Nhận xét Đặc Điểm bệnh Động mạch chi dưới Ở bệnh nhân Đái tháo Đường typ 2 có loét bàn chân tại khoa nội tiết Đái tháo Đường bệnh viện bạch mai

TRƯỞNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘILAEBOUPHAKHAM NHẬN XÉT DẶC DIÊM BỆNH DỘNG MẠCH CHI DƯỚI Ờ BỆNH NHẤN DÁI THÁO ĐƯỜNG TÍP 2 CÓ LOÉT BÀN CHÂN TẠI KHOA NỘI TIÉT - ĐÁI THÁO ĐƯỜNG, BỆNH VIỆN BẠCH MAI L

TRƯỞNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI

LAEBOUPHAKHAM

NHẬN XÉT DẶC DIÊM BỆNH DỘNG MẠCH CHI DƯỚI

Ờ BỆNH NHẤN DÁI THÁO ĐƯỜNG TÍP 2

CÓ LOÉT BÀN CHÂN TẠI KHOA NỘI TIÉT - ĐÁI THÁO ĐƯỜNG, BỆNH VIỆN BẠCH MAI

LUẬN VĂN THẠC sĩ Y HỌC

HÀ NỘI -2023

TRƯỞNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI

LAE BOƯPHAKHAM

NHẠN XÉT ĐẶC ĐIÉM BỆNH DỌNG MẠCH CHI DƯỚI

Ớ BỆNH NHÂN DÁI THẢO DƯỜNG TÍP 2

CÓ LOÉT BÀN CHÂN TẠI KHOA NỘI TI ÉT

- DÁI THÁO DƯỜNG BỆNH VIỆN BẠCH MAI

Chuyên ngành: Nội khoa

Ma sổ: 8720107

LUẬN VÀN THẠC sỉ Y HỌC

Người hướng dần khoa học

HÀ NỘI - 2023

De hoãn thành luận vàn này, tôi xin chân thành cam tm sáu sắc dển:

Hà NỘI, ngày 17 í hông 10 nãm 2023

Tòi là LacBouphakham.họcviên cao học- khóa 30trườngĐạihọcY

Hừ Nội ngày ỉ 7 lining 10 nàni 2023

Tác giã luận vàn

DẬT VÁN DÈ 1

Chương I TÒNG QUAN TÀI LIỆU 3

1.1 Đại cương về đáitháo đường tip 2 3

1.1.1.Địnhnghĩa,phân loại dảitháođường 3

1.1.2.Bệnhdáitháo đường tip 2 3

1.1.3.Biếnchứngmạntinhcứabệnhdáitháo dường tip 2 4

1.1.4 Loét bàn chân dodái tháodường 4

1.1.5.Diềutrịbệnh đái tháo đường 7

1.2 Bệnhdộngmạch chi dưới 10

1.2.1.Sơ lược can trúc thành dộng mạch 10

1.2.2.Sơ lược giải phẫudộngmạchchi dưới 10

1.2.3 Bệnhdộngmạchchidướiớbệnh nhânđáitháo đường 12

1.2.4 Yêu tò nguy cơ bệnhđộngmạchchi dướiơbệnhnhândái tháo dường 14

1.2.5 Chân đoánbệnh động mạchchi dưới theohướngdần cua Bộ Y tếViệt Nam 15

1.2.5.1 Triệu chứng vã chân đoán phân biệt 15

1.3.Cácnghiên cứu bệnhdộngmạchchi dưới ớbệnh nhândái tháo dường 23

1.3.1 Trên thể giới 23

1.3.2.TạiViệt Nam 24

Chương 2 DÕI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN cửu 25

2.1 Đổi tượngnghiêncứu 25

2.1.1 Tiêu chuẩn lựa chọn 25

2.1.2 Tiêu chuấn chân doán 25

2.2 Phươngphápnghiêncứu 27

2.2.1 Thiel kế nghiêncứu: 27

2.2.2 Địa điềm thời giannghiên cứu 27

2.2.3 Cáchchọn mầu 27

2.3 Các thamsố-biền so nghiêncứu 28

2.3.1 Các đặc diem làmsàng 28

2.3.2 Các xét nghiệm vả thảm dòcậnlâm sàng: 31

2.3.3 Siêu âm doppler cuabệnh nhãn có bệnh dộngmạch chi dưới 33

2.3.4 Chụp mạchmáuDSA cua bệnh nhàn có bệnhđộngmạchchi dưới 35

2.3.5 Phươngpháp thu thập số liệu 37

2.4 Phươngphápxử lỷ số liệu 37

2.5 Dạo dức trong nghiên cửu 38

Chương 3 KẾT QUÁ NGHIÊN cứu 40

3.1 Dặc diem lâmsàngvãcậnlâmsảng chung củabệnhnhân dái tháo đường có loét bân chân 40

3.1.1 Tuổi và giới 40

3.1.2 Thờigianpháthiệnbệnh dãi tháo dương 41

3.1.3 Dặc diêm về chi số BMI 41

3.1.4 Dặc diem cáctiền sứ liên quan 42

3.1.5 Phân bố bệnhnhântheogiá trị ABI 43

3.1.6 Dặc diêm cận lâmsàngchungcuabệnhnhãndáitháodườngcỏ loét bàn chân 44

3.2 Dặc diem loétbàn chân cúa bệnhnhãndáitháo đường 45

3.2.1 Tiền sữ cácbệnh có nguy cơ gây loét bàn chân 45

3.2.2 Mứcđộnhièm trùng tại tốn thươngloét bàn chân 46

3.3 Đặc diem bệnhđộngmạchchidưới ơ bệnhnhândáitháo dường có

loétbàn chân 47

3.3.1 Đặc diêm lâmsàngnhómbệnhnhân có bệnhdộngmạchchi dưới 47

3.3.2 Phânđộgiaiđoạnbệnh động mạchchi dưới 4S 3.3.3 Mơi liênquangiữabệnhdộngmạchchidướivàmức độ loét 49

3.3.4 Đặc diêm tôn thương dộngmạchtrên siêu âm dopplcr ờnhóm bệnhnhân có bệnh động mạchchi dưới 50

3.4 Sơsánh yểu tơ nguy cơgiữacácnhóm cớ và không có bệnh dộng mụchchi dưới 55

Chương 4 BÀN LUẬN 56

4.1 Dặc diêm chung cúa bệnhnhân dãi tháo dường có loét bàn chân 56

4.1.1 Dặc diêm lâmsàngcuabệnhnhândáitháo đường cớloét bàn chân 56

4.1.2 Dặc diêm cậnlâmsàngchung cúa bệnhnhãndáitháo dường có loét bân chân 58

4.2 Dặc diem loétbân chân cua bệnhnhànđáitháo đường 60

4.2.1 Tien sứ cácbệnh có nguy cơ gây loét băn chân 60

4.2.2 Mứcđộnhiêm trùng tại tốn thươngloét bân chân 61

4.2.4 Mứcđộnặngcùatônthươngloétbânchân theo phânđộ Wagner 61

4.3 Dặc diêm bệnhđộngmạchchidưới ơ bệnhnhânđáithào dường có loci bàn chân 62

4.3.1 Dặc diêm lâmsàngbệnh dộng mạchchidướiờbệnhnhândái tháo đường có loét bản chân 62

4.3.2 Dậc diêm tôn thương dộngmạch trên siêu âm dopplcrơnhóm bệnhnhân cỏ bệnh động mạchchi dưới 64

mạchchi dưới 66

KẼT LUẬN 68

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

Bang l.i Phânbiệtnguyênnhàn gây loétbàn chân đái tháođường 5

Bang 1.2 Phân loại tôn thương bàn chân theo Wagner và Meggit 6

Bang 1.3 Mụctiêuđiều trị dãi tháo đường típc 2 ơngườitrườngthành không cỏ thai 9

Bang 1.4 Ý nghĩa chisoABI vàkhuyếnnghị 17

Bang 1.5 Phânloạimứcđộ hẹp trên siêu âmdopplcrdộngmạchchidưới cùa trường đạihọc Washington 20

