Luận văn dạy học dự Án chủ Đề thống kê nhằm rèn luyện kĩ năng lập kế hoạch cho học sinh lớp 10 bậc trung học phổ thông

Bên cạnh đó, Thống kê là một mảng kiến thức của Toán học phổ thông quan trọng, có nhiều ứng dụng trong thực tiễn, có nội dung phong phú, mang, tính lên môn cao; phủ hợp với việc tổ chức

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

VƯƠNG QUỲNH HƯƠI

DAY HOC DU AN CHU DE THONG KE

NHAM REN LUYEN KI NANG LAP KE HOACH CHO HOC SINH

LỚP 10 BAC TRUNG HOC PHO THONG

LUAN VAN TIIAC SĨ SƯ PIIAM TOÁN HỌC

TIA NOI — 2020

ĐẠI HỌC QUỐC GIÁ HA NỘI TRUONG DAL HOC GIÁO DỤC

VUONG QUYNH HUONG

DAY HOC DU AN CHU DE THONG KE

NHAM REN LUYEN Ki NANG LAP KE HOACH CHO HQC SINH

LOP 10 BAC TRUNG HỌC PHỎ TIIÔNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƯ PHẠM TOÁN HỌC

CHUYỂN NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

BỘ MÔN TOÁN

Mã số: 8140209.01

Người hưởng dẫn khoa học: TS Trần Xuân Quang

TIA NOI — 2020

LOI CAM ON

Tắc giả xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến các thầy cô giáo giảng

viên đã giáng dạy và giúp đỡ tác giả trong quả trình học tap Thạc sĩ tại

"Trường Đại học Giáo dục — Đại học Quốc gia Hà Nội Đặc biết đến T8 'rấi

Xuân Quang — Giảng viên Đại học Giáo dục — Đại học Quấc gia Hà Nội, người dã hướng dẫn tác giả hoàn thành luận văn này,

Ngoài ra, tác giả xin gửi lời cẩm ơn đến những người thân yêu, gia

đình, bạn bè và đồng nghiệp đã luôn ở bên cạnh động viên, ủng hộ và chia sẽ,

hỗ trợ tác giả trong thời gian làm luận văn

Bản luận văn được thực hiện từ tháng 3 — 2020 đến thang 12 — 2020

đánh một dấu mốc quan trong trong sự nghiệp ủa táo giá Luận văn thạc sĩ còn rất nhiều thiểu sói, tác giả rất mong nhận được nhiều ý kiên đóng góp của

các thầy giáo, cô giá, của cáo bạn để luận văn được hoàn thiện hơn

Xin chân thành củm on!

fla NGi, thang 12, 2020

Tác giả

Vương Quỳnh Hương

DANIIMUC CAC CUI’ VIET TAT

Viết tắt | Viết đây đủ

SGK | Sách giáo khoa

THPT | Trang hoc phd thong

DANII MUC CAC BANG

Bang 1.1 So sinh phương pháp dạy học dự án và dạy học truyền thống

Bang 1.2 Một số tiêu chí đánh giá nhận thức của học sinh về nội dung

cơ bản của một bản kế hoạch học tập

Bang 1.3 Mach kiến thức thống kê theo chương trình giáo duc phd

Bảng 1.7 'thống kê về mức độ cần thiết của kĩ năng lập kế hoạch

Tiẳng 21 Nhiệm vụ của giáo viên và nhóm dự án trong quy tình dạy

Bang 2.4 Kế hoạch hoạt động của học sinh dự án “Toán học vả thể giới

ảo Thực trạng khai thác thông tin nguời dủng mạng xã hội ở Việt

Bảng 2.5 Phân công công việc

Bang 2.6 Ban giao công việc của từng thành viên trong nhém trong tuân

Bang 2.7 Danh giá các cá nhân trong nhỏm

Bang 2.8 Phiểu tự đánh giá sau quá trình thực hiện dự án

Bang 2.9 Ké hoạch hoạt động dự án “Toán học và vấn đề môi trường”

Đăng 2.10 Các kĩ năng thể hiện trong dự án học tập qua hoạt động của

Bảng 2.13 Đánh giá quả trình làm việc

Tầng 2.14 Đánh giá phần thuyết trình về quá trình thực hiện đự án

Bang 3.1 Kết quả đánh giá định lượng cáo tiêu chí về kĩ năng lập

hoạch của học sinh lớp 10A1 trường TH Minh Khai — Quốc Oai trước

và sau thực nghiệm dạy học dự án chủ đề toán thống kê

Băng 3.2 KẾt quả đánh giá định lượng gáo tiêu chí về kĩ năng lập kế

hoạch của học sinh lớp 10A9 trường THP1 Minh Khai — Quốc Oai trước

và sau thực nghiệm dạy học dự án chủ để toán thông kê

DANIIMUC CAC IIINIL SO DO VA BIEU BO

Sơ đề 1.1 Mức độ đánh giá việc thực hiện dự án học tập của học sinh 18

Tình 1.1 Số liệu thông kê tỉnh hình địch bệnh ovid 19 của quốc gia vùng

Biểu đồ 1.1 Tỷ lệ mức độ dạy học theo dự án môn Toán ở trường THPT 33

Biểu dỗ 1.2 Tỷ lệ mức dê hứng thú của học sinh sau khi học 'thống kê 35

Sơ để 2.1 Các giai đoạn thực hiện trong đạy học đự án 39

Bidu đồ 3.1 Kết quả đánh giá về mức độ cần thiết của kĩ năng lập kế hoạch

Biểu đồ 3.2 Kết quả đánh giá mức độ khó khăn trong kĩ năng lập kế hoạch

Biểu đỗ 3.3 Kết quả đảnh giá định lượng các tiêu chí về kĩ năng lập kế hoạch

của học sinh lớp 10A1 trường TIIPT Minh Khai — Quốc Oai trước thựu

Biểu dé 3.4 Kết quả đánh giá định lượng các tiêu chí về kĩ năng lập kể hoạch

của học sinh lớp 10A1 trường THPT Minh Khai — Quốc Oai sau thực nghiệm

Biéu dé 3.5 Két quả đánh giá định lượng các tiêu chí về kĩ năng lập kể hoạch

của học sinh lớp 10A9 trường THPT Minh Khai — Quốc Oai trước thực

nghiệm dạy học đự án chủ để toán thống kê 94

Biểu đồ 3.6 Kết quả đánh giá định hượng các tiều chí về kĩ năng lập kể hoạch của học sinh lớp 10A9 trường THPT' Minh Khai — Quốc Oai sau thực nghiệm

đạy học dự án chủ đề toán thống kê 94

Tình 3.1 Xử lí số liệu thống kẻ bằng phần mềm Iixcel của nhóm ô nhiễm rác

Ilinh 3.2 Slide trong bai thuyết trình của nhóm ô nhiễm không khi 85

Hình 3.3 Băng kế hoạch phân công nhiệm vụ của nhỏm õ nhiễm nude trong

Tình 3.4 Một số sản phẩm tái chế từ rác thải của học sinh lớp 10A1 96 Hinh 3.5 San phẩm tái chế của nhóm ô nhiễm nước — lớp 10A1 97 Hình 3.6 Sản phẩm tái chế của nhóm ô nhiễm rác thải — lớp 10A1 %7

Tĩình 3.7 Sản phẩm tái chế của nhóm ô nhiễm rác thải — lớp 10A1 98

Hình 3.8 San phẩm tái chế của nhóm ö nhiễm không khí~ lớp 10A1 99

Tlinh 3.9 Ilinh anh thuyét trinh dw an “Todn học và môi trường” see 100

vi

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIÊN

1.1.1 Tổng quan một sé kết quả đã nghiên cứu về dạy học dự án

1.1.2 Tổng quan về kĩ năng lập kế hoạch vả rèn luyện kĩ năng lập

1.2.3 Mục tiêu của dạy học dự án

1.3.2 Vai trò của kế hoạch 19

1.3.3 Các thành tố của kĩ năng lập kế hoạch - - 20

1.3.4 Cáo mức dộ phát triển kĩ năng lập kế hoạch - 23

5 Đề xuất rubric đánh giá kĩ năng lập kế hoạch của học sinh 24 1.4 Dạy học chủ đề Thống kê ở trường TIIPT 26

