Luận văn thiết kế bản Đồ phân bố các di tích lịch sử của việt nam bằng công nghệ gis phục vụ dạy học lịch sử Ởtrung học phổ thông

Từ đó, các tổ chức hay cdc nhém có thế cùng sử dụng, tủy chỉnh các công cụ làm việc và xây dựng ý tưởng dạy học Nhu vậy, chúng tồi cho rằng hệ thông thông tín dịa lý GI8 là một công ngh

TRUNG HOC PHO THONG

KHOA LUAN TOT NGHIEP DAI HOC

NGANH SU’ PHAM LICH SU’

Hé dao tao: Chinh quy

Khóa học: QH - 20168

Hà Nội - 2020

DAI HOC QUOC GIA HA NOI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

THIẾT KÉ BẢN DO PILAN BO CAC DI TICII LICH SU CUA VIỆT NAM BANG CONG NGIIE£ GIS, PIICC VU DAY II0C LICH SỬ Ở

TRUNG HOC PHO THONG

KHÓA LUẬN TOT NGHIGP ĐẠI HỌC

LÒI CẢM ƠN

Để hoàn thành để tài khóa luận tốt nghiệp đại học này, với lỏng kính

trọng và biết ơn sâu sắc, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến trường Đại

học Giáo dục (ĐHQGHN) đã chấp thuận, tạo điều kiện giúp đỡ để tôi có thể

hoàn thành tốt để tải nghiên cứu của mình

'Tôi xm gửi lời cảm ơn chân thành dến T5 Đoàn Nguyệt Linh (Giảng

viên trường Đại học Giáo dục) và TS Nguyễn Ngọc Ánh đã luôn tận tỉnh chỉ

bảo, định hướng, giúp đỡ tôi trong suốt thời gian thực hiện nghiên cứu, hoàn

thành để tải khóa luận của mình

'Tôi cũng xin cảm ơn 'IYung tâm thư viện Đại học Quốc gia Hà Nội đã

tạo điều kiện, nhiệt tình giúp đỡ trong quá trình tìm kiếm, chọn lọc tài liệu phục

vụ cho quá trình nghiên cứu

Qua đây, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến Han giám hiệu, giáo viên,

công nhân viên vả học sinh tại trường THPT Kim Liên, Hả Nội và THPT Trần

Phú, 114 Nội đã giúp đỡ tôi trong quá trình khảo sát thực tiễn tại trường

Cuối củng, tôi xin được bảy tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến người thân, bạn

tò, những người luôn dành cho tôi sự quan tâm, đông viên, tỉnh yêu thương và

tạo mọi diều kiện tốt nhất để tôi có động lực học tập, trau dỗi, phân đầu trong

suốt quá trình học tập và nghiên cứu tại trường Dại học Giáo dục (OHQGHN).

DANH MỤC HÌNH ẢNH

Hình 1.1 Các thành phần cúa GI8

Hình 2.1 Các cải đặt Maplnfo 15 0

DANH MỤC BẰNG

Bang 1.1 Kết quá khảo sát thực trạng sử dụng GIS tong dạy học Lịch sử

dành cho giáo viên

Bang 2.2 116 thing thang Un về các di tích lịch sử của Việt Nam

Bảng 2.3 Kí hiệu các loại đi tích lịch sử của bản dỗ

12

26

1.1.4 Van dung GIS trong dạy học lịch sử ở trường THIPT 14

1.2 Thực trạng của việc sử dụng G18 trong dạy học lịch sử ở trường,

THIET KE VA SU! DUNG BAN BO PHAN BO CAC DI TICH LICH str CUA VIỆT NAM BANG CONG NGHE GIS TRONG DAY HOC LICH sU

6 TRUNG HOC PHO THONG HUONG DAN SU’ DUNG BAN BO 24

2.2 Thiết kế bản đồ phân hỗ các di tích lịch sử của Việt Nam phục vụ đạy

học lịch sử ở THPT

2.2.1 Nội dung của bản đỗ phân bố các di tích lịch sứ của Việt Nam

2.2.1.1 Các yếu tổ cơ sở địa lí của bản đổ

2.2.1.2 Các yếu tổ nội dung

2.2.2 IIệ thống kí hiệu phản ánh các di tích lịch sử

2.3 Hướng dẫn sử dụng bản đề phân bề các di tích lịch sử của Việt Nam,

2.3.1 Đối với giáo viên

2.3.2 Đối với học sinh

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn để tài

Giáo dục luôn luôn thay đổi qua nhiều thế kỷ, từ nhạm vi kiến thức đến

không gian để học tập Trong thời đại cách mạng công nghệ hiện nay, nhiêu

phương pháp học tập cũng đã có sự thay đối Việc học không chỉ đơn giản là

thông qua những quyển sách giảo khoa trong khuôn viên nhà trường, mà còn

là sự quan sát, tim hiểu, thu nhập thêm những kiến thức bên ngoài cuộc sống thông qua những thiết bị, máy móc công nghệ hiện đại “Học đi đôi với hành”,

những lý thuyết khô khan cần phải được thực hành thật nhiều mới có thể piỗi

và thành thạo Bất cứ môn học nào cũng vậy và Lịch sử cũng không ngoại lệ Như nhiều người vẫn nghĩ, học Lịch sử chỉ cần đọc thật nhiều và ghi nhớ hết

là dủ, nhưng thực tế lại không phải như vậy Kiến thức ở trong sách giáo khoa

chỉ là nên tảng giúp học sinh có thể biết được điễn biến của những sự kiện lịch

sử chứ chưa thể hiểu được tại sao chúng lại diễn ra Vì vây, cần phải nghiên

cứu và tìm hiểu sâu hơn thì mới có thế hiểu rõ được Mỗi một sự kiện lịch sử

đều sẽ để lại dấu tích của nó, trải qua thời gian tổn tại đến hiện tại và trở thành

di tích lịch sử Những di tích nảy chính là minh chứng thật nhất, chính xác nhất

cho những sự kiện đã diễn ra

Ö các trường trung học phổ thông hiện nay, việc dạy học môn lịch sử vẫn chỉ là đọc, nghe, và chép, còn học sinh thi lei Tất Ít có thời gian để ái thực

tế, tham quan các di tích lịch sứ Chơ nên những kiến thức mã học sinh có dược

cũng chỉ dừng lại ở nội dung trong sách giáo khoa Hơn nữa, trong bôi cảnh

hiện nay, không có nhiều người yêu thích môn lịch sử, muốn theo học ngành

nảy, và khi học trên trường chỉ coi đó là môn học phụ nên học xong sẽ quên

ngay Dễ học sinh không quay lung lại với môn Lịch sử, chúng ta cần phải thay

đối, đổi mới phương pháp dạy học Việc thiết kế một bản đỗ nhân bố các đi tích

lịch sử ớ Việt Nam sẽ giủn cho học sinh phát triển tư đuy về không gian từ đó

có cái nhìn cụ thể, đa chiều hơn đối với các sự kiện hiện tượng lịch sử

Ban dé phân bố di tích lịch sử ở Việt Nam sẽ dược thiết kế dựa trên nền

tảng của hệ thông tim địa lý GIS G15 là công cụ tập hợp những thao tác trên

may tính để lập bản đề, lưu trữ và sử dụng đữ liệu địa lý, phân tich các sự vậL

hiện tượng trên trái đất, dự doán tác động và hoạch dịnh chiến lược Hệ thống

GIS duge thiết kế như một hệ thống chung để quản lý dữ liệu không gian, nó

có rất nhiều ứng dựng trong việc phát triển dô thị và môi trường tự nhiên như là: quy hoạch dô thị, quản lý nhân lực, nông nghiệp, điều hành hệ thẳng công

