Dinh mức năng lượng sau khi được xây dựng sẽ đóng một vai trò hết sức quan trọng trong vide nang cao hiệu quả sử dụng năng lượng: Giúp các đơn vị sử dụng năng lượng có được đình hướng t
Trang 1BO GIAO DEC BAO TAO
TRUONG PAI HOC BACH KHOA HANOI
Dương Trung Kiên
NGHIÊN CỨỬU XÂY DỰNG ĐỊNH MỨC NĂNG LƯỢNG BẰNG PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH ĐƯỜNG BAO — ÁP DỤNG CHO NHA MAY NHIET BLEN THAN
TẠI VIỆT NAM Chuyên ngành: Kinh tế Công nghiệp
'Mã số chuyên ngành: 62.31.09.01
LUAN ÁN TIỀN SĨ KINH TẾ
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC
A YS, PEEAM THO THL HÀ
2 TS TRƯƠNG HUY HOÀNG
Trang 2LOI CAM DOAN
i xin cam doan đây là công trình nghiên cửu của riêng tôi Các số liệu
được trích đẫn có nguồn gốc Các kết quả trinh bày trong Luan án là trung thực va chưa từng được ai công bỏ trong bắt kỳ công trình nào khác,
‘ac giá luận án
Dương Trung Kiên
Trang 3LOT CAM ON
Với tắt cỗ sự kính wong va biél on sau sie nhal, tic gid xin chan thanh came
on T'S Pham ‘Thi Thu Hả và TS Trương Lluy Hoàng đã tận tỉnh hướng dẫn, chí báo
và động viên trong suốt quá trình nghiên cứu và viết hiận án để tác giá có thé hoàn thành luận án nấy
Xin chân thành cảm ơn tập thể các thấy cô giáo Viện Kinh tế và Quần lý, Viện Đào tạo sau Đại học của trường Đại học Bách Khoa Hà Nội đã lận tình góp ý
và giúp đỡ tác giả trong quá trình thục biện luận án
Xin được bảy tỏ lòng biết ơn đến sự giúp đỡ quý báu của các đồng nghiệp
trong Trường Đại học Điện lục, các Anh (Chỉ) và các bạn lại Các nhà múy nhiệt điện, Trung tâm diểu độ Hệ thông diện quốc Gia, Viện Năng lượng đã tạo mọi diễu kiện giúp đỡ và đóng gớp ý kiến cho tác giả trong bản luận án
Cuôi củng xin bày tỏ lỏng biết ơn sâu sắc tới gia đình và những người bạn đã động viên, giúp dỡ tác siá trong suốt thời gian nghiên cửu, thực hiện luận án
Tác giả: Dương Trung Kiên
Trang 45 Ý NGIĨA KIIOA HỌC VÀ THỰC TIẾN CỦA LUẬN ÁN
6 BOCUCLUAN AN
CHUONG 1 TONG QUAN VE ĐỊNH MỨC NĂNG 1Q
1.1 GIGI THIEU VE BINH MUC
1.1.1 Khải niệm định mức
1.1.2 Khái niêm định mức năng lượng
1.1.3 Lợi ích cũa định mức năng lượng trong quản nh
12 QUY TRÌNH XÂY DỰNG MỨC NẴNG LƯỢNG
1.2.1 Hước 1: Chuẩn bị
1.22 Bước 2: Thực hiện định mức năng, hượng - -
1.2.3 Bước 3: Danh gia thực trạng sử dụng năng lượng tại donvi 80 VOL định mic WAS
143 CÁC HƯỚNG TIỆP CẬN XÂY DỰNG ĐỊNH MỨC NĂNG LƯỢNG 17
14 XÂY DỰNG ĐỊNH MỨC NÀNG LƯỢNG THEO HƯỚNG TIẾP CAN
1.41 Phương pháp bình phương cực tiểu (OES) 23
1.4.5 So sánh các phương pháp tính định mức theo hướng xây dụng đường chuẩn 27 1.5 CÁC NGHIÊN CỨU VÀ ỨNG DUNG CUA PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH
DUONG BAO (Data Envelopment Analysis — DEA) tise 2.29
1.8.2 Một số ứng dụng của phương pháp phân tích đường bao trong xây đựng định
CHUONG 2 PHUONG PHAP PHAN TICH DUONG BAO TRONG XÂY
21 XÂY DỰNG ĐINH MỨC NANG LUONG BANG PHU ZƠNG PHÁP PHẬN
TÍCH ĐƯỜNG BAO " ¬
Hi
Trang 52.1.1 Nguyễn tốc xây dựng dịnh mức bằng phương pháp phân tích dường bao
2.1.2 Tỉnh giá trị định mức bằng phương pháp phân tích dường bao |74|
2 CAC MO HINH GTAT BAT TOAN XÂY DỰNG ĐINH MỨC NẴNG LƯỢNG
BANG PHUONG PHAP PHAN TICH DUONG BAO
2.2.4 Dánh giá các để xuất cái tiên từ hai mô hình C BR và BỌC -
23 XÂY DỤNG MÔ HÌNH BÀI TOÁN TỈNH TOÁN GIÁ TRỊ CẢI TIỀN
THEO ĐIÊU KIỆN ĐỊNH HƯỚNG YÊU TÓ CẢI TIỀN
én cho mỏ hình CCR
3.3.3 Bài toán cải tiến cho md hinh BCC
2.4 MỘT SỐ TƯU Ý KHI XÂY DỰNG ĐỊNH MÚC NẴNG LƯỢNG BẰNG
2.4.1 Múc độ ảnh hưởng của quy mô sản xuất đến hiệu quả sử dụng năng lượng est
2.42 Mục tiêu xây dụng định múc năng lượng theo định hưởng đầu vào hay định
hưởng dầu ra
2.4.3 Lua chon
2.4.4 Thử nghiệm với nhiều mô hình
TOM TAT CHUONG 2
CHƯƠNG 3 XÂY DỰNG DỊNH MỨC NĂNG LƯỢNG CHO CÁC NHÀ
MAY NIIET DDEN TIAN TAI VIET NAM
3.1 LVA CLIQN BIEN XAY DUNG DỊNI MỨC NẴNG LƯỢNG CHO NHÀ
MẢY NIHỆT DIỆN THAN TẠI VIỆT NAM
3.1.1 Giới thiệu về đặc điểm nhà máy nhiệt diện than tat Việt Nam
3.1.2 Đặc thủ tiêu hao năng lượng trong các nhà rnáy nhiệt điện than Việt Nam
nhiệt điện than Việt Nam
3.2 XÂY DỤNG CƠ SỞ DỮ LIBU
3.2.1 Mẫu phiều khảo sát
3.3 KIÊM ĐỊNH TINH TƯƠNG QUAN GIỮA CÁC BIÊN DUA VAO TINH
ĐỊNH MUC NANG LUGNG CHO CAC NHÀ MÁY NHLỆT ĐIỆN THAN VIỆT
NAM
3.4 TÍNH TOAN BINH MUC NANG LUONG CHO CAC NHA MAY NHIỆT
TIẾN TIIAN VIỆT NAM
3.4.1 Tỉnh định mức năng lượng theo mô hình CCR Năm 2011
Trang 63.4.2 Tính định mức năng lương nha máy nhiệt diện than Việt Nam theo mô hình
CC Năm 2011
3.4.3 Tính định mức năng ng lượng nhà may ý nhiệt điện than Việt Nam (heo chủ
liệu Năm 2005-2011
3.5 TỈNH TOÁN GIÁ TRỊ ĐỊNH MỨC NĂNG LƯỢNG ĐỀ XUẤT CAI TIEN
CHO CÁC NHÀ MÁY NIHT DHÿN THAN VIỆT KAM
3.5.1 Tỉnh toàn giá trị định mửe năng lượng đề xuất cái tiền 4 cho sắc nhà may ý nhiệt r
điện than Việt Nam Số liệu năm 2011 -
3.5.2 Tỉnh toán giả trị định mức năng lượng dè xuất cdi tién cho oie nhà may nhiệt
điện Than Việt Nam theo chuỗi số liệu năm 2005-2011
3.5.3 Phân tích tiến trong hai Irường hợp tính toản với
xăm 2011 và chuỗi số liệu 2005-2011
3.6 TĨNH TOÁN ĐỊNH MỨC NẴNG I.ƯỢNG CHO CÁC NHÀ MÁY NHTBT
DIỮN THAN VIỆT NAM TRONG DIŸU KIỆN CÓ SỰ THAM GIA CỦA MỘT
SO NITA MAY TREN TIE GIGI
TOM TAT CHUGNG 3
CHUONG 4 KET QUA VA BAN LUAN
4.1 KET QUA NGHIEN CUU
4.1.1 Ly thuyết
4.1.2 Áp dụng thực tế
4.2 BẢN LUẬN
KÉT LUẬN
TÀI LIỆU THAM KHẢO
DANH MỰC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BO
.116
120
122 soe 130
eevee 132 132
Trang 7MUC LUC [NII MINITTIGA
Tình 1 2: Danh sách xếp lạng 10 eéng cu quan w được ưa dùng [25] 10 Hình 1 3: Nhãn chứng nhận tiết kiệm năng lượng Enerey Star " TI
Hình I 4: Tổng hợp các lợi ích khi thực hiện định mức năng lượng 13
Finh 1 5: Cac bude chinh trong xdy dumg dinh dinh mie nding lượng 13 Hinh 1 6: Sơ đỗ quy trình xây dựng định mức năng lượng
Linh 1 7: Các hung xây ly dựng dink mite Tăng hương,
Hình | 8:
Tinh 1 9: Trang dét Higu d4u vao cla mé hinh Energy Star dinh chudin NL cho tỏa
Tình 1 10: Xếp hạng các nhà máy xi măng lại Canada 22
Hình 1 11: Xác định định mức năng lượng theo hướng xây dựng dưỡng chuan .23
Hinh 1 12: So dé quy trình thực hiện định mức bằng phương pháp bình phương cực
Hình 1 13: Đường dịnh mức theo phương pháp phân tích dường bao ee 26 Tinh 1 1⁄1: Dường định mức theo phương pháp EDI — Hình 1 15: Sự tăng trưởng các nghiên cứu ứng dụng phương pháp DEA 34
Tình 2 2 Dường định mức theo phương pháp phân tích đường bao 38
Hinh 2 3 Quá trình thay đối đường định mức trang phương pháp DEA 39
Tình 2 4 Xây dụng định mức cho Ø nhà máy đỆL, 43 Tình 2 5 Vì dụ dạng đường định ame theo mô hình CCR .ˆ
Hình 2 { cắi tiến theo định hưởng yếu tố đầu váo 28
Hình 3 2 Sa đồ lòng năng lương chính trang nhà máy nhiệt điện than 69
Hình 3 4 Mô hình nghiên cứu xây đụng định mức năng Inomg NMNB than 74 Hình 3 5 Sân lượng của các nhà máy nhiệt điện trong các năm: 2005-2011 7 Hình 3 6 Tỷ lệ phát điện của cáo nhà máy nhiệt điện than năm 2011 ¬-
Trình 3 7 Lượng than tiêu thụ tại các nhà máy nhiệt điện than từ năm 2005-2011 78 Tình 3 8 Lượng đầu tiêu thụ tại các nhà máy nhiệt điện than từ năm 2005-2011 79
Hình 3 9 Kết quả tính định mức năng lượng NMKĐ Than Việt Nam 2011 85 Tinh 3 10 Kết quả tính định mức năng lượng NMND Than Việt Nam
Hinh 3 11 So sánh chỉ số hiệu quả tổng hợp Trường hợp cơ sở và Trường hợp 1 88
vi
Trang 8Hinh 3 12 Kết quả tính chỉ số hiểu qua téng hop NMND Than Viét Nam
2011_ Trường hợp 2 sees HH Ngành yên ¬— -
Hinh 3 13 So sánh chỉ số hiệu cụ tự hợp Trường hợp cơ sở và Trường hợp
Tình 3 14 Kết quả tính chỉ số hiểu quả tổng hợp NMINĐ Than Việt Nam
xót
Hình 3.17 So sánh pid trinh dinh mite w nang „lượng theo CCR và theo BCC
Tình 3 18 Lượng nhưệt lượng tiêu thụ tại các NMNĐ than, 2005-2011
Tình 3 19 Sân lượng diện các NMNĐ than 2005-2011
Linh 3 20 'Ty 18 56 mẫu được khảo sát trong các năm
Tình 3 21 Giá trị tính định mức năng lượng NMINĐ Fermosa
Kết quả chứ số hiệu quá tổng thể trong các năm 2005-2011 của nhóm 4
vũ
Trang 9Bang 1 1: So sanh cáo hướng định chuẩn năng lượng, 20
Bang 1 2 So sánh các phương pháp xây đựng định mức theo hướng xây đựng
Bang 2 1 Giá trị đâu vào và đầu ra cho 9 nhà may dt - AB Bang 2 2 Thông số đâu vào và đầu ru của 12 đơn vị - - 44
Mỗi quan trong ứng giữa mồ hình BCC tan đâu và mô hình đổi ngau.$4
Bang 3 1 Các thông số cần thu thập để tính toán định mức năng lượng cho NMNĐ
Bang 3 2 Danh sách các nhá máy tiền hành kháo sất
Bang 3 3 Số liệu khảo sát nhà máy LIông Bí 1 trong các năm 20) 80
Bang 3.5 Kết quả đánh giá rrức quan hệ của các biển độc lập ¬ BI Bang 3 6 Két quả đánh giá mức quan hệ của các biển phụ (huộc 81
Bang 3 20 Bang yêu cầu trong cải tiến tại ‘cao nha may nhigt dign than Vist Nam - 106
vin
Trang 10Bang 3 22 Két quả tính dịnh mức năng lượng theo mỏ hình CCR va CCR cải
Bang 3 24 Nhiệt lượng than và dâu dễ xuất cải tiễn tại các nhà máy nhiệt điện than
Bang 3 25 Sé ligu dau vao tinh toan kiém tra các để xuất cải tiên NMNĐ than Việt
tiến Năm 2011 113 Bang 327 Téng hap gia trì nhiệt hượng cần cải tiểu lại NMNĐ tạm Năm 2011.114
định mức năng lượng theo chuỗi số liệu _Năm 2005-2011 - 118 Bang 3 32 Giá trị nhiệt lượng than va dau dễ xuất cái tiến tại NMẠNP than năm
Bang 3 33 So sinh gid tri nbriét lượng than và đâu để xuất cãi liên 120 Bảng 3 34 Kết quả tình dịnh mức năng lượng cho 12 NMNĐ than Việt Nam 122
Tăng 3 36 Kết quả tính định mức năng lượng NMNP than Thé giới và Việt Nam 125
điêu kiến tỉnh cùng NMỆNĐ Thế giới và điều kiện tính riêng Việt Nam 127
Bang 3 38 Kết quả tính định mức năng lượng theo CCR cải tiên NMNP than Việt
Nam trong diễu kiện tính củng NMNE Thẻ giới
