02050007182_TÓM TẮT Bảo đảm an ninh quốc gia trong không gian mạng của Mỹ (2000-2020)

02050007182_TÓM TẮT Bảo đảm an ninh quốc gia trong không gian mạng của Mỹ (2000-2020) 02050007182_TÓM TẮT Bảo đảm an ninh quốc gia trong không gian mạng của Mỹ (2000-2020)

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

HUỲNH NHÂN NGHĨA

BẢO ĐẢM AN NINH QUỐC GIA TRONG KHÔNG GIAN MẠNG CỦA MỸ (2000-2020)

Chuyên ngành: Quan hệ Quốc tế

Mã số: 8310601.01

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ QUỐC TẾ HỌC

Hà Nội - 2023

Công trình được hoàn thành tại: Khoa Quốc tế học, trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội

Người hướng dẫn khoa học: TS Ngô Tuấn Thắng - TS Vũ Thị Anh Thư

Phản biện 1: PGS.TS Nguyễn An Hà

Phản biện 2: TS Nghiêm Tuấn Hùng

Luận văn được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận thạc sĩ họp tại: Khoa Quốc tế học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội vào hồi

10 giờ 05 phút, ngày 31 tháng 12 năm 2022

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

Trung tâm thư viện Đại học Quốc gia Hà Nội

MỞ ĐẦU

1 Lý do lựa chọn đề tài

Kể từ khi xuất hiện đến nay, Internet đã mang lại những bước tiến vượt bậc cho nhân loại, Internet phá bỏ những rào cản về mặt địa lý, lãnh thổ, thông tin, thời gian và thúc đẩy sự phát triển của hầu hết các lĩnh vực của đời sống từ kinh tế - xã hội – văn hóa – thể thao đến chính trị - quốc phòng Tuy nhiên, bên cạnh những đóng góp tích cực đó, sự phát triển đến chóng mặt của Internet chỉ trong một thời gian ngắn, đặc biệt là trong hai thập kỷ trở lại đây, đã mang đến nhiều mối đe dọa cho việc bảo đảm an ninh của các quốc gia trên không gian mạng Trong một hệ thống quốc tế

có sự tương tác đa dạng và mạnh mẽ như vậy, an ninh quốc gia đang trở nên dễ bị xâm nhập từ các hoạt động xâm phạm chủ quyền lãnh thổ trong thế giới vật lý cũng như trong không gian mạng Các cuộc tấn công mạng ngày càng tăng kể cả ở nước phát triển và đang phát triển Internet

Điều đáng chú ý là Mỹ - một quốc gia đã có nền khoa học kỹ thuật máy tính phát triển bậc nhất thế giới đã trải qua rất nhiều vụ tấn công mạng trong những năm gần đây, đe dọa trực tiếp đến an ninh quốc gia của nước này Để đối phó, chính quyền các đời tổng thống Mỹ đã có những chiến lược cụ thể nhằm bảo đảm an ninh quốc gia trong không gian mạng Chính vì lẽ đó, tôi muốn thực hiện đề tài “Bảo đảm an ninh quốc gia trong không gian mạng của Mỹ (2000-2020)” để tìm hiểu và làm rõ các hoạt động của Mỹ trên không gian mạng Trong đó, bài viết tập trung nghiên cứu vào chiến lược an ninh mạng của Mỹ bởi vì đó là những biểu hiện rõ nhất về mặt chính sách, có tính căn bản, lâu dài để thực hiện các hoạt động của Mỹ trên không gian mạng; những chiến lược này sẽ quyết định các bước đi, biện pháp triển khai, chủ thể triển khai và đối tượng mà nó hướng đến khi thực hiện mục tiêu bảo đảm an ninh quốc gia trong không gian mạng Sau đó, từ việc nghiên cứu và đánh giá trường hợp của Mỹ để rút ra bài học kinh nghiệm và đưa ra một số gợi ý về giải pháp về an ninh mạng ở Việt Nam

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Về cơ bản, các nghiên cứu về an ninh mạng hiện nay có thể chia ra:

Thứ nhất, nhóm các nghiên cứu về an ninh mạng đối với an ninh quốc gia và

quan hệ quốc tế nói chung Các công trình tiêu biểu có thể kể đến:

International Relations and Security in the Digital Age” (“Quan hệ quốc tế

và an ninh quốc tế trong thời đại kỹ thuật số”) của tác giả John Eriksson và Giampiero Giacomello (2007) Trong sách này, hai tác giả đã xem xét tác động của cuộc cách mạng thông tin đối với an ninh quốc gia và an ninh quốc tế, bổ sung các phân tích lý thuyết về an ninh thông tin, lấy Mỹ làm trường hợp nghiên cứu

“Internet Security and Networked Governance in International Relations”

(An ninh mạng và Quản trị mạng trong Quan hệ Quốc tế”) của tác giả Milton Mueller (2013) Trong bài viết, tác giả chủ yếu làm rõ ảnh hưởng của các hình thức quản trị mạng, vai trò của các hình thức tổ chức nối mạng đối với an ninh mạng của các tổ chức nhà nước và quốc tế

“Cybersecurity: How safe are we as a nation?” (“An ninh mạng: Quốc gia

chúng ta an toàn như thế nào?”) của tác giả Lisa A Ferdinando (2016) Trong bài viết, tác giả nghiên cứu về các lỗ hổng bảo mật và đề cập đến các trường hợp nghiên cứu, chính sách quốc gia, phân tích của các chuyên gia trong vấn đề an ninh mạng

Từ đó, xem xét cách để thay đổi tư duy quốc gia về an ninh mạng, văn hóa mạng

“Increasing International Cooperation in Cybersecurity and Adapting Cyber Norms” (Tăng cường hợp tác quốc tế trong an ninh mạng và điều chỉnh các

quy tắc về mạng) của Viện Quốc tế và Chương trình Quản trị toàn cầu (2018) Bài viết khẳng định rằng để đảm bảo được an ninh trong không gian mạng và duy trì sự

ổn định của việc thực hiện các quy tắc trong không gian mạng thì bắt buộc phải có sự hợp tác quốc tế

Đối với nghiên cứu trong nước, có thể kể đến Sách “Cách mạng công nghiệp lần thứ tƣ: Những tác động đến quan hệ quốc tế” của tập thể các tác giả TS

Nghiêm Tuấn Hùng, TS Vũ Vân Anh, TS Đặng Hoàng Hà, ThS Nguyễn Thị Hồng Nga, ThS Nguyễn Đình Ngân (2022) Cuốn sách đem đến những đánh giá về những tác động của cách mạng công nghiệp lần thứ tư đối với quan hệ quốc tế từ cách tiếp cận của lý thuyết quan hệ quốc tế, lý thuyết chính trị quốc tế Không chỉ khái quát về bối cảnh chung của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, đưa ra những đánh giá về

tác động của nó đối với quan hệ quốc tế mà các cuốn sách còn đưa ra những chính sách ứng phó của một số quốc gia Hoặc có thể kể đến một bài viết khác tổng quát

hơn, đề cập đến “Tác động của các cuộc cách mạng công nghiệp từ góc nhìn lịch

sử quan hệ quốc tế” của chính tác giả TS Nghiêm Tuấn Hùng và ThS Nguyễn Huy

Hoàng, đăng tải trên Tạp chí nghiên cứu Châu Phi và Trung Đông số 5(177) tháng 5, năm 2020

Thứ hai, nhóm các nghiên cứu về tình hình an ninh mạng, công tác bảo đảm an

ninh mạng ở các nước, một vài bài viết được nhiều đọc giả theo dõi:

“Cybersecurity: What about U.S policy?” (Chính sách an ninh mạng của

Hoa Kỳ) của Lawrence J Trautman (2015) Bài viết này làm rõ sự nguy hiểm của các cuộc tấn công mạng, nhận xét về tác động của chính sách đối với an ninh quốc gia, nhận xét về các nhóm thành phần của khu vực an ninh mạng đối với an ninh quốc gia Hoa Kỳ