Bang 2.1 PhânbiệtDTĐ tip I vàDTĐ tip 2 theo Bộ Y te 2020 26

Bang 2.2 Phânloại tòn thương bàn chân theo F.w Wagner 30

Bang 2.3 Phânloại lâmsàngcua Lcrich-Fontain 31

Bang 2.4 Giaiđoạnbệnhthậnmạntheomứclọccầuthận cua Hiệphội Thận học Mỳ 32

Bang 3.1 Phân bốbệnhnhân nghiên cứu theotuòi và giới 40

Bang 3.2 Phân bo thời gianpháthiệnbệnhđáitháo dường 41

Bang 3.3 Phânbỗ về chi sổ BMI và sỗ do võng bụng 41

Bang 3.4 Đặc diem cáclien sứ bệnh lý lien quan 42

Bang 3.5 Đục diêm cận lâmsàngchungcuabệnhnhânđái tháo dường có loétbàn chán 44

Bang 3.6 Mứcdộ nhiêm trùng cùa tôn thươngloét bân chân 46

Báng 3.7 Mứcđộnặngcùa tốn thươngloétbân chân 46

Bang 3.8 Dặc điềm làmsàngnhómbệnhnhàn có bệnhdộngmạchchi dưới 47

Báng 3.9 Phán dộgiaiđoạnbệnhđộng mạchchi dưới theo Lcrich- Fontain 48

Bang 3.10 Sosánhgiátrị ABItheogiaiđoạnlâmsàng 49

Biêuđồ 3.1 Phânbỗbệnhnhântheogiátrị ABI 43

Hinh I I Giaiphẫu dộng mạchbinh thường 10

Hĩnh 1.2 Giãiphẫu dộng mạchdùi 11

Hình 1.3 Giáiphẫu căng chân 12

Hĩnh 1.4 Quá trinh xơ vừa dộng mạch 14

Ilình 1.5 Các dạng phô dopplcr dộngmạchchi dưới 21

Hình 2.1 Đo chisốABI 33

DẠTVÁN DÈ.

thầnkinh."1

mạc DM không triệu chửng trên làm sàng, do dó BN nhậpviện vi biền chửng

1 Nhận xét đục diêm lâm sàng, cận lâm sàng bệnh động mạch chi (lưới

ở bệnh nhờn dái thào dường tip 2 có loèr bân chân tụi khoa Nội tiết Dãi thào dường, Bịnh vifn Bạch Mai

2 Tìm hiếu một sổ yều tồ liên hẻn quan đền bệnh dộng mụch chi dưới ở nhổm bệnh nhãn nghiên cíat

ChươngI

1.1.1 Dịnh nghĩa, phùn loại dúi tháo dường

1.1.2 Bệnh đãi tháo dường tip 2

bụng có liên quan với lãng acid béo trong máu, mó mờ cũng liet ra một số

1.1.3 Hiến chứng mụn tinh cua bịnh đãi thào (lường tip 2

Biền chừng vi mạch:

Hiền chừng mạch mâu /ớn:

Biển chúng thần kinh: Tẩt caBN cằn dượcđánh giá về bệnh thầnkinh

/ 1.4 Loét bàn chân (lo DTD

- Cơ chề bịnh sinh: Tàng glucose mâu mạn tinh lànguy co gày một số

Hang 1.1 Phàn biệt nguyên nhàn gáy loét bàn chân dái tháo dường 1

Ch (in (loan bên lì /ý loét bàn chân DTĐ:

Ràng ì 2 Phân loại tôn thương bàn chân theo Wagner và Meggií.9

• yguyèn tốc (ỉiều trị loét bàn chân DTD: J

trùng)

+ Oiãtn.hạn chế tữ vong.

1.1.5 Diều frị hệnh dái thảo dường

1.1.5.1 Nguyên tấc diều trị

- Tưvấn luân thu điềutrị kiêm soátcân nặng

ì ì.4.2 Cức loại thuốc (ill'll trị đài thào (lường

huyết

Sulphonylurea

J.2.4.3 Mục tiêu điều trị đãi tháo dường tip 2

Bang 1.3 .Mục tiêu diều trị dái thào đường tip 2 ở người trưởng thành

1.2.Bệnh (lộng mạch chi dưới

1.2.1 Sơ lược cấu trúc thành dộng mạch

Lóp ngoài

Lớp giữa Lóp nội mạc Lòng mạch

Hình 1.1 Giủi phẫu động mụch binh thường 1'

1.2.2 Sơ lược giãi phần động mạch chi dưới

đi đến bờdưới cơ khoco chia làm 2 nhánh ĐM chày trước chạysâu vảo

ỉỉinlt 1.2 Giãi phẫu dộng mạch dùi.'

