Xuất phát từ những quan điểm trên tôi mạnh dạn đưa ra vấn đề “LIÊN HỆ GIÁO DỤC TƯ TƯỞNG, TÌNH CẢM TRONG DẠY HỌC VĂN” vào bài viết của mình, coi đó là những trăn trở của người giáo viên d
Trang 1LIÊN HỆ GIÁO DỤC TƯ TƯỞNG, TÌNH CẢM TRONG
DẠY HỌC VĂN Ở BẬC TRUNG HỌC CƠ SỞ
PHẦN I : LỜI NÓI ĐẦU
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI :
Nhân loại bước vào thế kỷ XXI tính đến nay đã gần một thập kỷ Con ngườiđã đạt được những thành tựu vượt bậc về khoa học kỹ thuật Nhờ những thành tựuđó con người đã khám phá cuộc sống ở nhiều phương diện
Giải quyết tốt các vấn đề đặt ra của cuộc sống Sau thời kỳ bùng nổ thôngtin khoa học kỹ thuật cuối thế kỷ XX nhiều người dự đoán thế kỷ XXI sẽ là thế kỷcủa khoa học nhân văn Khi điều kiện vật chất có thể xem như đầy đủ và thỏa mãn
ở một trình độ cao, con người sẽ nhìn lại chính mình đểû hoàn thiện nhân cách vàlàm cho mối quan hệ trong cộng đồng tốt đẹp hơn Vì vậy rất cần văn học để soi
sáng và điều chỉnh cái “Thế giới trong ta” của họ Thế kỷ XXI là thế kỷ của văn
học Văn học là khoa học mũi nhọn của thế kỷ XXI Những nhà khoa học đã dựđoán như vậy cũng không phải là không có cơ sở Nhưng cái thế giới trong ta ấy sẽsinh động, cụ thể hơn, thực hơn được biểu hiện ở mọi nơi, mọi lúc trong mọi tâmtrạng cảnh ngộ, mọi người một cách đa dạng phong phú hơn nếu được văn chươnghỗ trợ, giáo viên giúp sức Và như vậy môn văn trong nhà trường và ngoài xã hộinhất định sẽ có chỗ đứng vững chắc Cho dù hiêïn nay, môn văn chưa được đánhgiá cao, chưa được đặt ngang hàng với các môn khoa học tự nhiên nhưng không
thể phủ nhận vị trí và tầm quan trọng của nó “Liên hệ giáo giục tư tưởng, tình
cảm trong dạy học văn” góp phần hình thành nhân cách bồi dưỡng trí tuệ tình cảm
cho mỗi con người, tác động đến chỗ sâu kín nhất trong mỗi tâm hồn của mỗi chủthể Nó có tác dụng khơi dậy chất người, thắp lên nguồn sáng cho những cá nhântrong xã hội
Hiện nay dưới tác động của cơ chế thị trường có một thực tế đáng buồn là,trong cách nhìn nhận của nhiều người môn văn còn xem nhẹ Tư tưởng thực dụng,học các môn khoa học tự nhiên, hay ngoại ngữ dễ xin việc hơn, kiếm được nhiềutiền hơn, đã và đang xâm nhập vào tư tưởng học sinh qua sự tác động của gia đìnhvà xã hội Trước thực tế đó, giáo viên dạy văn nên có tầm nhìn xa, tin vào thế kỷ
Trang 2qua dạy học văn, hướng học sinh vào thế giới văn chương, thắp lên điểm sáng trong
tâm hồn các em Muốn làm được như vậy, không thể bỏ sót khâu “Giáo dục tư
tưởng, tình cảm trong dạy học văn”
Làm tốt vấn đề trên sẽ giúp học sinh có cái nhìn tích cực hơn đối với bộ mônNgữ văn, nâng cao vị trí và tầm quan trọng của môn văn Hơn nữa còn giúp các emtrở thành những con người có ý thức tu dưỡng, biết yêu thương quí trọng gia đình,bè bạn biết hướng tới những tình cảm đẹp như lòng nhân ái, tinh thần tôn trọng lẽphải, sự công bằng, lòng căm ghét cái xấu, cái ác Đó là những con người biết rènluyện để có tính tự lập, có tư duy sáng tạo bước đầu cảm thụ các giá trị chân,thiện, mỹ trong nghệ thuật, trước hết là trong văn học
Xuất phát từ những quan điểm trên tôi mạnh dạn đưa ra vấn đề “LIÊN HỆ
GIÁO DỤC TƯ TƯỞNG, TÌNH CẢM TRONG DẠY HỌC VĂN” vào bài viết của
mình, coi đó là những trăn trở của người giáo viên dạy văn trước thực trạng vị trícủa môn hiện nay Tuy nhiên do chủ quan, nghệ thuật sư phạm của người viết cóhạn nên bài viết không tránh khỏi những sai sót Rất mong được sự góp ý chỉ bảocác thầy cô giáo, bạn bè đồng nghiệp để lần viết sau được hoàn thiện hơn Tôi xinchân thành cảm ơn
II NỘI DUNG VÀ PHẠM VI ĐỀ TÀI.