“NSA Secrets: Government Spying in the Internet Age” (Những bí mật của

NSA: Hoạt động do thám gián điệp của Mỹ trong kỷ nguyên Internet) của Washington Post (2014) Bài viết này tập trung làm rõ hoạt động do thám gián điệp của Mỹ thông qua sự kiện Edward Snowden Báo cáo của Washington Post đưa tin về

vụ tố giác NSA của Snowden, tiết lộ cách cơ quan này thu thập dữ liệu cá nhân của người dân, các chương trình giám sát thông tin cũng như xâm phạm quá mức của NSA

“Chinese Views on Cybersecurity in Foreign Relations” (Quan điểm của

Trung Quốc về An ninh mạng trong Quan hệ quốc tế) của Michael D Swaine (2013) Bài viết này làm rõ những quan điểm, nhận định của Trung Quốc về vấn đề an ninh mạng nói chung, về sự căng thẳng của hai nước Trung Quốc – Hoa Kỳ trong vấn đề này và tiềm năng hợp tác cho mối quan hệ giữa hai bên Đó là Trung Quốc sẽ không thay đổi quan điểm của mình ít nhất là trong thời gian ngắn hạn, trung hạn Trung Quốc sẽ tiếp tục phát triển và sử dụng năng lực trên không gian mạng để chống lại các quốc gia khác vì cả hai lý do an ninh quốc gia và lợi ích kinh tế

Đối với các nghiên cứu, báo cáo khoa học trong nước về chủ đề này thì có thể

đề cập đến:

“Không gian mạng – Tương lai và Hành động” của GS TS Cố Chủ tịch

nước Trần Đại Quang (2015) Cuốn sách nói về Thế giới trong sự phát triển của Không gian mạng; về Không gian mạng ở Việt Nam; Không gian mạng dưới góc nhìn an ninh quốc gia; những vấn đề liên quan đến lợi ích, chủ quyền, bảo vệ chủ quyền quốc gia trên không gian mạng, những nguy cơ và thách thức đến từ sự phát triển của Không giang mạng được trình bày với tầm nhìn chiến lược và trình độ khái quát cao

“Chiến lược An ninh mạng của Nhật Bản” – luận văn thạc sĩ của tác giả

Ths Triệu Anh Ba (2018) Bài viết nói về tình hình an ninh mạng tại Nhật Bản, các vấn đề về an ninh mạng mà Nhật Bản hiện đang phải đối mặt, việc xây dựng, thực tế triển khai chiến lược an ninh mạng của Nhật Bản qua giai đoạn 2001-2017 với các bản chiến lược 2013-2015, cuối bài viết tác giả cũng đưa ra một số đánh giá kèm theo những gợi ý cho Việt Nam

Thứ ba, nhóm nghiên cứu về chiến tranh mạng, tội phạm mạng:

C Czosseck và K Geers, 2009, The Virtual Battlefield: Perspectives on Cyber Warfare – (Chiến trường ảo: Nhận thức về chiến tranh mạng) Nghiên cứu

này nêu bật lên một quan điểm khá rõ ràng của các nhà nghiên cứu rằng, họ cho là chiến tranh mạng không phải một hình thức bổ trợ của chiến tranh truyền thống mà chiến tranh truyền thống là một “hệ số nhân” cho chiến tranh mạng

Alisdair A Gillespie (2015), CyberCrime: Key Issues and Debates (Tội

phạm mạng: Những vấn đề chính đang gây tranh cãi) Một nghiên cứu nữa về an ninh mạng, bài viết này tập trung vào việc nhận diện, phân tích, tranh luận các vấn đề liên quan đến tội phạm mạng Tác giả tập trung sự quan tâm vào tội phạm mạng và nêu bật quan điểm rằng việc phát triển của công nghệ tạo ra những cơ hội mới để tội phạm mạng tồn tại và đe dọa đến an ninh quốc gia của các nước Tuy nhiên, bài viết này mới chỉ dừng lại ở việc nêu vấn đề, còn việc giải quyết vấn đề, cụ thể hơn là các

biện pháp để ngăn chặn hoặc hạn chế hoạt động của các tội phạm mạng thì chưa nêu

rõ

3 Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu nghiên cứu

Luận văn tập trung nghiên cứu về chiến lược an ninh mạng của Mỹ nhằm thực hiện mục tiêu bảo đảm an ninh quốc gia trong không gian mạng Từ đó, rút ra bài học kinh nghiệm và gợi mở một số giải pháp cho Việt Nam trong việc đảm bảo an ninh mạng trong bối cảnh hiện nay