Tăng 3 39 Giả trị cần cải tiên của các NMND than
Bang 4 2 Bải toán tỉnh định mức năng lượng vá tính để xuất cái tiễn cho NMNĐ
ix
Trang 11DANH MỤC CHỮ VIẾT TAT
1 AEMAS _ | liệ thống quản lý răng lượng ASEAN
2 ANSI | Viéu Tigu chudn qudc gia Toa Ky (American National Standards
Institute)
3 BCC M6 hinh bai toan tính dinh mic theo quy mé do ba nha bic hoc
Banker - Chamer — Cooper xAy dung
4 CCR Mö hình bải toán tính định mức không theo quy mô đo ba nhà
bác hoc Charnes — Cooper — Rhodcs xây dung
5 CDM | Cơ chế phát triển sạch (Clean Development Mechamsm)
6 DEA Phương pháp phân tich đường bao data envelopment analysis
7 EPA Cơ quan Báo vệ Môi trường Mỹ
5 EVN Tập đoàn Điện lực Việt Nam
9 GEF Quỹ mỗi trường loàn câu
10 MSE Hệ thông quân lý năng lượng (Managemienl Syslern [or Encrgy)
12 NMNĐ | Nhà máy nhiệt điện
13 TEM Hệ thống quản lý năng lượng tống thể (I'otal Energy
Management)
14 TKA&IQ | Tiết kiệm và hiệu quả
1s TKNI Tiết kiệm năng Tượng
16 UNDP Chương trình Phát triển Tiên Hiệp Quốc
18 DMU | Dơn viza quyết định (Decision Making Units)
Trang 12
MO DAU
1 TINH CAP THIET CUA ĐỀ TÀI
Nang lượng là hàng hóa có vị trí đặc biệt quan trạng trong đời sông xà hội, là yếu tổ đầu vào cho mọi hoạt động sán xuất, là nhu cầu thiết yếu trong sinh hoạt đời sống của nhân
đân, và cũng là yếu tỗ đảm bảo cho phút triển kinh lễ — xã hội của mỗi quốc gia Mặc đủ
vậy, ở Việt Nam cũng như trên toàn thể giới, tình trạng thiểu hụt năng lượng vẫn đang xảy
ra Việc sử dụng không hiệu quả nguỗn năng lượng không những làm tiểu tốn tải nguyễt
các lắc động tiêu cực về môi trường Sử đụng năng lượng luôn di liên ví
phat thải chất khí gây hiệu fmg nhà kinh, hỏng tầng ozon, gây ra sư nóng lên của trái đắt, Tác động của nó đã và đang gây ra những hậu quả hết sức nghiêm trong đối với môi
trường sống hiện nay Vấn để sử dụng năng lượng tiết kiệm vẻ hiệu quả không còn là vẫn
đề của một doanh nghiệp, của một đất nước mà nỏ đã trở thành vân để toàn cầu
Trên Thế giới các mô hình quản lý năng lượng hiệu quả đã được nghiên cứu, xây
dụng và ứng dụng vào thục tế như: Mô hình quản lý năng lượng tổng thể TEM (Iotal
Enerey Manasemenf), mô hình quản lý năng lượng theo ISO 50001, Hệ thông quán lý
năng lượng MSE 2000 (Managemant System for Energy) Tuy nhiên đẻ các mô hình quản
lý năng lượng phát huy hiện quả thì một công việc không thể thiên được đó chính là cần
phải xác định được các mức chuẩn trong sử dụng năng lượng phủ hợp cho mỗi đơn vị, siúp các đm vị có được định hướng trong cải tạo và quản tý sử dụng năng lượng Giá trị năng lượng chuẩn được xác định như vậy được gọi lá định rrức năng lượng (Thuật ngữ được sử đụng theo tiếng Anh la Energy Benchmark)
Dinh mức năng lượng sau khi được xây dựng sẽ đóng một vai trò hết sức quan trọng
trong vide nang cao hiệu quả sử dụng năng lượng: Giúp các đơn vị sử dụng năng lượng có được đình hướng trong quản lý năng lượng; giúp cơ quan quản lý nhà nước xác định tiêm
năng tiết kiệm năng lượng trong từng đơn vị, từng ngành lả cơ sở để xây đựng các mục
tiêu, chính sách quản lý nhà nước vẻ sử đụng năng luợng
Trên Thế giới hiện nay, cáo phương pháp xây dựng định múc năng lượng là khá đa đang Tuy nhiên, khi tiẫn hành xây dụng định mức năng lượng lại không thế sử dụng rập khuôn một phương pháp nào sả Vì mỗi phương pháp thực hiện cần phải được xây dựng trên cơ sở đặc thi sit dung ning lượng của từng ngành, từng quốc gia thủ mới có thể phản ảnh dùng và phù hợp được với thực t sử dụng năng lượng tri đỏ Ổ Việt Nam, việc xây đựng định mức năng lượng theo hướng xác định tiềm năng và hỗ trợ cải tién sử đụng
năng lượng đang còn là một vẫn đẻ rất mới, hầu như chưa cỏ các nghiên cửu chỉ tiết nào
Do đó việc lựa chọn phương pháp xây dựng định nức năng lượng nào? Thực hiện ra sao
trong điều kiện ngành cộng nghiện Việt Nam hiện nay đang là những cầu hỏi cần có lời
'Việt Nam trong những năm gần đây, cừng với sự phát triển mạnh mẽ về kinh tễ, gia tăng nhu câu năng luợng thi vẫn dễ thiêu hụt năng lượng dã trở nên nghiêm trọng, nỏ dang
Trang 13lä rào cân cho sự phát triển kinh tế xã hội của Việt Nam Công nghệ lạc hậu, ý thức sử đụng năng lượng chưa cao đang là những nguyên nhân gây lãng phi năng lượng tại Việt
am |2] Nhận thức đuợc tầm quan trọng của năng lượng cho sự phát triển bền vững, Việt
Nam cũng đã quan lâm và có những hành động thiết thực nhằm nâng cao hiệu quả sử dịmg
năng lượng, giảm phát thải Với sự giúp đỡ của các tổ chức quốc tễ (LINDP, WB,GEE) các
chương trình Tiết kiệm năng lượng Thương mại CEEP; Chương trình sử đụng năng lượng
tiết kiêm trong đoanh nghiệp nhỏ và vừa Pecsme, Chương trình chiếu sảng hiệu suất
cao; đã được thực biện thanh công trong giai đoạn từ năm 2000 đến nim 2010 Và đặc
tiệt chương trình mục tiểu quốc gia về sử đụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả dang được thực liện một cách nuạnh muế, với những kết quả toàn điện từ nông cao nhận thức
trong sử dụng tiết kiệm năng lượng đắn việo xây đựng hanh lang pháp lỷ cho quán lý sử
đụng năng lượng Tiêu biêu là luật sứ dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả đã chỉnh thực được Quốc hội thông qua và có hiệu lực tử ngày 1/1/2011|5]
Tử nhu câu thực tiễn cân đưa các hoat động sử dụng năng lượng ở Việt Nam ngây cảng hiệu quả và tiết kiệm thì việc nghiên cứu phương pháp xây dựng các định mức răng
tượng tại Việt Nam là hết sức cần thiết Dặc biệt là xây dụng định mức cho các ngành công
nghuệp, với lượng nắng lượng sử dụng chiếm 48% tổng nắng lượng tiêu thụ cúa Việt Nam
H1
Xây dung định mức năng lượng theo bướng dánh giá hiệu quả và dịnh hướng cải tiên
irony sit dung a
các nước có nền công nghiệp phát triển như Mỹ, Nhật và các nước Chân Âu Ngoài ra một
số nước dang phát triển như Thải Lan, Trung Quốc, Ân Độ, cũng dang rất tỉch cực trong
việc thực biện xây đựng định mức nàng lượng cho các ngành Công cụ quản lý bằng định mức năng lượng đã trở thành mỏi tiêu chí để đánh giả vẻ mức độ quan tâm và thực hiện quản lý năng lượng tạ các nước Theo kết quả báo cáo và hiệu quê sử đựng năng lượng
lượng Mã cụ thể là Việt Nam chưa xây dung được các định mức phục vụ cho công tác
quản lý sử dựng năng lượng, trong khi nhiều nước trong khổi APLC đã áp dựng và đạt được những thành công với công cụ quán lý bing dinh mue ning luong [15]
Với tính cấp thiết của việc cần nghiên cứu phương pháp xây dựng định mức năng tượng phù hợp cho điều kiên Việt Nam, Lác giả đã lựa chọn đề tài nghiên cứa của mình là
“Nghiên cứu xâp dựng định niữc nắng lượng bằng phương pháp phần tích đường
ban_,{n dụng cho nhà máy nhiệt điện than tai Viet Nam"
2 MỤC TIỂU NGHIÊN CỨU
Mục tiêu khoa học:
io) Nghiêu cứu và để xuất phương phúp xây đựng định mức năng lượng đâm
bảo cơ sở khoa học và tính khả thi trong điển kiện Việt Nam - Áp đụng phù
hợp tỉnh định nưức năng lượng cho các nhà máy nhiệt điện than Việt Nam
is
Trang 14Định mức năng lưọng được xây dựng là cơ sở đánh giá hiệu quả sử dụng
năng lượng cũng như xác định tiểm năng, định hưởng cải tiến nâng cao
tiệu qmả sử dụng năng lượng trong các nhỏ táy
Mục tiêu nghiên cứu thực hiện:
@ Xây dựng định mức năng lượng phù hợp cho các nhà máy nhiệt điện than
Việt Nam
@ Đánh giá tiểm năng liết kiệm năng lượng và cơ hội cải tiễn nâng cao hiệu
quả sử dụng năng lương tại các nhà máy nhiệt điện than Việt Nam
3 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGIIÊN CỨU
Đối tượng nghiên cứu:
Lagu an nghiên cứu phương pháp xây đựng định mức năng lượng phủ hợp trong điều
Xiên Việt Nam, áp dụng cho đối tượng cụ thế là các nhả máy nhuệt điện than Việt Nam (Bao gồm 12 nhà máy được nghiên cửu)
Ngoài ra để có những đánh giá, so sánh nhà máy nhiệt điện Than Việt Nam với Thể giới, Tuận án cũng tiễn hành nghiêu cứu một số nhà máy nhiệt điện than cha: Indon
trong điển kiện so sánh với các đơn vị trang ngành Luiận án không xem xét đến khía cạnh
xây dựng định mức năng lượng trong điểu kiện từng dơn vị, phục vụ cho việc ban hành thành các quy định áp dụng trong quản lý sân xuất tại mỗi đơn vị đó
Phương pháp đuợc để xuất cỏ phạm vì áp dụng phù hợp với điều kiện sử đọng năng
Tượng trong công nghiện Việt Nam, và đặc biệt phù hợp xây dựng định mức che các nhà máy nhiệt điện than
SỐ liệu phuc vụ cho áp dung tinh toán mẫn được thu thập trong giai đoạn từ năm
2005 đến năm 2011, tại 12 nhà máy nhiệt diện than Việt Nam
4 PHƯƠNG PHÁP NGIIÊN CỨU
"Trong luận ân sẽ sử dụng phương pháp thống kê, phân tích, so sánh đã đảnh giá các phương phúp xây dựng định mức đã và đang được thực hiện trên ThŠ Giới Từ đó thấy
được tm nhược điểm từng phương pháp và tìm kiếm phương pháp phủ hợp trong điển kiện
Việt Nam
Sử dụng phương pháp mô hình hóa, xây dung bai tdi wu, thiết lập rnục tiều và các
ting bude trong việc tính toán xây dựng định mức năng lượng Với phương pháp phân tích đường bao được nghiên cím trong lun an, sẽ sử dụng hai tnô hình là mô hình COR va mô
tình BCC để tính toán giá trị định me năng lượng
Trang 15
"Trong nghiên cứu luận án sử dựng phương pháp điều tra, khảo sát, lây ý kiến chuyên
gia trong việc xây đựng cơ sở đữ liệu phục vụ cho tỉnh toán định mức năng lượng
"Trên cơ sở hài toán tỗi tru đã được thiết lập, luận án sẽ sử dụng các công cụ phản
mém Microsoft Excel vi Macros giái bài toán và tìm giả trị định mức năng lượng,
5 Ý NGIIA KIIOA IIỌC VÀ TIIỰC TIEN CUA LUAN AN
'Ý nghĩa khoa học của luận án:
(1) Kết quá nghiên cứu của luận án giúp đua ra một phương pháp mới trong việc xây đựng định mức năng lượng, đóng góp cho Khoa học quán lý năng lượng cúa Việt Nam một công cụ hữu ích phục vụ che công tác quản lý và sử dụng triều quả năng lượng