1.4.1 Vai trò, ý nghĩa của Thống kê se nie 26

1.4.2 Kiến thức Thông kê trong chương trình Toán phô thông 28

143 Phân tích chương trình môn toán trong chương trình hiện hành và

vil

1.5 Thực trạng dạy học dự án nội dung Thống kê ở trường THPT 32

1.5.1 Thực trạng đạy học dự án ở trường phổ thông 3⁄2 1.5.2 Thue trang day hoc néi dung Théng +kê ở trường phô thông 34 1.5.3 Thực trạng kĩ năng lập kế hoạch của học sinh - 35

CHUONG 2 TO CIC DAY IOC DY AN CIIU pli THONG Ki LOP 10

21 Lập kế hoạch cho dự án học tập 38 2.2 Phân tích quy trình day học dự án - - 38

2.3 1ể xuất các phương án đánh giá với quy trình dạy học môn Toán theo

2⁄4 Để xuất một số Liêu chí lựa chọn nội dung Toán thống kô làm dự án

2.5 Thiết kế một số dự án học tập chủ đề Toán thống kê lớp 10 + 2.5.1 Dự án “Toán học và vẫn đề môi trưởng” - 44

2.5.2 Dự án “ Màu xanh yêu thương” 49

2.5.3 Dự án “Toán học và thế giới áo — Thực trạng khai thác thông tin người

2.6 Té chite đạy học theo đự án một số chủ để Toán thống kê

2.6.1 Phân tích quy trình tổ chức đạy học dự án một số chủ để Toản thống kế 55

2.6.2 Tế chức dạy học dự án một chủ để Toán thống kê ở bậc THPT 63

2.7 Sự hỗ trợ của đạy học du án đổi với việc rên luyện kĩ năng lập kế hoạch của học sinh 74 2.7.1 Việc rèn luyện và phát triển một số kĩ năng trong dạy học đự án Z4:

2.7.2 Sự hỗ trợ của dạy học dự án đối với sự phát triển kĩ năng lập kế hoạch

của học sinh - 75 2.8 Thiết kế công cụ đánh giá quá trinh thực hiện dự án của nhóm Td

VI

CHUONG 3 THUC NGHIEM SU PHAM - 86

3.1.3 Đối tượng và dự án thực nghiệm sư phạm - 86

3.2 Tổ chức thực nghiém su pham 86

3.2.2 Quy trình thực nghiệm sư phạm 87

3.3.2 Phương pháp đánh giá thuc nghiém su pham 88

3.3.3 Phân tích kết quả thực nghiệm - 88

3.4 Dánh giả chung về thực nghiệm sư phạm 95

TAILIEU THAM KHAO 106 PHU LUC

MO DAU

1 L¥ do chon dé tai

Giáo dục đào tạo có vai trò rất quan trong đối với sự phát triển đất nước Vì vay, Dang va Nha nude ta chu trong vai trẻ quốc sách hàng đầu của Giáo dục và khoa học công nghề Quan điểm đỏ được cu thể hóa qua nhiều

đường lối, chính sách nhằm tạo diều kiện thuận lợi cho sự phát triển giáo dục

và đảo tạo nói chung và giáo dục phổ thông nói riêng Trong quá trình dào tạo

ở trường phổ thông, phương pháp dạy học là một trong những vấn đề trọng

tâm có tầm ảnh hưởng lớn đến kết quả học tập của học sinh Theo Luật Giáo

đục (2005) [9] đã chỉ rõ: “Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy

tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm

của từng lớp học, môn học; bội dưỡng phương pháp tự học, khú năng làm

việc theo nhôm; rèn huyện kĩ năng vận đụng kiên thức vào thực tiễn; tác động

dén tinh cam, dem lại niềm vui, hứng thủ học tập cho học sinh" Vấn để đối mới phương pháp dạy học luôn có ý nghĩa quan trọng trong việc thực hiện mục tiêu của sự nghiệp giáo dục, đặc biệt là giáo dục ở phổ thông Vì vậy,

việc déi mới phương pháp dạy học nói chưng, phương pháp dạy học ở phổ

thông nỏi riêng để học sinh chủ động, tích cực, sáng lạo trong học lân là một

vẫn để oần thiết, không thể thiếu, Lạo tiên đề quan trong gop phân nâng cao

chất lượng giáo dục; tiếp cận phương pháp giáo đục mới theo quan điểm giáo dục hiện đại Theo quan điểm ấy, có nhiều phương pháp dạy học truyền thống

và hiển đại được xây dựng, nghiện cửu, chọn lựa vả áp dụng trong đó có day

hoc dự án dang được nhiễu nước trên thể giới quan tâm

Tay hoc theo dự án có rất nhiều ưu điểm Khi học theo dự án học tập,

học sinh được thực hiện một nhiệm vụ học tập phức hợp, có sự gắn kết giữa

ly thuyết với thục tiễn Ở Việt Nam, đã có một số tác giả nghiên cứu về đạy học dự án như Luận án tiến sĩ của Trần Việt Cường (2012) về để tài “Tố chức day học theo dự dn học phần Phương pháp dạy học bộ môn Toán góp phần

rèn huyện năng lực sư phạm cho sinh viên khoa Toản ”|3|, Luận án tiễn sĩ của

Tran Hoang Yên (2012) về đề lài “lận dung day hoc theo dự án trong môn

vác suất thông kê ở trường đại học ( chuyên ngành kinh tê và kĩ tuậ0 "[I LỊ

'Tuy nhiên, việc tổ chức đạy học theo dự án trong dạy học bộ môn loán ở

trường THPL vẫn cỏn chưa được nhiều quan tâm

Củng với xu hưởng dỗi mới giáo duc, day học Toán ở phổ thông cũng, cẦn có những thay dỗi nhất định về phương pháp Chương trình mới, sách

giáo khoa mới và đổi mới cách đánh giá, kiểm tra đang là thuận lợi cho giáo

viên thực hiện việc đổi mới phương pháp dạy học nhằm phát huy tính tích

cực, sáng tạo của học sinh Tuy nhiên, trong thực tế, chương trình giáo dục

'Toán phổ thông hiện hành còn tồn tại mâu thuẫn giữa yêu cầu cao về kiên

thức với thời gian chính khóa đảnh cho tiết học Toán Để giải quyết khó khăn

đó, giải pháp tổ chức dạy học thco dự án là một phương án dạy học hữu ích

trong giáo dục phố thông nói chưng và việc dạy Toán ở THIPT nói riêng Việc đạy học theo đự án ở THPT vừa đổi mới được phương pháp dạy học, vừa rên

luyện được cho hẹc sinh nhiều kĩ năng học tập như kĩ năng hợp tác và làm việc nhóm, kĩ năng ứng dụng công nghệ thông tin trong học tập, kĩ năng thuyết trình, đặc biệt là kĩ năng lập kế hoạch học tập Học sinh có kĩ năng lập

kể hoạch sẽ giúp sẽ giúp việc học trở nên dé dang hơn khi xác định rõ các

muc tiéu học tập trong từng giai đoạn, sử dụng thời gian học tập hiệu quả, từ

đó đạt được kết quả học tập tốt

Bên cạnh đó, Thống kê là một mảng kiến thức của Toán học phổ thông

quan trọng, có nhiều ứng dụng trong thực tiễn, có nội dung phong phú, mang, tính lên môn cao; phủ hợp với việc tổ chức, hướng dẫn học sinh lĩnh hội kiến thức và rẻn luyện kĩ năng thông qua việc giải quyết các bải tập được thiết kế đưới dang dự án học lập Ngoài ra, trong đời sống thực tiễn, Toán thống kê

ngày cảng trở nên cần thiết và quan trọng đối với mọi lĩnh vực Ngay từ đầu

thé ki XX, nha khoa hoc người Anh H.G.Well đã dự báo “?rong một lương

lai không xa, kiển thức Thông kê và tr duy thông kê sẽ trở thành một yếu tổ

không thể thiểu trong học vẫn phố thông của mỗi công dân, giống như khả

năng biết đọc, biết viết vậy” Đồng thai, theo dur thée chuong trình giáo dục

phổ thông mới, Thống kê và xác suất là một trong ba mạch kiến thức có cấu trúc tuyển tính và đồng tâm xoáy ốc

Vì những lí do trên mà tôi lựa chọn để tài tốt nghiệp thạc sĩ của minh là:

“Day hoc dự án chả đề thông kê nhằm rèn luyện kĩ năng lap hé

hoạch cho học sinh lúp 10 bậc Trung học phố thông”