1 NỘI DUNG.
Nội dung của đề tài được thể hiện thông qua tên gọi của đề tài “Liên hệ giáo
giục tư tưởng, tình cảm trong dạy học văn” thực ra vấn đềø này không xa lạ đối với
giáo viên dạy Ngữ văn, nhưng vì nhiều lý do khác nhau nên trong quá trình thiết kếbài dạy, qua giờ dạy vấn đề này chưa thực sự chú trọng Có thể đây là một vấn đềkhó, đòi hỏi tài năng sư phạm của mỗi giáo viên Làm sao để khâu giáo dục khônghời hợt, khiên cưỡng Làm sao để khâu giáo dục trong dạy học văn không trở thànhbài giảng đạo đức hay bài giảng Giáo dục công dân Làm sao để giáo dục tư tưởngtình cảm đi sâu vào thế giới tâm hồn của học sinh một cách hài hòa nhẹ nhàng màsâu sắc, lắng đọng mà vững bền
Giải quyết vấn đề trên có ý nghĩa tích cực đối với giáo viên lẫn học sinh Vớigiáo viên giúp nâng cao ý thức tìm tòi, suy nghĩ thiết kế bài dạy, thực hiện tốt mụctiêu môn Ngữ văn trong nhà trường, giáo viên Ngữ văn yêu nghề hơn Về phía họcsinh, giúp các em có cái nhìn tích cực hơn, soi rọi vào tâm hồn, khơi dậy chất văn,thắp lên điểm sáng trong mỗi con người Mặt khác giúp học sinh hiểu bài sâu hơn,nhất là những học sinh giỏi
Trang 32 PHÁM VI ÑEĂ TAØI
Do ñieău kieôn thôøi gian, tö lieôu vaø khạ naíng cụa ngöôøi vieât neđn ñeă taøi chư giôùi
hán trong vieôc “ Lieđn heô giaùo dúc tö töôûng, tình cạm” cho hóc sinh thođng qua phađn mođn vaín hóc Xeùt veă múc tieđu, mođn Ngöõ vaín giuùp hóc sinh hình thaønh kieân thöùc,
kó naíng vaø thaùi ñoô, tình cạm ÔÛ ñađy ngöôøi vieât thieđn veă giaùo dúc tö töôûng, tình cạm Noùi nhö vaôy khođng phại taùc giạ baøi vieât xem nhé hai múc tieđu tređn, maø vaân
ñeă laø ngöôøi vieât chón vaân ñeă maø mình tađm ñaĩc ÔÛ baøi vieât naøy ngöôøi vieât khođng coùtham vóng giaùo dúc tö töôûng tình cạm cho hóc sinh trong mói tình huoâng, mói baøihóc maø chư giôùi hán trong vieôc giaùo dúc tình cạm qua vieôc dáy caùc vaín bạn töï söïtieđu bieơu trong chöông trình Ngöõ vaín baôc trung hóc cô sôû
III PHÖÔNG PHAÙP NGHIEĐN CÖÙU.