(2) Luận án để xuất được mô hình tink loan định mức năng lượng và tỉnh loàn các giá
trị năng lượng cải liễn trong điều kiện ap dụng tại Việt Nam Để xuấi của luận án
có giá trị ứng dựng Thực tiễn cao, phủ hợp với xu thê trên Thể giới
'Ý nghĩa thực tiễn của luận án:
() Đề xuất được mô hình CCR vũ BCC trong phương pháp phân tích đường bao để tính toán định mức năng lượng che các nhà máy nhiệt điện Than Việt Nam Để
xuất duge mé hinh CCR cai tiên và BCC cải tiến giúp đưa ra các kiên nghị cải tiến
phù hợp theo định lướng các biển ưu tiền
(2) Déi với nhà máy nhiệt điện than: 'Tính toán được định mức năng lượng cho 12 nhà máy nhiệt điện Than trong điều kiện so sảnh tại Việt Nam và trong điều kiện so sánh với rội số nhhà ruáy nhiệt điện Than trên THỂ giới
(3) Đối với oơ quan quản lý nhà nước: Có được công eu xây dựng định mức năng lượng phục vụ công tác quản lý nhà nước theo Luật sử đựng năng lượng tiết kiệm
và liệu quả, và là cơ sở cho việc cấp chứng nhận về liêt kiệm năng lượng
(4 Dối với vẫn để hội nhập quốc tễ: Xáy dựng định mức năng lượng giúp Việt Nam
hoàn thiện hệ thống các công cụ quản lý nâng cao hiệu quả sứ dụng năng lượng,
đồng thời đáp ứng các điều kiện đánh giá của các tổ chức quốc tế về hệ thống quản }ý năng lượng của mỗi quốc Gia
Chương 1 Giới thiêu Lổng quan về định mức năng lượng: Trình bầy các nội đừng cơ
bản về định mức năng tượng, các img đựng của định mic trong quân lý sử đụng năng Tượng, Các phương pháp và bước thực Hiền định mức năng lương,
Chương 2 Trình bẩy chi tiết về phương pháp xây dựng định mức bằng phân tịch
đường bao, với các mô hình tính toản CCR và BCC Ngoài ra chương 2 cững tảng hợp và
Trang 16đưa ra các lưu ý khi sử dụng phương pháp phân tích đường bao cho xây dụng định mức năng lượng,
Chương 3 Trên cơ sở các nghiên cứu trong chương 1 và chương 2, chương 3 luận
án trình bẫy kết quá xây dựng định mức năng lượng cho các nhà máy nhiệt điện than Việt
Nam Nội dung bao gồm tử khảo sát, tổng hợp số liệu, phần tích va tinh toàn định mức năng lượng Dưa ra các kết quá tỉnh định mức năng lượng cho từng nhà máy nhiệt điện
than, đồng thời để xuất các giá trị cải tiên cần thét cho từng nhà máy nhiệt điện than Việt
Nam
Chương 4 Bàn luận về các kết quả đạt được trong nghiên cửu, cũng như các dưa ra
các dê xuất kiến nghị từ kết quả nghiên cửu
ết luận: Tổng kết các kế! quả đã thực hiện dược của luận ăn, các định hưởng cho
các nghiên cứu phát triển phương pháp phân tích đường bao (rong lĩnh vực năng lượng
Trang 17
CHUONG 1 TONG QUAN VE BINH MUC NANG LUQNG
1.1 GIỚI THLEU VE DINH MUC
Định mức không phải là cái gì đó xa la mả nó hết sức gần gũi, và được hình thành ngay trong cuộc sống hàng ngày Xhững ý niệm đầu tiên về định rrức được hỉnh thành từ vil sớm, Khi con người bắt đâu bi
người khác lại có năng suất cao hơn công việc của mình? Làm thẻ nào để có thể tìm hiểu
và học hói những lãnh nghiệm Thành công của người khác? Hay như làm thê nảo để cỏ thể kiếm tra và dánh giá thường xuyên công việc của múnh? Khi dỏ các nhà quân lý đã nghiên:
cứu, phân tích và định ra một mức để so sánh việc sứ đụng các yếu tổ trang quá trình sản xuất Giả trị mức đùng để so sánh như vậy được gọi là định mức
đặt ra những cầu hỏi lại sao và làm thể rào công việc
hư vây việc xây dụng định mức là nhằm định ra một mức sử dụng các yếu tổ đầu
vào dễ tạo ra một số lượng sản phám dầu ra nhất định Định mức được xây dựng thưởng có hai mye đích: Một là phục vụ cho việc giám sắt và quản lý, Hai là phục vụ cho việc đánh giá hiện trang và định hướng cải tiến Do đỏ với từng mục đích khác nhau trong quản lý
mi pia trị dịnh mức sẽ được xây dựng cho phủ hợp, việc xây dụng định mức cũng được chia thành hai đạng:
-_ Dạng thứ nhất: Xây dựng mức phục vụ cho việc giảm sát và quản lý
vận hành Theo đạng này ltủ định mức sẽ được xây đựng trên cơ sở phân tích
các thiết bị, phân tích các đặc điểm thục tế trong vận hành, trên cơ sở đỏ tỉnh
toán và ban hành giá trị địh mức Định mức lúc này trở thành một giá trị để giám sắt việc vận hành trong don vi Kat quả quản lý vận hành trong quá trình
sản xuất sẽ thể hiện trên cơ sở kết quả thục tễ so với định mức Giá trị định mức
trong trường hợp này thường mang tính nội bộ của lùng đơn vị, hoặc cũng có thé
của môi ngành với điểu kiện công nghệ, điển kiện sản xuất tại các đơn vị trong ngành là gần như tương tự nhau
-_ Dạng thứ hai: Xây đựng dịnh mức phục vụ việc danh giả hiện trạng và
hướng cải tiến, Định mức xây dựng theo đạng này sẽ tiến hành so sánh việc sử
dựng các yếu tô đầu vào tại các đơn vị, sau đó phân tích các nhân tố ảnh hưởng
và tính toán định mức đại được Định mức trong trường hợp này chính là giá tị tắt nhất mà mỗi đơm vi
so thể đạt duge trong điều kiện của trình, Trên ơ sở đó, mỗi đơn vi số tự so sinh thực tế việc sử dụng các yêu lỗ dẫu vào hiện ti của núnh với định rnức, đánh giá
kết quả thực hiện và đồng thời xây dựng được định hướng cải tiễn phù hợp Theo
xu thể nảy, định mức xây dựng sẽ đua ra các chỉ số mà từ đó thúe đấy quá trình
cải tiễn trang sản xuất tiển ra muội cách liên lục
Xây dựng định mức theo dạng thứ nhất có ưu điểm là đễ thực hiện, phục vụ tốt cho công lác gidm si và quân lý vận hành Thy nhiên định mức (heo dạng này (hưởng rang tính nội bộ, khả năng so sánh mở rộng it Một đơn vị khi đạt được định mức theo dạng này
ứ dụng các yêu lỗ đầu vào phù hợp mò từng đơn vị có thể
Trang 18
cũng chưa chắc đã là đơn vị quản lý vận hành tốt nhật, chưa chắc đơn vị đỏ đã tân đụng hết
được tiêm lực cửa minh Do đỏ định mức trong trường hợp này không thể đánh giá được tiểm lục thực sự của đơn vị, cững như xác định được cơ hội và định hướng cất tiễn phù
‘hop Mà trong điền kiện hiện nay, yêu cầu trang quản lý luôn đòi hỏi phâi tìm tòi cái tốt hơn, khai tháo được nhiều hơn tiểm năng của mỗi đơn vị Vì vậy xu hướng xây dựng định
miu theo dang thứ nhất đang ngày cảng ÍL được tua đùng và thay vào đó là xu thể xây dựng định mức theo đạng thứ hai |28]
"Thực hiện xây đựng định mức theo dạng thứ hai, định mức phục vụ việc đánh giá và
định hướng cải tiễn hiện may đang rãi được quan tâm nghiên củu và phát triển, nó đang
được ứng dung nhiều tại các nước phát triển Hâu hết các nghiên cứu về xây dựng định
xmức năng lượng hiện nay dẫu thực hiện theo dạng này Mặc dủ việc tính toán xây đựng định mức theo dạng thứ 2 là phức tạp khá phức tạp, nhưng kết quả tỉnh toán lại rất có ý
nghĩa trong việc quản lý, đánh giá hiện trạng và xác định tiầm năng trong cải tién ning cao
thiệu quả sẵn xuất Định mức năng luợng dược xây đựng sẽ giúp các đơn vị tự niủn nhận đợc thực trạng sản xuất của đơn vị mình so với các đơn vị khác Tử đó tìm ra các cơ hi lige héi trong quén ly vận hành, trong cai tạo kỹ thuật, xác định được tiểm năng vả nức độ
lấn nâng cao hiệu quả sản xuất ruột cách phù hợp nhất cho đơn vị minh
Để phú hợp với xu thế phát triển và hội nhập, đáp ứng như cầu thực tế tại Việt Nam,
trong luận án tác giá số chỉ đi sâu nghiên cửa về các phương pháp xây dựng định mức thoo dang thứ hai Và từ đây thuật ngữ định mức được sử dụng trong luận án là nói đến định xúc xây dựng theo hướng phục vụ việc đánh giá và định lướng cái tiễn
"Trước thập niên 70, nhúng ứng dụng về định mức khá lôn xôn, không được phát
triển rộng rãi, và chưa được coi lá công cụ quản lý tiễn bộ Chỉ đến khi việc xây dựng định
mute đã giúp hãng Xerox_Mỹ thoát khỏi khúng hoàng, phát triển mạnh mẽ thì khi đó các tổ
chức mới bất đầu có cải nhìn đứng đân hơn về định mức Và với những pi Xerox đã làm
được trong hơn 30 năm qua, là minh chứng cho thấy hiệu quả của công tác dinh mie trong quản lý
Sau thập niên 70 việc thực hiện so sảnh và xây dựng định múc chuẩn phục vụ nâng cao hiệu quản lý sản xuất, năng cao hiệu quả kinh doanh trỏ thành một trào lưu Đặc biệt trong ngành công nghiệp, Khi ngành công nghiệp trở nên lớn manh và có tổ chức hơn, để
có tHỂ fhu được lợi nhuận yêu câu các doanh nghiệp phải có các sản phẩm lốt, được sản
xmất nhanh và hiệu quả hơn Lúc nảy trên Thị trường xuất hiện sư cạnh tranh gay gắt giữa các đơn vị cùng ngành, ai cũng mong muôn vươn lên dẫn đầu Để đạt được mục đích đó,
các tổ chúc phải Không ngừng cãi tién trang thiết bị, máy móc, cách thức vận hành và quản
lý, học hỏi những ý tưởng, phương pháp tốt nhất cửa các đổi thủ cạnh tranh và ứng dụng cho đơn vi minh Các cổ gắng, nỗ lực không ngừng trong học hói và đổi mới dé di dua
công cụ định mức chuẩn so sảnh ngày cảng được phổ biển và hoàn thiện
Qua các sự phát triển của từng thời kỷ vá qua việc ứng đụng định mức trong các lĩnh
vụ khác nhau mà có nhiễn quan điểm định nghĩa về định múc, một số các quan điểm có thể kế ra như sau:
Trang 19Quan điểm Thứ nhất, được hình thành từ thời kỳ đầu tiên Quan điểm này cho ring
định mức chi 14 qua trinh so sánh dữ liệu trong các tổ chức khác nhau Nghĩa là định mức chỉ bao gôm việc so sánh và đánh giá mức độ sử dụng biện quả sác yêu lô đầu vào đã sử xuất ra sản phẩm đầu ra của các tổ chức, và không quan tâm tới việc để xuất cải tiến của các tổ chức tham gia thực hiện định chuẩn
Quan điểm Thứ hai, Quan điểm này cho rằng định mức là một quá trình được thực
hiện liên tạc, không phải là thực hiện một lần duy nhất, có thể áp dụng cho sắn phẩm, địc]:
vụ và quy trình sân xuất, nhằm mục đích tạo lợi Ih đối thủ hoặc với tổ chức dẫn đầu trong ngành Quan điểm này đã cho thây để cạnh tranh với các đôi thủ khá
đơn vị phải biết rõ điểm mạnh và điểm yêu của chính mình bằng việc so sảnh với các dối