ích, lộ trình, nhân khẩu, bản 48, giám sát vùng biển, cửu hoả và bệnh tật Trong

việc thiết kế bản để các di tích lịch sử của Việt Nam, G18 dòng vai trò như lá một công cụ hỗ trợ quyết định cho việc lập kế hoạch triển khai G15 sẽ kết hợp

các phần cứng, phần mềm vả cơ sở dữ liệu để thu thập, quản lý và phân tích dữ

liệu dựa trên địa điểm đi tích lịch sử mà đã được xác định từ trước Từ đó, học

sinh có thể nhìn thấy được địa hình của vùng và đễ dàng phân tích được những

kế hoạch, chiến lược của các trận đánh trong khu vực đỏ Hơn nữa, GIS có khá

năng liên kết hệ thông giữa việc tự đông hoa ban dé va quản lý cơ sở dữ liệu

(sự liên kết giữa dữ liệu không gian và thuộc tính của đối tượng) Các dữ liệu

thông In mồ tả của di tích lịch sử có thể liên hệ một cách hệ thẳng với vị trí

không gian của chúng Ngoải ra hệ thông GI5 còn cho phép hiển thị đữ liệu tốt

nhất đưới đạng bản dé hoặc biểu đỗ, và còn có thể xuất dữ liệu thuộc Lính ra

các bang excl, tao các bản báo cáo thông kê, hay tạo mô hình 31), va nhiều dữ liệu khác Vậy nên, bản đề được thiết kế trên nên tang GIS sé true quan va chi

tiết hơn

Sau khi băn đồ phân bố di tích lịch sử của Việt Nam hoàn thành số được

chia sẽ công khai trên ArcGIS Online Củng với sự hình thành và phát triển của

GIS, ArcGIS Online ra đời để cho mọi người khám phá, sử đụng và chia sẻ các

băn dé từ bất kỷ thiết bị nào, bắt kỳ nơi nảo và và bất kỳ lúc náo Với một kha

đữ liệu về hàng ngàn chủ đề vô củng phong phú, người sử dụng ArcGIS co thé

khám phá bản đồ về con người và kình đoanh, cảnh quan vả khí hậu, giao thông

vận tải, và có thể kết hợp chúng với nhau dé hiểu rõ hơn về từng địa điểm Bản để phân bố các di tích lịch sử được chia sẻ trên một nền tảng duy nhất là

AreGIS Online Từ đó, các tổ chức hay cdc nhém có thế cùng sử dụng, tủy chỉnh các công cụ làm việc và xây dựng ý tưởng dạy học

Nhu vậy, chúng tồi cho rằng hệ thông thông tín dịa lý GI8 là một công nghệ rất hữu ích, cần được ứng dung vao công tác giảng dạy ở các trường

Chính vì những lý do trên chúng tôi chon để tài “Thiết kế bản đồ phân bố các

di tích lịch sử của Việt Nam bằng công nghệ GI8, phục vụ dạy học lịch sử ở trung học phd théng” Bé tài này đã tạo cho tôi cơ hội học tập, rên luyện thêm

những l.iễn thức và kỹ năng của mình, đồng thời kết quả nghiên cứu này sẽ trở thành công cụ quan trọng, hỗ trợ tôi trên con đường giảng day sau nảy

2 Lịch sử nghiên cứu

Những năm gần đây, việc đổi mới phương pháp dạy học lịch sứ hay là

img dụng công nghệ vào dạy học lịch sử đang được để cập đến rất nhiễu ở Việt

Nam, cũng như trên toàn thế giới

Trên thế giới, công nghệ thông tín đã được quan tâm và đưa vào day hoc

từ rất lâu, đặc biệt là ở các nước phát triển Theo luận văn thạc sĩ “Ứng dụng

công nghệ thông tin trong đạy học môn lịch sử 5”, (2012) của tác giả Phạm Phú

Lộc: Từ những năm 1984 - 1985, tổ chức NSCU (Nation Software -

Cordination Unit) dược thành lập, cung cấp chương trình giáo dục máy tính cho

các trường trung học Các môn học đã có phần mễm dạy học bao gồm: Nông

nghiệp, Nghệ thuật, Thương mại, Giáo dục kinh tế, Tiếng Anh, Địa lý, Sức

khốc, Lịch sử, Kinh tế gia đình, Nghệ thuật công nghiệp, Toán, Âm nhạc, Tân

giáo, Khoa học tự nhiên, Khaa học xã hội, Giáo dục dặc biệt

Trong cuốn “Rẻn luyện kỹ năng nghiệp vụ sư phạm môn Lịch sử” (2009)

của tác giá Nguyễn Thị Côi, tác giả đã để cập đến việc giáo viên ngoải việc

phải rên luyện để nâng cao những kỹ năng quan lrọng như: nói, viết vả sử dụng

băng dcn, cần phải bồi dưỡng thêm cả các kỹ năng về sử dụng phần mềm M8

PowerPoint vào đạy học lịch sử ở trường phổ thông

Dể tài “Phương pháp sử dụng đồ dùng trực quan trong dạy học lịch sử”

(2009) của Lê Thị Hòa đã nhận định được vai trỏ của việc sử dụng đỗ dùng trực

quan trong đạy học lịch sử: “Đặc biệt trong hướng dạy học mới hiện nay,

“Hướng tích cục hóa hoạt động của học sinh”, yêu cầu người giáo viên phải

biết tạo điều kiện cho học sinh tự tìm tỏi, khai thác kiến thức, biết diều khiển hoạt động nhận thức của mình bằng cdc “D6 ding true quan”, chỉnh vì thế mà

“Đỗ dùng trực quan” đã trở thành một nhân tố khá quan trọng trong hoạt động

dạy học, vì nó vừa là phương tiện giúp học sinh khai thác kiến thức, vừa là

nguồn tri thức đa dang, phong phú mà học sinh rất dễ nắm bat

'Irong cuỗn “Ứng dụng ArcGIS trong nghiên cứu và giảng day dia i”

(2017) của Nguyễn Viết Thịnh, Kiều Văn Iloan, Trần Xuân Duy, Đỗ Văn

Thanh dã dưa ra những lí thuyết và thực hành từ những thao tác co ban, dén

những bài toán ứng dụng phực tạp trong phân tích không gian Nhờ cuốn sách

này, tôi đã được tiếp cận đến cơ sở lý luận của hệ thống thông tin địa lý GIS

như khái niệm, thành phần, các chức năng cia GIS

Tac gid TS Pham Thi Xuân Thọ và Nguyễn Xuân Đắc đã biên soạn

“Giáo trình lý thuyết và thực hanh MapInfo” Nhé tài liệu này tôi đã có thông tin về việc sử dụng phần mém MapInfo để thiết kế bản đồ.

Nhu vậy từ những nghiên cứu của cáo lác giả về vai trỏ và tác dụng của

hệ thống thông tin dịa lí GI§ đã cho thấy viện ứng đựng công nghệ nay là một

phương pháp day hoc mới Đây là một hướng đi mới cho việc thay đổi phương

pháp đạy học hiện nay

3 Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu nghiên cứu của để tài là trên cơ sở lý luận và thực tiễn của việc

sử dụng G18 trong đạy học Lịch sử ở trường THPT, dễ tài sẽ thiết kế, xây dựng

bản đồ số về sự phân bố các di tích Lịch sử ở Việt Nam để phục vụ cho việc

đạy học lại các trường trung học phố thông Đề đạt được những mục tiêu trên,

đề tài sẽ thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể

Thử nhất, hệ thông được cơ sở lý luận vả thực tiễn của việc thiết kế, sứ

dụng G15 trong đạy hoc Lịch sử ở trường LHET,

'thử hai, xây dựng dược bản dễ phân bố các di tích lịch sử của Việt Nam

bằng công nghệ GIS để phục vụ day hoc lịch sử ở các trường THIPT

Thứ ba, đưa ra các hình thức, biện pháp có thể sở dụng bản dé GIS trong

day học Lịch sử và tiến hành thực nghiệm sư phạm để kiểm chứng tỉnh khá thí

của các hình thức, biện pháp đưa ra

4, Đối tượng và phạm vì nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cửu:

Khóa luận lập trung vào nghiên cứu, thiết kế bản đồ phân bố các đi tích

Tịch sử của Việt Nam bằng công nghệ G18

4.2 Tham vi nghiên cửu

Về thời gian: Từ khoáng tháng 1/2020 đến tháng 5/2020

Về không gian: Các trường trung học phổ thông và các di Lích lịch sử

của Việt Nam

Về nội dung: Nghiên cứu sự phan bé va đặc điểm các di Lích lịch sử của

Việt Nam có liên quan đến nội dung chương trình học trung học phổ thông

8 Phương phán nghiên cứu

Dé tai sir dụng các phương pháp nghiên cửu

Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Giúp người viết sưu tầm, nghiên cứu,

khai thác và phân tích những nôi dung từ sách, báo, tài liệu, internet về lý

luận phương pháp đạy học, kỹ năng sử đụng công nghệ vào đạy học, đặc biệt

là ứng dung GIS phục vụ đạy học lịch sử ờ các trường trung học phê thông

Phương pháp nghiên cứu thực tiễn giúp người viết thu thập thông tin,

quan sát kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin của giáo viên trong dạy học ở

các trường trung học phổ thông; tìm hiểu thực trạng sử dụng internet vào day

học lịch sử oủa giáo viên và học sinh hiện nay

Phương pháp logic hễ trợ người viết bình thành lối tư đuy mạch lạc và

có hệ thông trang việc sắp xếp và bố trí luận diễm, luận cứ và luận chứng dễ lý

giải và làm sáng tổ vẫn đề

Phương pháp phân tích, đánh giá giúp người viết có những đánh giá thực

tế mức độ hiệu quả trong việc sử dụng bản dé các di tích lịch sử của Việt Nam bằng céng nghé GIS

6 Bồ cục

Ngoài phần mỡ đâu, kết luận, phụ lục và tài liệu thám khảo, khóa luận

được bố cục thành 3 chương với những nội đung chỉnh sau dây

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc thiết kế, sử dung GIS trong

day học Lịch sử ở trường trang học phổ thông

Chương này sẽ tập trung khái quát những cơ sở lý luận và thực tiễn liên

quan đến đề tải, những quan niệm về G18 trong dạy học và đưa ra những vai

trò, ý nghĩa của việc dung GI8 trong dạy học lịch sử ở trường THPT,

Chương 2: Thiết kế và sĩ: dụng bản đã phân bỗ các đi tích lịch sũ của Việt

Nam bằng công nghệ GIS trong đạp hạc lịch sử ở THPT Hướng dẫn sử dụng bản dé

Chương nảy sẽ tập trung chủ yếu vào việc xác định những nội dung kiến

thức cơ bắn của chương trình giáo đục phê thông môn Lịch sử THPT có thể sử dung ban dễ phân bế các di tích lịch sử của Việt nam, từ dỏ thiết kế nên bản

đổ Sau đó, hướng dẫn giáo viên và học sinh sử dụng bản đồ một cách hiệu quả

“1

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỀN CỦA VIỆC THIẾT KÉ, SỬ DỤNG

GIS TRONG DẠY HOC LICH St

TRUONG TRUNG HQC FHO THONG

1.1 Cơ sử lý luận

1.1.1 Các khải niệm liên quan đến GIS

* Hệ thông thông tin địa by (GIS):

TIệ thống thông tin dia ly (GIS) la một hệ thống dùng để trình bày, lưu

trữ, quán lý và phân tích đữ liệu về các dối tượng trên bề mặt Trái Dat Bat

nguồn từ khoa học về địa lý, GIS tích hợp nhiều loại dữ liệu, công nghé GIS có

thể phân tích vị trí không gian va sắp xếp các lớn thông tin thành trực quan hóa bằng ban dé va anh 3D"

Về lịch sử hình thành của GI8, một trong những ví dụ nỗi tiếng dầu tiên

vé phân tích vị trí trong không gian là bản đồ về địch tả tại Luân Đôn của tiến

si John Snow nim 1854? Nhờ bản đồ nghiên cứu mà tiến sĩ Snow công bố, các

quan chức trong chính phủ đã xác định được nguyên nhân gây bênh: đó là do

nguồn nước bị ô nhiễm ở một trong những khu vực cung cấp nước cho người

dan Ban đồ Liến sĩ Snow đưa ra rất thú vị ở chỗ nó cá khả năng phân tích các

hiện tượng liên quan đến vị trí địa lý cụ thể đã được xác định Tuy nhiên, mãi

đến năm 1960, cong nghé GIS chỉnh thức đầu tiên được Lạo ra bởi Tiến sĩ Roger

‘Tomlinson và sau đó được giới thiệu trên thê giới Ông đã khới xướng, lên kế

hoạch và chỉ đạo trực tiếp việc phát triển của hệ thông địa lý tai Canada (CGIS)

Hệ thông CGI8 được sử dụng để lưu trữ, phần tích và thao Lac trên đữ liệu thu

' Juine Marlindale (2010), “Mapping and Geograpliic bưbrneatiœi Syskams (G15) : Whal is GIE?"

<hfps:/firesearchgnides.library.vvisc.edu/fGIS> [Truy cập ngày 20/05/2020]

? Cailin Danpsey (2013), "Explore Jom Snow's Cholera Map tsng GIS Dala,

<hitps:/hvww.sislounge.coméjehn-mows-cholera-map-gis-data’>, [Truy cận ngày 20/05/2020]

thập được cho Canada Land Inventory (CLD) Hé thống này cung cấp các đặc tính của dắt, hệ thống thốt nước và khi hậu dé xác dịnh khả năng tring cdc

loại cây trồng và các vùng trồng rừng phủ hợp Tiền sĩ Roger Tomlinson nhanh

chĩng nhận ra rằng đữ liệu chính xác vả phủ hợp là yếu tố quan trọng để quy hoạch đất đai và đưa ra hướng phát triển các loại cây trồng phủ hợp với điều

+kiện tự nhiên của từng vùng Do vậy, năm 1960 được coi là một thời điểm quan

trọng trong lịch sử của Œ1§ và nhiều người cho rằng G18 là pốc của hệ thống

thơng tin địa lý Trong những năm sau CG1S đã được chỉnh sửa và cải tiên để theo kịp với cơng nghệ và thân thiện với người dùng hơnÈ Trong suốt quá trình phát triển đầu tiên của G18, đến thập kỷ 80 nhu cầu sử dụng hệ thơng thơng tin

địa lý ngày cảng tăng với các quy mơ khác nhau và được phố biến rộng rãi ra

các châu lục G18 đã được du nhập vào Việt Nam trong khoảng thời gian nảy

Nhưng mãi đến sau năm 2000, sau khi cĩ những kết quá đâu tiên về việc tổng

kết chương trình GIS quốc gia tại Việt Nam, GI8 mới thực sự được chú ý đến

và bước đầu phát triển

Về khái niệm, hiện nay, GI§ cĩ nhiều định nghĩa và quan niệm do cơng

nghé nay được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực của con người nên cũng cĩ những

cách nhìn nhận vẻ khái niệm khác nhau: G18 là một hệ thống thơng tin trên máy

tỉnh được thiết kế để cĩ thể thu thập, cập nhật, lưu trữ, tích hợp, xử lý, tra cửu, phân tích và hiển thị mọi đạng đữ liệu địa lý cĩ vị trí trên trái đất, hoặc cũng cĩ

thể được định nghĩa là một cơng nghệ tích hop các thao tác trên cơ sở dữ liệu khơng gian với khả năng tra cứu và phân tích, củng với đĩ lả khả năng hiện thị

trực quan đưới dạng bản đồ

Theo định nghĩa của Ducker (1979): “G15 là một trường hợp đặc biệt của

hệ thống thơng tin ở dé ò sử đữ liệu bao gầm sự quan sắt các đấo trưng phân

3 Phan Tiểu (2010), “Lịch sử G1S và các mốc quan trong”, <hlps./Aimoday.edu.vivTidh-su-gis/, [Truy cập ngày 25/08/2020]

bổ không gian, các hoạt động sự kiện có thể được xác định rong khoảng không

như đường, điểm, vùng” Còn theo Burrough (1986): “GIS la một công cụ

mạnh đùng để lưu trữ và truy vẫn, biến đổi và hiển thị đữ liệu không gian từ

thế giới thực cho những mục tiêu khác nhau” Hay cũng có dịnh nghĩa: “G18 là

một hệ thống gầm các chức năng: Nhập dữ liệu, quản lý và lưu trữ dữ liệu, phân tích đữ liệu, xuất dữ liệu” của Aronoff vào năm 1993