Mục tiêu cụ thể

Để thực hiện được mục tiêu nêu trên, luận văn tập trung thực hiện các mục tiêu

cụ thể như sau:

Thứ nhất, làm rõ cơ sở lý luận và tình hình của việc đảm bảo an ninh quốc gia

trên không gian mạng

Thứ hai, thực tế quá trình xây dựng và triển khai chiến lược an ninh mạng của

Mỹ trong giai đoạn 2000 đến 2020

Thứ ba, luận văn đưa ra những nhận xét và gợi mở một số giải pháp để làm sao

có thể hài hòa, cân bằng giữa nhu cầu, lợi ích của việc hợp tác với việc đảm bảo an ninh quốc gia trên không gian mạng

4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là Chiến lược an ninh mạng của Mỹ giai đoạn 2000-2020 nhằm thực hiện mục tiêu bảo đảm an ninh quốc gia trên không gian mạng Tôi tập trung vào việc nghiên cứu chiến lược an ninh mạng bởi vì đó là biểu hiện rõ nhất về mặt chính sách, có tính căn bản, lâu dài để thực hiện các hoạt động của Mỹ trên không gian mạng

Phạm vi nghiên cứu của đề tài:

+ Về mặt thời gian: từ 2000 – 2020

Mốc thời gian nghiên cứu là năm 2000, năm đầu tiên mở đầu cho thế kỷ 21, mở đầu cho một giai đoạn phát triển vượt bậc của khoa học công nghệ, kỹ thuật thế giới cùng xu hướng hội nhập và toàn cầu hóa trên toàn cầu Đồng thời là năm bắt đầu nhiệm kỳ tổng thống của George W Bush, một nhiệm kỳ có rất nhiều những sự kiện

đặc biệt tác động trực tiếp đến chiến lược của Hoa Kỳ trong vấn đề bảo đảm an ninh quốc gia trên không gian mạng

Mốc kết thúc của nghiên cứu là 2020 – là thời gian vừa kết thúc nhiệm kỳ tổng thống của Ông Donald Trump (đồng thời cũng là thời gian kết thúc việc thực hiện Chiến lược an ninh mạng của quốc gia 2018 của chính quyền vị tổng thống này) + Về mặt không gian: không có giới hạn

5 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp lịch sử: xem xét các giai đoạn và quá trình xây dựng chiến lược

an ninh mạng của Mỹ qua ba đời Tổng thống: G.W Bush (2000-2008), B Obama (2009-2016) và D Trump (2017-2020)

- Phương pháp nghiên cứu chính sách: tìm hiểu, phân tích bối cảnh và các yếu tố hình thành các chiến lược của Mỹ liên quan đến an ninh mạng, chủ yếu là hai phiên bản chiến lược an ninh mạng năm 2003 và năm 2018

- Phương pháp phân tích tài liệu: tìm kiếm, thu thập các tài liệu liên quan đến chiến lược bảo đảm an ninh mạng của Mỹ bao gồm các đạo luật, luật, sắc lệnh của các đời tổng thống,… trên cơ sở đó phân tích, làm rõ tác động của các văn bản này đến việc hình thành chiến lược an ninh mạng của Mỹ

- Phương pháp so sánh: so sánh hai phiên bản chiến lược an ninh mạng năm

2003 và 2018 để hiểu rõ hơn về quá trình xây dựng, triển khai chiến lược qua các đời tổng thống

- Phương pháp phân tích nội dung định lượng: xác định, lượng hoá và phân tích tần suất xuất hiện cũng như các mối quan hệ giữa các từ khoá, từ đó đưa ra những suy luận Như trong luận văn này, tác giả đã quan sát thời gian xuất hiện, tần suất xuất hiện của các cụm từ liên quan đến lĩnh vực an ninh mạng (ví dụ như các cụm từ

“cyber”, “cybersecurity” trong các văn bản chính thức của Chính phủ Mỹ), từ đó đưa

ra suy luận của mình về đối tượng, về mức độ quan tâm, ưu tiên của Chính phủ Mỹ cũng như những động thái của quốc gia này