thủ cạnh tranh, và nhìn nhận được mức hiệu quê của đơn vị mình so với hiệu quả cao nhật hiện tại
Ngoài ra, qua những những ấn phẩm đã được phải hành cũng đưa ra những định
nghĩa khác nhan về định mức, Tiễn sĩ Robert Camp định nghĩa trong cuốn sách về định
ức của mình “Định nrúc là việc nghiên cứu tim phương pháp tốt nhất giúp hoạt động của
minh dat hiệu quả cao hơn” [69] Việc áp dụng những kiên thức học hỏi được sẽ làm cơ sở
để xây đụng chiễn lược hoạt động nhằm theo kịp và vượt lên trên những đổi thủ cạnh tranh dang ở tốp đều trong ngành Trong cudn Benchmarking book, Michael Spendolini định
nnghữa lại định mức như sau: “Định mưức là một quả trình có hệ thống và liên tục, đánh giá sản phẩm, địch vụ và các quá trình của một tổ chức đã được xác nhận là đại dién cho
những phương thức làm việo tốt nhất nhằm mục đích cài tiến doanh nghiệp mình”{55]
Qua đây có thể thấy cách nhìn nhận về định mrứo qua các thời kỳ, cho từng đối tượng
khác nhau là khá phong phú và đa dạng Có những quan điểm định nghĩa dụa trên kết quả cuối cùng và cũng có những quan điểm định nghĩa dựa vào quá trình thực hiện Như vậy tủy vào đổi tương tương thực hiện định mức và mmuc tiên thưc hiện định rnắc, mà từ đó có
thể đưa ra khải niệm về định nức cho phù hợp,
1.1.3 Khát niệm định mức nãng lượng
Trong khuôn khổ luận án, với mục đích nghiên cứu tin za một phương pháp định Tnức năng lượng trong công nghiệp bằng việc so sánh các đơn vị trong ngành, từ đó xây đựng được mức chuẩn sử dụng năng lượng eho từng đơn vị, giúp các đơn vi tự đánh giá
hiện quả hiện tại trong sử dựig nắng lượng của đơn vị mình, Qua dây các đơn vị xác Sink
tiểm năng tiết kiệm năng lượng và tìm kiểm được cóc định hưởng học hỡi trong cí
các đem vị khác trong ngành
Trang 20Ngoài ra định mức năng lượng được xây dựng còn nhằm giúp các cơ quan quản lý nhà nước cỏ được bộ dữ liệu hỗ trợ việc quản lý sử dụng năng lượng trong công nghiệp
theo Luật sử dụng năng lượng tiết kiêm và hiệu quả, giúp tạo căn cử cho việc dân nhãn tiết
kiêm năng lượng Trên cơ sở mục tiêu đỏ, khái niệm định mức năng lượng trong luận án có
thể được định nghĩa như sau:
Định mức năng lượng là một phương pháp đo lường và xác định cơ hội cải tiến
trong sử dụng năng lượng của một đơn vị thông qua việc so sánh đơn vị đó với các
đơn vị khác trong cùng lĩnh vực (cùng ngành) Định mức năng lượng được đề xuất
Nang lượng dụng năng lượng
Mức chuẩn tiêu hao năng lực Vitri hiệu quả nang lon, Các hướng học hồi trong cải tiến sử
các đơn vị (năm vận hành, chế độ bảo trì, bảo đưỡng, công nghệ sử dụng ), từ đó thực
hiện quả trình phân tích, so sánh, đảnh giá mức độ sử dụng các yêu tô đầu vào đẻ tạo ra sân
phẩm đầu ra của một đơn vị với các đơn vị khác trong cùng ngành Trên cơ sở kết quả so
sánh và phân tích sẽ tìm ra được đơn vị tốt nhất trong ngành, xác định được mức chuẩn
tiêu hao năng lượng phù hợp Kết quả định mức năng lượng giúp mỗi đơn vị tự đánh giá
được thực té sit dung năng lượng tại đơn vị mình so với các đơn vị tốt nhất Kết quả tính toán cũng đưa ra được tiém năng tiết kiệm năng lượng của mỗi đơn vị, va mỗi đơn vị cũng
sẽ có những tập tham khảo phủ hợp để cải tiễn và nâng cao hiệu quả sử đụng năng lượng tại đơn vị minh [74][65]
1.1.3 Lợi ích của định mức năng lượng trong quản lý
Định mức là xu thế tiến bộ
Khi mà các mô hỉnh quản lý như: Quản lý chất lượng tổng thể (Total Quality
Management), Tiêu chuẩn quản lý ISO (the Quality Management Standard ISO9000) bộc lộ nhược điểm khi chưa đưa ra được những phương ản cải tiển khi doanh nghiệp gặp
vân đề trong sử dụng năng lượng, không đưa ra được các khuyến cáo, các định hướng trong sản xuất Khi đó định mức năng lượng được xem là công cụ giải quyết các vân đè
này Công cụ định mức đang ngày càng khẳng định được tinh ưu việt tong việc hỗ trợ các đơn vị trong cải tiễn và phát triển, xu thế sử dụng định mức trong công nghiệp đang ngày
càng trở nên phổ biển.
Trang 21Kết quả tổng kết xu hướng sử dụng các công cụ quản lý tại các đơn vị trên Thể Giới
từ năm 1993 đến năm 2009 của Bain & Company, đã cho thây từ đầu thể kỷ 21 định mức
đã phát triển và khẳng định vị thẻ trở thành công cụ quản lý được img dung pho bién nhật
Bang tong két 10 công cụ quản lý đang được sử dụng nhiều nhất trong Hình 1 2 cho thây
vị trí đứng đầu của công cụ định mức
Cre)
Mission and Vision Stotamants
€ustoear Relationehip hAonegeenant
Hình 1 2: Danh sách xếp hạng 10 công cụ quản lý được wa ding [28]
Đinh mức trở thành công cụ ưa thích số một, là do khi mức đô cạnh tranh ngày cảng khốc liệt, nên kinh tế xảy ra suy thoái, các doanh nghiệp phải khẳng định và tìm kiếm
hướng cải tiễn cho mình một cách tích cực hơn Ngoài việc tập trung cho các đề xuât phát
triển và đổi mới, định mức còn là công cụ mạnh vả nhanh nhất trong việc tìm kiêm, đề xuất
được các giải pháp tôi tu cho từng hoạt đông thực tế tại đơn vị bằng cách so sánh và học
hỏi các đơn vị khác trong ngành
Định mức năng lượng giúp rút ngắn quá trình cải tiến trong sử dụng năng lượng
Định mức năng lượng được coi như là một con đường tắt để cải tiền nâng cao hiệu
quả sử dung năng lương trong đơn vị Một thực tế là khí doanh nghiệp muôn cải tiễn cần:
- Khao sat tinh hinh sit dụng năng lượng
- Danh gia, dé xuat va lua chọn các phương pháp cải tiền trong sử dụng năng
lượng như: Thiết kế lại hoặc đào tạo lại
= R6i sau đỏ phải mắt một khoảng thời gian cho việc kiểm định kết quả xem đỏ có phải là phương án tôi ưu không, nêu kết quả chưa như mong muôn thi lại phải
tiễn hành lại quy trình
Trong khi đó nêu sử dụng định mức năng lượng: Lựa chọn phương pháp và quy trình
tốt nhất hiện có đã được sử dụng tại đơn vị khác trong ngành, áp dụng và cải tiến cho đơn
10
Trang 22vi mình Khi đó cơ hội thành công sẽ cao hơn rất nhiều, bởi các phương án này đã được
chứng mỉnh bằng thực tế Định mức năng lượng sẽ so sảnh hiệu quả sử dụng năng lượng giữa các đơn vị và đễ đàng nhìn nhận được các điểm yêu của mình, cũng như học hỏi được
các kinh nghiệm của người đi trước, tránh được các rủi ro có thể có và vi thể rút ngắn quá
trình cải tiền
Định mức năng lượng giúp xác định được mục tiêu tiết kiệm năng lượng phù hợp
Trong sản xuất công nghiệp, các đơn vị luôn đưa ra các mục tiêu phân đâu để giảm năng lượng tiêu thụ, giảm phát thải CO2 Nhưng thường có rất it căn cứ để đề xuất mục
tiêu phủ hợp, các mục tiêu được đưa ra một cảch tủy ý đôi khi là quá cao, rat khó có thể thực hiện được nhưng cũng có khi lại quá thâp chưa tận dụng hết được tiềm năng Vì thể định mức năng lượng còn là công cụ giúp các đơn vị xác định được mục tiêu tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải CO2 một cách phủ hợp thông qua những gi mả các đơn vị khác
trong ngành đã làm được
Định mức năng lượng giúp tạo động lực cho cải tiến
Định mức năng lượng sẽ đưa ra mức chuẩn cho từng đơn vị, và sẽ là một đông lực
lớn để các đơn vị thực hiện cải tiên Vì nêu một đơn vị không thể đạt được mức chuân
tương đương hoặc tốt hơn các đôi thú trong ngành thỉ sẽ không có sức cạnh tranh, nguy cơ
bị loại ra khỏi thi trường là rât cao
Một ví dụ điển hình lả việc xây dựng quy chề trong hoạt động phân phối điện ở Châu
Âu Trước những năm 90 của thập kỷ 20, tại Châu Âu phân phôi điện thưởng là một ngành
độc quyền, các doanh nghiệp này đông lực cho cải tiến, giảm chỉ phí, nâng cao chất lượng
là hầu như không cỏ Tuy nhiên những năm 90 sau khi Na Uy xây dưng định mức cho hệ thống phân phối điện và đã tạo ra đông lực cải tiễn mạnh mẽ cho các công ty phân phôi
điện tại Na Uy Và đến năm 2000 thi hầu hết các nước Châu Âu đã sử dụng định mức đẻ
tao đông lực cho cải tiễn hiệu quả của hệ thông phân phối điện
Định mức năng lượng là điều kiện để
đạt được các chứng nhận về quản lý
Hiện nay các đơn vị muốn được
các tổ chức chứng nhận, trao giải
thưởng về quản lý sử dụng năng lượng
thì điều kiện bắt buộc là doanh nghiệp
này phải thực hiện vả đạt chuẩn định
mức năng lượng Ví dụ Tổ chức Energy
Star của Mỹ sẽ chứng nhận và đán nhãn
tiết kiêm năng lượng cho các tòa nhà, — Øfình1 3: Nhãn chứng nhận tiết kiệm năng lương
thiết bị tiêu thu năng lượng khi tòa nhà, Energy Star
thiết bị đó tham gia thực hiện xây dựng
Trang 23định mức và đạt chuẩn định mức tiên hao năng lượng
Trong luậi sử đụng năng lượng HiẾ kiệm và hiệu quả của Việt Nam cũng quy định các sản phẩm, đơn vị sử đụng năng lượng phải tham gia thực hiện định mức và đạt được mức chuẩn tiêu thụ năng lượng thủ mới được đán nhãn tiết kiệm năng lượng
Định mức năng hượng giúp xây dựng nên nạng lưới liên kết cùng lĩnh vực
Mặc đủ đây thường không phải là mục đích chính để thục hiện định mức, nhưng nó cũng là một hệ quá tích cưc của việc thực hiên định mức Việc thực hiên định mức giúp liên kết những dơn vị, cả nhân, tổ chức hoạt động trong cùng lĩnh vực lại với nhau, tử đó
có thể trao đổi và học hỏi kinh nghiệm lẫn nhan Ví dụ như các thành viên tham gia các điển đàn, web, tham gia vào các hiệp hội ngành
Định mức năng lượng là công cụ quản lý liên tục
'fại nhiều nước, viêc ứng dung công cụ định múc trong quản lý năng lượng đã được
ap dung va dang dem lại hiệu quả rải tích cục Sự kết họp giữa công cụ định mnie ning
lượng với các hệ thống quản 1ý ru: MSE 2000-HỆ thông quản Tý năng lượng của Mỹ đo
1ô chức ANSI phát triển, TEM-H thống quản lỷ năng lượng tông thể - phát triển tại Nhật Ban, AEMAS-Hệ thống quản lý năng lượng ASEAN; ISO 50001-Hệ thông quân lý năng
Tượng theo chuẩn quốc tế - tổ chức tiêu chuẩn quốc tế ISO đang phát triển đưa lại cho doanh nghiệp các giải phâp tiết kiệm năng lượng toàn diện và bèn vững Khea học phát