Từ những định nghĩa trên, ta có thể hiểu GI8 đơn giản là các thông tin

êu tổ địa lý dược dồng bộ một cách khoa học và logic Đến nay,

liên quan dé

GI8 dược ứng dụng trong rất nhiều lĩnh vực, ví dụ như: Môi trường, khi tượng

thủy văn, nông nghiệp và quản lý đất đai, dịch vụ tải chính, y tế, giao thông

* Khdi niém “ArcGIS online”:

ArcGIS Online là một họ các ứng dụng web dựa trên điện toán đám mây

cho phép nâng cao và mở rộng lrải nghiém cla ngudi ding ArcGIS ArcGIS

Online cho phép tạo bản đổ, truy cập các thư viên bản đồ có sẵn, lưu trữ va quản lý bản đồ, dit liệu, các nội dung địa không gian khác, thực hiện các phân

tích không gian, mua bán đồ và đữ liêu từ các bên bán cũng như chia sẻ nội

dung với những người khác Các chức năng chia sẻ vả thành phân của ArcGIS

Online được tích hợp đầy da vao ArcGIS for Desktop, do dé, cd thé tim kiém

và thêm đỡ liêu từ dịch vụ đảm mây cũng như tải lên bản đỗ và các gói lớp đữ liệu được tạo ra bởi ArcGIS for Desktop hoặc ArcGIS for Server

* Phan mém ArcGIS:

ArcŒIS (http/www esri com): la hé thing GIS hang đầu hiện nay, cung

cấp một giải pháp toàn điện từ thu thập nhập số liệu, chỉnh lý, phân tích và

cấp độ kháo nhau như CSDL địa

lý cá nhân hay CSDL của các doanh nghiệp VỀ mặt công nghệ, hiện nay các

chuyên gia GIS coi cong nghệ ESRT là một giải pháp mang tỉnh chất mở, tổng

thé vả hoàn chỉnh, cỏ khả năng khai thác hết các chức năng của GIS trén các

img dung khác nhau như: desktop (ArcGIS Tesktop), máy chi (ArcGIS

Server), các ứng dụng Web (ArcIM8, ArcGI8 Online), hoặc hệ thống thiết bị

đi động (ArePAD) và có khả năng tương tích cao đối với nhiều loại sản phẩm

của nhiều hãng khác nhau”

Thần mềm ArcGIS là một công cụ được cải đặt trên máy tinh với những chức năng vô cùng mạnh mẽ dé quản lý, cập nhật, phân tích thông tim và xuất

ban tao nên một hệ thống thông tin địa lý hoàn chỉnh Phần mêm này cho phép:

Tạo và chính sửa đỡ liệu, truy vấn dữ liệu không gian, thành lập bán đồ chuyên

để Bên cạnh đó, nó cũng cung cấp cơ sở hạ tầng dé tao ban dé va thông tin

địa lý trong toàn bộ tổ chức, trên toản cộng đồng và công khai trên Web

ArcGIS bao gdm các phiên bản: ArcGI8 for J3esktop Advanced (hoan chỉnh

nhất), AreGIS for Desktop Standard; ArcGIS for Desktop Basic, ArcGIS

Explorer, ArcReader va Extension

Ilién nay, & Viét Nam, phần mềm ArcGIS đã được sử dụng tại công ty

'TNHH Hari Việt Nam có công ty TNHH Hari Việt Nam (https://esrivn com/),

Công ty nay được thành lập vào tháng 1/2008 tại TTả Nội với mục tiêu cung cắp

cho khách hàng Việt Nam những giải pháp phần mềm hệ thống thông tin địa lý (G18) số một thế giới — ArcGI8

* Geø Việt (2020), “Giới thi chưng về phân miền: AreG15”, <liltpz/2wevw.geovidl.vug-ky-

thuat/vn/401/475/31440/8iaiahi ieu-chung-ve-phan-mem-arcpix.aspx> [Truy cập ngày 25/05/2020]

1

1.1.2 Các thành phần của GIŠ

GIS 1a mét san phẩm công nghệ được tạo ra nhờ sự kết hợp của năm

thành phần chính là: phần cứng, phần mềm, con người, phương pháp và quy

trình, Dữ liệu (Data)

Hình 1.1 Các thành phân của GIS°

Phần cứng là hệ thống máy tính mà GI§ hoạt đông trực tiếp trên đó GI8

có thể hoạt động trên nhiều dạng phần cứng khác nhau, từ máy chủ trung tâm đến các máy tram hoạt đông đôc lập hoặc liên kết mang

Phần mềm GIS là các công cụ cần thiết có chức năng thiết kề, lưu trữ,

phân tích và hiển thị thông tin địa lý Các thành phần chính trong phần mềm

GIS la:

- Công cụ nhập và thao tác trên thông tin địa ly (AreGIS, MapInfo)

- Công cụ hỗ trợ hỏi đáp, phân tích và hiển thị địa lý (Arc View)

- Hệ quản trị cơ sở dữ liệu (AreData)

- Giao diện đổ họa người - máy (GUI) để truy cập các công cụ dễ dàng

® Ngoe Hién, “GIS là gi? Khải niệm vả thành phần chính của G1", <https://anhvientham comgis-la-gi-dinh-

nghia-khai-niem-va-thanh-phan-chinh-cua-gis/> [Truy cập ngày 25/05/2020]

12

Hệ thông thông tin địa lý GIS chính là do con người tạo ra và trực tiếp quan lý, nên “con người” chính là thành phần không thể thiếu GI§ sẽ bị hạn

chế nếu không có sự tham gia quản lý hệ thống và phát triển những ứng dung

vệ tỉnh trong thực tế của con người Người sử đụng G15 có thể là người thiết

kế, những chuyên gia kỹ thuật, người duy trỉ hệ thống hay là những người dùng

nó để giải quyết những vấn để trong công việc

Về thành phần “phương pháp và quy trình”, để có thể hoạt động được

tối, hệ thống GI8 cần được diều hành bởi một bộ phân quần lý Mỗi tổ chức sử dụng GI8 phải có bộ phan này dễ có thể dưa hệ thống dén tay người sử dụng thông tin một cách hiệu quả

Dữ liệu là thành phần quan trọng nhất trong hệ thống G15 Dữ liệu này

sẽ bao gồm các dữ kiện về vị trí dia ly, không gian (Veclor), thuộc tỉnh của

thông tin (Raster), mdi lién hé về không gian và thời gian của các thông tin Các đữ liệu này được người str dung tự tập hợp hoặc mua từ nhà cung cấp đữ

liệu thương mại

1.1.3 Các chức năng của GIS

TIệ thông thông tin địa lý GIS có những chức năng cơ bản sau:

Thứ nhằt, GIS sẽ hiển thị đữ liệu trên bản đồ giúp người sử dụng thu thập

những thông tin và xem xét các mỗi quan hệ Sau những thao tác xử lý dữ liệu,

két quả sẽ được hiển thị tốt nhất đưới đạng bản đồ hoặc biểu đã Bản để cho

thấy được tính hiệu quả trong việc lưu trữ và trao đổi các thông tin Ngoài ra,

GI8 còn cung cấp rất nhiều công cụ dễ mử rộng tính nghệ thuật và khoa học

của ngành bản đổ Khi hiển thị, bản đồ có thể kết hợp được với các hình ảnh ba chiều, ảnh chụp, bản báo cáo,