Phoâi hôïp nhieău phöông phaùp; phađn tích, phađn loái, so saùnh, thoâng keđ, nghieđncöùu…
IV LÒCH SÖÛ VAẪN ÑEĂ.
Thöïc ra vaân ñeă “Lieđn heô giaùo dúc tö töôûng, tình cạm trong dáy hóc vaín”
khođng phại laø vaân ñeăø hoaøn toaøn môùi Tröôùc ñađy ñaõ coù nhieău nhaø nghieđn cöùu, nhieăugiaùo vieđn ñöùng lôùp lađu naím traín trôû tìm toøi saùng táo Noùi nhö vaôy khođng coù nghóalaø vaân ñeă baøi vieât naøy ñöa ra khođng coù gì môùi Döôùi phöông phaùp luaôn maø nhaø
nghieđn cöùu Nguyeên Vaín Boơng vaø Phan Tróng Luaôn ñöa ra, qua kinh nghieôm cụa
nhöõng naím tröïc tieâp ñöùng lôùp giạng dáy, baøi vieât naøy goùp phaăn laøm saùng toû theđmnhöõng vaân ñeă cú theơ, chi tieât hôn trong töøng baøi dáy ôû baôc THCS ñeơ goùp theđm tieângnoùi cụa mình veă vaân ñeă maø caùc baôc tieăn boâi raât tađm ñaĩc
V YÙ NGHÓA ÑEĂ TAØI.
1 YÙ nghóa khoa hóc.
Goùp phaăn soi saùng moôt vaøi khía cánh phöông phaùp thieât keâ baøi dáy theohöôùng ñạm bạo múc tieđu ngođn ngöõ ôû tröôøng trung hóc sô sôû
2 YÙ nghóa thöïc tieên
Giuùp cho vieôc giạng dáy Ngöõ vaín ôû baôc trung hóc cô sôû ñöôïc toât hôn, ruùt ranhöõng baøi hóc boơ ích trong quaù trình giạng dáy Goùp phaăn ñạm bạo nguyeđn taĩc
“ Dáy hóc vaín gaĩn vôùi ñôøi soâng” Goùp phaăn giuùp hóc sinh ham thích mođn Ngöõ vaín
theo höôùng tích cöïc chụ ñoông, giaùo dúc tình cạm ñép, goùp phaăn hình thaønh nhađn
caùch cho hóc sinh trong giai ñoán hieôn nay.
Trang 4VI CẤU TRÚC ĐỀ TÀI: Gồm 5 phần
Phần I: Lời nói đầu ( mục I đến VI)
Phần II: Phần nội dung ( giải quyết vấn đề)
Phần III: Đánh giá kết quả
Phần IV: Phần kết luận
Phần V: Tài liệu tham khảo
Trang 5PHẦN II
LIÊN HỆ GIÁO DỤC TƯ TƯỞNG, TÌNH CẢM TRONG
GIẢNG DẠY CÁC VĂN BẢN TỰ SỰ Ở BẬC THCS
Trong chương trình Ngữ văn bậc THCS kiểu bài tự sự chiếm tỷ lệ khá lớn95/561 tiết (16,9%) riêng kiểu bài tự sự trong phân môn Văn học chiếm tỷ lệ95/232 tiết (40,6%)
Trong đó lớp 6 : 38 tiết; lớp 7: 9 tiết; lớp 8 : 17 tiết; lớp 9 : 31 tiết
Nhìn vào tỷ lệ trên chúng ta thấy văn bản tự sự có vị trí rất quan trọng trongchương trình Ngữ văn bậc THCS Điều đáng mừng là các văn bản tự sự được tuyểnchọn trong chương trình có tính giáo dục rất cao Xin điểm qua một số tác phẩmnhư vậy
I CHƯƠNG TRÌNH NGỮ VĂN LỚP 6.
