02050007520 tomtat hoạt Động của phật giáo nam tông kinh Ở thành phố cần thơ hiện nay vấn Đề Đặt ra và kiến nghị

02050007520 tomtat hoạt Động của phật giáo nam tông kinh Ở thành phố cần thơ hiện nay vấn Đề Đặt ra và kiến nghị

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

TRẦN TRUNG TÍNH

HOẠT ĐỘNG CỦA PHẬT GIÁO NAM TÔNG KINH

Ở THÀNH PHỐ CẦN THƠ HIỆN NAY- VẤN ĐỀ ĐẶT RA VÀ KIẾN NGHỊ

Chuyên ngành: Tôn giáo học

Mã số: 8229009.01

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ TÔN GIÁO HỌC

HÀ NỘI - 2023

Công trình được hoàn thành tại:

Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQGHN

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Đặng Thị Lan

Phản biện 1: PGS.TS Hoàng Thị Lan

Phản biện 2: TS Trần Thị Hồng Yến

Luận văn sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ họp tại phòng 501, nhà A, Bộ môn Tôn giáo học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm thư viện Đại học Quốc gia Hà Nội

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Phật giáo Nam tông Kinh đã và đang đồng hành cùng dân tộc,

có nhiều đóng góp cho Giáo hội và dân tộc Khẳng định vị thế và tầm quan trọng trong ngôi nhà Phật giáo thế giới nói chung và Giáo hội Phật giáo Việt Nam nói riêng, Phật giáo Nam tông Kinh thực hành theo Tam tạng Thánh điển Phật giáo Việt Nam, trong đó ghi chép trung thực những lời dạy của Đức Phật và những Thánh đệ tử của Đức Phật một cách đầy đủ nhất Giáo pháp này mang tính thiết thực gần gũi, dễ hiểu, phù hợp với tâm lý người dân Việt Nam Hiện nay đã có khá nhiều công trình nghiên cứu về Phật giáo Nam tông Kinh ở nhiều lĩnh vực khác nhau, nhưng chưa có công trình nào nghiên cứu Phật giáo Nam tông Kinh ở thành phố Cần Thơ Nhằm bảo tồn, gìn giữ và phát huy những giá trị cao đẹp qua tinh thần tu tập của tu sĩ Phật giáo Nam tông Kinh tại thành phố Cần

Thơ, tác giả lựa chọn vấn đề: “Hoạt động của Phật giáo Nam tông

Kinh ở thành phố Cần Thơ hiện nay - vấn đề đặt ra và kiến nghị”

làm đề tài nghiên cứu cho luận văn Thạc sĩ của mình Nghiên cứu

này không những làm nổi bật giá trị của Phật giáo Theravāda mà

còn góp phần tìm hiểu về Phật giáo Nam tông Kinh tại Cần Thơ, bảo tồn giá trị tâm linh, góp phần vào nghiên cứu tôn giáo, cung cấp kiến thức cho cộng đồng, thúc đẩy sự phát triển của Phật giáo Nam tông Kinh tại Cần Thơ

2 Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài

Để thực hiện được mục đích đề tài đặt ra, luận văn đi vào tổng quan tình hình nghiên cứu theo hai hướng chính:

2.1 Các công trình nghiên cứu về Phật giáo Nam tông nói chung

Phật giáo Nam tông đã được du nhập vào Việt Nam từ khoảng thế kỷ III-II trước Tây lịch do phái đoàn truyền giáo từ Ấn Độ của

hai vị trưởng lão Sona và Uttara truyền sang vùng Suvannabhũmi thời vua Hùng qua câu chuyện Chử Đồng Tử với nhà sư Phật Quang Phật giáo Nam tông không được tồn tại lâu dài trên mảnh đất này, do sức ảnh hưởng của Phật giáo Trung Hoa truyền sang

Nghiên cứu về Phật giáo nói chung và Phật giáo Nam tông nói riêng đã thu hút nhiều học giả trong và ngoài Phật giáo quan tâm, cho đến nay có rất nhiều công trình nghiên cứu trong và ngoài nước Dưới đây là một số công trình tiêu biểu:

Cuốn sách “Phật giáo Khmer Nam Bộ - Những vấn đề nhìn lại”

của Nguyễn Mạnh Cường, Nxb Tôn giáo, Hà Nội 2008 [16] Tác giả đã phân tích, đánh giá về các vấn đề liên quan lịch sử, tư tưởng,

và vai trò của Phật giáo, tác giả đề cập đến Phật giáo Nam tông Khmer (Theravāda) trong việc hình thành lối sống, đạo đức, bản sắc văn hoá của cư dân vùng Nam Bộ

Bài viết “Đạo đức Phật giáo Nam tông trong đời sống văn hóa

tinh thần người Khmer ở đồng bằng sông Cửu Long hiện nay” của

Thích Huệ Đạo, Học viện Phật giáo Việt Nam thành phố Hồ Chí Minh 2021 [18] Trong nội dung tác giả trình bày những điểm cơ bản của đạo đức Phật giáo Nam tông và những đóng góp to lớn làm phong phú đời sống văn hoá tinh thần của người Khmer tại Nam bộ Bài viết: “Khái quát Phật giáo Nam tông Khmer vùng Tây

Nam bộ thế kỷ XIX-XX” của TT.TS Lý Hùng tại hội thảo Học viện

Phật giáo Việt Nam thành phố Hồ Chí Minh, 2021 [29] đã chứng minh rằng trong thời gian 2000 năm Phật giáo du nhập vào Việt Nam, đã trải qua biết bao thăng trầm cùng lịch sử nước nhà, đồng hành, gắn bó với truyền thống dân tộc trong sự nghiệp nhập thế tích cực đã có nhiều đóng góp xứng đáng cho công cuộc xây dựng

và bảo vệ Tổ quốc

Luận văn Thạc sĩ Triết học, “Ảnh hưởng của tôn giáo đối với

đời sống tinh thần của người Khmer Sóc Trăng hiện nay” của Phan

Thị Phượng, Học viện Chính trị Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh,

Hà Nội 2009 [51] Tác giả cho thấy được những ảnh hưởng của tôn giáo, trong đó có Phật giáo Nam tông đến đời sống của đồng bào dân tộc Khmer tại Sóc Trăng, đề xuất cơ sở lý thuyết và một số giải pháp

để phát huy tốt hơn vai trò của tôn giáo trong đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội

Các công trình này khái quát về nguồn gốc, quá trình hình thành

và phát triển của người Khmer và Phật giáo Nam tông của người Khmer ở Nam Bộ, nêu lên một số nhận định và giải pháp phát huy vai trò của đồng bào Khmer Nam bộ và Phật giáo Nam tông trong đồng bào Khmer Nam bộ trên các phương diện khác nhau

2.2 Các công trình nghiên cứu về Phật giáo Nam tông Kinh

Trong cuốn sách “Phật giáo Nam tông Kinh Việt Nam

(1938-1963)” của Thiện Hậu, Nxb Hồng Đức, Hà Nội 2017 [24], tác giả đã

viết: từ khi có Giáo hội, Hệ phái Phật giáo Nam tông Kinh trở thành thành viên tích cực của Phật giáo thế giới nói chung, Phật giáo Việt Nam nói riêng, Hệ phái Phật giáo Nam tông Kinh có nhiều đóng góp trong cuộc đấu tranh chống lại chế độ độc tài Ngô Đình Diệm trong pháp nạn Phật giáo năm 1963 và có vai trò quan trọng trong việc thống nhất Phật giáo Việt Nam

Hướng tới sự phát triển Phật giáo Nam tông Kinh, trong sách

“Giáo trình lược sử Phật giáo Nam tông Việt Nam” của Thiện Minh,

Nxb Hồng Đức, Hà Nội 2017 [45], tác giả nêu lên định hướng phát triển, ý thức được những khó khăn tồn đọng, chư Tăng Ni Phật giáo Nam tông Kinh đang nỗ lực vươn lên theo tình hình đổi mới của đất nước và chính sách rộng mở của chính phủ

