, giải đáp, như cơ hội và thách thức của Việt Nam cũng như vấn đề chuyển đổi nhận thức của toàn xã hội về tính cấp bách của chuyển đổi số; yêu cầu đổi mới và kiến tạo thể chế theo hướng khuyến khích các sản phẩm, giải pháp, dịch vụ, mô hình kinh doanh số, thúc đẩy phương thức quản lý mới; vấn đề phát triển hạ tầng số, đáp ứng nhu cầu bùng nổ về kết nối và xử lý dữ liệu; phát triển doanh nghiệp số; phát triển sản phẩm nội dung số, truyền thông số, quảng cáo số; phát triển công nghiệp sáng tạo, thương mại điện tử, ứng dụng công nghệ số trong công tác quản lý, giảng dạy và học tập hoặc quản trị xã hội; vấn đề bảo đảm an ninh mạng, chống nạn tin giả; thách thức từ mạng xã hội đối với báo chí chính thống trong việc cung cấp thông tin…

Với tư cách là một ngành, nghề luôn tiếp xúc sớm nhất, phản ứng nhanh nhạy nhất với mọi biến động xã hội, đồng thời là một thành phần, một nhân tố hữu cơ của xã hội, của đời sống con người, báo chí chịu tác động trực tiếp của chuyển đổi số Câu hỏi cần giải đáp là báo chí sẽ thực hiện chức năng “thông tin chân thực, đa dạng, kịp thời, phục vụ có hiệu quả sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” theo sự chỉ đạo của Đảng và Nhà nước như thế nào? Số phận những tờ báo, những thông tin trên báo chí được sản xuất theo quy trình cũ sẽ ra sao nếu như luôn bị “chậm chân” so với các tin tức trên internet, mạng xã hội, blog ?

Trước tác động của chuyển đổi số, báo chí nước ta cần đặc biệt coi trọng nhu cầu, tâm lý, thói quen của người đọc; mỗi tờ báo nên hướng tới phục vụ tốt nhất đối tượng công chúng đích, chuyên biệt của mình, phù hợp với tôn chỉ, mục đích, tránh pha loãng hay trùng lắp thông tin Những vấn đề cấp bách của xã hội được đề cập, phản ánh, giải đáp trên các loại hình báo chí phải tạo được sức thuyết phục, hấp dẫn, niềm tin ở người đọc Đó là thông tin được viết bởi những nhà báo chân chính, trung thực, gắn bó với sự nghiệp cách mạng và công cuộc đổi mới của đất nước Báo chí với sứ mệnh cao cả của mình cần có nhiều phương thức thông tin mới giúp cho công chúng báo chí được củng cố niềm tin, tăng cường bản lĩnh, sự tỉnh táo và sức tự

đề kháng trước những vấn đề nóng bỏng, bức xúc đặt ra trong cuộc sống và trước những thông tin sai trái, xuyên tạc, bịa đặt

Những yêu cầu mới trong bối cảnh chuyển đổi số cũng đòi hỏi sự đổi mới trong cơ cấu tổ chức, quy trình hoạt động của các cơ quan báo chí Cần có chiến lược chuyển đổi số của nền báo chí ở tầm vĩ mô và trong từng cơ quan báo chí (ví dụ với các báo in, quá trình số hóa thể hiện ở việc đầu tư phát triển báo điện

tử, áp dụng tòa soạn điện tử trong quy trình xuất bản nội bộ…) Do vậy, các cơ quan báo chí cần xây dựng

mô hình tòa soạn hội tụ và cơ quan báo chí đa phương tiện, lấy hoạt động xuất bản số làm trung tâm, phân chia nhiệm vụ của các nhân sự cho phù hợp, có sự thống nhất giữa các bộ phận xuất bản in (hay phát thanh, truyền hình) và điện tử

Sản xuất nội dung báo chí chất lượng cao, sản xuất báo chí dữ liệu lớn, ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo để tạo ra các trải nghiệm có giá trị cho công chúng báo chí (trong đó có những trải nghiệm số) Báo chí ứng dụng công nghệ mới để có những sản phẩm báo chí chất lượng, với độ tin cậy cao, tạo những tiện ích tốt nhất cho độc giả trong tiếp cận, sử dụng thông tin, lan tỏa và chiếm thế thượng phong trên không gian thực và không gian mạng, trở thành dòng thông tin chủ lưu quan trọng nhất trong đời sống xã hội