1 Không phải ngẫu nhiên mà trong sách Văn học 6 CCGD 1995 và sách Ngữ
văn 6 - 2002 đều chọn tác phẩm “Dế Mèn phiêu lưu ký” của Tô Hoài để đưa vào
chương trình SGK Trước hết truyện mang yếu tố đồng thoại phù hợp với sự tiếpnhận của trẻ em nhất là trẻ em lớp 6 Mặt khác, dù chỉ học đoạn trích nhưng nó cótính giáo dục rất sâu sắc Có lẽ vì vậy tác phẩm của Tô Hoài vượt khoảng cáchkhông gian và thời gian đến với bạn đọc khắp thế giới, khẳng định một sức sốnglâu bền
Học sinh lớp 6 ở độ tuổi 12-13 xét về mặt tâm lý, các em thường hiếu động,thích đùa nghịch, hướng ngoại, thích quan sát đối tượng Nắm được đặc điểm nàygiáo viên nên đưa yếu tố giáo dục thông qua việc tìm hiểu văn bản bằng các câuhỏi như :
-Theo em nhân vật Dế Mèn trong đoạn trích “Bài học đường đời đầu tiên” có
nét gì đẹp và chưa đẹp?
Học sinh dễ dàng phát hiện được Dế Mèn có vẻ đẹp ngoại hình cường tráng,
sống động hấp dẫn : “ Đôi càng mẫm bóng, những cái vuốt nhọn hoắc, cái đầu nổi
từng tảng trông rất bướng, hai cái răng đen nhánh nhai ngoàm ngoạp như hai lưỡi máy, sợi râu dài uốn cong” Vẻ đẹp cường tráng còn được thể hiện trong từng điệu
bộ, đôïng tác của Dế Mèn : Co cẳng lên, đạp phanh phách vào các ngọn cỏ: lúc đi
bộ thì cả người rung rinh một màu bóng mỡ; hai cái răng đen nhánh lúc nào cũng
Trang 6nhai ngoàm ngoạp : chốc chốc lại trịnh trọng và khoan thai đưa cả hai chân lên vuốt râu.
Giáo viên cho học sinh đọc đoạn văn Miêu tả vẻ đẹp ngoại hình của DếMèn
- Em thấy trong đoạn văn trên, để miêu tả vẻ đẹp cường tráng Dế Mèn tác giả
đã sử dụng phương thức biểu đạt chính nào? (Miêu tả)
- Muốn miêu tả được như vậy, cần phải có thói quen nào ? ( Quan sát )
Từ đó giáo viên giáo dục cho học sinh ý thức quan sát Đây là một đoạn vănđặc sắc có thể coi là mẫu mực về miêu tả loài vật Giáo viên tích hợp kiến thức tậplàm văn về văn miêu tả: Quan sát tưởng tượng, tích hợp với phần Tiếng Việt về hệ
thống tính từ trong đoạn văn (cường tráng, mẫm bóng, nhọn hoắt, hủn hoẳn, nâu
bóng, đen nhánh, ngoàm ngoạp, hùng dũng, khoan thai … )
Ở đây có thể kết hợp củng cố cho học sinh về tính từ và chức năng hiệu quảcủa việc sử dụng đúng chỗ từ loại này Sau khi phân tích nét đẹp của Dế Mèn, giáoviên cho học sinh tìm hiểu nét chưa đẹp, chưa hoàn thiện trong tính nết, trong nhậnthức và hành động của một chàng dế thanh niên ở tuổi mới lớn Đó là tính kiêucăng, tự phụ về sức mạnh và vẻ đẹp của mình Xem thường mọi người, hung hăng
xốc nổi Những nét chưa đẹp ấy thể hiện rõ trong các hành vi: Đi đứng oai vệ, quát
nạt chị Cào Cào, anh Chấu Chấu, đá anh Gọng Vó, cà khịa bà con hàng xóm, tưởng mình sắp đứng đầu thiên hạ… Đó là những hành động cần phê phán của Dế Mèn
kiêu căng, xốc nổi
“Bài học đường đời đầu tiên” là một văn bản thuộc kiểu phương thức biểu
đạt tự sự Nói đến văn bản tự sự là nói đến nhân vật cốt truyện và tình huốngtruyện Giáo viên có thể tích hợp phần tập làm văn khi dạy văn bản này
- Theo em tình huống truyện nào dẫn đến Dế Mèn rút ra được bài học đường đời đầu tiên cho mình ?