ỉỉìith 1.3 (ììãì phẫn cang chân (nhìn trước và san) 1 '

1.2.3 liịnh (lộng much chi dưới ở bệnh nhũn dái tháo dường

1.2.3 J Xơ vừa dộng mạch

ỉ 2.3.2 Xơ cứng động mạch

TiMo VM mở T6n thương Xơ vữa Mang xơ BMn chứng/

Bột Trung gian Dộng mạch vữa Vử mang XVDM

Tự Ịhộp ki Từ thẠp ki Tử thập ki

Hình 1.4 Quá trình Xơ vữa động mạch.' 9

1.2.4 Yếu tổ nguy cơ hệnh dộng ntụch chi dưới ờ hộnh nhũn dái thán dường

+ Nguy cơ BDMCD cùng liênquan đến bệnh lý thần kinh ngoại biên.

1.2.5 Chắn doán bệnh dộng mạch chi dưới theo hưởng dan cua Bộ Y tế

riệt Xam

1.2.5 1 Triệu chừng và chấn doàn phân biệt

- Triệu chững cơ nàng

Triệu chứng thực thè

^ Khâm các tốn thươngcuacácmạchmáu khác như:

thận

ỉ.2.5.2 Chân (loàn phàn hiệt

ỉ 2.5.3 Thảm đò cận lâm sàng

- Chi số huyết áp cố chân • cánh tay (ABI: Ankie Brachial Index)

có sần), do tự dộng dược thực hiện nhanh chóng, nít ngắn thòi gian thảm

Báng ì 4 Ý nghĩa chi sổ ABỈ và khuyến nghị 5

<0.5

Ischemia)

Mạch vòi hóa.cứng, không thè ép dược.16

- Chi sổ ngón chờn ■ cánh tay (TBI: Toe Brachial Index/

- Siêu âm floppier Ỉ).\I

Siêu àm 2D

Siêu âm floppier màu

+ Trong lông DMtại vị tri hẹp: Phố dopplcr màntăng sáng, với đau hiệu

Siêu àui doppler xung

Han <4 1.5 Phim loại mức độ hẹp trên siêu âm floppier dộng mạch chi dưới

cùa trường dại học Washington.10

giâm

Những DM chi dưới có thê thâm dò dược: DM chậu chung DM chậu

lĩình 1.5 Các dụng phô doppler dộng mạch chi dưới.

Cãc phương tiện chân đoản khác

máunho vùng dưới gối.Tuy nhiên hạn chề là giá thành dal thời gian láu hon

angiography):

Hình 1.6 Hình ánh tồn thương trên chụp DSA i2

tuầnhoànbànghộnỗi bén.

1.3.1 Trên thề giới

BDMCD."

nhóm không có BDMCD cao lumđáng kê nhómcó BDMCD (82.3% so vói

ỉ.3.2 Tại I 'iệĩ Nam

Chương 2

2.1.1 Tiên ch nân lựa chọn

2.1.2 Tiêu chuân chân (loán

2.1.2.1 Tièu chuàn chân (toàn DTD

11,1 mmol/L)

2.1.2.2 Tiêu chuứn chân (loàn phân hiệt DTD tip 2

Kang 2 ỉ Phàn hiệt DTD tip I và DTỈ) tip 2 theo Rộ }' tể 2020 ’

nhiêu, uống nhiêu

hoặc binh thường

2.1.2 ỉ Tiêu chùm chấn đoán loél hàn chân

2.1.2.4 Tiêu í huân chân đoàn BDMCD

2.1.3 Tiêu chuiin loại írừ

2.2.1 Thiểt kể nghiên cửu: Nghiêncứu mò ta cất ngang lien cứu

2.2.2 Dịu diêm, thìri gian nghiên cứu

• c: giá trị tương đỗi.lựachọnỡmửc 0.3

2.3.1 Các đậc điếm lâm sàng

- Tuổi: được tinh theo nàm

- Giời tinh ( nam nừỉ

- Thời gian phát hiện bịnh

- Chi số BMỈ

(WHO):

+ BMI 18.5 22.9: binh thường

- Huyềt áp DM

Tiền sứ liên quan:Các tiền sư về thói quen hoặc bệnh lỷ liênquannhư:

Càc đặc (liêm làm xàng cua bàn chân:

Hung 2.2 Phân loại tồn thương hàn chùn theo ỉ', w Wagner/'

2012."