Tóm lại, có thể thấy rằng, chuyển đổi số đang diễn ra trên phạm vi toàn thế giới cũng như ở Việt Nam Quá trình này tác động và đặt ra yêu cầu mới với hoạt động sản xuất kinh doanh Riêng đối với hoạt động quản trị tòa soạn, chuyển đổi số đòi hỏi:

- Cần căn cứ vào thực tiễn các tòa soạn, xác định mô hình tổ chức hợp lý nhằm ứng dụng các công nghệ mới Việc tổ chức theo mô hình chức năng đơn tuyến sẽ không còn hợp lý;

- Chuyển đổi số chuyển sang làm việc trên môi trường mạng, làm cho quy trình sáng tạo và phân phối sản phẩm thay đổi Do vậy phải đổi mới quy trình sáng tạo nội dung và phân phối sản phẩm phù hợp,

trong đó thách thức đặt ra là phải số hoá dữ liệu, hình thành cơ sở dữ liệu số dùng chung đối với các tạp chí, tiến tới số hoá quy trình và thực hiện tác nghiệp trên nền tảng số;

- Cũng vì thao tác trên môi trường mạng, nên trong quan hệ công việc, quản trị nhân sự cũng phải thay đổi Trước hết đòi hỏi phải đào tạo, đào tạo lại nguồn nhân lực cho phù hợp Việc quản trị lao động, trao đổi công việc và môi trường giao tiếp thay đổi , do vậy phải đổi mới tiêu chí đánh giá, quản trị nhân lực;

- Việc ứng dụng công nghệ số trong quản trị tài chính buộc phải thay đổi các quy định trong lưu trữ, bảo mật số liệu hoạt động sản xuất kinh doanh Các hành vi và quá trình luân chuyển dòng chảy tài chính đều được theo dõi trên môi trường mạng, buộc phải thay đổi phương thức tác nghiệp, quy trình kiểm soát, kiểm tra tài chính Ngay cả hoạt động kinh tế báo chí cũng thay đổi, những mô hình kinh doanh mới nảy sinh, cạnh tranh sẽ quyết liệt hơn

Như vậy, việc ứng dụng công nghệ số trong quản trị tòa soạn vừa mở ra cơ hội đồng thời là thách thức với các tòa soạn tạp chí Yêu cầu này buộc các tòa soạn phải đổi mới nội dung, phương thức quản trị

1.4 Các yếu tố tác động đến quản trị tòa soạn trong xu hướng chuyển đổi số

1.4.1.Các yếu tố môi trường

- Thể chế, chính sách

Thể chế, chính sách có ảnh hưởng lớn, mang tính quyết định đối với quản trị tòa soạn Các quy định chung của Nhà nước được các cơ quan báo chí cụ thể hóa, vận dụng, triển khai trong quá trình hoạt động báo chí Thể chế chính sách vừa là điều kiện, môi trường cho hoạt động báo chí và cũng là nội dung phản ánh của báo chí

- Sự phát triển khoa học công nghệ

Sự phát triển khoa học công nghệ mở ra cơ hội cho báo chí phát triển Với thành tựu của khoa học công nghệ, phương thức tác nghiệp và điều kiện tác nghiệp của hoạt động báo chí thuận lợi hơn Nói cách khác khoa học công nghệ nối dài năng lực của người làm báo

- Sự phát triển nền kinh tế xã hội

Kinh tế xã hội phát triển mở ra các cơ hội đối với sụ phát triển của báo chí nói chung và quản trị báo chí nói riêng Trong một nền kinh tế phát triển, báo chí với tính cách là một lĩnh vực kinh tế cũng có sự phát triển theo, nhất là trên phương diện quản lý Các mô hình quản trị hiệu quả sẽ được ứng dụng trong các hoạt động kinh tế báo chí Sự phát triển kinh tế, tạo ra nguồn lực cho hiện đại hóa quản trị báo chí Hơn nữa chính

sự phát triển kinh tế xã hội đặt ra yêu cầu đói với sựu đổi mới trong hoạt động báo chí, đòi hỏi báo chí phải vươn lên không chỉ phản ánh thực trạng phát triển mà trở thành động lực thúc đẩy kinh tế thông qua vai trò thông tin, phản biện và khai sáng của mình

1.4.2 Các yếu tố thuộc về các toà soạn

- Vai trò của những người quản trị trong tòa soan:

Lãnh đạo cơ quan báo chí không chỉ là người quản trị chung đối với hoạt động tòa soạn mà còn là những người “truyền lửa” tới đông đảo cán bộ, phóng viên, biên tập viên Ở nhiều tòa soạn, sự dấn thân của phóng viên trong hoạt động tác nghiệp đều có sự đồng hành của lãnh đạo tòa soạn Cán bộ quản trị trong toàn soạn vừa là người dần đường, thúc đẩy, đánh giá, kiểm tra các hoạt động quản trị Đây chính là chủ thể của hoạt động quản trị toàn soạn

-Vai trò đội ngũ PV, BTV và người lao động:

Đây chính là đối tượng quản trị, họ là những người đưa các ý tưởng của chủ thể quản trị vào thực tế

- Cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật

Đây là một trong những yếu tố tác động lớn tới quản trị tòa soạn Nếu cơ quan báo chí có nguồn lực tài chính dồi dào, lãnh đạo tòa soạn quan tâm đầu tư máy móc, thiết bị cho PV, BTV tác nghiệp thì năng suất, hiệu quả công việc ở tòa soạn đó thường được nâng lên và ngược lại nếu tòa soạn không được trang bị đầy đủ cơ sở vật chất thì hoạt động tòa soạn nói chung và tác nghiệp của phóng viên nói riêng bị hạn chế rất nhiều, dẫn tới năng suất lao động giảm sút

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN TRỊ TÒA SOẠN TẠP CHÍ KHỐI TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG

2.1 Giới thiệu về các Tạp chí được khảo sát

2.1.1 Tạp chí Thị trường Tài chính Tiền tệ

Tạp chí Thị trường Tài chính Tiền tệ xuất bản số đầu tiên (bản in) vào tháng 9/1995 Phiên bản điện

tử được cấp giấy phép hoạt động vào tháng 1/2019, với tên miền www.thitruongtaichinhtiente.vn

Tạp chí Thị trường Tài chính Tiền tệ trực thuộc Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (cơ quan chủ quản), hoạt động theo Luật Báo chí; quy định của Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam và pháp luật Tạp chí Thị trường Tài chính Tiền tệ có con dấu và tài khoản riêng Trụ sở tòa soạn đặt tại 193 Bà Triệu, quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội

2.1.2 Tạp chí Ngân hàng

Tạp chí Ngân hàng ra số đầu tiên vào tháng 9/1952 với tên gọi là Tập san Ngân hàng Tạp chí có phiên bản tiếng Việt và tiếng Anh Tạp chí Ngân hàng điện tử được cấp phép hoạt động vào ngày 28 tháng 7/2021, với tên miền https://tapchinganhang.gov.vn

Tạp chí Ngân hàng là đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (cơ quan chủ quản), hoạt động theo Luật Báo chí; thực hiện chế độ tự chủ đối với đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của Ngân hàng Nhà nước và pháp luật, có con dấu và tài khoản riêng Tạp chí có trụ sở tòa soạn đặt tại

số 64 Nguyễn Chí Thanh, phường Láng Thượng, quận Đống Đa, thành phố Hà Nội

2.1.3 Tạp chí Tài chính

Tạp chí Tài chính xuất bản số đầu tiên ngày 07/11/1963 với tên gọi ban đầu là Tập san Tài chính -

Kế toán (Bộ Tài chính) Tạp chí Tài chính có phiên bản tiếng Việt và tiếng Anh

Phiên bản điện tử Tạp chí Tài chính được Bộ Thông tin và Truyền thông cấp giấy phép ngày 27/8/2021 với tên miền https://tapchitaichinh.vn

Tạp chí Tài chính có con dấu và tài khoản riêng, trụ sở tòa soạn tại số 4, ngõ Hàng Chuối 1, quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội

2.2 Thực trạng quản trị tòa soạn tạp chí

2.2.1 Tổ chức tòa soạn

Tạp chí Thị trường Tài chính Tiền tệ, gồm có Tổng Biên tập, Phó Tổng Biên tập, Phụ trách Tạp chí

điện tử, Thư ký tòa soạn, Phóng viên, Biên tập viên, Họa sĩ, Nhân viên phát hành Tạp chí có Hội đồng Biên tập với sự tham gia của nhiều PGS.TS và chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực tài chính ngân hàng

Sơ đồ 2.1: Sơ đồ tổ chức Tạp chí Thị trường Tài chính Tiền tệ Tạp chí Ngân hàng gồm có Tổng Biên tập, Phó Tổng Biên tập, Thư ký tòa soạn, Biên tập viên,