2 Mục đích nghiên cứu

Thông qua nghiên cứu lý luận va điêu tra thực tiễn, luận văn để xuất

các mức độ của kĩ năng lập kế hoạch và rubric đánh giả sự phát triển kĩ năng lập kể hoạch của học sinh thông qua dạy học dự án chủ đề xác suât-thông kê

Tên cạnh dó, luận văn lả dễ xuất một sé biển pháp, quy trình triển khai day học dự án chủ dẻ Thống kế lớp 10 THPT nhằm rẻn luyện và phát triển kĩ

năng lập kế hoạch cho học sinh

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Lâm rõ định hướng đổi mới phương pháp đạy học ở THPT, vấn để thê hiện định hướng đổi mới đó trong dạy học Thống kê ở trường phổ thông

- Nghiên cứu khái quát về cơ sở lý luận của dạy học theo dự án, xác

dinh nguyên tẳ

quy trình thực hiện của dạy học thco dự án

- Nghiên cứu nội dung kiến thức về Thẳng kê trong chương trình hiện

hành bậc TIIPT

- Phân tích, so sánh Chương trình giảo dục phế thông hiện hành với

Chương trình giáo dục phổ thông mới

- Để xuất một số biên pháp triển khai dạy học theo dự án chủ đề Thống,

kẽ nhằm rèn luyện kĩ năng lập kế hoạch cho học sinh lớp 10 bậc THPT

- Xây dựng cdng cụ đánh giá kĩ năng lập kế hoạch của học sinh trong

-_ Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động tổ chức đạy học theo dự án về chủ

dề Thống kê cho môn Toán lớp 10 bậc THPT và khái niệm, thành tố và

cấu irúc kĩ năng lập kế hoạch của học sinh

- Khách thể nghiên cứu: Quả trình thiết kế và tổ chức dạy học môn

“oán ở lớp 10 THPT

5 Phạm vi nghiên cứu

+ Mội dung: Kiến thức về Thống kê 'Ioán lớp 10 trong chương trình

xmôn Toán TIIPT

1 Địa bản nghiên cứu thực nghiệm sư phạm: THIPT Minh Khai - Quốc

Oai — Hà Nật

! Thời gian: 1 học kỉ

6 Câu hỏi nghiên cứu

+ Thực trạng day học dự án chủ đề Thống kế lớp 10 nhắm rẻn luyện kĩ năng lập kế hoạch của học sinh TIIPT hiện nay như thé nao?

+ Để rèn luyện tốt kĩ năng lập kế hoạch và đạt được mục dích đạy học,

giáo viên cần triển khai vận dụng phương pháp dạy học theo dự án

cho chú đề Thống kê như thể nào?

7 Giá thuyết nghiên cứu

Việc vận dụng phương pháp dạy học theo dự án chủ đề Thếng kê ở

THPT dược thực hiện một cách thích hợp sẽ mang lại sự hứng thú cho học

sinh trong quả trình học tập, tác động tích cực, góp phần phát triển, rèn luyện

kĩ năng lập kế hoạch của học sinh; từ đó nâng cao chất lượng giáo đục môn

'Toán ở THPT

8 Phương pháp nghiên cứu

81 Phương pháp nghiên cứu tải liện

- Đọc và nghiên cứu các tải liệu có liên quan đến để tải

1+ Các tài liệu lí luận dạy học có liên quan đến các phương pháp đạy

học dự án.

+ Các tài liệu liên quan đến các kĩ năng cần phát huy trong dạy học du

án, đặc biệt là kĩ năng lập kế hoạch

1 Nội dung, cấu trúc logic của chương Thống kê Toán lớp 10 TIIPT

8.2 Phương pháp điền tra — quan sát

~ Quan sát tiễn trình dạy học, thái độ học tập của học sinh trong những,

giờ dạy thực nghiệm và không gian thực nghiệm

- Phỏng vấn, điễu tra bằng phiếu hỏi dối với giáo viên và học sinh khối

10 về thực trạng đạy học dự án chương Thống kê trong chương trình

toán trung học phd thông, khảo sát kĩ năng lập kế hoạch của học sinh, trao đỗi với học sinh về những khó khăn khi lập bản kế hoạch trong

- Xử lí các số liệu diều tra, số liệu thu thập được tử phiếu hỏi trước và

sau quá trình đạy thực nghiệm nhằm kiểm tra tỉnh khả thi và tính hiệu

quả của giả thuyết nghiên cứu

9 Những dúng gúp của đề tài

9.1 Lê tỷ luận

~ Tẳng quan và hệ thống lại các tư liệu về lý luận và phương pháp day

học dự án va kĩ năng lập kế hoạch trong học tập

- Để xuất các phương án đánh giá quy trình dạy học môn Toán theo du

án, một số tiêu chí lựa chợn nội dung Toán thống ké lam du an hoc

-Tim hiểu những khó khăn của học sinh trong việc rẻn luyện kĩ năng

lập kế hoạch, sự hỗ trợ của dạy học dự án dối với việc rèn luyện kĩ

năng lập kế hoạch của học sinh

- Thiết kế và tổ chức một số dự án học tập chủ để Thắng kê lớp 10 bậc 'THPT' nhằm rên luyện kỉ năng lập kế hoạch

- Với những đóng góp trên, hy vọng luận văn có thể làm tải liệu tham

khảo cho giáo viên 'THPT và các em học sinh

10 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị và tài liệu tham khảo, luận

văn được trình bảy thành 3 chương,

Chương 1: Cơ sở lí luận va thực tiễn

Chương 2: Tổ chức dạy học dự án chủ đề thống kê lớp 10 bậc THPT

Chương 3: Lhực nghiệm sự phạm.

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIẾN

1.1 Tổng quan vẫn đê nghiên cứu

1.1.1 Tũng quan một số kết quá đã nghiên cửa về dạy học dự an

Trên thế giới đã có nhiễu nghiên cửu về dạy học dự án của các tác giả được đăng trên các lạp chí khác nhau trên nhiều lĩnh vực có sứ dụng dạy học

dy an Các nghiên cứu tập trung chủ yếu vào các vấn đề:

- Đánh giá hiệu quả của dạy học dự án (gầm các nghiền cứu của Katz

và Chart (1999), Mẹ Grath (2002) Các tác giả dược dễ cập ở trên tưu trung đều nghiên cửu hiệu quả của đạy học đự án với các nghiên cứu trên mọi lứa tuổi của người học từ giáo dục mầm non cho tới trưng học và đại học Các nghiền cửu cho thấy dạy học dự án tăng tính tích cực, chủ dông trong việc

học, tăng sự tự định hướng của người học, có cơ hội để phát triển những kĩ

năng phức tạp, các tư đuy bậc cao, phát triển kĩ năng lập kế hoạch

- Nghiên cứu các thách thức trong việc thực hiện dạy học dự án

Finucane, Johnson, Prideaux(1998) trong các công trình nghiên cứu của mình

đã chỉ ra những hạn chế của tổ chức dạy học dự án dạy học dự án dỏi hỏi

nhiêu thời gian chuẩn bi trước dự án (về các phương tiên vả hỉnh thức tổ

chức), yêu cầu đội ngũ giáo viên có năng lực cao, yêu cầu cao về quy mô lớp

học hợp lí, học sinh có xu hướng mắt nhiều thời gian hơn so với phương pháp đạy học truyền thống dạy học đự án không phải là “thuốc chữa bách bệnh”

cho các học sinh yếu, kém trong dạy học truyền thống mà là sự bổ sưng thường xuyên, kết hợp học tập trong vả ngoài giờ lên lớp một cách hợp lí chứ

không thể thay thế cho phương pháp dạy học truyền thống

Ở Việt Nam, các chương trình dạy học của Intel và Dự án Việt - Bí dã

được thực hiện ở một số tỉnh ( từ năm 1999 đến năm 2003, dự án Việt Bil

đầu tư triển khai cho 7 tỉnh, từ năm 2005 đến 2009, dự án Việt — Bỉ I1 đầu tr

cho 14 tỉnh miễn núi phia bắc và từ tháng 3/2020, tập huấn cho các tỉnh còn lại) Giáo viên đã dược tiến cận với tổ chức dạy học dự án, học sinh dược

tham gia vào các dự án nhỏ như đự án về an toàn giao thông, dự án về bảo vệ

môi trường, đự án về giáo đục giới tính lỗng phép kết hợp với các môn học,

các hoạt động ngoại khóa I2o đó các môn học đã áp dụng được hình thức day

học dự án ở nhiều nội dung, tuy nhiên với bộ môn Toán thi đạy học dự án vẫn

còn nhiều mới mẻ vả chưa dược tiếp cận một cách cụ thể, có hệ thống,

1.1.2 Tỗng quan về hĩ năng lập kế hoạch và rèn luyện kĩ năng lập kế hoạch

Ngày cảng có nhiều hơn các nghiên cứu về kế hoạch học tập và hình thành kĩ năng lập kế hoạch, có thể kế đến nghiên cứu nỗi bật của các tác giả

an thé id

trên thê giới sau:

~ Nghiên cứu gủa tác giá Norman G R, va Schidmut đã chỉ ra rằng “Lập

kế hoạch học tập có thể có nhiều hình thúc khác nhau, có thể là bản kế hoạch

chuẩn, hoặc có thể chỉ là việc ghỉ chép vào một từ giấy hay tự hoạch định

trong đầu những công việc sẽ làm trong ngày, trong luẫn hay trong thủng tới

[I6]

- Nghiên cứu về lập kể hoạch học tập, nhất thiết phải kế

ác luận

điểm rất mạnh mẽ về “Học tập đỉnh cao” (Peak learning) và “Học tập suốt

đời” của Ronald Cross[14] Trong đó tác giả để cao vai trò của kĩ năng lập kế

hoạch học tập, coi kĩ năng lập kế hoạch học tập như một loại kĩ năng sống của

con người hiện đại thành đạt

Như vậy, từ các nghiên cứu trên thế giới, có thể thấy rằng các tác giả

nhận định việc lập kế hoạch học tập là kĩ năng then chất dâm bảo cho hoạt

động học tập và giải quyết khó khăn một cách hiệu quả

Ở Việt Nam, cho đến đầu những năm 2000, chưa có nghiên cứu chuyền sâu về kĩ năng lập kế hoạch học tập Chỉ vài năm gần đây, một số nghiên cứu

trong nước về vẫn đề giáo dục kĩ năng sống đã khẳng định người học còn

¿ kĩ năng như xác định mục tiêu, lập kế hoạch, quản lí thời gian

Lap kế hoạch học tập được khả nhiều ý kiến quan tâm, chủ yếu về sự cần thiết phải trang bị cho học sinh Riêng về vấn dể hình thánh và phát triển về kĩ

năng lập kế hoạch học tập thì chưa thầy tac gid nao dé cap Vi vay, việc tiếp

thu phát triển các nghiên cứu, kết hợp các phương pháp dạy học tich cực nhằm rèn luyện kĩ năng lập kế hoạch cho học sinh là việc làm rất cần thiết và

cap bach ma tac gid đang hướng tới

1.2 Cơ sở lý luận của dạy hục dự án

1.2.1 Một số khái niệm

a) Dy an

“thuật ngữ “du an” trong ‘liéng Việt được hiểu là một quá trình gồm các

công tác nhiệm vụ cỏ liên quan đến nhau, được thực hiện nhằm đạt được mục

tiêu đã đồ ra trong điều kiện rằng buộc về thời gian, điều kiện và ngân sách

b) Dự án học tập

Tự án học lập là dự án được sử dụng trong day học Dự án học tập có

những đặc điểm chủ yếu sau

* Dự án học tập tập trung vao các mục tiêu học tập quan trọng gắn với

các nội dung kiến thức bài học

® Dự án học tập dược định hưởng theo bộ câu hỏi khung chương trình

® Dự án học tập đỏi hối các hình thức đánh giá da dạng và thường xuyên

© Du án học tận có tỉnh liên hệ với thực Lế

c) Day hoe dy an

Dạy học dự án là phương pháp tổ chức đạy học dự án học tập đưới sự

hướng dẫn của giáo viên, ở đó người học thực hiện nhiệm vụ học tập phức

hợp với hình thức làm việc nhóm là chủ yếu dé tạo ra những sản phẩm học

tập khoa học, có ý nghĩa thực tiễn

Day hoc dự án lả một trong các phương pháp dạy học tích cực có thể

thực hiên trong phạm vị lớp học hay vượt ra ngoài khuôn khổ lớp học, thời

gian học có thể kéo dài trong một vải tiết học hoặc thậm chỉ vải tuần tùy theo quy mô, tính chất của dự án

Dạy học đự án giúp người học tiếp thu các kiến thức; rên luyện và phát triển các kĩ năng thông qua quá trinh thực hiện dự án

1.2.2 Đặc điểm của dạy học du dn

+ Tính phức hợp: I3ự án học tập có sự kết hợp nhiều lĩnh vực hoặc môn

học khác nhau nhằm giải quyết một vấn đề mang tính phức hợp Học sinh

thực hiện cáu hoạt động học tập phong phú và đa dạng, sử dụng nhiều phương

tiện học tập, thực hành Việc kiểm tra, đánh giá cũng được thực hiện thường xuyên và đa dạng

+ Tính định hướng người hoc: Day bọc dự án chủ ý đến nhu cầu, khả năng, hứng thú của người học 1lọc sinh chủ động tham gia vào các giải đoạn

của dự án học tập từ việc chon chủ đề, xác định mục tiêu, lập kế hoạch đến

việc thực hiện dự án, kiêm tra, đánh giá

© Vinh hợp tác trong hoạt động: Dặc điểm nỗi bật của dạy học dự án là

sự hợp tác làm việo theo nhóm của học sinh Học sinh tham gia theo nhém,

nhận phân công từ nhóm trưởng, chịu trách nhiệm và hợp tác với các thành

viên khác dưới sự hướng dẫn của giáo viên tham gia trong đự án

* Tinh định hưởng thực tiễn: Chủ đề đự án học tập xuất phát từ những

tỉnh huéng của thực tiễn đời sống Các dự án học tập góp phần gắn liền kiến

thức lí thuyết học tại trường với đời sống thực tiểnvả có thể mang lại những

tác động xã hội tích cực

® Tỉnh định hướng hành động Trong quá trình thực hiện, đự án học tập

có sự kết hợp giữa nghiên cứu lí thuyết và vận dụng lý thuyết vào trong hoạt

động thực tiễn Từ đó, giáo viên có thể kiểm tra, củng cố, mở rộng những

hiểu biết về 1í thuyết cũng như rẻn luyện thêm những kĩ năng hành động và

kinh nghiệm thực tiễn của học sinh

10

© tinh định hướng sản phẩm: Day học dự án phải hướng đến việc giải quyết những vấn để thực, do đó, sẵn phẩm được tạo ra chính là kết quả của đự

án, cũng chính là kết quả của việc học tập

1.2.3 Mục tiéu cha day hoe die an

a) Muc tiéu về phát triển kiến thức và thái độ học tập

Day hoc dy dn piúp người học sử dụng những kiến thức mình biết dễ

áp dụng vào các tỉnh huống thực tế, từ đó thấy được vai trò của lý thuyết được

học trong cuộc sống và trong mỗi liên hệ với các kiến thức khác, đồng thời cũng thấy được những điều cần phải bỗ sung để hoàn thiện kiến thức của

sinh hon

b) Mục tiêu về phát triển kĩ năng,

Thực trạng học tập một cách bị động và lối học thuộc lòng nội dung

kiến thức của các mô hình trường học cũ là không đủ để chuẩn bị cho học

sinh tồn tại trong thế giới ngày nay Giải quyết các vấn đề phức tạp cao yêu

cầu học sinh cần cả các kĩ năng cơ bản (đọc, viết, tinh toán ) và các kĩ năng,

của thế ki 21 (làm việc nhóm, giải quyết vấn đề, nghiên cứu thu thập, quản lí

thời gian, tổng hợp thông tin, sử dựng các công cụ công nghệ cao) Với sự kết hợp các các kĩ năng nảy, học sinh trở thành chủ nhân thực sự và quần lí trực tiếp quá trình học của các em, dược hưởng dẫn và định hướng bởi một giao

viên giỏi Chính vi vậy, dạy học dự án là một phương pháp đạy học đổi mới,

hiệu quả và cần được áp dụng để thực hiện các mục tiêu đó

Day hoc theo dự án giúp phát triển kiến thức và các kĩ năng thông qua

những nhiệm vụ mang tính mở, học sinh tự tim tòi, 4p dung kiến thức đã học

trong quá trình thực hiện đự án Dạy học dự án không những phát triển các tư duy khoa học, mà cỏn phát triển kĩ năng sống cho người học, giúp người học phát triển toàn diện như kĩ năng lập kế hoạch, kĩ năng hợp tác nhóm, kĩ năng

thuyết trình, từ đỏ hình thánh kiến thức cho mình

11

1.2.4 Vai trò của piáo viên, học sinh và công nghệ trong dạy học dự án

a) Vai trò của giáo viên

Không giống như các phương pháp dạy học truyền thẳng, giáo viên

khong con là “ông đỗ ngải trên phán” mà là người chủ động tích cực trong học tập của học sinh Giáo viên không day theo cách truyền thống mà từ nội

dung bai học gin nó với các vấn để thực tiễn, hình thành ý tưởng về một đự

án liên quan dến nội đung bài học, tạo vai trỏ cho học sinh trong dự án

Nói như vậy, trong dạy học theo đự án, vai trò của giáo viên cũng như người học có sự khác biệt rõ rệt so với phương pháp day học truyền thống,