triển ngày một hiện đại và tỉnh vì hơn, vì thế các chú số định mức về sử đụng năng lượng
Tiên tục (hay đổi và ngày ruột tôi hơn Thông qua việc xây đựng định rnức răng lượng, các đơn vi cũng liên tục được cập nhật thông tin và giải pháp để học hói kinh nghiêm và đưa ra các biện pháp cải tiễn liên tục
Hội đẳng năng lượng Thể giới, hàng năm cững liên tục cập nhật về hiệu quả sứ đụng
của 82 quốc gia và vùng lãnh thổ Những số liệu này là cơ sở quan trọng để muỗi quốc gia, mỗi đơn vị trong quốc gia đó cỏ được thông tin trong cải tiên sử dụng nãng lượng Tuy nhiền, Wong dah sách các quốc gia này chưa có Việt Nam, vì ö Việt Nam lủ
ử dụng năng lượng, đánh giá phái th
xây đựng định mức còn nhiễu lạn chễ, chưa được quan lâm đứng mức [42]
Tịnh mức năng lượng giúp lim kiếm những kinh nghiệm thực tế phú hụ
Những nguồn ti liệu về những kinh nghiệm thyc tiễn tôt nh! đã được công
bỗ khi tham gia thực hiện định mức năng lượng là một tài liêu rất có giá trị Trên cơ sở đó các đơn vị có thể lụa chọn, phát triển và hoàn thiện các giải pháp tiết kiệm năng lượng để ứng dụng cho don vi minh
Trang 24
Rút ngắn quá trình cải tiến
Hình 1 1: Tổng hợp các loi ich khi thực hiện định mức năng lượng 1.2 QUY TRÌNH XÂY DỰNG MỨC NĂNG LƯỢNG
“Trong quả trình thực hiện định mức năng lượng tủy tửng điều kiện cụ thẻ, tủy từng, phương pháp lựa chọn mả quy trinh xây dựng cũng sẽ khác nhau Không thể áp dung cing
nhắc trong từng bước thực hiện, từng nhiệm vụ mà cần phải cân nhắc vả xem xét một cách
linh hoạt Đôi khi cũng cân có những điều chỉnh đề phủ hợp trong từng tình huồng cụ thẻ, theo từng quy mô và phương pháp thực hiện định mức Tuy nhiên đủ ở quy mô nào, dit theo điều kiện nào thì quả trình thực hiện cũng cần phải đảm bảo ba bước chỉnh: Chuẩn bị
Hình 1 3: Các bước chỉnh trong xây dưng định định miic năng lượng
Trong bước chuẩn bị đầu tiên sẽ đưa ra những đẻ xuất để xác định mục tiêu, thời
gian, các thành phần tham gia vào dự án thực hiện định mức Tiếp đó trong bước thứ 2, sẽ
lựa chọn các đối tác tham gia vào thực hiện định mức năng lượng vả tién hanh thu thap dir liệu, phân tích và viết báo cáo Bước cudi cing của quá trình thực hiện định mức năng
lượng là các đơn vị tham gia sẽ nhân được các kết quả đánh giả, từ đỏ nhìn nhân lại việc sử
dụng năng lượng tại đơn vi mình để lựa chọn phương ản cải tiền, tìm kiểm được đơn vị
tham khảo đẻ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.
Trang 251.2.1 Bước 1: Chuẩn bị
Mục tiêu của bước chuẩn bị là đưa ra các căn cứ thuyết phục cho việc thực hiện dự
an dink moc ming lượng Bước \ bao gồm: Sự cân th
các nguồn lực cần thiết, các đổi tác tham gia dự án Chỉ tiết của bước chuẩn bị rhư sau
dự án, các để xuất thục hiện,
Ching minh sy cần tuât phải thực hiện định truừc năng lượng
Giống như các dự ản khác, để thực hiện dự án định chuẩn nắng lượng thì điều đầu
tiên là phải thuyết phục được người ra quyệt định thấy được sự cần tHiẾI cũa dự án, thấy được vai trỏ của công cu định mức năng lượng trong việc quản lý và nẵng cao hiển quả sử đụng năng lượng, Công việc này có thế được tiễn hành bằng một cuộc điễu tra dánh giá tiện trạng sử đụng năng lượng, chỉ ra những điểm sử dụng năng lượng chứ hợp Tý, và giải thích ưu điểm của định mức trong việo khắc phục những điểm chưa hợp lý này tại đơn vị Ngoài ra cũng có thd thông qua kết quả thảnh công tử các dy 4n định mức đã thực hiện để
Jam cơ sở thuyết phục người ra quyết định
Xây dựng dễ xuất
Để xuất một kế hoạch thực hién dy an, bao gồm: Phạm vi nghiên cứu, các lý đo
nghiên cửu và mục tiêu cần đạt được
Lua chon cae
ot tde tham gia tiém nang
Một vẫn để quan trọng trong bất kỳ nghiên cứu định mức nào đỏ là việc tìm kiểm
được các đối tác cùng tham gia xây dụng dịnh chuẩn Công việc nảy dôi hỏi phát có những nnghiển cửu kỹ lưỡng, để xác định được các đối tác [ham gia phù hợp,
Viée tim kiểm các dối tác tham gia dự àn đổi khi là hết sửc khó khăn, vi trên quan
điểm cạnh tranh để cho phép và sẵn sàng chia sẽ các dữ liêu năng lượng để thưc hiện định
mức năng lương là không đmm giản Vì thể, khi xác định cáo đốt tác củng tham gia dư án
cũng cần phải xác đình được cách thức chia sẻ dữ liệu, có thể thông qua một tổ chức trung gian độc lập như các hiệp hội, các cơ quan quản tý nhà nước hay qua ruột đơn vị từ vẫn
“Xác định nguồn lực
Để mới cáo đối tác tham gia nghiền cư thủ việc hoạch định một chiến lược rỡ rằng lã
một điều rất hữa: ích và cằm thiểt Các nguồn tực cần thiết phải có bao gồm: Nhân lực và tải
chỉnh, ngoài ra cũng còn có các yêu cầu khác như chuyên gia và ban cế vẫn
1.2.2 Bước 2: Thục hiện định raức năng lượng
Bước tinử 2 của quá trình là thực hiện dink mite năng lượng được bất đầu bằng việc xác định các đữ liệu cần thu thập, khung thời gian thực hiện, các thỏa thuận pháp lý và tật
cả các khia cạnh liên quan khác
Thụ thập và xác nhậu dữ liêu
Sau khi xác định được các đữ liệu cần thiết cho định mức năng lượng, thì nhóm thực tiện cần xây đựng các biếu mẫu khảo sát, các báng câu hỏi Sau đó thông qua phóng vấn.
Trang 26trục tiếp, qua khảo sát thục tế, qua intemet, nhém thụo hiện sẽ kết hợp cùng các đơn vị
tham gia để thu thập và hoàn thiên bộ đữ liệu
Để kết quả định mức năng lượng có giả trị thỉ các só liệu thu thập cần có đô chính
xúc và thông nhất Vi thể trong quả trình khảo sát, song song với việc nhận các thông tín tử cae dom vị cưng cân, nhỏm khảo sát cũng cần có những kiểm chứng cẩn thiết dé xác nhận
độ minh bạch của số liên va bổ sung các số Hậu còn thiểu
Thân tích và viễt bảo cáo
Sau khi có được các số liệu cân thiệt, sẽ tiền hành phản tích sỏ liệu đã th thập Việc
khác nhau (xây dựng đường hồi quy, xác định suất tiêu bao, ) tùy từng điều kiện cụ thể
của dự ân
ính loán chuẩn năng lượng có thể được thực kiện bằng nữ
Công việc cuổi cùng của bước 2 là trên cơ sở kết quả phân tích, tính toán viết báo
cáo kết quả tỉnh chuẩn năng lượng và gửi báo cáo về cho các đơn vị tham gia Bảo cảo sẽ chỉ ra các đơn vị đạt chuẩn và các đơn vị không đạt chuẩn, đẳng thời trong báo cáo cũng
cần đưa ra các khuyên nghị cần thiết trong cái tiễn cho từng đơn vị tham gia thực hiện định
chuân Bảo cáo sẽ là căn cứ đễ các đơn vị có hưởng cải tiễn việc sử dụng năng lượng tại đơn vị mình
1.2.3 Bước 3: Dánh giá thực trạng sử tụng năng lượng tại đơn vị so với định mức
"tử những kết quả phân tích trong báo cáo, các đơn vị tham gia sẽ thây được thực trạng sử đụng năng lượng của dơn vi minh so với định mức về tiều hao năng lượng, rnức
độ đạt hiệu quả sử đụng năm ngành Từ dây tuỗi đơn vị sẽ
xác định được tiêm năng tiết kiệm năng lượng và hướng cải tiến
"Thông ca các kinh nghiềm trong thực hiện tiết kiêm năng lượng của các đơn vi khác trong ngành, mỗi đơn vị sẽ học hỏi được những giải pháp kỹ thuật, giải pháp quản lý phù hyp dé ap dung cho den vj minh,
Sự thành công và hiệu quá mang lại tử việc thục hiện định mức năng lượng sẽ tao động lực dễ các dơn vị tiếp Tục tham gia vào quả trình xây dựng dịnh mức nẵng lượng cho ngành Quá trình diễn ra mnột cách liên tục và ngày một hoàn thiên hơn, điều đỏ giúp hoạt động sử dụng năng luong tai méi đơn vị không ngừng được cài thiên Các đơn vi tham gia
sẽ luôn cỏ những động lực trong việc tim kiểm và phải triển công nghệ mới nhằm hướng tdi vi tri din đầu ngành
Trang 27đổi tác tham gia
Thông qua Mời các đổi
Trang 2813 CÁC HƯỚNG TIẾP CẬN XÂY DỰNG ĐỊNH MỨC NĂNG LƯỢNG
Thực hiện xây dựng định mức năng lượng là một quá trình so sảnh các hoạt động tiêu
thụ năng lượng của đơn vị với một bộ tham chiêu, vì thể công việc chú yêu ở đây chính là làm thể nào xây dựng được bộ tham chiếu phủ hợp, thỏa mãn được đồng thời tất cả các đơn vị tham gia thực hiện định mức năng lượng Có 1ì quan điểm và cách thức xây dựng định
mức năng lượng khác nhau, nhưng nói chung về cơ bản thì hiện tại có ba hướng chính tiếp
cân để xây dựng định mức: Phân tích kỹ thuật, Xây dựng điểm chuẩn theo quy trình; Xây
đưng đường biên
'Việc lựa chọn thực hiện định mức năng lượng theo hướng nào ngoài lý đo về quan điểm
của các nhân, của tổ chức thi còn có các yêu tổ như: Số lượng các đơn vị tham gia thực hiện
định mức; Mục đích xây dựng định mức năng lượng: Đỏ là cơ sở để đưa ra lựa chọn hướng
Hình 1 7- Các hưởng xây dung định mức năng lượng
Định mức năng lượng theo hướng phân tích kỹ thuật: Đây là hướng tiếp cân xây dựng
chuẩn bằng cách phân tích đặc điểm kỹ thuật của thiết bị và từ đó xác định các đặc điểm tiêu
thụ năng lượng, lượng năng lượng tiêu hao và đưa ra giá trị định mức năng lượng Việc xây dựng định mức theo hưởng này đựa trên các phân tích kỹ thuật của thiết kể, các điều kiện vận
Ví dụ để xây dựng định mức năng lượng cho môt động cơ trong sản xuất, người ta sẽ tiền hành phân tích các yêu tố: Hiệu suất thiết kế của đông cơ, coso, các đặc tính tải Từ đây
tiễn hành tính toán ra lượng điện năng tiêu thụ của động cơ và đề xuất giá trị định mức Theo cách tính toán này thì các yêi tô bên ngoài như: Chất lượng điện năng, môi trường hoat đông,
xuất thì quả trình tính toán cũng thực hiên thông qua việc phân tích các thông số của từng thiết bị, từng điều kiện vận hành Và từ đó tính toán, xác định định mức năng lượng cho quá
trình sản xuất
Khi sử dụng phương pháp phân tích kỹ thuật để xây dựng định mức, số lượng các tính
toán, phân tích nhiều thiết bị, nhiêu yêu nhân tổ ảnh hưởng đến hiệu quả xuất không thể tính hết được Do đỏ định mức xây dựng bằng phương pháp này thưởng có nhiều sai sổ, có thé qua
cao hoặc quá thấp Đây cũng chỉnh là nhược điểm lớn nht khi xây dựng định mức năng lượng theo hướng tiếp cận này.