Phóng viên, Họa sĩ, Phát hành – Quảng cáo

Tổng Biên tập

Thư ký tòa soạn Phóng viên Biên tập

viên

Phụ trách điện tử

Phụ trách Phát hành

Thiết kế - Chế bản

Phó Tổng Biên tập

Tổng Biên tập

Ban Thư ký -

Biên tập Phòng Tổng hợp

Phòng Phát hành - Quảng cáo

Phòng Tài chính -

Kế toán Phòng Tạp chí

điện tử

Phó Tổng Biên tập

Phó Tổng Biên tập

Sơ đồ 2.2: Sơ đồ tổ chức Tạp chí Ngân hàng

Cơ cấu tổ chức của Tạp chí Ngân hàng bao gồm các phòng, ban: 1 Ban Thư ký - Biên tập; 2 Phòng Phát hành - Quảng cáo; 3 Phòng Tài chính - Kế toán; 4 Phòng Tổng hợp; 5 Phòng Tạp chí điện tử Ngoài

ra, Tạp chí còn có Hội đồng Biên tập với sự tham gia của nhiều PGS.TS và chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực tài chính ngân hàng

Tạp chí Tài chính, gồm có Tổng Biên tập, Phó Tổng Biên tập, Thư ký tòa soạn, Biên tập viên, Phóng

viên, Họa sĩ, Phát hành, Quảng cáo

Sơ đồ 2.3: Sơ đồ tổ chức định Tạp chí Tài chính

Cơ cấu tổ chức của Tòa soạn Tạp chí Tài chính gồm: 1- Ban Biên tập; 2- Ban Tài chính điện tử; 3- Ban Trị sự (Hành chính, tài vụ và quản trị); 4- Trung tâm Dịch vụ truyền thông; 5- Đại diện tại TP Hồ Chí Minh Tạp chí có Hội đồng biên tập là các nhà khoa học có uy tín trong lĩnh vực kinh tế - tài chính, giữ vai trò tư vấn giúp lãnh đạo Tòa soạn trong định hướng phát triển và lựa chọn, bình xét các bài viết đăng trên Tạp chí Tài chính bản in

2.2.2 Quản trị sản xuất nội dung và phân phối sản phẩm

Tạp chí Tài chính Tiền tệ

Tạp chí giấy (bản in): Xuất bản 2 kỳ/tháng (dày 48 trang) Quá trình quản trị sản xuất nội dung và phân phân phối sản phẩm trong những năm qua của Tạp chí bao gồm các khâu cơ bản như sau:

Sơ đồ 2.4: Quy trình sản xuất Tạp chí trị trường Tài chính Tiền tệ, bản in

Đối với Tạp chí điện tử:

+ Đối với bài đăng lại tạp chí in: Có thể lựa chọn đăng ngay một số tin, bài hoặc đăng sau 1-2 ngày khi Tạp chí giấy phát hành xong

+ Đối với tin, bài dẫn lại nguồn: Sẽ do BTV thực hiện và xuất bản (theo phân công của Tổng Biên tập)

+ Đối với bài sản xuất: PV nhập bài lên hệ thống CMS (hệ thống quản trị nội dung tòa soạn điện tử), sau đó BTV thực hiện biên tập Tiếp theo BTV phụ trách Tạp chí điện tử sẽ duyệt và xuất bản Ngoài ra, có một số bài viết mà TBT sẽ duyệt xuất bản (Tuy nhiên TBT không thực hiện được trên CMS, mà chỉ đạo thông qua nhóm Zalo) Toàn bộ quy trình được miêu tả qua sơ đồ 2.4

Tin bài trên Tạp chí điện tử (www.thitruongtaichinhtiente.vn) được xuất bản trên internet Sau đó link tin bài đồng thời được phân phối, chia sẻ trên fanpage của tòa soạn

Tin, bài được biên tập và phân phối sản phẩm trên Tạp chí điện tử được thực hiện trên hệ thống CMS quản trị nội dung tòa soạn điện tử

Tổng Biên tập

Ban Biên tập Ban Tài chính điện tử

Ban Trị sự (Hành chính, tài

Phó Tổng Biên tập

Duyệt nội dung

• Tổng Biên tập (hoặc Phó Tổng Biên tập)

Phát hành

• Đưa nhà in

• Phát hành BCTW

• Chuyển bản in lên web