‘Trong suốt quá trình dạy học, vai trò của giáo viên là định hướng, tổ chức, tư

vấn, giảm sát, giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh thực hiện đự án và

thông qua đó phát triển gác năng lựo của bản thân Giáo viên hưởng din học sinh tập trung vào tìm hiểu, giải quyết vấn đề và thực hiện những nhiệm vụ cụ

thể của dự án; cho phép vả khuyến khích người học tự tạo nên kiến thức của

họ Bên canh dó, giáo viên côn có vai trỏ quan trọng trong việu giảm sát quá

trình thực hiện dự án học tập để đánh giá toàn bộ quả trình, đánh giá kết quả

thựo hiện dự án học lập cũng như sự tích cực trong học tập của học sinh

b) Vai trò của học sinh

Đối với đạy học dự án, học sinh đóng vai trỏ trung tâm, học sinh không hoạt dộng độc lập mà làm việc theo nhóm, có trách nhiệm hoàn thành cắc nhiệm vụ học tập đã đề ra Khi thực hiện nhiệm vụ được giao, học sinh tự

quyết định cách tiếp cận vấn đề và các hoạt động cần phải tiến hành dễ giải

quyết vẫn dễ

Tiọc sinh cần lựa chọn và tham khảo các nguồn đữ liệu, thu thập dữ liệu

từ các nguôn khác nhau rồi tổng hợp, phân tích và tiếp thu kiến thức từ quá trình làm việc của bản thân, dé qua đỏ thiết lập các mỗi quan hệ giữa các nội

dung kiến thức, từ đó tạo ra các sản phẩm học tập đáp ứng các yêu cầu để ra

đăm bão tính khoa học, thâm mĩ, tiết kiệm

Trong dạy học dự án, học sinh cần hoàn thành dự án với những sán

phẩm cụ thể có ÿ nghĩa và giá trị nhất định đối với bản thân và xã hội

6) Vai trà của công nghệ

Mac di công nghệ không phải là vẫn dễ cốt yếu dối với các hoạt ding

dự án nhưng nó là công cụ hữu ích giúp học sinh có cơ hội để hoà nhập với thế giới bên ngoài, tim thầy các nguồn tài nguyên phong phú và tạo ra san

TƯu điểm của dạy hoc theo dự án được thể hiện ở ngay những đặc điểm

của nó Dạy học dự án có những ưu điểm cơ bản sau:

- Kiển thức được mở rồng và phong phú hơm Việc dạy học dự án gắn với

thực tiễn làm cho nội dung học tập trở nên có ÿ nghĩa hơn

- Giúp học sinh phát triển nhiều kĩ năng như hợp tác nhóm, lập kế hoạch,

thuyết trình, tư duy khoa học

- Tăng sự hứng thú của học sinh, tạo ra môi trường học tập cởi mở, thoải

maz hoc sinh thỏa sức sáng tạo

quyết các bài toán thực tiễn

Nội dung - Do sách giáo khoa, khung - Học sinh hay giáo viên dẻ

xuất trên co sỡ năng lực, hứng thú của bản thân học sinh

- ITọe sinh là trung tâm, tự hinh

thành kiến thức thông qua việc

thực luện niệm vụ học tập đưới

sự tướng đẫn của giáo viên

- Hiểu biết mới dân dến thánh

công, sai lâm là không tốt

Có sẵn, do giáo viên lựa chọn

- Họp sinh tự lựa phương pháp học tập

- Không gian lảm việc: trong hoặc ngoài lớp học

- Thánh công mới dẫn dến hiểu biết, sai lâm là bình thường

TIọc sinh tự lựa chọm trong quá

- Chỉ có sự đánh giá của giáo viên Hoe sinh lit chia nhóm, việc

học chủ yêu dua trên hoạt động,

- Bao gồm: đánh giá của giáo

viên, học sinh tụ đánh giá và dánh giá lẫn nhau

14

b) Nhược điểm

- Day học dự án yêu cầu có thời pian thực hiện dải, không chỉ thể hiện

nội dung kiến thức trong một tiết học Đó là trở ngại lớn nếu không phân bổ

được thời gian hợp lí, người làm dự án sẽ phải thực hiện ngoài giờ

- Day học dự án chí có thể áp dụng với những nội dưng kiến thức nhất

định trong những điều kiện cho phép Vì vậy, dạy học dự án không thể thay

thế phương pháp thuyết trình khi truyền dạt các kiến thức lý thuyết

- Dạy học dự án cần có sự chuẩn bị và lập kế hoạch một cách cụ thể,

chỉ tiết thì mới thu hút được sự quan tâm và tích cực của học sinh

- Hoạt động thực hành khi thực hiện dự án học tập cần đôi hồi cơ sở

vật chất, trang thiết bị phủ hợp

1.2.6 Quy trình của day hoc dy én

Quy trình thực hiện dạy học dự án bao gồm 5 bước:

1 Bước 1: Chọn để tài, chia nhóm (chon trong chương trình học những,

nội dung có thể ứng dụng vảo thực tiỄn, giáo viên phân chúa học sinh trong

lop thành các nhóm và hướng dẫn các nhóm xác định tên dự án học tập)

+ Bước 2: Xây dựng đề cương dự án ( xác định mục đích, phương thức

tiến hành, kế hoạch thực hiện dự án, thời gian, kinh phí )

! Tước 3: Thực hiện dự án (các nhóm phân công nhiệm vụ cho mỗi thành

viên, thu thập dữ liệu, tổng hợp, phân tích, đánh giá và tích lấy kiến thức)

+ Bước 4: Thu thập kết qua ( các kết qua được tập hợp trình bảy thành

sản phẩm và báo các trong lớp, trường )

+ Bước §: Đánh giá dự án, rút kinh nghiệm

Việc phân chia các giai đoạn của dạy học dự án chỉ mang tính chất

tương đối Giáo viên có thể thực hiện quy trình đạy học dự án thành các công

đoạn hay các bước khác nhau, nhưng tựu chung lại đều qua các trình tự: lựa

chọn chủ đề, mục tiêu của đạy học dự án, thực hiện đự án, tổng hợp (xây

dựng, trình bảy sản phẩm) và đánh giá dự án

Việc vận dụng quy trỉnh lễ chức dạy học dự án trong dạy học chủ đề

Toản thẳng kế sẽ dược chúng tôi trình bày cụ thể ử chương sau

1.2.7 Đảnh giá trong dạy học dự an

1.2.7.1 Đánh giá trong dạy học

'Theo Nguyễn Ba Kim [5]: “Đánh giá là quá trình hình thành những nhận định, phản đoán và kết quả công việc, dựa vào sự phân tích những thông tìn

thu dược, dối chiếu với những mục tiêu, tiêu chuồn dã đề ra, nhằm dễ xuất những quyết định thích hợp đễ cát thiện thực trạng, điều chỉnh, nâng cao chất lượng và hiệu quả công việc ”

“trong day học môn Toán, đánh giá được thể hiện không chỉ ở kết quả

điểm số bài kiểm tra của người học, mã còn cả ở thái độ xác nhận đúng sai

của giáo viên và người học trong giờ học

Việc đánh giá người học cân đảm bảo các yêu cầu sư phạm sau:

- Tỉnh khách quan: Phải đâm bảo sự công bằng, vỗ tư của người đánh

gid, tránh thiên vị Phái dắm bảo tính trung thực của người dánh giá, tránh những nhận định chủ quan, áp đặt thiếu căn cử của người đánh giá