Trang 29
Tuy nhiên khi thực hiện định mức năng lượng cho các đôi tượng mã số lượng mẫu la rat
it hoặc duy nhất, thiểu các đơn vị để so sánh, thì chỉ cỏ phương pháp tiếp cận theo hướng
phân tích kỹ thuật là khả thi nhất Khi thực hiện xây dựng định mức năng lượng theo hướng nay thi phương pháp được sử đụng chủ yêu là xây dựng các mô phỏng Người ta sẽ tiễn hành xmô phỏng lại quá trình sản xuất với các đầu vào và đầu ra theo yêu cầu, trên cơ sở đó tỉnh
toán năng lượng tiêu thụ cho từng công đoạn của quá trình sản xuât, định mức năng lượng sẽ
được thiết lập cho từng công đoạn va cho toàn nha may Mac dit mite nang lượng được dé
xuất có thể chưa phù hợp trong thực tế nhưng nỏ vẫn là tiêu chí quan trọng để đơn vị tiền
hành so sánh và có hướng trong quả trình quản lý sử dụng năng lượng
Định mức năng lượng theo hướng xây dựng điểm chuẩn quy trình: Hưởng tiếp cân này
được thực hiện bằng cách xây dụng định mức theo từng quy trình tửng công đoạn cụ thẻ, các
công đoạn hay quy trình này không nhất thiết là trong một ngành, trong một lĩnh vực, nó cỏ
thể được sử dụng trong những đơn vị sản xuất rất khác nhau Định mức năng lượng sau khi được xây dựng sẽ là mức năng lượng chuẩn tiêu hao cho một quy trinh hay một công đoạn cụ
thể, mã không nhất thiết phải xem xét xem quy trình hay công đoạn đỏ được sử dụng ở đầu và
sử dụng cho mục đích gỉ
Vi dụ, xây dựng định [ L 1 kh ag
mức năng lượng cho lò hơi
công nghiệp thi trong hướng
tiếp cân theo điểm chuẩn quy
công đoạn và quy trình sản
xuât hơi Không quan tâm
nhả máy nào: Nhà máy nhiệt
điện, nha may giay, nha may IHD LH LH
sản xuất cao su hay là bất cứ
phụ tải hơi nào khác Các
thông số tiêu thụ năng lượng
của lò hoi tai timg nha may
khác nhau sẽ được thu thập
và đưa vào để tính toán định mức năng lượng Định mức năng lượng sau khi tính toán sẽ được
áp dụng cho toàn bộ các lò hơi, không phân biệt lò hơi đó thuộc nhà máy nào, ngành nào
Hinh 1 8: Vi du dinh mức năng lượng lò hơi theo hướng phân tích
điểm chuẩn quy trình
Việc xây dựng định mức năng lượng theo hướng nảy chỉ quan tâm đến tiêu thụ năng hượng tại mỗi quy trình hay công đoạn cần xây dưng, không quan tâm quy trình, công đoạn đỏ thuộc ngành nào, ở đâu, phục vụ sản xuât sản phẩm gì Vì thể định mức được xây dựng theo
phương pháp này thường có giả trị rất tốt, nó giúp các đơn vị có thể đưa ra được cải tiền mang
tính đột phá về công nghệ mà không bị bó hẹp trong những cải tạo mang tính cục bộ của
ngành Một nhà máy giây hoàn toàn có thể học hỏi kinh nghiệm sân xuất hơi từ nhà một nhà
máy điện, từ đỏ giúp nhà máy giấy trở thành đơn vị tiên phong trong ngành giấy, tao được những lợi thẻ cạnh tranh giúp trở thành đơn vị đứng đầu ngành
Tuy nhiên do đổi tượng nghiên cửu thuộc nhiều ngành, nhiều lĩnh vực nên khi tiền hành
định mức năng lượng cũng sẽ gặp nhiều khó khăn, dữ liệu thu thập, tính phủ hợp về công
18
Trang 30nghệ và quy mô của từng ngành là khác nhau Đôi khi có những giải pháp phù hợp trong nginh nay nhung lại không phủ hợp trong ngành kháo Vi thể trong quá trình xây dung và học hỏi cái tiến bằng định mite năng lượng theo hướng xây dụng điểm chuẩn quy trình, mỗi đơn
vị cần có những đánh giá tính phù bợp và điều kiện áp dụng của từng giải pháp cái tiền Xem
các giải pháp cải tiễn tiất kiệm năng tượng đưa ra có khả thi và công nghệ có phử hợp đối với nganh minh không Việc thực hiện các cải tiễn lừ những kiến nghị trong phương pháp này
cũng tiểm Ân nhiều rủi ro, bôi phương pháp cái tiễn này đã được áp tụng thành công tại cùng công đoạn nhưng lại ở ngành khác, điển kiện khóc, sòn với điều kiện của đơn vị thì chưa có
sự kiểm chứng
Dịnh mức năng lượng theo hướng xây dụng điểm chuẩn hiện nay thường được ứng
đụng để xác định chuẩn ho các thiết bị, cho một quy trình cụ thể Nhằm xây đựng bộ dữ liệu
tham khảo cho các đơn vi trong quá trình lựa chọn thiết bị, công nghệ để áp dung tai don vi Thréng tiếp cân này it được sử đụng khi muốn xây dựng định mức năng lượng cho các đơn vị trong ruột nrgẢnh
Định mức năng hrợng theo hướng xây dựng đường chuẩn: Theo hướng này định mức
năng hương sẽ được xác định bằng cách xây đựng một đường chuẩn thể hiện các giá trí mức
tiêu hao năng lượng Phương pháp này sẽ tiễn hành 1m thập các thông số tiêu th năng hrợng
ễn tô ảnh hưởng đến tiên †hụ năng lương của các đơn vị tham gia thục hiện định rmức Sau
đó tiễn hành xây đụng mỗi tương quan giffa các yên tổ đầu vào và đầu ra, từ đỏ đẻ xuất định
nhe năng lượng phủ hợp cho từng đơn vị
‘Theo hướng tiếp cận này thỉ các đơn vị tham gia thục hiện định múc năng lượng bắt
bộc phải có tinh tượng đồng, phải là các đơn vị trong cùng ngành, cimg lnh vực Khi đỏ việc
so sánh hiệu quá sử dựng năng lượng giữa các đơn vị mớt có ý nghĩa và có tính thuyết phục Đxnh mức nâng lượng xây dụng theo hướng tiếp cân này sẽ giúp các đơn vi có được cái nhữt
tổng quan về hiệu quả sử đụng năng lượng Trong toan ngành, và vị trí của don vi minh so với
các đem vị khác trong ngành Từ đó tìm kiếm được các cơ hội cải tao nãng cao hiện quả sử dụng năng lượng trong đơn vị
Dinh mức năng lượng theo hướng tiếp cận nảy được xây dựng theo điều kiện thực tễ của các đơn vị trong ngành, nên giá trị định mức năng lượng đã xuất la khá phù hợp Các đơn
vi trong ngành hoàn toàn có thể cải tiến để đạt được định mo theo nừnr đề xuất
Các học hỏi để cải tiểu nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng theo hưởng tiếp cậu bằng xây dựng đường chuẩn có tính khả thi và ít rủi ro Bởi những cải ñẫn đó đã được ủng dụng thành công tại một đơn vị tương tự, khá năng thánh công tại đơn vị cũng ngành là rất cao Tuy
nhiên các học hỏi cải tiến theo hướng tiếp cận này thưởng bị bó hẹp và hạn chế theo ngành, các học hỏi đều chỉ theo đơn vị tốt nhất trong ngành, it tính mỡ rộng và đột phả
Đề đánh giá được ưa nhược điểm và tính phù hợp của từng hưởng tiếp cận, Bảng 1 1
âm ra kết quổ sơ sánh các hướng tiÊp cận xây dụng định múc năng lượng
19
Trang 31Bảng 1 1: So sảnh các hướng định chuẩn năng lượng
hay quy trình cùng ngành
Phương pháp thực hiện Phân tích đặc | So sánh từng công | So sánh theo đặc thủ
điểm kỹ thuật đoạn sản xuất sử đụng năng lượng
Giá trị định mức năng| Râtcao,íttính Cao Phù hợp theo điều
Qua bảng so sảnh có thể nhận thây rằng mỗi hướng tiếp cận để xây dựng định mức năng
lượng đều có tru, nhược điểm khác nhau và đặc biệt là phù hợp với từng đôi tượng thực hiện
Như vậy, khi tiền hành xây dựng định mức năng lượng cần lưu ÿ một số điểm khác nhau vẻ
khả năng ửng dụng của từng hướng tiếp cận, đặc biệt là:
~_ Hưởng tiếp cận phân tích kỹ thuật ứng dụng cho: Sân phẩm đơn lẻ, công nghệ dị biệt
~_ Hướng tiếp cận xây dựng điểm chuẩn quy trình ứng dụng cho: Thiết bị sử dụng năng
lượng, từng công đoạn trong quá trình sản xuất
ngành, các tỏa nhà
14 XÂY DỰNG ĐỊNH MỨC NĂNG LƯỢNG THEO HƯỚNG TIẾP CẬN BẰNG XÂY DỰNG ĐƯỜNG CHUẢN
Như đã phân tích ở trên thi định mức năng lượng theo hướng tiếp cận bằng xây dựng
đường chuẩn là khá phù hợp khi xây dựng định mức năng lượng cho ngành Theo hướng tiếp cân nảy thì định mức năng lượng được thực hiện dựa trên cơ sở điều kiện sản xuất, vận hành
của ngành nên kết quả tỉnh toán sẽ phù hợp và có tính thực tiễn cao hơn Giả trị định mức
năng lượng được xây đựng là mục tiêu khả thi cho các đơn vị trong ngành hướng tới
Hướng tiếp cận bằng đường biên hiện nay cũng đang là hướng tiếp cận được sử dụng
khá phổ biển trên Thể giới trong việc xây dựng định mức năng lượng trong ngành công
nghiệp:
Trang 32Tại Mỹ, năm 2006 tổ chức Ceres phỏi hợp với Hội đồng bảo vệ tài nguyên thiên nhiên
(NRDC), Public Service Enterprise Group (PSEG) va tap đoàn PG&E thực hiện nghiên cứu
xây dựng định mức năng lượng cho 100 nha may san xuât điện lớn nhật tại quốc gia này vẻ
mức độ phát thải các khí ô nhiễm môi trường, Các loại chất gây ô nhiễm cỏ trong khí thải
được đo đạc tỉnh toán bao gồm: S02, N0x, thủy ngân và C02 Tỷ lệ phát thải của từng chât phát thải được xác định bằng cách xây dựng đường biên môi tương quan giữa chất thải và sản
lượng điện sản xuât
Ngoài ra, Chỉnh phủ Mỹ
cũng đã xây dựng một chương
trình quốc tế để xác định chuẩn
niăng lượng là Energy Star, đây là
một chuẩn về tiết kiệm năng
lượng được áp dụng đầu tiên trên
các sản phẩm điện máy tại Mỹ
San đó được các nước Úc,
Canada, Nhật và New Zealand,
Dai Loan và cuối cùng là châu
Âu công nhận, và trở thành một
chuẩn quốc tế Đến nay Enetgy Hình! 9: Trang dit
Star đã được phát triển và img ch
dung tại rất nhiều lĩnh vực khác
nhau Nguyên tắc xây dựng định mức nãng lượng của Energy Star cũng được tiễn hành theo
"hướng tiếp cận xây dựng đường chuẩn tiêu thụ năng lượng
Tại Canada, Viện giây và bột giây Canada sử dụng phương pháp xây dựng định mức theo định hướng đường chuẩn đề tiền hành xác định chuẩn so sánh tiêu hao năng lượng cho ngành
giây Viên đã thu thập số liêu năng lượng và sản phẩm từ 51 nhà máy giây trong 2 năm liên
tục, trên cơ sở đó xây dựng đường biên hiệu quả và đưa ra được một bảng chỉ tiêu tiêu thụ
năng lượng cho nhỏm các sản phẩm giấy và bột Canada cũng đã tiến hành xây dựng định
mức năng lượng cho ngành công nghiệp xi mang theo định hướng đường biên Thông qua sô
liêu tiêu thụ năng lượng và sản lượng tại 15 nhà máy xi mãng Canada, tiền tính toán chỉ số
hiệu quả sử dụng năng lương từng nhà máy Kết quả tỉnh toản sẽ được so sánh và xếp hạng, từ
đó xác định và đề xuất đường chuẩn tiêu hao năng lượng phù hợp cho Canada
đâu vào của mô hình Enerey Star định