Trong việc khảo cứu những chứng tích Phật giáo, sách “Phật

giáo Nguyên thủy Việt Nam sử lược” của Tỳ Khưu Giới Đức,

Sīlaguna Bhikkhu (Minh Đức Triều Tâm Ảnh), Nxb Hồng Đức, Hà Nội 2021 [21], đã chỉ ra những chứng tích cho thấy rằng Phật giáo Nam tông đã du nhập vào Việt Nam 3 lần vào những thời kỳ khác nhau Điểm mới của công trình nghiên cứu này lý giải Đức vua Trần Nhân Tông là tu sĩ Phật giáo Nam tông, với pháp hiệu là Hương Vân Đầu Đà, thọ 12 pháp đầu đà mặc y, mang bát đi khất thực tận kinh thành Đồ Bàn, chứng tích qua tượng đá trắng mặc y vai trái tại chùa Hoa Yên và chùa Yên Tử

Cuốn sách “Phật Giáo Nam tông tại vùng Nam bộ” do Thích

Nhật Từ chủ biên được Nxb Hồng Đức, Hà Nội 2021 [66] bao gồm nhiều bài tham luận của nhiều tác giả khác nhau Trong nội dung của cuốn sách này, các tác giả đã nêu lên những tư tưởng góp phần làm

rõ các giai đoạn lịch sử của quá trình truyền bá, lan tỏa và phát triển của Phật giáo Nam tông vùng Nam Bộ cũng như ảnh hưởng và vai trò của Phật giáo Nam tông trong đời sống văn hóa, tinh thần và xã hội trong các cộng đồng dân tộc ở vùng Nam bộ trong thế kỷ XX

HT Thích Thiện Nhơn với bài viết “Sự đóng góp của Phật giáo

Nam tông Kinh trong sự phát triển của Phật giáo Việt Nam, Phật giáo Nguyên thủy từ truyền thống đến hiện đại”, Trường Đại học

Khoa học xã hội và nhân văn TPHCM năm 2014 [47], tác giả nói lên tinh thần đoàn kết, hòa hợp và quyết tâm của Phật giáo Nam tông, đã

tự khẳng định vị thế của mình trong lòng dân tộc và trong GHPGVN cũng như xu thế phát triển của Hệ phái không tách rời những di chỉ tất yếu là đoàn kết, hòa hợp, là nhân tố của mọi sự thành công trên các lĩnh vực hoạt động Phật sự ở thế kỷ XXI và những thế kỷ tiếp theo trong giai đoạn hội nhập thế giới và phát triển toàn cầu

Bài viết “Khái lược lịch sử Phật giáo Nam tông Kinh Việt

Nam” của TT.Thích Giác Trí, HVPGVN/HCM, 2021 [65] đã khái

quát những thành tựu và phát triển hệ phái Phật giáo Nguyên thủy Nam tông Kinh sau 1975, những bậc Tôn đức đã tham gia vào Hội đồng Chứng minh, Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam, tham gia vào Ban Trị sự Phật giáo tỉnh, thành phố, quận, huyện…Sự

du nhập Phật giáo theo truyền thống Nam tông góp phần làm phong phú nền văn hóa Phật giáo nói riêng và văn hóa nước nhà nói chung, thêm phần đa dạng và khởi sắc

TS Nguyễn Thị Thanh Mai với bài viết “Từ giáo hội tăng già

Nguyên thủy Việt Nam đến hệ phái Phật giáo Nam tông Kinh, những biến đổi thăng trầm của lịch sử trong tiến trình Phật giáo Việt Nam 1938-2020” trong Tạp chí Nghiên cứu Phật học điện tử 2021 [81],

tác giả giới thiệu khái quát quá trình du nhập và tồn tại của Hệ phái Phật giáo Nam tông Kinh từ năm 1938-2020, đặc biệt vai trò tham gia trí lực của Giáo hội Tăng già Nguyên thủy Việt Nam trong pháp nạn 1963 và thành lập giáo hội Việt Nam thống nhất 1964, cũng như năm 1981, góp phần trong việc vận động thành lập và hoạt động của Giáo hội Phật giáo Việt Nam