- Tỉnh toàn diện về các mặt trong mục đích dạy học: Trong một bài

kiểm tra cụ thể, một dợt dánh giá nào đỏ có thể nhằm vào một vài mục dích

trọng tâm nảo đó, song toàn bộ hệ thống đánh giá phải đạt yêu cầu toàn điện,

không chí về mặt kiến thức mả cả về kĩ năng, thải độ và tư duy

- Tỉnh hệ thống: Việc đảnh giá phải được tiến hành theo kế hoạch trong

cả quá trình, có hệ thống bao gồm: đánh giá thường xuyên, đánh giá định kì,

đánh giá tổng kết cuối năm học

- Tỉnh công khai: Kết quả của việc đánh giá phải được công bố kịp thời

để người học có thể tự đánh giá, tự xếp hạng trong tập thể, để tập thể người

học tự hiểu biết lẫn nhau, học tập, giúp đỡ nhan cùng phấn đã đạt kết quả tốt,

cùng nhau tiến bộ

16

1.2.7.2 Đánh giá trong day hoc die an

Trong các tài liệu viết về dạy hoc theo dự án của Inter vả Hiệp hội

Công Nghệ trong Giáo dục Quốc tế, dự án Việt Bị, để đáp ứng các vấn đề

trong đánh giá và phù hợp với dạy học thco dự án, đánh giá quá trình vả dánh

giá tổng kết là những hỉnh thức đánh giá rất cần thiết và phủ hợp để có thể

khẳng định được những động tác tích cực của đạy và học theo dự án đổi với

quả trình học tập của học sinh

Dánh giá quá trình là loại đánh giá được tiễn hành trong quá trình day

va hoc một số nội dung nào đó, nhằm thu thập thông tin phan hdi về kết quả

học tập của học sinh về nội dung đó, dùng làm cơ sở cho việc định hướng hoạt động dạy và học tiếp theo, làm cho những hoạt động này có hiệu quả hơn

Đánh giá quá trình trong day học theo dự án lá danh gia tho cae giai đoạn hoạt động của học sinh để triển khai dự án học tập

Chúng ta có thể đánh giá theo oác giai đoạn sau

- Đánh giá việc hình thành dự án học tập: Trong dó cần dánh giá khá

năng lựa chọn chủ đề cũng như khả năng xác định mục tiêu, nội dung của đự

án học lập, xác định những công việc cần thực hiên trong dự án học tập,

những sẵn phẩm chính cần dạt dược sau khi hoàn thành dự án học tập, dự

kiến thời gian thực hiện đự án học tập, xác định những mốc thời gian quan trọng trong quá trình thực hiện đự án học tập

- Dánh giá việc xây dụng kế hoạch thực hiện dự án học tập : Trong đó cần đánh giá khả năng dự kiến các công việc cần triển khai trong nhóm có logic va kha thi hay không? Phân công công việc chơ từng thành việc trong, nhóm có phù hợp hay không? Dự kiến thời gian hoàn thánh từng nội đung

công việc, thời gian hoàn thành dự án có hợp lí hay không? Khả năng xác

định các sản phẩm cẦn đạt được trong mỗi piai đoạn trong nhóm có phủ hợp

hay không?

- Danh giá việc thực hiện dự án học tập: Chúng ta cần tiến hành đánh

giá chất lượng của các sản phẩm trong việc thực hiện dự án, đánh giá tiền độ

thực hiện các công việc trong nhóm; đánh giá thái độ làm việc và hợp tác với

các thành viên trong nhóm để hoàn thành các nhiêm vụ được giao

- Đánh giá việc hình thành dự án học tập của học sinh, xây dung ké hoạch thực hiện dự án học tập của từng nhóm và thực hiện dự án học tập của học sinh, mức độ đánh giá được thể hiện trong mô hình dưới đây

Sơ đồ 1.1 Mức độ đánh giá việc thực hiện dự án học tập của học sinh

Mức tốt Mức độ hỗ trợ của giáo viên Mức yếu

(Các công NI | (Các công việc

xuat, gido vién không tự đề

không phải hỗ |———————————————] xuất, giáo viên

trợ) Mức độ tự để xuất của học sinh phải đưa ra)

Đánh giá tổng kết là loại hình đánh giả được thực hiện vào cuối mỗi giai đoạn: Cung cấp thông tin về kết quả học tập của học sinh so với mục tiêu giáo dục của mỗi giai đoạn; là cơ sở để phân loại học sinh nhưng không phải góp phần nâng cao kết quả học tập của học sinh trong giai đoạn học tập được

đánh giá

Trong đánh giá tổng kết, cùng với việc đánh giá dựa vào kết quả điểm

số của các bài kiểm tra, chúng ta cần đánh giá chất lượng, số lượng của các sản phẩm của dự án học tập trong kế hoạch thực hiên, đánh giá hoạt đông hợp tác trong làm việc của các thành viên trong từng nhóm học tập và đánh giá các năng lực, kĩ năng của từng thành viên trong nhóm học tập như kĩ năng lập

kế hoạch, kĩ năng hợp tác nhóm, kĩ năng giao tiếp.

có hệ thống với nguồn lực cần thiết Kế hoạch là một tập hợp những hảnh

đồng dược sắp xếp theo lịch trình, có thời gian, thể hiện các nguỗn lực, Ân

định các mục tiêu cụ thể và lựa chọn các biện pháp phủ hợp nhất để thực hiện

có hiệu quả mục tiêu hoạt động đã để ra

h) Lập kế hoạch

Trong khoa học quản lý, lập kế hoạch là tổng thể các hoạt động liên

quan đến đánh giá, dự đuán, sử dựng tất cá các nguồn lực để xây dựng các

công việc tương lai che tổ chức Lập kế hoạch là quá trình xác định các mục

tiêu, huy động va sắp xếp các nguồn lực và lựa chọn các phương thức, biên pháp để dạt được các mục tiêu đó

c)Lập kế hoạch học tập

Lap kế hoạch học lập là quá trình người học thiết kể một chương trình

học tập dược dự báo là tối ưu và khả thi, dễ hoàn thành một mục đích học tập

cho một thời gian học tập xác định, dựa trên cơ sở xác dịnh đúng cả về số

lượng và chất lượng của các mục tiêu học tập và các nguồn lực và diều kiện

sẵn có và cần có, giúp lựa chọn các biện pháp phù hợp, đám bảo đi đến kết quả học tập cuẩi cùng một cách hiệu quả

1.8.2 Vai trà của kế hoạch

Lập kế hoạch là bước đầu tiên, là công đoạn quan trọng của một quá

trình và là tiền để và cơ sở để thúc dây hoạt động hiệu qua, đạt được mục Liêu

đề ra Kế hoạch cho biết các phương hưởng hoạt động trong tương lai, tránh

được sự lãng phí nguồn lực, hỗ trợ việc thực hiện mục tiêu đã để ra

19

Đổi với học sinh, nếu học sinh không có kế hoạch học tập cho ban thân mình thi ho không thể xác dịnh được rõ mỗi quan hệ piữa các mục tiểu cần

phải đạt tới với năng lưc thực tế của mình Không có kế hoạch học tập, học sinh sẽ không cỏ thời gian biểu cho các hoạt động của mình, không cỏ dược

các điểm tựa để nổ lực và cổ gắng hết mình đạt được các mục tiêu học tập

Không có kế hoạch học tập, việc đạt được mục tiêu học tập của mỗi học sinh sẽ

là không cao, thậm chí không thể dạt được kết quả và hiểu quả mong muốn

Vì vậy, kế hoạch học tập déi với học sinh đóng nhiều vai trò quan trọng

như sau

- liẫn đường cho những quyết định và hành đồng của học sinh

- Thúc đây học sinh hành động và quản lí bản than

- Giúp họo sinh chú động quản lí thời gian cúa bản thân

~ Là cơ sở cho việc đánh giả sự tiến bộ của học sinh

- Kế hoạch học tập thúc đầy kết quả học tập cao

1.3.3.Các thành tô của kĩ năng lập kế hoạch

Lập kế hoạch học tập là một trong những kĩ năng quan trọng giúp học sinh quản lí quá trình học lập, quản lý vả sử dụng hiệu quả quỹ thời gian của