in NL cho toa nha tai Mv
Trang 33- 2 3 4 5 6 7 & 9 BO 10 l3 ĐÀ 4 BS
Hình 1 10: Xếp hang các nhà máy xi măng tại Canada
Ngoài ra Văn Phòng Hiệu Quả Năng Lượng của quốc gia này cũng đã nghiên cứu và tiền
hành định mức năng lượng theo hướng tiếp cận biên cho các ngành công nghiệp trọng điểm
khác như: sản xuất xi mãng Clinker, sản xuất bơ sữa, Dệt công nghệ ướt, khai thác mỏ, ngành công nghiệp thép, sản xuất phụ tùng ô tô [22]Í58][59]
Tại Thái Lan, Bỏ Năng lượng Thái Lan, Văn phỏng chính sách và kế hoạch năng lượng Thái
Lan (EPPO) học tập phương pháp luân của Canada trong việc xây dựng định mức năng lượng
theo hướng xây dựng đường chuẩn, và đã áp dụng thành công xây dựng định mức năng lượng,
cho ngành giấy và bột giấy
Tại Nhật Bản, là một trong những nước đi tiên phong trong việc xây dựng định mức năng
lượng, Nhật bản cũng lưa chọn hướng tiếp cân đường biên là phương pháp chủ yêu để định
mức năng lượng cho các ngành công nghiệp, tòa nhà thương mại, các sản phẩm sử dụng năng
lượng Nhật Bản đã tiền hành xây dựng định mức năng lượng cho các nhà máy điện sử dụng nguyên liệu hỏa thạch, cho hệ thông phân phôi điện,
Ngoài ra hướng tiệp cận đường biên cũng được ứng dụng đẻ xây dựng định mức năng
Tượng trong ngành công nghiệp tại các nước như: Anh, Chile, Đài Loan, Hy Lạp, Đan Mạch,
Ấn Độ,
Như vậy với ba hướng tiếp cân để xây dựng định mức năng lượng thì hướng tiếp cân về
xây dựng đường chuẩn không những lả hướng tiếp cận phù hợp mà đây cũng là hướng tiếp
cân đang sử dụng phổ biến trong việc xây dựng định mức năng lượng trên Thế Giới Đây
cũng sẽ là hướng tiếp cân được tác giả lựa chọn dé tiền hành xây dựng định mức năng lượng
tại Việt Nam
Khi thực hiện định mức năng lượng theo hướng tiếp cận bằng xây dựng đường chuẩn thi
hiện nay có hai cách xây dựng là mô hình phú tham số và mô hình tham so Mô hình tham số tập trung vào một số biển ưu tiên (các biến có ảnh hưởng trực tiếp đến đữ liệu tỉnh toản Ví
dụ, như nhiên liệu đầu vào — điện năng đầu ra) được thiết lập tử tập đữ liêu Mô hình phí tham
số it bị giới hạn bởi biển ưu tiên, nó cỏ thể bao gồm tất cả các biển Các phương pháp định
mức theo định hưởng xây dựng đường chuẩn được trình bảy trong sơ đồ sau:
22
Trang 34- OLS: Phuong phap binh phuong cuc tiéu (Ordinary Least Squares)
- SFA: Phương pháp phan tich bién ngau nhién (Stochastic Frontier Analysis)
- DEA: Phuong phap phan tích đường bao (data envelopment analysis)
- FDH: Phuong pháp xử lý yêu tô tự do Hull (Free Disposal Hull)
1.4.1 Phương pháp bình phương cực tiểu (OLS)
Phương pháp bình phương cực tiêu xây dựng định mức bằng cách xác định môi liên hệ giữa một đầu Ta Y (gọi là biển phu thuộc hay biên được giải thích) với các yêu tô đầu vào X (gọi là biển độc lập hay biển được giải thích) Mỗi quan hệ này thường được thể hiện theo một phương trinh toán học [50]
Yi = Fi B).TE;
y, :Sản lượng của đơn vị thir i (i=1 1)
X, Các đầu vào sản xuất của đơn vị thứ ¡
B: Các thông số công nghệ
TE;: Hiệu suất kỹ thuật (TE, <1)
Phương pháp này để cập đến việc thiết lập một hàm hồi quy vẻ chỉ phí hay về nang lượng sử dụng với san lượng đầu ra bằng bình phương cực tiểu Sau đó trên cơ sở hàm hoi quy tính toán, phân tích và đưa ra quyết định đề xuất giả trị định mức phủ hợp Kỹ thuật phân tích hồi quy được thực hiện theo bảy bước sau:
1 Nêura các giả thuyết về các mỗi quan hệ giữa các biến trong mô hình
2 Thiết lâp các mô hình toán học để mô tả mỗi quan hệ giữa các biển
3 Thu thap số liệu: Để ước lượng các tham số của mô hình, cần phải thu thập một lượng
số liệu đủ lớn, giúp cho kết quả hồi quy có ý nghĩa
4 Ước lượng các tham số của mô hình nhằm nhận được số đo vẻ mức ảnh hưởng của các
yếu tô với các số liệu hiện có Các ước lượng này là các kiểm định thực nghiêm cho các lý thuyết kinh tễ
2»
Trang 355 Dựa trên lý thuyết kinh tễ để phân tích đánh giá kết quả nhận được, xét xem các kết
quả nhân được cỏ phủ hợp không Nêu chưa phủ thỉ khi đó lặp lại bước một dé tìm ra một mô hình đúng
6 Sử dụng mô hình hồi quy đã được châp nhận ở bước 5 làm tiêu chuẩn đẻ so sánh và đánh giá
7 Đưara quyết định vẻ giả trị định mức phù hợp
Sử dụng mô hình hỗi quy
để đánh giá hiệu qủa
Ra quyết định, đề xuất định
Hình 1 12: Sơ đồ quy trình thực hiện định mức bằng phương pháp bình phương cực tiểu
Phương pháp bình phương cực tiểu hiện được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực khi thực hiện định mức Phương pháp này được ứng dụng cho việc định mức chỉ phí cho các
hệ thông ngân hàng, định mức năng lượng cho các cong ty cap nude (OFWAT ở Anh với tiêu
chuẩn OPEX vả CAPEX), định mức năng lượng cho các töa nha (định mức năng lượng cho
hệ thông sưởi âm và lâm mát các tòa nhà ở NorthPort, Florida, USA)
Via diém:
~ Phương pháp phản ảnh thông tin về câu trúc của đơn vị cũng như phân biệt rõ vai
trò của các biển khác nhau ảnh hưởng như thẻ nào đền sản lượng
- Đưa ra khả năng điểu chỉnh các biển đầu vào như thẻ nào để có thể có đầu ra vẻ
sản lượng cao hơn
Nhược điểm:
~ Mẫu dữ liệu cần phải lớn và đáng tin cậy:
Trang 36~ Các kết quả hồi quy rất nhạy cảm với các đạng hàm Vì vậy cần phải lựa chọn đạng hàm chỉnh xác Nêu lựa chọn không chính xác sẽ dẫn đến kết quá hàm lỗi và không giải
thích dây đủ về thông tin, từ đỏ đưa ra các kết luận biển sai lệch khác nhau tùy thuộc vào cách:
lập ham hồi quy ban đầu
1.4.2 Phương phản phân (ích biên ngẫu nhiên (SFA)
Phân tịch biển ngẫu nhiên thực hiện định mức bằng cách ước tỉnh mới đường biên: hiệu
quả tương tự như phương pháp bình phương cực tiểu Tuy nhiên trong phương pháp phản lich
biên ngẫn nhiên có xét thêm cáo biển nhiều Trong phương pháp bình phương cực tiểu chỉ xét
đến những biến có ảnh hưởng trực tiếp đến sản phẩm đân ra, tuy nhiên trên thực tế một số yêu
ô ngẫu nhiên như: Thời tất, suy thoái của nền kinh tẻ, chất lượng sản phẩm cũng sẽ ảnh tưởng đến hiện quả sẵn xuất Khắc phục đặc điểm này thì trong phương pháp phân tích biên
ngần nhiên sẽ điơa vào các biển ngẫu nhiên để xây dụng đường hỗi quy và xác định đường biên hiệu quả Các biển như vậy gợi là tiến nhiễu, khi đỗ hầm đặc trưng của SFA được biểu điễn như sau [54]
3ì = ƒŒ: 8) THỊ, expẨ}
Tương đó: y,:Sản lượng của dơn vị thửi (=I Ð
xị : Các đầu vào trong sẵn xuấI của đơn vị thứ i
Uu diềm: Giống nÌưự phương pháp bình phương cực tiếu, tuy nhiên phương pháp biên ngẫu
nhiên còn đánh giá được cả những ảnh hưởng tử các yêu tổ ngẫu nhiên
Nhược điễm: Dụng hàm đa dạng và phức tạp, vì thể yêu cầu tựa chọn hàm phải được cân nhắc
và tính toàn cần thận Khi tính toán cííng cần phải tách biệt được những tác đông nào là do biển ngẫu nhiền, những tác động nào là do hiệu quá sản xuất của đơn vị Ngoài ra cũng như phương pháp bình phương cực tiểu, phương phúp biên ngẫu nhiên cũng cần một lượng mẫu
quan sát lớn thi kết quả mới chính xác
1.4.3 Phương pháp phân lích đường bao (DE.A)
Phương pháp phân tích đường hao là môt cách tiếp cận phi tham số để xây dựng định
xmức trong sản xuất, được đề xuất bởi Farrell (Xăm 1957) Phương pháp mày sử dụng kiển thúc về muô hình loan tuyển tính để so sánh mức độ hiệu quá trong vận hành của mội tập các
đơn vị (như các cổng ty, các nhà máy sản xuất, hoặc các hệ thông phân phổi ) Dễ việc so sảnh có ý nghĩa thì các đơn vị được điều tra cẩn phái có sự tương đồng ở một mức độ nhất
định
Phương pháp phân tích đường bao xây dựng môi tương quan giữa các dau ra và các dầu
à không cần xác định đạng hàm cũng như không cẩn quan lâm đến đơn vị đo của các
yêu tổ đầu ra hay đầu vào được xem xét Kết quả tỉnh toàn từ phương pháp phân tích đường
‘bao sẽ xây dựng một đường biên danh gia mize độ sử dụng các yếu tô dầu vào để tạo ra các
đầu ra tương ứng, trên cơ sở đỏ xác định được mức chuẩn cho các đơn vị tham gia vào quá trình tính toán định mo
van, 1
25
Trang 37Tiên Hinh 1 13 là ví dụ về kết quả tính toản định mức cho mét qua trinh san xuat voi
một đầu vào và một đầu ra, mỗi điểm xác định trên hình tương ứng với một đơn vị tham gia vào quá trình xây dựng định mức Đường bao phía ngoài (đường số 1) chỉnh lả đường định
mức, những đơn vị có kết quả xuất nằm trên đường bao nảy là những đơn vị đạt định mức Những đơn vị nằm phía trong đường bao là những đơn vị chưa đạt được định mức
~ Có thể áp dụng khi không xác định được dạng công nghệ hoặc dạng hàm sản xuất
~ Có thể giải quyết các ràng buộc trong việc xác định dạng sản xuất và vô số các
phương thức phân phổi của phân dư
~ Ước lượng biên sản xuât đựa trên kết quả hiện cỏ sẽ cho ra một đường biên gần
với thực tế hơn
~ Có thể áp dụng ở cập đô đơn vị sản xuất với nhiều đầu vào, nhiều đầu ra
~ Sử dụng dữ liêu đầu vào là dữ liệu theo chuối thời gian, nghĩa lả dữ liệu trong quả
khử đã được các đơn vị thông kê
~ Có khả năng xác định các nguồn và mức không hiệu quả trong mỗi đầu vào và
mỗi đầu ra cho mỗi đơn ví
~ Có khả năng xác định tập các đơn vị đạt chuẩn và các đơn vị không đạt chuẩn
~ Xác đinh các tập tham khảo để cải tiền cho các đơn vị chưa đạt chuẩn
Nhược điểm:
~ Tỉnh toán phức tạp
- Kết quả ước lượng (cho phần phi hiệu quả) hoàn toàn phụ thuộc vào đặc điểm thông kẻ của các quan sat
~ Phương pháp phân tích đường bao chỉ xem xét phia cung mà không xem xét phía
câu và những đặc trưng của thị trường
~ Phương pháp phân tích đường bao rất nhạy cảm với các quan sát cực trị Tức là
khi một đơn vị hoạt đông hiệu quả hơn nhiêu so với các đơn vị khác, thì phương pháp phân
tích đường bao cỏ thẻ ước lượng quả cao phân phú hiệu quả của nó.