Giáo viên cho học sinh tìm hiểu đoạn 2 kể chuyện Dế Mèn bày trò trêu chịCốc để khoe khoang trước anh hàng xóm Dế Choắt, dẫn đến cái chết thảm thương
của người bạn xấu số này Giáo viên cho học sinh tìm và nhận xét ngôn ngữ (cách
xưng hô, lời lẽ giọng điệu) của Dế Mèn và Dế Choắt Từ đó nhận xét thái độ của
Dế Mèn với người bạn hàng xóm (trịch thượng, khinh thường, không quan tâm giúp
đỡ…) Đó là thái độ sống thế nào?( Ích kỷ, đáng phê phán)
- Theo em vì sao Dế Choắt bị chết oan?(Do trò đùa nghỗ nghịch của Dế
Mèn )
Trang 7
Giáo viên giáo dục học sinh ý thức chín chắn trong suy nghĩ, hành động,tránh đùa cợt không đúng chỗ, quá trớn Cái chết thảm thương của Dế Choắt làmminh chứng và hệ quả của thói hung hăng xốc nổi của Dế Mèn
Tiếp xúc tác phẩm, thoạt đầu bạn đọc ít có thiện cảm với Dế Mèn vì DếMèn trịch thượng, hung hăng xốc nổi, khinh thường không quan tâm giúp đỡ kẻyếu Nói cách khác Dế Mèn hung hăng khoác lác trước kẻ yếu nhưng lại nhát sợtrước kẻ mạnh Thế nhưng, tính cách nhân vật này không dừng lại ở đó Sau cáichết của Dế Choắt do trò đùa nghỗ nghịch của mình gây ra, Dế Mèn đã hối hận,nhận ra lỗi lầm và biết rút ra bài học đường đời đầu tiên cho mình
Giáo viên có thể bình : Qua nhân vật Dế Mèn, phải chăng nhà văn Tô Hoài
muốn gửi bức thông điệp tới bạn đọc : Ở đời ai cũng có thể mắc sai lầm, cái chính
là ở chỗ họ biết nhận ra lỗi lầm mà sửa chữa hay không?
Sau bài học đường đời đầu tiên với giá quá đắt, Dế Mèn đã trưởng thành,biết bênh vực kẻ yếu, không hám danh, Dế Mèn đã dũng cảm dám đương đầu vớikẻ mạnh, kẻ ác là võ sĩ Bọ Ngựa-Giáo viên gợi mở, kích thích học sinh đọc trọnvẹn tác phẩm
2 Khác với sách Văn học 6 CCGD, sách Ngữ văn 6 có đưa vào một văn bản
mới “Bức tranh của em gái tôi”- Tạ Duy Anh Theo tôi đây không phải là vô tình
mà là sự tuyển chọn có dụng ý của nhóm biên soạn SGK Ngữ văn 6 Bức tranh của
em gái tôi là một truyện ngắn đặc sắc, đậm tính nhân văn cao, có ý nghĩa giáo dục
lớn
Tạ Duy Anh kể một câu chuyện gần gũi với lứa tuổi thiếu niên, trong đờisống hàng ngày của gia đình Qua đó tác phẩm đã nêu được một cách thuyết phụcvấn đề về thái độ, cách ứng xử của người có tài năng đối với những người xungquanh mình Thông thường người ta dễ sinh thói ghen tỵ, mặc cảm, tự ti khi chứngkiến tài năng hay sự thành đạt của một người gần gũi với mình Và ngược lại, kẻ cótài năng hay được đề cao cũng sinh ra kiêu ngạo, tự mãn, coi thường những ngườixung quanh Qua câu chuyện của hai anh em, tác giả đã khêu gợi sự suy nghĩ để đitới nhận thức và hành động đúng đắn trước tình huống đó của mỗi người đọc Tácphẩm có ý nghĩa giáo dục nhân cách nhưng không rơi vào giáo huấn khô khan, vìbài học được thể hiện một cách tự nhiên mà sâu sắc qua sự tự nhận thức của nhân
Trang 8vật chính Khi dạy văn bản này, sau khi cho học sinh xác định ngôi kể, tác dụngcủa ngôi kể, giáo viên cho học sinh tìm hiểu nhân vật chính.