- Dặc (Hèm lãm sàng cua nhàm BN cò BDMCD:

Ràng 2.3 Phân loại lùm sàng cua Lerich-Fontain.'

Bàng 2.4 Giai đoạn bệnh thận mạn theo mức lọc cần thùnh cùa Hiệp hội

Hình 2 ỉ Do chi sổ AHL

IIATT có chỉn trái

HATT cao nhát của canh tay (níu 2 tay không đêu nhau)

H ATT có chân phái HATT cao nhát của cánh tay (nêu 2 tay khống đờu nhau)

2.3.3 Siêu âm floppier cua bệnh nhân có bịnh dộng mạch chi dưới

- Người thực hiên: Bác sĩ chuyên khoa Tim mạch, đã dược dào tạo vê

- Dịu diêm: Phòng siêu âm mạch viện Tim mạch Việt Nam bệnhviệnBạch Mai

- Phương tiện:

• Tiền hành xiêu âm:

đường kinh lòng hợp

khoèo

2.3.4 Chụp mạch mâu ns ị cua bệnh nhân có bịnh động mạch chi dưới

Người thực hiện:Bác sĩ chuyên khoatimmạch thành thạo VC timmạchcan thiệp

Dịu điếm: Dọn vịTim mạch can thiệp Viện Tim mạch Việt Nam

- Dụng cụ và phương tiện:

+ Bàn đê dụngcụ: bao gồm bộ bát vòkhuân, áo phẫu thuật, gàngtay.

ỉỉìith 2.2 Máy chạ/) mạch sổ hóa xỏa nên Toshiba

Tiến hành chụp mạch

thông qua chi đổi diện cần chụp) Trường hợp không thê thực hiện từ động

- Nhộn định kết qua:

2.3.5 Phương pháp thu thập sổ liệu

2.4 Phinrng pháp xứ lý sổ liệu

+ Tinh tý lộ vớicácbiến số định tinh: tý lộ giới tinh, mứcđộloét,

SO ĐÒ NGHIÊN cứu

BN ĐTĐ tip 2 cỏ loét bàn chân vào điều trị tại Khoa Nột tiết ĐTĐ, Bệnh viện Bạch Mai

Chương 3

KÉT QUÁ NGHIÊN cửu

3.1.2 Th ìri gian phát hiện bệnh đái thán dường

Háng 3.2 Phân bit thời gian phát hiện bệnh dái tháo dường (n 45)

3.1.4 Dậc diêm các tiền sư liên quan

Hang 3.4 Dặc diem cức tiền sữ hênh lý liên quan

3.1.5 Phân bổ bệnh nhàn theo gùi trị ABĩ

2.2%

Biếu (lồ 3.1 Phân bổ bệnh nhân theo giá trịABI

Nhộn xét:

3.1.6 Dặc diêm cận lâm sàn" chung cua bệnh nhàn đái tháo đường có loét bàn chân

Hang 3.5 Dặc (liêm cân lâm sàng chung cua bệnh nhân (lái tháo dường có

Nhộn xét:

giới

Biểu (lồ 3.2: Tiền sir các bệnh có nguy cư gây loét bàn chùn

Nhận xét:

3.2.2 Mức dộ nhiễm trừng tại tôn th trưng loét hàn chân

lĩũng 3.6 Mức (lộ nhiễm trùng cùa tôn th trưng loét hàn chân

3.2.3 Mức độ nặng của tôn thirưng loét hàn chân

Hãng 3.7 Mức độ nâng cùa tổn th trưng loét hàn chân

3.3 Dặc điềm bệnh dộng mạch chi dưới ớ bệnh nhân dái tháo dườngcóloét bàn chân

3.3.1 Độc diêm lâm sừng nhóm bịnh nhân có bịnh dộng mạch chì dưới Háng 3.8 Dặc diêm lâm sàng nhóm bệnh nhân có bệnh dộng mạch chi dưới