Bài viết “Phật giáo Nam tông Kinh Việt Nam”của ĐĐ Định Phúc, Học viện Phật giáo Việt Nam thành phố Hồ Chí Minh, 2021

[50] Tác giả trình bày diện mạo của hệ phái Phật giáo Nam tông Kinh trải qua 80 năm hình thành và phát triển, những đóng góp và

ngôi nhà chung Phật giáo và những nhu cầu phát triển của Hệ phái là rất cần thiết Đây là những gợi mở định hướng phát triển, là tiền đề quan trọng, là những tư liệu giúp người viết thực hiện nghiên cứu đề

tài luận văn của mình

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

3.1 Mục đích

Luận văn tập trung phân tích làm rõ thực trạng hoạt động của Phật giáo Nam tông Kinh ở thành phố Cần Thơ, đồng thời khái quát những vấn đề đặt ra và nêu một số kiến nghị nhằm đẩy mạnh hoạt động của Phật giáo Nam tông Kinh ở thành phố Cần Thơ hiện nay

- Thứ ba, phân tích những vấn đề đặt ra, đề xuất kiến nghị thành lập trường lớp để Phật giáo Nam tông Cần Thơ nói riêng và Phật giáo Nam tông Kinh Việt Nam nói chung được học tập đúng theo chương trình biệt truyền của hệ phái nhằm phát triển theo xu hướng phát triển chung của Giáo hội

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

4.1 Đối tượng

Luận văn tập trung nghiên cứu hoạt động của Phật giáo Nam tông Kinh ở thành phố Cần Thơ hiện nay

lễ, Lễ hội, hoạt động tâm linh thực hành tu tập của Phật tử Nam tông Kinh tại Cần Thơ, khái quát những vấn đề đặt ra

- Về không gian: khảo cứu thực trạng hoạt động của Phật giáo Nam tông Kinh trong thành phố Cần Thơ trên hai lĩnh vực cơ bản là hoạt động Phật sự và hoạt động xã hội

- Về thời gian: từ khi đổi mới đến nay (từ 1986 đến nay) Đây chính là thời điểm mà các tôn giáo nói chung và Phật giáo Nam Tông Kinh tại Cần Thơ nói riêng có những điều kiện thuận lợi để

phát triển cùng với sự đổi mới của đất nước

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận

Luận văn được triển khai dựa trên cơ sở lý luận các quan điểm

về tôn giáo của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước Việt Nam về tôn giáo và Phật giáo

Luận văn kế thừa những thành tựu từ các công trình đi trước để nghiên cứu về thực trạng Phật giáo Nam tông Kinh ở Thành phố Cần Thơ hiện nay

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng những phương pháp cụ thể của khoa học xã hội là phân tích, tổng hợp, nghiên cứu văn bản… Bên cạnh đó, người viết còn sử dụng các phương pháp chuyên ngành tôn giáo học

và liên ngành, trong đó có phương pháp lịch sử, Nhân học tôn giáo, phương pháp đối chiếu, so sánh… để làm sáng tỏ vấn đề nghiên cứu

6 Đóng góp mới của luận văn

- Luận văn góp phần làm rõ những tư tưởng cơ bản của Phật giáo Nam tông và sự hòa nhập của hệ phái này với các tín ngưỡng bản địa truyền thống dân tộc, bổ sung thêm vào kho tàng lý luận, thực tiễn liên quan đến Nhân học tôn giáo, liên quan đến tôn giáo

vùng miền thuộc đồng bằng sông Cửu Long

- Luận văn đề xuất một số kiến nghị cơ bản nhằm đẩy mạnh hoạt động của Phật giáo Nam tông Kinh nói chung và phật giáo Nam tông Kinh ở Cần Thơ nói riêng, giữu gìn phát huy các giá trị tốt đẹp của hệ phái này

- Luận văn có thể làm tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu, giảng dạy các vấn đề có liên quan đến Tôn giáo học, Nhân học, Văn hóa học ở các cơ sở giáo dục và đào tạo tại Việt Nam hiện nay