- Theo em trong truyện này ai là nhân vật chính?
Thực tếá qua giờ dạy ở lớp, có nhiều học sinh cho rằng người anh là nhân vậtchính, số khác lại cho rằng người em gái chính là nhân vật chính, một số em kháclại cho rằng nhân vật chính là hai anh em Giáo viên tích hợp cho học sinh nhữngkiến thức đã học trong học kỳ I
Vì sao em cho đó là nhân vật chính?(có vai trò quan trọng, được hiện lên
qua nhiều mặt) Vậy nhân vật chính ở văn bản này là hai nhân vật anh trai Kiều
Phương và Kiều Phương Giáo viên đặt tiếp câu hỏi:
- Theo em truyện “ Bức tranh của em gái tôi”,Tạ Duy Anh muốn ca ngợi
những nét phẩm chất tốt đẹp của cô em gái hay muốn hướng người đọc tới sự thức tỉnh ở nhân vật người anh? Đâu là nội dung quan trọng hơn?
- Nếu học sinh nào chọn câu trả lời: Nhà văn Tạ Duy Anh muốn nhấn mạnhđến nhân vật người anh trai thì có nghĩa là học sinh đó có tâm hồn văn chương, khảnăng thẩm văn tốt Và như vậy học sinh đã nhận thức đúng nội dung chủ đề tác
phẩm Cũng giống như văn bản “Bài học đường đời đầu tiên”, Bức tranh của em gái
tôi thoạt đầu khi tiếp xúc với tác phẩm, người đọc ít có thiện cảm với nhân vậtngười anh Ta cảm thấy có cái gì đó không hài lòng về nhân vật này: gắt gỏng em,không thân với em như trước nữa, ghen tỵ với tài năng của em Nhưng tính cáchnhân vật này không dừng lại ở chỗ đó Cuối truyện nhân vật này đã nhận ra phần
hạn chế của chính mình Người anh soi vào bức tranh ấy (Anh trai tôi) cũng tức là
soi vào tâm hồn mình để vượt lên được những hạn chế của lòng tự ái và tự ti Khiđọc văn, người ta thường đánh giá truyện này đầy chất văn, truyện kia giàu tínhnhân bản Đánh giá tác phẩm văn học tức là khẳng định giá trị của tác phẩm tácđộng đến tình cảm của người đọc Không hẹn mà gặp, nhà văn Tô Hoài và Tạ DuyAnh cùng gặp nhau một điểm khi xây dựng nhân vật trong tác phẩm Nếu như trong
văn bản Bài học đường đời đầu tiên Dế Mèn nhận ra lỗi lầm và biết rút ra bài học
đường đời đầu tiên cho mình thì nhân vật anh trai Kiều Phương cũng vậy, cuốitruyện nhân vật này đã nhận ra phần hạn chế của chính mình Giáo viên liên hệ tácphẩm trước để giáo dục: ở đời ai cũng có thể mắc sai lầm, vấn đề là ở chỗ họ biếtnhận ra lỗi lầm và sửa chữa hay không? Ở văn bản này Giáo viên có thể rút ra bài
học: trước thành công hay tài năng của người khác, mỗi người cần vượt qua lòng
mặc cảm, tự ti, để có được sự trân trọng và niềm vui thực sự chân thành Lòng nhân
Trang 9hậu và sự độ lượng có thể giúp cho con người tự vượt lên bản thân mình Kết hợp
giáo dục lối sống đẹp: biết sống vì người khác Đó chính là giá trị nhân
bản của truyện Có lẽ vì vậy truyện ngắn này đã đạt giải nhì trong cuộc thi viết
Tương lai vẫy gọi của báo Thiếu Niên Tiền Phong.