mình, dem lại kết quả cao trong học tập Tuy nhiên, kĩ năng lập kế hoạch học

tập không phải là một kĩ năng giản đơn, mà là một kĩ năng phức hợp gồm

nhiều kĩ năng bộ phận cầu thành

a) KY ning nhận diện bản thân và các điều kiện học tập

Nhận diện bãn thân và các điều kiện học tập là kĩ năng đầu tiên để lập

kế hoạch học tập Cụ thể, kĩ năng này gầm: Nhận diện diểm mạnh, diểm yếu,

cơ hội, thách thức của mình và các điều kiện của nhà trường Trên cơ sở đó,

học sinh xác định mục Liêu học tập, xác định lộ trình, tiến độ học lập cho

phù hợp với năng lực và nhu cầu học tập của mình

b) Kĩ năng xác định mục tiêu học tập

20

Mục tiêu học tập lá kết quá dự kiến ma ngudi hoc đặt ra để phần đầu và

có khả năng đạt dược nó trong quá trình học tập của mình

Mục tiêu học tập thường được chia lắm 2 loại chính: Mục tiêu ngắn hạn

và mục tiêu dài hạn Mục tiêu ngắn hạn là mục tiêu người học sớm đạt được, vỉ

đụ như việc hoàn thành bài tap về nhà hoặc đọc trước bài hôm sau Còn mục tiểu

dai han là những mục tiêu mà người học phải trớc tính mất một khoảng thời gian

kha khá mới đạt dược: ví đụ dạt điểm cao trong kì thi cuồi kì

T là mục tiêu dải hạn hay ngắn hạn, học sinh phải biết rõ điều quan

trọng mà mình đề ra, cần nêu rõ những điều sẽ làm, khi nào thực hiện và phải

chú ý các phương diện sau đây:

- Thứ tự ưu tiên các mục tiêu: Xác định mức độ quan hệ giữa các mục tiêu với nhau vả thứ tự hoản thành chúng

~- Mỗi mục tiêu má người học đề ra cần đáp ứng được những yêu

cầu SMART: Cụ thể; đo lường được; có khả năng đạt được, thực tế và gó

thời hạn

e) Kĩ năng xác định nội đung, công việc học tập và lựa chọn biện pháp

thực hiện

® Kï năng xác định các việc cần phải thực hiện và lựa chọn biện pháp

thực hiện ở giai đoạn quá trình học tập gồm: Cập nhật những môn học trong,

học kì cập nhật những việc cần làm ( học thêm, sinh hoạt trong ngày .}; mục

tiêu mà bản thân muốn đạt được; phân bố cụ thể thời gian cho từng môn hoc;

sắp xếp công việc vào thời gian hợp lí, xây đựng kế hoạch học tập phủ hợp

với mục tiêu để ra, xem xét két quả đạt được, bổ sung , sửa đối, điều chỉnh

cho hop li

® Kĩ năng xác định các việc cần phải thực hiện và lựa chọn biện pháp

thực hiện ở giai doạn kiểm tra gồm: Cập nhật các bài kiểm tra cần đạt; xác

dinh néi dung cần học của các môn đó; xác định thời gian phù hợp với khôi

lượng kiến thức cần phải học

21

® Kï năng xác định các việc cần phải thực hiện và lựa chọn biện pháp

thực hiện ở giai đoạn thi cuối ki gồm: Sắp xếp hợp lí thời gian và khối lượng bài học của mỗi môn học; dự trủ được khoảng thời gian cần thiết cho mỗi

môn thí

đ) Kĩ năng thời gian biểu học tập

thời gian biểu là quy trình sắp xếp và sử dụng thời gian hiệu quả dé

giảm thiểu căng thẳng, tăng cường hiệu quả làm việc Dé cũng là một trong

những sông cụ quản lí thời gian hiệu quả nhất để quản lí thời gian của mình

Lập thời gian biểu lä một quá trình gồm 4 bước

" Nhận diện tổng thời gian đang có

" Xác dịnh những công việc phải làm

= Lập thời gian biều theo ưu tiên gấp và các hoạt động thường nhật

" Dự tính thời gian dư để dự trữ cho oác hoạt động

e) Kĩ năng viết ra kế hoạch học tập

Ngoài việc vẽ biểu đồ cho kế hoạch, còn nên viết Ta đầy đủ, bản kế

hoạch này không cần thật tỉ mi nhưng nên hột kế tắt cả mọi điều dự định làm,

theo dạng nảo thuận tiện nhất Ngoài ra, bản kế hoạch được viết ra sẽ là vật

nhắc nhở và có thể là một bản liệt kê để kiểm tra sau này

h) Kĩ năng thực hiên kế hoạch học tập

Dộng lực tự thân là một phần sống còn để thực hiên kế hoạch Có nhiều

nhân tô góp phần thúc đây thực hiện những việc cần làm Có thể chia nhỗ mọi

điều cần lâm thành những nhiệm vụ đơn giản Khi dược phan thích thành

những dạng đơn giản nhất, không có nhiệm vụ nào là khó khăn cả

ï) Kĩ năng thco dối đánh giá và diễu chỉnh kể hoạch

'Theo đối, đánh giá nhằm hỗ trợ việc thực hiên mục tiêu, phát hiện

những vấn đề có liên quan đến việc thực hiện mục tiêu để có những điều

chỉnh sao cho phủ hợp Việc theo đối đánh piá này, sẽ giúp cho học sinh tránh

được những han chế của việc phân tích vả giúp bản kế hoạch khoa học va kha

thi hon

Trong qua trình thực hiện mục tiêu, phải thường xuyên giảm sat ning

lực cả nhân của mình, những nguồn lực mả mỉnh có và hợp lí của mục tiêu

Chỉnh sửa kế hoạch khi hoàn cảnh thay đổi

1.3.4 Các mức độ phát triển kĩ năng lập kế hoạch

"trên cơ sở kế thừa và phát triển quan điểm của các tác giả di trước và

căn cử vào 3 tiêu chí chủ yếu: Tinh ding đắn của các thao tác, tính thành thạo

của các thao tắc và lính hiệu quả của việc thực hiện hoạt động, chúng tôi cho

rằng có thế kĩ năng lập kế hoạch theo 5 mức độ phát triển như sau

Mức độ 1: Chưa thực sự có kĩ năng lập kế hoạch Ở mức độ này, học

sinh mới chỉ có được một số thao lác để thực hiện hoạt động nhưng chưa

chính xác, học sinh mới dừng ở mức độ "nhận biết”, mà chưa đủ sức tự lập một kế hoạch

Mức độ 2: Có kĩ năng lập kế hoạch ở mức độ thấp Ở mức độ này, học

sinh đã thể hiện đúng đắn các thao tác để lập kế hoạch học tập, có một vài kĩ

xăng riêng lễ (xác định mục tiêu học tập, xác định các công việc học tap )

Các thao tác lập kế hoạch học tập còn chưa có tính hệ thông, chưa thể hiện thành thạo và hoạt động lập kế hoạch học tập đạt kết quả thấp

Mite dé 3: Có kĩ năng lập kế hoạch ở mức độ trung bình Ở mức độ

nay, hoc sinh thé hiện tương đổi đây đủ các thao tác để thực biện hoạt động lập kế hoạch học tập, đã lập được các kế hoạch học tập đáp ứng được yêu cầu

cơ bản nhưng chưa đủ thành thạo, vững chắc

Mức độ 4: Có kĩ năng lập kế hoạch ở mức độ khá Ö mức độ nảy, học

sinh thé hiện gần như đầy đủ, có tính tổng thể, thường xuyên, đúng đắn, bắt

đâu có sự thuần thục các thao tác dé lap kế hoạch học tập ở mức khả thao

nhưng tính linh hoạt chưa cao, chưa chủ động, sáng tạo.