Ngoài ra, trong quá trình thực hiện đề tài, một số phương pháp khác như phương pháp phân tích – tổng hợp, phương pháp tra cứu, phương pháp nghiên cứu điển hình cũng được áp dụng tùy từng vấn đề cụ thể Ví dụ việc nghiên cứu trường hợp của E

Snowden trong khi tìm hiểu về các biện pháp của chính phủ Mỹ để thực hiện chiến lược an ninh mạng

6 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu và phần kết luận, phần nội dung của luận văn gồm 3 chương với bố cục như sau:

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA BẢO ĐẢM AN NINH QUỐC GIA TRONG KHÔNG GIAN MẠNG

Chương này đưa ra những cơ sở lý luận và thực tiễn của các mối đe dọa an ninh mạng đòi hỏi các quốc gia phải xây dựng chiến lược bảo đảm an ninh quốc gia trong không gian mạng

CHƯƠNG 2 CHIẾN LƯỢC VÀ BIỆN PHÁP BẢO ĐẢM AN NINH QUỐC GIA TRONG KHÔNG GIAN MẠNG CỦA MỸ GIAI ĐOẠN 2000-2020

Chương này làm rõ quá trình xây dựng và thực tế triển khai chiến lược bảo đảm an ninh quốc gia trên không gian mạng của Mỹ trước năm 2000 và sau năm 2000 đến

2020

CHƯƠNG 3 NHẬN XÉT VỀ CHIẾN LƯỢC, VIỆC TRIỂN KHAI CHIẾN LƯỢC AN NINH MẠNG CỦA MỸ VÀ MỘT SỐ GỢI Ý VỀ GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM AN NINH QUỐC GIA TRÊN KHÔNG GIAN MẠNG Ở VIỆT NAM

Chương 3 nhận xét về vấn đề triển khai chiến lược bảo đảm an ninh quốc gia trên không gian mạng của Mỹ và các tác động của nó đến quan hệ quốc tế Từ đó, gợi

ý một số giải pháp đối với trường hợp của Việt Nam trong vấn đề này

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA BẢO ĐẢM AN NINH

QUỐC GIA TRONG KHÔNG GIAN MẠNG 1.1 Cơ sở lý luận của hoạt động bảo đảm an ninh quốc gia trên không gian

mạng

1.1.1 Khái niệm an ninh quốc gia

Qua thời gian thì sự thay đổi và phát triển của quan hệ quốc tế đã có những tác động nhất định đến những quan điểm này, khiến cho khái niệm về ANQG ngày càng được hiểu theo nghĩa rộng hơn, toàn diện hơn

Đến đầu thế kỷ 21, có sự thay đổi của hệ thống quốc tế, xuất hiện các mối đe dọa mới từ các lực lượng khủng bố, biến đổi khí hậu, tấn công mạng khiến cho Mỹ bắt buộc phải tiếp cận với khái niệm ANQG một cách toàn diện hơn Một cách khái quát nhất, ANQG nhìn từ góc độ của Mỹ là sự an toàn của nước Mỹ, của người dân

Mỹ trước các mối đe dọa từ cả bên ngoài lẫn bên trong, bao gồm các mối đe dọa truyền thống và phi truyền thống, từ chiến tranh, khủng bố đến các mối đe dọa đến từ khủng hoảng kinh tế, tình trạng nhập cư, đe dọa trên không gian và đe dọa trên không gian mạng

1.1.2 Khái niệm an ninh mạng

Ở Mỹ, thuật ngữ “An ninh mạng” (Cybersecurity) xuất hiện trong các Chiến lược An ninh Quốc gia (NSS) lần đầu tiên là trong NSS tháng 5/2010 Tuy nhiên trước đó, ngày 26/4/2010, Ủy ban về Hệ thống An ninh Quốc gia Mỹ đã đề cập tương đối ngắn gọn, xúc tích về thuật ngữ này trong Bảng thuật ngữ Bảo đảm An ninh Thông tin Quốc gia, theo đó “Cybersecurity” được giải thích là: “khả năng bảo vệ và phòng vệ việc sử dụng không gian mạng khỏi những cuộc tấn công mạng”

Ở Việt Nam, thuật ngữ “An ninh mạng” được giải thích trong Luật An ninh mạng 2018 “là sự bảo đảm hoạt động trên không gian mạng không gây phương hại đến an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan,

tổ chức, cá nhân.”