3 Có thể nói, SGK Ngữ văn 6 là kết quả cố gắng không ngừng của nhóm
biên soạn sách, xét về mặt tuyển chọn văn bản được học Nếu như văn học trong
nước, đưa vào văn bản mới Bức tranh của em gái tôi thì ở mảng văn học nước ngoài
nhóm biên soạn chọn văn bản Buổi học cuối cùng của A-phôn–xơ Đô–đê của
nước Pháp Đây cũng là một tác phẩm có tính giáo dục cao Để hiểu được cái haycủa tác phẩm này, giáo viên cần giúp học sinh hiểu rõ hoàn cảnh và tình huốngđược miêu tả trong truyện Câu chuyện kể về buổi học bằng tiếng Pháp cuối cùngcủa một lớp học ở trường Tiểu học trong một vùng quê thuộc vùng An-dát, sau khivùng này bị cắt về cho nước Phổ Sau buổi học này các trường ở vùng này đều phảidạy bằng tiếng Đức Chính trong tình huống và thời đểm đặc biệt ấy mà mỗi ngườicó mặt trong lớp học, từ thầy giáo Ha-men đến các học trò và cả những người dân,những cụ già đến dự lớp học này đều cảm thấy ý nghĩa đặc biệt của nó Họ đềuthấm thía hết sức quan trọng và thiêng liêng là phải biết yêu quí, trau dồi và giữgìn tiếng Pháp, ngôn ngữ của dân tộc mình Điều đó càng đặc biệt có ý nghĩa khimà quê hương của họ đang bị kẻ khác chiếm đóng và có ý đồ đồng hóa, trước hếtbằng ngôn ngữ Lòng yêu nước tình cảm dân tộc ở đây đã được thể hiện cụ thểtrong tình yêu và sự quí trọng tiếng nói của dân tộc mình Ở văn bản này, giáo viêngiáo dục cho học sinh ý thức phải bết quí trọng giữ gìn những gì ta đang có Lúc có,sở hữu ta không biết, không để ý nhưng lúc sắp mất mới nhận ra giá trị của nó Họcvăn bản này giáo viên cần giúp học sinh nắm được ý nghĩa, tư tưởng của truyện.Phải biết yêu quí, giữ gìn học tập để nắm vững tiếng nói của dân tộc mình, nhất làkhi đất nước rơi vào vòng nô lệ, bởi tiếng nói không chỉ là tài sản quí báu của mộtdân tộc mà còn là phương tiện quan trọng để đấu tranh giành độc lập tự do
Giáo viên có thể liên hệ đến Việt Nam : Sức sống và sự phát triển của tiếngnói Việt Nam trong trường kỳ lịch sử dân tộc ta là một biểu hiện sức sống của dântộc Việt Nam Qua hơn một nghìn năm bị phong kiến phương Bắc thống trị nhưngtiếng Việt vẫn không mất đi, tuy có tiếp nhận ảnh hưởng của tiếng Hán nhưng chỉđể làm giàu thêm tiếng Việt mà thôi Dưới thời Pháp thuộc các nhà trường chủ yếudạy bằng tiếng Pháp, nhưng tiếng Việt vẫn được nói được sử dụng rộng rãi hàngngày trong nhân dân, vẫn được giữ gìn và phát triển
Trang 10Thông thường công dân của một quốc gia thường có năm điều để tự hào về
đất nước của mình Đó là Quốc huy, Quốc kỳ ,Quốc ca, đồng tiền và ngôn ngữ Dạy
học văn bản trên lẽ nào giáo viên lại không liên hệ giáo dục học sinh ý thức tựhào về tiếng việt của mình? Phải chăng đó là ý đồ thầm kín của nhóm biên soạnSGK Ngữ văn 6?
******************
II CHƯƠNG TRÌNH LỚP 7
1 Chương trình Ngữ văn được xây dựng theo quan điểm tích hợp đòi hỏi phải
thay đổi lại kết cấu chương trình Nội dung chương trình được xây dựng theo
nguyên tắc hàng ngang và đồng tâm Vì thế các văn bản tự sự ở Lớp 7 không nhiều.