Trang 381.4.4 Phương pháp Xử lý yếu tố tự do Hull (FDH)
Cũng giống như phương pháp phân tích đường bao, phương pháp xử lý yếu tô tự do cũng thực hiện định mức bằng việc so sánh chỉ số hiệu quả tương đôi của các đơn vi tham gia vào quả trình tính toán định mức Tuy nhiên điểm khác biệt ở đây là phương pháp xử lý yêu
tô tự đo cho phép tính toán bao gồm các yếu tô đầu vảo sản xuất tự do, tức là với một mức đầu vào khác 0 thì vấn có thẻ tạo ra mức đầu ra bằng 0 Nói cách khác, trong phương pháp phân tích đường bao thì chỉ xét trong trường hợp mả mọi sự thay đổi yếu tổ đầu vào đều làm thay đổi sản lượng đầu ra tương ứng, trong phương pháp xử lý yêu tô tự do thì tỉnh đền trường hợp có những yêu tô đầu vào thay đôi nhưng không làm thay đổi kết quả đầu ra [21]
Đường gấp khúc bậc thang trong Hinh 1 14 (đường sô 1) là đường định mức được xây dựng bằng phương pháp xử lý yêu tố tự do Các don vi nam trên đường này là các đơn vị đạt được định mức, các đơn vị nằm phía trong đường này là các đơn vị chưa đạt được định mức theo phương pháp xử lý yêu tô tự do
Hình 1 14: Đường định mức theo phương pháp FDH
Vis điểm: Cũng giỗng như phương pháp phân tích đường bao, tuy nhiên trong phương pháp
xử lý yếu tô tự do có xét đến yếu tô đầu vào mã trong đó sự thay đổi của các yêu tô nảy không làm thay đổi kết quả đầu ra Số lượng các tham số được xem xét là đa dạng hơn
Nhược điểm: Do phương pháp xử lý yêu tô tự do xét đến các yêu tô mà tác đông của nó không
ảnh hưởng đến đầu ra, do đó tập tham khảo đôi khi không phản ảnh hết được các ảnh hưởng
của yêu tô sản xuất Tính toán phức tạp, thường chỉ ứng dụng khi xây dựng định mức cho các
ngành địch vụ
1.4.5 So sánh các phương pháp tính định mức theo hướng xây dựng đường chuẩn
Qua những nghiên cửu về các phương pháp xây đựng định mức theo hướng xác định đường chuẩn, nhận thay mỗi phương pháp đều có ưu nhược điểm và điều kiện á áp dụng khác
nhau Tổng hợp các đặc điểm chính của bố phương pháp: Bình phương cực tiêu (OLS), phân
tích biên ngẫu nhiên (SFA), phân tích đường bao (DEA) và xử lý yếu tô tự do (FDH) được
đưa ra trong bảng tông hợp sau:
27
Trang 39Bảng 1 2 So sánh các phương pháp xây dụng định mức theo hướng xây dựng đường chuẩn
Phương pháp |Xây dưng hàm | Xây dựng hảm | Đường hiệu quả | Đường hiệu quả
tính định mức — | hồi quy hồi quy
Sự phụ thuộc |Nhạy cảm với | Nhạy cảm với | Không xác định | Không xác đính
Phương trình |Thamsô Tham so Phi tham số Phí tham số
Đơn vị sản xuất | Nhiều đầu vảo, | Nhiều đầu vào, | Nhiều đầu vào, | Nhiều đầu vào,
một đầu ra một đầu ra nhiều đầu ra nhiều đầu ra
Như vậy, phương pháp bình phương cực tiểu và phương pháp biên ngẫu nhiên là hai
phương pháp cỏ cách thức tỉnh toán đơn giản, xây dựng được môi tương quan giữa các yêu tô
đầu vào và đầu ra Tuy nhiên cỏ một yêu cầu hết sức quan trọng trong hai phương pháp nảy,
đó là số mẫu phải đủ lớn khi đỏ đường hồi quy được xây dựng mới cỏ tỉnh chỉnh xác và khả
thi Ngoài ra hai phương pháp nảy thưởng phủ hợp cho việc xác định giá trị đỉnh mức tại các
đơn vị mà quả trình sản xuất chỉ có một đầu ra, nêu với đơn vị có nhiều đầu vảo và nhiều đầu
ra thì việc xây đựng hàm hồi quy là hét sức khó khăn Vì thế phương pháp bình phương cực tiểu và phương pháp biên ngẫu nhiên chủ yêu được dùng đẻ xây dựng định mức cho các đối tượng mà số lượng mẫu tương đổi nhiều như các tòa nhà hay các sản phẩm cụ thể Kết quả của hai phương pháp bình phương cực tiểu và phương pháp biên ngẫu nhiên cũng bị phụ
thuộc rất nhiều vào dang hàm, khó khăn khi tỉnh định mức cho các đơn vị mà sự biển thiên
của các yêu tô đầu vào, đầu ra lä không tuyển tinh, khó xác định dạng hàm
Trong phương pháp phân tích đường bao và phương pháp xử lý yếu tô tự đo việc tính toán là khả phức tạp Tuy nhiên hai phương pháp này lại không đòi hỏi quá nhiêu mẫu đề đưa vào tính toán Do đỏ phương pháp phân tích đường bao và phương pháp xử lý yêu tô tự do
phù hợp khi ứng dụng xây dựng định mức cho các đơn vị trong ngành công nghiệp nơi mà số
lượng mẫu là không nhiều Ngoài ra hai phương pháp này còn có thê đáp ứng được khi tiền hành tính định mức cho các đơn vị mà quá trình sản xuất thưởng sử dụng nhiều đầu vào dé
sản xuất ra nhiêu sản phẩm đầu ra Quá trình tính toán có thể đưa được cáo yêu tô giản tiệp
liên quan đến hiệu suất sử dụng nang lượng vào mô hình để đánh giá, sự kết hợp giữa các yêu
tổ trực tiếp là năng lượng vả các yêu tô gián tiếp sẽ giúp việc định mức năng lượng được xây dựng phủ hợp và chính xác hơn Do hai phương pháp này không cần xây đựng hàm, nên các
28
Trang 40biển đưa vào mô hình tỉnh toán không nhất thiết phải cùng đơn vị; điều đó giúp lựa chọn được các yếu tô đưa vào đánh giá được mở rộng và cỏ tỉnh đại điện cao hơn
Giữa hai phương pháp phân tích đường bao và phương pháp xử lý yếu tổ tự do, thi
phương pháp phân tích đường bao sẽ là phủ hợp hơn trong việc xây dựng định mức năng
lượng Khi chỉ xem xét đến hiệu quả sử dụng năng lượng thì mợi sự thay đổi yếu tô đầu vào đền làm ảnh hưởng đền hiệu suất sử dung năng lượng, tác động đến kết quả đần ra Gần như
không có trường hợp nào mã đầu vào thay đổi lại không làm thay đổi hiệu qua str dung nang lượng trong sản xuât J0o đó phương pháp xử lý tham số tự do ít phủ hợp trong việc xây dựng định mũe về năng lượng, phương pháp này thường được sử đụng phủ hợp khi xây dựng định
atte cho đổi tương thuộc nhóm dịch vụ
Trong luận án tác giả tập trung nghiên cứu và ứng dụng piưường pháp phân tích đường bao (Data Envelopment Analysis - DEA) phuc vu cho vige tính toán định mức năng _ượng - Áp đụng tính định mức năng lượng cho các nhà máy nhiệt điện than Việt Ngm
18 CÁC NGHIÊN CỨU VẢ ỨNG ĐỰNG CỦA PHƯƠNG PHAP PHAN TICH
DUGNG BAO (Data Envelopment Analysis— DEA)
1.5.1 Qua trinh phát triển cửa phương pháp phân tích đường bao
'Trong giai đoạn đầu tiên, khi mới hình thành do việc xây dựng và giải các bai toán trong
phương pháp phân tích đường bao là khá phức tạp vỉ thế phương pháp này chỉ được một số it
nhà khoa học quan tâm, chưa cỏ những trng đụng vào thực tiễn Cho đến năm 1978, Chamel, Cooper va Rhodes dé tao ra bước đột phá khi đưa ra khái niệm “Phản tích đường bao” vào ửng dụng phỏ biến, họ đã cùng nghiên cửu và đề xuất một mô hình giải bài toán với giả thiết tôi thiểu hóa đầu vào để sản xuất ra mội lượng sản phẩm đẫu ra cho trước, hoặc tôi đa hóa đầu
1a với cáo yấu tô đầu vào cho trước Mô hinh giái bài toán này được đặt tên theo chữ cái đầu
của ba nhà khoa học là mô hình CCR (Charnal, Cooper, Rhodes) Mô hình CCR được xây đựng giúp việc tính toán giá định mức cho các đơn vị theo phương pháp phân tích đường bao
được thuận lợi, tuy nhiên trong việc tính toán bằng mé hinh CCR không xét đến tính quy mô
của các đơn vị khi tham gìa vào xây dụng định mức Do đó mô hình CCR là mô lình tính
toán với giá thiết là hiệu quả sản xuất không thay đổi Theo quy mô sản xuất (Cơnslanl Relurn
to Scale CR8) Sau khi mỏ hình CCR được đề xuất thì từ đầy phương pháp phân tích đường bao đã được quan tâm nghiên cửu vả ứng dụng rất nhiều trong thực tẾ như: Xây đựng định Tmửe trong quản lý hệ thông ngân hàng, xây đựng định mức trong cáo trường đại học, xây
dụng định mức cho hệ thông bệnh viên,
Sau này, đến năm 1984 cáo nhà khoa học Banker, Charnes, Cooper còn để cập tới một
số giả định khác vá xây dựng thêm mô hình phân tích đường bao với giá thiết hiệu suất sản xuất thay đổi theo quy 1 (Variable Ret lo Scale - VRS) Và mô lnh này cũng được đặt
tên theo cHữ cải đầu tiên của ba nhà khoa học đã nghiên cứu và xây dựng: Mô hình BGC (Banker, Chames, Cooper) Mô hình BCC Khắc phục nhược điểm của mỏ hình CCR khi xây đựng định rước cho các đổi tượng nưà quá trình sân xuất ảnh hưởng nhiễu bởi quy mô, mô hình BCC xác định định mức trong điều kiện xét đền tỉnh quy mô của các đơn vị khi tham gia
ào quả trình tĩnh toàn