Biêu dồ 3.3 Phân bồ mice dộ bệnh dộng mạch chi dưới theo giá trịABỈ

(n=31)

Nhận xét:

<0.05

TrongSỐ31 BNcỏBĐMCD:

3.3.2 Phân dộ giai doạn hênh dộng tnụch chi dưứi

Háng 3.9 Phân dộ giai đoạn bệnh dộng mạch chi dtrứi theo

Nhận xét:

Bang 3.10 So sánh giá trị A Bỉ theo giai đoạn làm sàng

3.3.3 Mồi liên (/nan giữa bệnh (lộng mạch chi dưứì và mức dộ loét

Bang 3.11 Liên quan giữa bệnh dộng mạch chi dưới và mức dộ loét

Nhận xét:

3.3.4 Dặc diêm tôn thương dộng mạch trên siền âm doppỉer ứ nhóm hịnh

nhân cỏ bệnh dộng mạch chi dưới

3.3.4.1 Ty lệ mức dộ lòn thương DM ti ên Sìèu ám

Báng 3.12 Tý lệ mức dộ tắn thương DM trên siêu âm

Nặng76-99%

Nhận xét:

ỉ ỉ 4.2 Ty lộ các mừc độ tòn thương dộng mạch chi dưới trẽn siêu àm

doppler theo tàng giai phau

Háng 3.13 Ty lệ các mức dộ tôn thương dộng mạch chi dưới trên siêu ám

doppler theo tâng giúi phau

thương cao nhất

3.ĩ 4 ỉ Ty lự các mừc dộ tòn thương (lộng mợch trên siêu ùm floppier ơ

Nặng76-99%

ỉ ỉ 4.4 Phân bít ty lự các mang xơ vữa

Hung 3 /5 Phân hit tỳ- lệ cúc mùng xư vữa

3.3.4.5 Phân bỏ bệnh nhàn then sờ động mạch bị tôn thương họp > 5(1% fíãng 3.16 Phân hồ bệnh nhân theo sổ dộng mạch hị tắn thương họp > 50%

Nhận xét: Phun lớn cácBNcó tôn thương hẹp > 50%, chiếm 87.1%, trong đó

ỉ ỉ 4.6 Mức độ phù hợp giữa siêu âm dopplcr và chụp DSA

Hang 3.17 Mức (lộ phù hợp giữa siêu âm floppier và chụp DSA

3.4 So sánh yếu tổ nguy cơ giữa các nhóm có và không có bệnh động

Chương 4

BÀN LUẬN

4.1.1 Dặc (liềm làm sàng cùa bệnh nhân (lái tháo đường có loél bàn chân

so vói 1.9%)/*52Mặc dù týlệ nam/nừ chung trongnghiên cứuchúng tôi lã

BN DTD tụi Việt Nam vần cần đượcquan tàm kiếm soát chặt chê hơn nữa

4 Ị.2 Đặc diêm cận lủm xàng chung cùa bệnh nhún dúi thào dường có loẽt

bàn chân

D TI)có loci bàn chân không kiểmsoát đường máu tốt Một số nghiên cini

cácBN nghiên cữu cua các lác gianước ngoài chu yếu lã thừa cân vàbéophi

4.2 ĩ Tien sir các bệnh có nguy cư gáy loét bàn chán

hiện trong vòng I năm 60% xuất hiện trong vòng 3 năm vù 65% xuất hiện

4.2.2 Mức độ nhiễm trùng tại tốn thương loét bàn chân

4.2.4 Mức (lộ nặng cùa tôn thương loét bàn chân then phân (lộ W agner

nhiên tý lệ BNcỏ BĐMCD cua nghiên cứu chúngtôi cao hon nhiều, khi phàn

loét bản chân

4.3.1 Dặc diêm làm sàng bệnh dộng mạch chi dưới ờ hênh nhân dủi tháo dường có loét bàn chân

triệu cluing thường gặp nhắt cua BĐMCD, song nghicu nghiên cửu dã chi

Lcrich-Fontain càng nậngthi chi số ABI càng giam, sự khác biệt có ý nghĩa thốngkê

4.3.2 Dặc điềm tồn thương động mạch trên siêu âm floppier ớ nhôm bệnh nhân có bệnh dộng mạch chi dưới