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung chính của luận văn được kết cấu thành 2 chương 8 tiết

Chương 1 KHÁI QUÁT VỀ PHẬT GIÁO NAM TÔNG KINH

THÀNH PHỐ CẦN THƠ 1.1 Vài nét về tình hình kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội thành phố Cần Thơ

Cần Thơ là một trong 5 thành phố trực thuộc trung ương của Việt Nam, được biết đến là một trong những thành phố sầm uất và phát triển nhất ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long

1.2 Phật giáo Nam tông Kinh trong bức tranh tôn giáo ở Cần Thơ hiện nay

1.2.1 Bức tranh tôn giáo ở thành phố Cần Thơ hiện nay

Thành phố Cần Thơ là vùng có tín đồ theo Phật giáo Hòa Hảo đông nhất so với các tôn giáo khác, kế đến là Phật giáo Bắc tông và Khất

sĩ Phật giáo ở thành phố Cần Thơ hiện nay có 165 cơ sở thờ tự và trên 10 điểm sinh hoạt tôn giáo tập trung, còn Phật giáo Nam tông Kinh ở Cần Thơ chỉ có 05 cơ sở.

1.2.2 Phật giáo Nam tông Kinh ở thành phố Cần Thơ hiện nay

Phật giáo Nam tông Kinh truyền đến thành phố Cần Thơ vào năm 1963 và việc thành lập những cơ sở thờ tự tại đây là một phần quan trọng của lịch sử Phật giáo Nam tông Kinh tại Việt Nam Các

cơ sở thờ tự này đã đóng góp vào sự phát triển và duy trì Phật giáo trong khu vực Cần Thơ và xung quanh, tính đến nay tại thành phố Cần Thơ có 5 cơ sở thờ tự như: chùa Bửu Pháp (quận Ninh Kiều), chùa Bửu Thành (quận Bình Thủy), tịnh thất Siêu Lý (quận Thốt Nốt), chùa Bửu Thiện (huyện Phong Điền), chùa Giác Minh (quận Ô Môn)

1.3 Đặc điểm của Phật giáo Nam tông Kinh ở thành phố Cần Thơ

Những đặc điểm cơ bản của Phật giáo Nam tông Kinh qua việc

so sánh với Phật giáo Bắc tông và thấy một số khác biệt cơ bản về 5

phương diện: Phật Bảo, Pháp Bảo, Tăng Bảo, vấn đề Nữ tu, vấn đề

ăn chay Những khác biệt đó cũng chính là những đặc điểm của Phật

giáo Nam tông Kinh ở TP Cần Thơ

1.4 Vai trò của Phật giáo Nam Tông Kinh trong đời sống văn hóa, tinh thần của người dân thành phố Cần Thơ

1.4.1 Vai trò của Phật giáo Nam tông Kinh trong lĩnh vực tư tưởng

Ngôi chùa Phật giáo Nam tông Kinh Cần Thơ không chỉ là nơi thực hành tôn giáo mà còn có khả năng truyền tải chủ trương của Đảng và Nhà nước đến cộng đồng tín đồ phật tử, giúp họ hiểu rõ hơn

về các chính sách pháp luật của quốc gia Điều này có thể giúp tạo

sự thấu hiểu và ủng hộ rộng rãi cho các chính sách quan trọng; tham gia vào việc phòng chống tệ nạn xã hội như ma túy, tội phạm, và các vấn đề xã hội khác có thể giúp tạo ra môi trường an toàn và lành mạnh cho cộng đồng

1.4.2 Vai trò của Phật giáo Nam tông Kinh trong lĩnh vực đạo đức

- Giáo dục đạo đức, lối sống hướng thiện, bao dung

Sự oai nghi và kỷ luật trong ăn mặc cũng như thực hành ăn Ngọ (không ăn vào buổi chiều) có thể tạo ra một ấn tượng sâu sắc đối với những người khác, đặc biệt là những người có quan tâm đến đạo Phật,đã cảm hóa rất nhiều người tìm đến quy y Tam bảo

- Giáo dục đạo đức cho giới trẻ