Mức độ 3: Có kĩ năng lập kế hoạch ở mức đồ cao Ở mức dé nay, hoc

sinh đã có dầy đủ các thao tác để thực hiện lập kế hoạch học tập, thể hiện các thao tác một cách đứng đắn, thành thạo, sáng tạo, trở thành kĩ năng sống

1.3.5 Dễ xuất rubric đảnh giá kĩ năng lập kế hoạch của học sinh

4) Khái niệm và đặc điểm của rubric

Nhiéu nhà nghiên cứu trên thế giới và Việt Nam đã đưa ra những quan

niệm và dịnh nghĩa khác nhau về rubric Tuy nhiền, đủ diễn giải theo những,

cách khác nhau nhưng đều thống nhất ở quan diém: “Rubric la mét céng cu

đánh giá kết quả làm việc dựa vào các tiêu chỉ xác định trước và có phân loại theo các thứ bậc xếp hạng cho từng tiêu chí” [7] Chúng tôi quan niệm rubric

là một tập hợp các tiêu chí (được cụ thể hóa thành các chỉ số hay các biểu

hiện hành vi có thể quan sát được, đo đểm được) thể hiện mức độ đạt được

của mục tiêu học tập và được sử dụng để đánh giá hoặc thông bảo về sản

phẩm, năng lực thực hiện hoặc quá trình thực hiện của người học

Theo cac tài liệu mà tác giả nghiên cứu, rubric bao gồm các đặc điểm sau

- Dược viết theo cái ma hoc sinh có thể hiểu được

- Xác định và mé tã chất lượng của bài viết

- Chí ra những điểm yếu thưởng gặp trong bài viết của học sinh và dé

ra cách thức đề tránh những lỗi sai đó

- Có thể dược sử dụng dé hoc sinh tự đánh giá sự tiến bộ qua các bai

viết của mình vả nhờ đó chỉ đẫn học sinh cách điều chỉnh và phát triển

b) Bảng rubric đánh giá mức độ nhận thức các nội dưng cơ bản của một

bản kế hoạch học tập

Chúng tôi xây đựng và để xuất bảng rubric đánh giá mức độ nhận thức

các nội dung cơ bản của một bản kế hoạch học tập theo 3 mức độ như sau

14

Bảng 1.2 Mội số tiêu chỉ đánh giá nhận thức của học vinh về nội chung cơ bản

của một bản kê hoạch học tập

Quỹ thời gian

phải làm chưa hợp lí thuyết phục được

giáo viên

Thời gian của cáo

hoat déng trong ké

kế hoạch đúng thời bảo, nhưng chưa bổ hợp li, cu thé,

để thực hiện phân bề thời gian

Dự kiên các Chưa đưa ra được ám thực hiện cụ

Khả năng thay Không thể thay Có thể thay đổi, Dé dang thay đổi,

đối điều chỉnh đối điểu chính bản | điểu chỉnh bảnkể | điểu chỉnh bản kế

kế hoạch kế hoạch hoạch nhưng khó hoạch theo nhiều

1.4 Dạy học chú đề Thống kê ở trường THPT

1.4.1 Vai trò, ý nghĩa của Thông kê

A)Vai trò và ý nghĩa của Thắng kê trong đời sống thực tiễn

Hiện nay, thống kê nói riêng và khoa học xác suất thống kê nói chung,

có mặt ở hâu hết các lĩnh vực như: y hoe, vat ly hoc, kinh tế học, sinh học

Ta không khó dễ bất pặp các bài bảo, các thông tin trên truyền hình có sử

dụng biểu đồ hay các số liệu thống kê để từ đó đưa ra các nhận xét, dự bao

cho các kết quả, các khả năng có thể xây ra Từ đó, đưa ra phương hướng điều

chỉnh sao cho phục vụ tốt nhất lợi ích của con người Chính vỉ vậy, VI

LeNin đã đánh giả rất cao vai trò của Thống kê: “ Thông kẻ kinh tế - xã hội là

một trong những vũ khí hủng mạnh nhất để nhận thức xã hội”

‘lrong cuộc sông thường ngày, chúng ta bắt gặp những hiện tượng không chắc chắn như: Dự báo thời tiết, tỉ lệ gia tăng dân số, doan số bán hàng

của một doanh nghiệp trong tháng tới Nhưng kbông phải ai cũng hiểu rõ

bản chất của nỏ Nói cách khác, Thống kê là hệ thống các phương pháp dừng

để thu thập, xử lý và phân tích các con số của hiện tượng để tìm hiểu bản chất

và tỉnh quy luật vốn có của chủng trong diều kiện không gian va thoi pian cu

thể Một ví đụ điển hinh về ý nghĩa của Thống kê trong đời sống: THện tại,

địch bệnh Covid 19 dang bing phát trên toàn thể giới trong suốt những ngày

qua Chính vì vậy, hàng ngày các số liêu thông kê về số người mắc bệnh; số

người tử vong; số người khỏi bệnh được thống kê liên tục và kịp thời để từ đó chính phủ các nước đưa ra dược các biện pháp phỏng chống dịch tốt và hiệu

qua nhất

26

Hình 1.1 Số liệu thông kê tình hình dịch bệnh Covid 19 của quốc gia vùng

b) Vai trò và ý nghĩa của Thông kê trong môn Toán chương trình phố thông

Việc tăng cường ứng dụng thống kê trong giảng day ở trường phổ thông là một vẫn đề có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc Nội dung này giúp học sinh thấy được mối quan hệ giữa Toán học và đời sống, ý nghĩa của

toán học giúp ích gì cho các hoạt động thực tiễn Từ đó học sinh thấy được vẻ

đẹp của thống kê nói riêng vả toán học nói chung

Các nhà giáo dục trên thế giới đã sớm nhận thức được tầm quan trọng

của nội dung xác suất thống kê nên ngay từ những năm 50 của thế kỷ XX, nội dung xác suất thống kê nói chung hay thống kê nói riêng đã được đưa vào chương trình giảng dạy của học sinh Trong vòng trên dưới 100 năm qua,

27

thống kê đã nhanh chóng tiễn vào tắt cả các lĩnh vực nghiên cứu khoa học và

đã tạo nên những bộ môn nghiên cửu mới như: Binh trắc học, Tâm lý trắc

học, Nhân trắc học v.v

Ở Việt Nam, các nhà giáo đục học cũng đã khẳng định vị trí, vai trò của xác suất thống kê trong chương trình học môn Toán ở phổ thông Tác giả

guyển Bá Kim từng nói “Thống kê Toán và Lý thuyết xác suất lại có nhiều

khả năng trong việc góp phân giáo dục thế giới khoa học cho học sinh Hởi tậy ngay từ những năm cuối thập kỷ 50 của thé it XX, những kết quả nghiên

cửu của các nhà Toán học và Sư phạm trên thá giới đã khẳng định mội số trí

thức cơ bắn của Thông kê toán và 1ý thuyết xác suất phải thuộc vào học vấn

phố thông "[5]

Chính vì vậy, việc giảng dạy Thống kê nói riêng và Xáo suất thống kê

nói chung cần được đưa vào chương trình học từ cập tiểu học cho đến đại học

ở hầu hết các quéc gia trong đó có Việt Nam Giáo viên cần có phương pháp giáng dạy phù hợp sao cho phát huy và làm nổi bật được hết vai trỏ ý nghĩa

của chủ đề này, từ đó giúp học sinh thấy được mối quan hệ giữa Toán học với

đời sống thực tiễn, cả niềm yêu thích với môn Toán

1.4.3 Kiến thức Thông kê trong chương trình Toán phẫ thông

a) Chương trình giáo dục phô thông hiện hành

Thống kể đã được đưa vào chương trình giáo dục từ tiểu học nhưng

phải đến lớp 7 các kiến thức này mới được trình bày thành một chương hoàn

chỉnh, có khái niệm và định nghĩa rõ ràng, cụ thể Bảng sau trình bày kiến

thức thống kê trong toàn bộ hệ thống giáo dục từ tiểu học dén hất trung học

phô thông hiện nay như sau:

28

Bảng 1.3 Mạch kiến thức thông kê theo chương trình giáo dục phố thông

“+: Nội dưng thông kê được trình bày thành chương hoàn chỉnh

Ở chương trình Đại số lớp 7 học sinh đã dược học những khái niệm cơ bản

liên quan đến bảng số liệu thống kê Dó là đơn vị điều tra, kích thước mẫu, dấu

hiệu điều tra, mẫu số liệu, các giá trị của đấu hiệu, tần số, mắt của dầu hiệu

Ở chương trình Đại số lớp 10, có chương 5: Thống kẽ Mạch kiến thức

sẽ đi theo 3 phần chính đó là:

- Bảng thống kê số liệu

- Biểu đồ

- Các đặc trưng của mẫu số liệu

Kiến thức về phần bảng thống kê số liệu được trình bảy lrong hai bài:

Bài 1: Bảng phân bố tân số, tần suất

Khi học bài này học sinh sẽ được học về:

» Thu thập số liệu, bảng thống kê số liệu

ø Dâu hiệu, gia tri dấu hiệu, tần số, tần suất