Có thể thấy những quan điểm về khái niệm an ninh mạng trên thế giới là rất đa dạng, nhưng tựu trung lại, một cách ngắn gọn có thể giải thích rằng “An ninh mạng”

là trạng thái an toàn cho phép các hoạt động trên không gian mạng được diễn ra một cách bình thường và được bảo vệ khỏi những cuộc tấn công mạng nhằm bảo đảm ANQG

1.1.3 Bảo đảm an ninh quốc gia trên không gian mạng

Những người theo chủ nghĩa hiện thực cho rằng bản chất vô chính phủ của không gian mạng, sự mất lòng tin, không bền vững của hệ thống quốc tế ảo dẫn đến việc các nước phải nỗ lực tranh giành quyền lực để tự đảm bảo an ninh quốc gia trên không gian mạng

Đối với những người theo chủ nghĩa tân tự do và kiến tạo như Johan Eriksson

và Giampiero Guacamole không phủ nhận những xung đột, cạnh tranh trên không gian mạng như chủ nghĩa hiện thực đã phân tích Tuy nhiên, họ lại cho rằng các thể chế toàn cầu có thể cải thiện hoặc chí ít là làm giảm những tác động nguy hiểm của tình trạng vô chính phủ bằng cách làm trung gian hòa giải các tranh chấp, đồng thời việc tăng cường trao đổi thông tin cũng có thể giảm thiểu đi tình trạng mất lòng tin giữa các nước Giữa chủ nghĩa tân tự do, kiến tạo với chủ nghĩa hiện thực có nhiều điểm khác biệt trong nhận thức về vấn đề bảo đảm an ninh mạng

Trong khi chủ nghĩa hiện thực là một khung lý thuyết rất có ích để nghiên cứu

về tình trạng tiến thoái lư ng nan về an ninh mạng thì nó cũng có một số hạn chế trong việc phân tích vấn đề khủng bố mạng Đối với các học giả tân hiện thực, họ chỉ xem xét chủ thể nhà nước (state) trong các phân tích của mình, không xét đến các chủ thể “phi nhà nước” (non-state) Điều đó có thể phù hợp khi phân tích các cuộc chiến tranh truyền thống vì các chủ thể phi nhà nước khó có thể huy động một lực lượng quân đội và vũ trang đủ lớn để thực hiện một cuộc chiến tranh Tuy nhiên, trên không gian mạng, bất kỳ ai cũng có khả năng thực hiện một cuộc tấn công Các tập đoàn công nghệ, các nhóm lợi ích đặc biệt, tổ chức khủng bố và các cá nhân đều có thể triển khai các cuộc tấn công mạng Vậy nên, chủ nghĩa hiện thực cũng không thể đưa

ra một giải pháp hữu hiệu nhằm ngăn chặn mối đe dọa về an ninh mạng của những chủ thể này

Vậy nên, ở quan điểm của các nhà tân tự do và kiến tạo, họ nhấn mạnh cách duy nhất để giảm thiểu các mối đe dọa về an ninh mạng là thúc đẩy hợp tác quốc tế

và tính minh bạch trên không gian mạng

1.2 Cơ sở thực tiễn và pháp lý của việc bảo đảm an ninh quốc gia trong không gian mạng

1.2.1 Cơ sở thực tiễn của việc bảo đảm an ninh quốc gia trong không gian mạng 1.2.1.1 Tình hình đe dọa an ninh mạng trên thế giới