Nhưng bù lại, những văn bản được tuyển chọn thực sự là những tác phẩm giàu tính
giáo dục “Sống chết mặc bay”của (Phạm Duy Tốn) là một tác phẩm như thế.
Ở văn bản này có ít nhất hai vấn đề chúng ta cần giáo dục cho học sinh tháiđộ căm ghét tên quan phụ mẫu lòng lang dạ sói thờ ơ vô trách nhiệm trước sinhmạng hàng ngàn người dân Sự căm ghét đó càng được nâng cao tột đỉnh khi hắn
thắng ván bài cực lớn : Ù! thông tôm chi chi nẩy ! (Trường hợp cực hiếm xảy ra
trong bài tổ tôm –so với tác phẩm được in trong sách CCGD 1995 thì văn bản này
chú thích rõ ràng hơn Trường hợp ù! Thông tôm, chi chi nẩy hiếm khi xảy ra nên
thắng bài trong tình huống đó hắn càng khoái trá Hắn càng khoái trá bao nhiêuchúng ta càng căm ghét hắn bấy nhiêu, mở rộng ra là căm ghét cái chế độ phongkiến nửa thực dân thời đó
Đã là người giáo viên Ngữ văn ai cũng nắm được các nguyên tắc dạy học văn
Một trong những nguyên tắc đó là dạy học văn gắn với đời sống Dạy học văn gắn
với đời sống phải được hiểu một cách toàn diện là chuẩn bị cho học sinh về nhậnthức tư tưởng tình cảm thái độ năng lực để các em có thể chuẩn bị bước vào đời
một cách vững vàng Dạy học văn gắn với đời sống thực chất là đưa tác phẩm về
với cuộc sống đã sản sinh ra nó để hiểu đúng tác phẩm mà từ đó đưa tác phẩm về với cuộc sống thực tế để học sinh tự rút ra bài học tích cực từ cuộc sống Gắn với
đời sống trong dạy học văn không chỉ đơn thuần khuyên răn học sinh yêu hoặc ghétcái này cái kia mà phải giúp họ nhận thức khám phá cuộc sống sự thật trong đờithông qua cuộc sống được mô tả trong tác phẩm Con đường nhận thức qua khámphá đó không đơn giản Học sinh phải vận dụng kinh nghiệm sống cá nhân
để lựa chọn những vấn đề quan trọng nhất, hấp dẫn nhất Dạy văn bản trên giáoviên phải xác định những vấn đề có ý nghĩa nhất để liên hệ
- Theo em, ngày nay nước ta có bị thiên tai bão lụt tàn phá không?
Trang 11- Trước thực trạng đó Đảng và Nhà nước đã có những biện pháp nào để hạn chế những thiệt hại về người và của?
Giáo viên cho học sinh thảo luận
- Trong bão lụt, em thấy cán bộ Trung ương và địa phương có quan tâm đến
đời sống nhân dân vùng bão lụt không? Hãy cho ví dụ.
Sau khi cho học sinh trả lời giáo viên nhấn mạnh : Mỗi lần chuẩn bị có bão,Đảng và Nhà nước ta tuyên truyền cho nhân dân chuẩn bị đối phó với thiên tai quacác phương tiện thông tin đại chúng Phối hợp với các đơn vị bộ đội đóng chân trênđịa bàn, chằng néo nhà cửa, sơ tán dân, kêu gọi tàu thuyền vào bờ tránh bão,…Trong bão lụt các đồng chí cán bộ dầm mình dưới mưa bão cùng với nhân dân đốiphó với thiên tai Tiêu biểu là hình ảnh đồng chí Lê Huy Ngọ, đồng chí Phó thủtướng Nguyễn Sinh Hùng… luôn gắn bó với dân
- Vậy em thấy có gì khác biệt giữa các đồng chí cán bộ của ta hiện nay với
những tên quan phụ mẫu thời phong kiến thực dân?
Giáo viên giáo dục học sinh yêu quí xã hội ta đang sống: Đất nước thanhbình, Đảng và Nhà nước quan tâm đến đời sống người dân Đó là tính ưu việt củachế độ XHCN mà đất nước ta đang xây dựng
*******