Thứ hai, GI8 sẽ giúp quản lý dữ liệu một các hiệu quả Các dữ liệu địa

lý sau khi được thu thâp thì sẽ được tập hợp lại và quản lý thì sẽ mang lại tính

trữu dung cao hơn Đối với những đự án GIS nhỏ, có thể lưu các thông tin địa

lý đưởi dang file don giãn Cỏn đối với những dự án GTS lớn, kích cỡ đỡ liêu

sẽ lớn hơn, số lượng người dùng sẽ nhiều hơn, cách tốt nhất là sử dụng hệ quan

tri co sé dit ligu (Database Management System - DBMS) dé gitp cho việc

quản lý, hưu trữ thông tin Trong I3BMS, các đữ liệu sẽ dược lưu trữ ở dạng các

bảng Các trường thuộc tính chung trong các bảng khác nhau được dàng để liên

+kết các bằng với nhau Do cấu trúc đơn giản và linh hoạt nên được sử dụng va triển khai khá rộng rãi ở các ứng dụng trong và ngoài G18

- Phân tích liền kể: GI8 sử đựng phương pháp vùng đệm dễ xác định mối quan

hệ liền kề giữa các đối tượng, qua đó trả lời được câu hỏi liên quan đến các

vùng xung quanh khu vực đang xem xét

- Phân tích chồng xếp: Chồng xếp là quá trình tích hợp các lớp thông tin khác

nhau Các thao tác phân tích đòi hỏi một hoặc nhiều lớp đữ liêu phải dược liên

kết vật lý Sự chồng xếp này, hay liên kết không gian, có thể là sự kết hop dit

«a ok ake cả các mặt cña đối a ‘

liệu về tắt cả các mặt của đôi tượng cân xem xét

1.1.4, Vận dụng GIS trong dạy học lịch sử ở trường THPT

Dau tiên, để có thể thiết kế được bản đỗ phân bế các di tích lịch sử của Việt Nam bằng céng nghé GIS thi chúng ta phải hiểu về khái niệm “bản đồ lịch sir” hay “StoryMap” trong dạy học là gì? Kháo với những mên như Vật lý, Hóa

14

học, Sinh học, học sinh có thể được thực hành và trực liếp quan sát những hiện tượng xảy ra, từ đó để đảng nắm bắt được kiến thức Nhưng đối với môn Lich

sử, học sinh không được quan sắt một cách trực tiếp các sự kiện lịch sử, nên

tinh trực quan cỏ vai trỏ quan trọng, Bản dễ lịch sứ là một dụng cụ học tập mà

trên đó học sinh có thể quan sát được điển biến của các sự kiên lịch sứ, quá

trình đấu tranh giai cắp và phát triển của xã hội loài người Bản đồ chính là một

công cụ trực quan, nóp phần cấu trúc lại thời gian, không gian lịch sử, từ dé

hình thành cho học sinh được những tư duy tưởng tượng ban đầu sau đó sẽ liên

hệ với kiến thức trong sách giáo khóa đề phân tích, giải thích những sự kiện đã

xây ra Từ đó, giúp cho các em ghi nhứ cụ thể và chính xác những kiến thức đã

học

Những bản để lịch sử thường được sử dụng trong sách giáo khoa gọi là

“lược để” Các lược đồ này dùng để miêu tả lại diễn biến của các cuộc khởi

nghĩa, kháng chiến, chiến địch 'trên lược đỗ sẽ có những ký hiệu về biên giới

các quốc gia, đường sông, đường biển, các hướng tấn công và rút lui Dựa vào

đó, giáo viên sẽ giảng dạy diễn biến của các trần đánh Tuy nhiên, với Linh chal

không lặp lại của môn Lich sử, mỗi một bài học là một sự kiện mới, một nhân

vật mới, nên học sinh sẽ gặp khó khăn trong việc ghi nhớ những kiến thức đó

ÿ thị THPT Quốc gia hàng năm có

Thông qua các bài kiểm tra trên lớp, hay

thể nhận thay, nhiều học sinh đã nhằm lẫn các sự kiện, nhân vật và những đóng

góp của họ trong tiền trinh phát triển của lịch sử Việt Nam Sử dụng oông nghệ

GI8 dễ thiết kế bản dễ phân bố di tích Việt Nam trong dạy học sẽ giúp cho hoc

sinh để dàng lập được bang thống kê những kiến thức trọng tâm trong phần lịch

sử Việt Nam Từ đó, học sinh có thể ghỉ nhớ và rên luyện kỹ năng, hình thành

thai dé hoc tap mén Lich sit ding din

Việc sử dụng hé théng thong tin dia ly GIS dé thiét kế bản đồ phân bổ

các đi tích lịch sử của Việt Nam sẽ đưa người học đến một cách tiếp cận mới

và hấp dẫn trong quá trình đạy học môn Lịch sử ở trường THPT Việc kết hop băn dễ với những kiến thức trong sách giáo khoa sẽ khiến cho bài học trở nên

sinh động củng với những hiệu ứng về hình ảnh và âm thanh Tử đây, GI5 cũng

rên luyện cho người học cách tự học, tự trải nghiệm, giúp phát triển tư đuy logic

với các đữ liệu của địa điểm thực tế được hiện thị trên bản đỗ Ngoài ra, việc

sử dụng bản đỗ này trong đạy học sẽ mở rộng được không gian học tập, hướng

học sinh đến việc nghiên cứu thực tế hơn Nhờ có công cụ này, mà đã có nhiều

phương pháp và hình thức tô chức dạy học mới được ra đời như phương pháp

day học tích cực, phương pháp dạy học liên môn, tích hợp, phương pháp dạy

học bằng những hoạt động trải nghiệm sáng tạo

1.2 Thực trạng của việc sử dụng GIS trong đạy học lịch sử ở trường

HPT

1.2.1 ĐÃI với giản viên

Ở Việt Nam hiện nay, việc ứng dụng hé théng GIS vao day học ở các

trường TIIPT vẫn còn chưa thực sự phố biến Đối với môn học Địa lý - là một

môn cỏ thể dễ đàng áp dụng GI8 nhất với những bản dề về lãnh thổ, dân cư, địa hình nhưng lại vẫn chưa được sử dụng rộng rãi Còn đối với môn Lịch sử,

hầu hết các giáo viên đều chưa được biết đến hệ thống này Mặc đủ nhận thức

được tầm quan trọng của việc ừng dụng công nghệ thông tin vào dạy học, nhưng

phần lớn các giáo viên đều ít hoặc không sử dụng những công cụ hỗ trợ giảng

day trực tuyến nói chung và G1S nói riêng, Vậy nên tôi dã làm môi cuộc khảo sát nhanh dành cho các giáo viên giảng day mén Lich s& tại trường THPT Kim

Liên và TIIPT Trần Phú bằng phiếu điền thông tin và có kết quả như sau:

Bằng 1.1 Kết quả khảo sát thực trạng sử dụng GIS trong đạy học Lịch sử

đành cho giáo viên

(Đơn vị tính: 9)

Trường THPT Trường THPT

"Đã tùng nghe qua Mức độ giáo viên |_ nhúng chualtìm 13,59% 23% 37,5% biết đến GIS hiển

trong dạy học | Đ8mhiuVicó

sử OE cing COE Th cl duhoe tip 290% 25% 50% khúc ngoài sách

Múc độ cần thiết “Cân thiết 50% 50% 100%

eda GIS trong day

học Lịch sử Không cần thiệt U% 0%

'Mũc độ khô khăn

khi sir dyng GIS

trong day hig

Lich sử

Qua điều tra bằng hỗi và lỗng hợp kết quả của cuộc khảo sát này, tôi thay

rằng, phần lớn các giáo viên (chiếm khoảng 62,59) chưa từng biết đến hệ thống

thông tin địa lý GIS, một số it (chiếm 37,5%) đã được biết đến phần mềm này

thông qua các dồng nghiệp hoặc mạng IntemelL Mặc dủ số iL giáo viên dược biết dến nhưng chưa có ai tìm hiểu và học cách sứ dụng để ứng dụng GI8 vào