Lần đầu tiên các cuộc tấn công mạng được đề cập đến trong Báo cáo Rủi ro Toàn cầu (Global Risks Report) là năm 2008, khi đó WEF xếp các mối đe dọa liên quan đến an ninh mạng vào mục rủi ro về công nghệ nhưng chưa có những thống kê

cụ thể về các cuộc tấn công mạng

Đến GRR 2012, những thống kê đầu tiên liên quan đến các cuộc tấn công mạng chính thức được đưa ra Theo đó, từ năm 2010 đến 2011, thiệt hại từ các cuộc tấn công mạng mà 50 công ty lớn nhất của Mỹ phải gánh chịu đã tăng đến 44%, gây

ra tổn thất lớn về mặt kinh tế lên đến hàng triệu đô

Đến năm 2020, tấn công mạng được nhấn mạnh là một trong số các rủi ro toàn cầu, bên cạnh vũ khí hủy diệt hàng loạt và biến đổi khí Đại dịch COVID-19 đã đẩy nhanh việc áp dụng công nghệ, nhưng đồng thời cũng bộc lộ các lỗ hổng an ninh mạng lớn và vô cùng nghiêm trọng

1.2.2 Cơ sở pháp lý của việc bảo đảm an ninh quốc gia trong không gian mạng

- Ở cấp độ quốc tế, chúng ta có thể đề cập đến các văn bản sau:

+ Thứ nhất, Công ước của Hội đồng Châu Âu về Tội phạm mạng năm 2001 (hay còn được gọi là Công ước Budapest)

+ Nghị quyết Đại hội đồng LHQ 55/63 (tháng 1/2001) về Chống tội phạm lạm dụng công nghệ thông tin

+ Nghị quyết Đại hội đồng LHQ 56/121 (tháng 1/2002) về Chống tội phạm lạm dụng công nghệ thông tin

+ Ngày 01/04/2015, Đại hội đồng liên minh Nghị viện thế giới lần thứ 132

(IPU-132) tổ chức tại Việt Nam đã thông qua Nghị quyết về “Chiến tranh mạng: mối

đe dọa nghiêm trọng đến hòa bình và an ninh toàn cầu” Tháng 9/2019, trong khuôn

khổ kỳ họp thứ 74 Đại hội đồng Liên Hợp Quốc ở New York (Mỹ), 20 quốc gia đã

ký thỏa thuận ngăn chặn lan truyền tin giả trực tuyến

- Ở cấp độ quốc gia, Mỹ đã nhận thức các mối đe dọa ANQG trong không gian mạng từ năm 2006 khi thuật ngữ “mạng” (cyber) lần đầu tiên xuất hiện trong Chiến lược An ninh Quốc gia Đến tháng 8 năm 2008, Tổng thống G.W Bush đưa ra Sáng kiến An ninh mạng quốc gia toàn diện (CNCI) đây là cơ sở để Mỹ xây dựng Chiến lược an ninh mạng sau này Có thể thấy, Mỹ nhận thức khá sớm vấn đề an ninh mạng

và cũng như vai trò của an ninh mạng đối với ANQG Họ là nước đưa ra các sáng kiến, các dự thảo luật và đề cập đến vấn đề an ninh từ những giai đoạn đầu khi mà không gian mạng vẫn còn là một lĩnh vực còn tương đối mới mẻ đối với giới nghiên cứu

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1

Từ góc độ thực tiễn, an ninh mạng mặc dù là một vấn đề mới nhưng có sự ảnh hưởng và tác động lớn đến mọi mặt của đời sống Ngoài những lợi ích, cơ hội và những tác động tích cực, các hoạt động trên KGM cũng mang lại những mối đe dọa tiềm tàng và thách thức cho các nước trong bối cảnh thế giới đang bước vào kỷ nguyên mới, thời đại của internet và cuộc cách mạng khoa học công nghệ lần thứ 4

Với vai trò là cường quốc số một thế giới, có nền khoa học công nghệ phát triển, tiên phong, dẫn đầu thế giới, Mỹ đang phải đối mặt với nhiều mối đe dọa từ KGM, có nguy cơ ảnh hưởng đến ANQG của Mỹ trên KGM Càng ngày, những cuộc tấn công mạng nhằm vào Mỹ ngày càng nhiều, cách thức tấn công ngày càng đa dạng, đối tượng thực hiện hành vi tội phạm cũng ngày càng khó đoán, khó xác định Vậy nên, yêu cầu xây dựng nên các chiến lược nhằm đảm bảo ANQG trên KGM là thực sự cần thiết đối với Mỹ