day hoe Lịch sử Trong mỗi giờ học, giáo viên vẫn chỉ sử hai loại bản đề: bản

đỗ giấy và bản đỗ trên máy tính dễ giảng dạy cho hoc Do điều kiện cơ sử vật

chất có đầy đủ máy tính và máy chiếu, cho nên các giáo viên thường xuyên sử

dụng bản đỗ từ máy tính (chiếm 62,5%) Còn lại đối với những tiết cần bản đầ

lớn để cho học sinh lắm bài hoặc thuyết trình sẽ dùng bản để giấy (chiếm

37,5%) Ngoài ra, tôi còn khảo sát việc sử đụng các công cụ ngoài sách giáo

khoa trong giờ học lịch sử Ciáo viên ở hai trường đều sứ dụng song song cá

Powerpoint để giảng day (chiém 50%) và phiếu bài tập để củng cô và kiểm tra

+kiến thức của học sinh cuối tiết (chiếm 50%) Mặc di, cd Powerpoint va Prezi

dễu là hai phần mềm dễ thiết kế bài giáng nhưng Powcrpoiml lại dược sử dụng

nhiều nhất Còn đối với G15, hầu hết các giáo viên không sử đụng trong quá

trình dạy học Lịch sử Vậy GI8 có thực sự cần thiết trong dạy học Lich sit hay

không? Kết quã đã cho thầy da số piáo viên dã nhận thức được sự cần thiết của

GIS, nhưng lại gặp phải những khó khăn khi dụng hệ thống này (chiếm tới

100%) Khó khăn chủ yếu dó chính ở việu các giáo viên chưa dược tiếp xúc với

hệ thống (chiếm 75%) 'Thực chất các piáo viên chưa hiểu, nắm rõ về G18 Bên cạnh đó, việc giáo viên tự tìm hiểu hoặc có người giới thiệu và hướng dẫn cho thầy cô về GIS cting vin cén hạn chế Ngoài những khó khăn trên, cơ sử vật

chất tại các trường học cũng là một trở ngại lớn để giáo viên có thể tiếp cận và

sử dụng hiệu quả hệ thông GIS tong việc giảng dạy Với những ứng dung cao

của G13 như vậy cẦn phải có máy tỉnh với cầu hình khỏe thì mới có thể gải đặt

và sử dụng các phần mềm dựa trên nền tảng GI5 để thiết kế bản đồ được Da

đó, thiết bị công nghệ cũng là một trong những yếu tổ quan trọng dễ việc sử

dung GIS trong giảng dạy trở nên phổ biến hơn

Từ những nội dung trên đã cho thấy, giáo viên lịch sử hiện nay vẫn chỉ

sử dụng lược đỗ trên may tính, lược đồ giấy và lược đề trong sách giáo khoa

để giảng bài Việc sử dụng GI8 là một vấn đề rất khỏ khăn dỗi với giáo viễn

trong day học Lịch sử Dầu tiên là sự hiểu biết về những kiến thức liên quan

dến phần mềm nảy của các giáo viên còn quá íL Để thiết kế được một bản đỗ lịch sử hoàn chỉnh chúng ta cần rất nhiều thời gian, vẽ từng chỉ tiết một trong

bản đề để học sinh có được cái nhìn chính xác về các sự kiện Thứ hai là hạn

chế về cơ sở vật chất như: máy tinh, wifi Mặc dù vậy, cũng không thể phủ nhận đi sự hữu ích của phần mém nay Ban dé phan thế các đi tích lịch sử của

Việt Nam sẽ làm lăng phân sinh động trong bài giảng của các thầy cô Học sinh

có thể quan sát, đọc thông tin của những di tích lịch sử, từ đó trau dồi thêm kiến

thức cho bản thân và ghi nhớ nội dung bài học dé dàng hơn Diết được những

mặt tích cực của việc sử dụng công nghệ và đặc biệt la GIS Irong giảng đạy nên

giáo viên tô ra rat hao hing và thấy sự cần thiết của việc sử dụng các phân mềm

của hệ thông này để thiết kế ra bản đề phân bấ các di tích lịch sử của Việt Nam

1.2.2 ĐÁI với hạc sinh

Ngoài giáo viên, tôi cũng đã tế chức một cuộc khảo sát về thực trạng sử

dụng GI8 vào việc học tập lịch sử đành cho học sinh Tôi đã tiên hành khảo sắt

183 học sinh của 4 lớp khối 10 ớ trường THPT Km Liễn.

Bảng 1.2 Số học sinh tham gia khảo sát

Từ việc khảo sát 183 em học sinh này, tôi dã thu được kết quả về thực

trang st dung GIS dua theo các tiêu chí: Xức độ yêu thích của học sinh khi học

môn Lịch sử; các loại bản đồ mà học sinh thường thấy thầy cô sử dụng trong

dạy học môn Lịch sử, thầy cỗ thường sử dụng công cụ truyền thắng hay ứng

dụng các công nghệ hiện đại vào dạy học và học sinh cảm thấy như thế nảo khi

được thầy cô giảng dạy bằng phần mềm công nghệ,

fic biét la GIS Sau khi

các em hoản thành bảng khảo sát, tôi đã tổng hợp kết quả này thành

Bảng 1.3 KẾt quả khảo sát thực trạng sử dụng GIS trong học tập lịch sử

đành cho học sinh

(Don vị tính: %4)

Nội dung Mức đệ Lép 10A1 | Lớp 10A2 | Lớp t0A3 | Lớp 10A4 | Tổng

tủa học sinh khi

„ Powerpomt 12,5% 125% 12.5% 12,59 | 30% Thay cô thường

sữ dụng cũng cụ | - Phiêu học tập 12,5% 13.4 12,5% 133% | 50% day học nào (rong, Đrai 0% ue 0% 0% 0% môn lịch sử

“Mire độ hứng thủ

tủa học sinh khi

Thăng thit 358 358 20% 15% 85% giáo viên sử dụng,

với GIS trong học

tap môn lịch sie Chưa bao giờ 25% 15% 25% 23% 100%

"Mức độ học sinh

Cản thiết 25% 15% 25% 25% 100% nhận thức được

sự cần thiết của Lạng

cs Không cần thiết 0% 096 0 0 0%

Nhân vào kết quả này, chúng ta có thể thấy: Số lượng học sinh yêu thích

môn Lịch sử ở mỗi lớp là khác nhau Nhưng nhìn chung ở cả 4 lớp thì số lượng

học sinh có thái độ bình thường đối với Lịch sử chiếm đa số (70%), còn lại là

thích học (chiếm 159%), không thích hạc (chiểm 15%) và không có học sinh nào

tất thích học môn lịch sử Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là học sinh vẫn

coi lịch sử là môn phụ (trừ những hoe sinh dy dink thi khối Ở) nên có thái đậ không quan tâm đến việc học tập môn này Ngoài ra, phương pháp giảng dạy môn lịch sử của các giáo viên chưa tạo được sự hứng thú cho học sinh Giáo viên vẫn chỉ sử dụng những công cụ dạy học quen thuộc như Powerpoint (50%)

và phiếu học tập (50%) Những công cụ khác ứng dụng công nghệ nhiễu hon

như Prezi hay AroGTS thì chưa bao giờ hoặc có cũng không đáng kể Như v

21

giáo viên chưa sử dụng những công cụ mới để làm sinh động cho bài giáng để tạo hứng thú cho các bạn học sinh Khi diều tra về vấn dễ sử dụng bản đỗ, học

sinh vẫn chỉ dùng bản đỗ giấy và bản đồ trong sách giáo khoa (chiếm 40%) để

học và xem những băn đồ qua slidc của giáo viên (chiểm 609) Học sinh vẫn chưa được tiếp cận với bản đỗ lịch sử được thiết kế dựa trên nền tảng của G18 Sau khi được nghe giới thiệu và xem qua ví dụ minh hoa về bản đồ di tích lịch

sử, phần lớn các em déu có hứng thú (R5%) và nhận thấy sự cần thiết của công

cụ này (100%)

'Tiểu kết

Đổi mới phương pháp giáo dục vả dào tạo, từng hước áp dụng cáo công

cụ đạy học tiên tiến, hiện đại vào quá trình truyền tải kiến thức cho các em học sinh là điễu kiện cần và thiết yếu Với những thành tựu khoa học kỹ thuật phát

triển, ứng dụng công nghệ thông tỉn trong giảng dạy không còn lả điều mới lạ

đối với cả học sinh và giáo viên Một trong những ứng dụng công nghệ được

giới thiêu và nhắc đến nhiều trong việc hỗ trợ cho việc dạy và học tại cấp học

trung học phô thông là hệ thống thông tin địa lý GIS C6 thé ndi trong suốt quá

trình hình thành và phát triển của mỉnh, công nghệ GI5 đã luôn tự hoàn thiện

từ thấp đến cao, từ dơn giân dến phức tạp để phủ hợp với các tiến hộ mới nhất của khoa học kỹ thuật Do đó, nẻ cũng đã trải qua một quá trình lịch sử kéo đài

hờ những công dụng và chức năng của mình nên rất nhiều quốc gia trên thế

giới, trong đó có Việt kam đã quan tâm và nghiên cứu hệ thông thông tin địa

lý này GI5 được ứng dung vào nhiều ngành, nhiều lĩnh vực trong cuộc sống,

đặc biệt Irong lĩnh vực giáo dục Qua việc khảo sát và tìm hiểu về thải độ ủa

học sinh và giáo viên sau khi nghe giới thiện và có những hiểu biết nhất định

về bắn để phân bé các di tích lịch sử của Việt Nam qua GIS, tôi thấy được sự

hứng thủ của cã giáo viên và các em học sinh Môn học Lịch sử vốn dĩ luôn dài

lê thê, chẳng chịt với những nội dung vả sự kiện lịch sử khó nhớ trong tiềm

2

thức của mỗi học sinh Do vậy, việc ứng dụng công nghệ này vào day hoc lich

sử là cần thiết bởi các em học sinh không chỉ biết dến các sự kiện, các di tích

lịch sử thông qua kiến thức trong sách giáo khoa mà các em còn thấy được

những hình ảnh sinh động những biểu dễ có hiệu ứng va pido viên sẽ có thể truyền đạt hết những nội dung của bài học và đưa tính trực quan vào trong bài

giảng.

CHƯƠNG2

TIDET KE VA SU DUNG BAN DO PILAN BÓ CÁC DI TÍCTII LỊCH SỬ

CUA VIET NAM BANG CONG NGHỆ GIS TRONG DAY HOC LICH

8U O TRUNG HQC PHO THONG HUONG DAN SU DUNG BAN DO

2.1 Giới thiệu về MapInfo 15.0

* Giới thiệu

MapInfo 1a mét giải pháp phan mém GIS dé dang cho những người mới

str dung va tiếp cận đến việc thiết kế bản đồ, Các nhà phát triển phần mém nay, ngay từ dầu dã chủ trương xây dựng một phần mềm o6 hiệu quả, với các chức

năng phân tích không gian hữu ích cho các hoạt động kinh đoanh, quản lý

nhưng không cồng kênh và l‹hông phức lạp hóa bởi các chức năng không ần thiết, giao diện đơn giản và dễ hiểu Giao diện mà tôi đang sử dung là phiên

bin MapInfo Pro 15.0 vẫn giữ được những tru điểm trên Ở phiên ban Mapinfo

15.0 cung cấp chức năng cơ bản như sau

- Phần mềm cho phép mở các tép tin dang dBASE hode FoxBASE, Lotus 1-2-

3 và Microsoft Exoel Nhập các tập tin hình ảnh dưới nhiều dang khác nhau

Ngoai ra, MapInfo còn có thể tự tạo tập tin dữ liệu

- MapInfo cho phép hoạt động trên 3 loại của số: Map (bản để), Browser (bang

thuộc tỉnh), Graph (dễ thị) Các cửa số này có thể liên kết với nhau, cho phép xem cùng một thông tin trên nhiều loại cửa số Khi dữ liệu dược thay dỗi trên bit kỳ của số nảo thi các cửa số côn lại sẽ tự cập nhật

- Phần mềm MapInfo cho phép phủ nền bản đỗ bằng những biểu tượng điểm,

từ đó làm Lăng quy mô, giá trị của bản dỗ nền

2

- Đằng việc dụng ngôn ngữ SQL (Sưructurcd Query Language - Ngôn ngữ truy

vấn đữ liệu), những thao tác chọn dễi tượng dược thực hiện nhanh chong va tiện lợi

- Bệ công cụ vẽ, hiệu chỉnh bản đỗ và các hàm chức năng day đủ, đảm bdo quá

trình xây dựng bắn đồ

- Céng cy Save Workspace cho phép lưu Lắtc ả cửa số đang làm việc vào một

tập tin duy nhấL Điều nay giúp mở lại quá trình làm việc trước đó một các

nhanh chóng và chính xác

- MapInf cho phép mỡ trang in trong cửa số 1.ayout trợ giúp hiệu quả trong

quá trinh căn chỉnh khi xây dựng bản đề

Từ những chức năng trên cho thay MapInfo là phần mềm được thiết kế

với rất nhiều ưu điểm, có khả năng hiển thị và thành lập bản đỗ tốt, có những

chức năng (118 cơ bản và được người sử dụng ưa chuộng trong những dự án

GIS quy mê nhỏ với lượng CSDL nhỏ Bén cạnh những ưu điểm, thì cũng tồn

tại những nhược diễm trong việc quần lý cũng như cấu trúc dữ liệu chưa dầy

đú, khiến cho khả năng phân tích của phần mễm bị hạn ch Do dé, Mapinfo

thường không được sử dụng để xây dựng những dự án bản đồ lớn

* Cách cài đặt phần mêm MapInfò 15.0

Bước 1: Chạy file Setup trong thu muc MiPro-v1500-eval

Hình 2.1 Các cai dat MapInfo 15,0

Buse 2: Man hinh xuất hiện bang sau va click “Next”

Hình 2.1 Các cai dat MapInfo 15.0

$8) Mapteto ro 150 nstalshield Wierd x

Bước 3: Chon "I accept the license agreement” rdi click “Next”

Hình 2.1 Cae cai dat MapInfo 15.0

18 Mapinfe Pro 15.0 - Installshield Wizard x License Information

Please read the folowing license information carefuly,

‘SOFTWARE AND DATA END USER LICENSE AGREEMENT IMPORTANT: DO NOT OPEN THIS PACKAGE OR INSTALL OR USE THIS PRODUCT JUNTIL YOU HAVE READ AND AGREED TO THIS SCFTWARE AND DATA END USER LICENSE AGREEMENT Ths 6 an agreement beween you ("Licensee") and Piney Bowes Sofware Inc or fs Afflate Kdared in an Order "PBSI" o “Livensor") By breaking the saa and lopening this package or by cicking next 10 "| ACCEPT THE TERMS IN THE LICENSE

|AGREEMENT” in an instalaton process, you are agreeing o he terms ofthis Sotware and Data End User Leanse Agreement and your Order (colectvely, the “Agreement) IF YOU ARE NOT WILLING TO 8 BOUND SY THE AGREEMENT, do not open the package or, # you are

\vewing this message at instalafon, cick next tb “| DO NOT ACCEPT THE TERMS IN THE

Wi occept the terms in the lcense agreement m-

(OI do not sccept the terms in the lcense agreement

lett

<Back [Next>] | Cancel

Bước 4: Chọn “Check here if you are installing an Evaluation copy” rdi

click “Next”

Hinh 2.1 Cac cai dat MapInfo 15.0

Customer Information Please enter your formation

Bước 5: Chọn “Typieal” rồi cliek “Next”

Hình 2.1 Cae cai dat MapInfo 15.0

$B Mapinto 10 150-instalshield Wierd x

‘Setup Type

(Choose the setup type that best sults your needs

‘Please select a setup type

Đước 6: Chọn nơi để lưu file cài đặt, sau đó click “Next”

Hình 2.1 Cae cdi dat MapInfo 15.0

2 Mapinfo Pro 150 - InstallShield Wizard x

Destination Folder

(ick Het tonsa to thes flr, er dek Change to giả to ferent folder

Insta Mepnfo Pro 15.0 to:

C:Progran Fes (86) Menino Professonall [d

Buse 7: Click “Install”

Hinh 2.1 Các cài dat MapInfo 15.0

#F Mepinfo Pro 15.0 - InstallShield Wizard

Ready to Install the Program,

‘The wizards ready to begn installation

‘Clck neta to begn the instalation,

If you want to review or change any of your nstalston settings, clk Back, Chek Cancel to cent the yezard,

Bước 8: Doi một vài phút để phần mềm được cài đặt vào máy tinh Sau

khi cài đặt xong sé hién ra bang sau, click “Finish” để kết thúc quá trình cài đặt

Hình 2.1 Các cài đặt MapInfo 15.0

38) Maplinfo Pro 152 - InstalShield Wiard x

Installshield Wizard Completed

‘The natalie Ward has surceasly natal Mapinfo Pro 15.0, Cick Frich to ext the wizard,

29

Sau khi hoàn thành đầy đủ các bước như trên, phần mềm đã được cài đặt

thành công và có thể chạy bình thường trên máy tính Sau khi đã cài đặt xong,

tôi sẽ tiến hành sử dụng phần mềm Maplnfo 15.0 để thiết kế bản đồ phân tích

các di tích lịch sử tại Việt Nam

2.2 Thiết kế bản đồ phân bố các di tích lịch sử của Việt Nam phục vụ dạy

học lịch sử ở THPT

2.2.1 Nội dung của bản dé phan bố các di tích lịch sử của Liệt Nam

2.2.1.1 Các yếu tô cơ sở địa lí của bản đồ

Các yếu tố cơ sở địa lí là thành phần không thể thiếu ở tất cả các loại bản

đồ Những yếu tố này là: ranh giới hành chính các cấp, các địa danh, hệ thông

sông ngỏi và đường giao thông, được thể hiệu dưới dạng các kí hiệu Dựa vào các yếu tố này, có thể xác định được ranh giới địa phân đến cấp huyện, giúp

cho việc thiết kế, xác định vị trí của các di tích lịch sử chính xác

Bảng 2.1 Kí hiệu các yếu tổ cơ sở địa lí của bản đồ

3 Sông hồ oe

30

2.2.1.3 Các vẫu tô nội dung

“Trong chương trình môn Tịch sử ở THDT không phải nội dung nào cũng có thể vận dụng được công nghệ GI8 vào

quá trình giảng day Vì vậy, việc xác định được những kiến thức lịch sử phủ hợp để có thé sử dụng G18 là rất cần thiết

Dưới đây, là các đi tích được đưa vào trong bản đỗ phân bố các di tích lịch sử của Việt Nam, phục vụ đạy học lịch sử ở

Thọ - Văn hóa Sơn Vi là

mét nén vin héa &

Việt Nam vào hậu

kỷ thời đại dò đã cũ

cách ngày nay khoảng 30 ngàn

đến 11 ngân năm,

- Hơn 1000 hiện vật được khai quật và lim thầy

tại hai địa điểm trên chủ yếu là các công cu lao

đông đuợc chế tác từ đá cuôi, với các loại hình

ban nguyệt, hinh rẻ quạt, ra ngắn nguyên sơ, chảy

- 8ưu tập hiện vật khảo

cổ ở Vướn Sâu và Rừng Sóc Lợi đã khẳng đỉnh thêm văn hoa Son Vi là khác văn hóa Hòa Bình,

và hiện điện ước Hòa Bình không chủ ở Phú Thọ mà các vùng khác

của đâi nước Văn hóa Bài l3

lép10

Sơn Vi là mắt xích quan

trong trong văn hóa tiên

sử ở Việt Nam và Đông

- llang Xỏm Irại là - Mang Xém Trai nim ở 6 cao 15 m so voi thung | - Đền hang đá Xóm Trại | Bai 13

hang ong mii di Ting, etm Tung rộng 8m quay theo hướng đông | chúng ta số được hỗ về | lớp 10

Xi1Ên với, đại điện cho Lòng hang rộng, trần hang lõm sâu vào như hai | với cuộc sông của người

pitch Tập, niên văn hỏa IIòa qnả trứng gà đỉnh liên nhan Của hang cao 10m | Mường cổ xưa erg

Hàng tuyện Bình thuôc thời đại hang ăn siu vào trong khoảng 13 m Đặc biệt hon, lòng hang đá Đi theo lỗi

đã Xóm Điểm Las Som, đồ dã cũ sang thỏi lãnong lối đi vào và tên vách hang có vô số vô | cỗ 21 ngàn năm tuổi,

Tại tính Họ, | đồ để mới (cách ốchóahachtfrnghis nấm rước bám chết vào đi | tay cham vào những lớp

inn [MEY mY 15000 Theo các nhủ khủo cổ, chỉ một đền tích nhỏ | vỏ ốc đây, khơi day tong

năm, kéơ đải đến khoảng một nét khôi đã có đến 40000 conễc hỏa | ta trí tò mò và khát khao

2.000 năm trước thạch chen chút đày đặc tuôn khám phá

Công Nguyên)

Km d lãng |- Khu di chỉ kháo - Nam 1959, tai khu vec nay nguot ta Ga phat ign | - La co s6 vat chat, tinh | Bai 13

tích Phing | cổ Phủng Nguyên ra nhiều di chỉ của người Việt cổ từ thời tiền sử, | thần đầu tiên cho sự ra | lớp l0

khảo cỗ | Vũng | Nguyên, |là di chỉ khảo cổ từ di chỉ cư trú, mã táng đến các xưởng sẵn xuất | đời của mẻ nước Văn

Phủng xã Phủng | tiêu biểu của nên công cụ lao động va đồ trang sức Kết quá thám | Lang của càc vua Hung

Nguyên Nguyên |văn hóa Phùng sát khai quật trên một diện tích khoảng 4 nghừn

Lam |cho các văn hóa năm 1959, 1961, 1968), đã lâm phát lộ hàng nghìn

Thao, | tiền Đêng Sơn trên hiện vật, trong đỏ nổi bật là các hiện vật bing da

tỉnh Phú | lưu vực sông Hẳng và gồm Các hiện vật của di chỉ khảo cỗ này nằm

Thọ | có niên đạ cách trong 4 lớp trầm tích văn hóa: lớp trầm tích đầu

ngày nay khoáng tiên lả đất canh tác từ 0,inr0,2n, lớp thứ nhì là

3.500 -4.000 năm đất phù sa trắng mịn dày 0,05m-0,1m, lớp thứ ba

1à dât phù sa lẫn sỏi và thươn tro diy 0,Lm-0,31 và

cuỗi cùng là lớp đất sét min máu vàng nhạt dày

khoảng 2,5m -KHm difichlich st Bao gồm các di tích chính: - Đại điện cho nên văn | Bài14

Thôn Cổ | Đền Hùng là nơi - ĐềnHạ: Tương truyền]à nơi Âu Cơ sinh lạ bọc | hỏa Đông Sơn tỏn tại ở | lớp l0

Tích, xã |thở các vua Hùng trăm trứng, sau nớ thành một trăm người con một số tính miễn Đắc

cm a Ty | eécéngdimg nude, - Nha bia: Nha bia nam ngay cạnh đến TTạ có kiến | Việt Nam va Bac Trung

ten , | Cương, |TốTiêngủadôntỏe trúc hùnh lục giác với sâu mái Trong đặt tấm bia | bồ Việt Nam (Phú Thọ,

len st) Bem | ann | việt Nam Neayxa đã khắc dòng chữ quốc ngữ: "Các Vua Hùng đã | Yên Bái, Hỏa Bình, Hà

pen phổ Việt | xưa vùng đât ndy 1a có công dụng nước, Bác chúu ta phải cùng thu | Nội, Xinh Bình, Hà Nam

Phủ Thọ |của nước Văn tịch nước Việt Nam Dan cha Céng hòa Hồ Chí | Hà Tĩnh mả trung tâm là

34

khu vực Đến lùng), và