Nhà sản xuất xe điện EV Việt Nam VinFast, một công ty con của Vingroup, đã nhắm đến thị trường ô tô béo bở của Mỹ với chiến lược mở rộng đầy tham vọng.. Bài báo cáo “Phân tích hoạt động
TỔNG QUAN VỀ CÔNG TY
Lịch sử hình thành và những thành công
02.09.2017: VinFast ra đời bằng lễ khởi công xây dựng nhà máy
Vào ngày 01.10.2018, VinFast đã chính thức ra mắt hai mẫu xe VinFast Lux A2.0 và Lux SA2.0 tại Paris Motor Show Sự kiện này đánh dấu một cột mốc quan trọng khi VinFast được tổ chức AUTOBEST, một trong những tổ chức ô tô hàng đầu Châu Âu, vinh danh là “Ngôi sao mới” của ngành công nghiệp ô tô toàn cầu.
03.11.2018: VinFast khánh thành nhà máy xe máy điện và ra mắt mẫu xe điện đầu tiên tại Việt Nam: VinFast Klara A1, Klara A2
20.11.2018: VinFast ra mắt 3 mẫu ô tô đầu tiên tại Việt Nam gồm Lux SA2.0, Lux A2.0 và Fadil tại Công viên Thống Nhất (Hà Nội)
14.06.2019: VinFast khánh thành và đưa vào vận hành nhà máy sản xuất ô tô VinFast tại Cát Hải, Hải Phòng sau 21 tháng xây dựng
17.06.2019: VinFast bàn giao 3 mẫu ô tô gồm Fadil (17/06/2019) và Lux A2.0 & Lux SA2.0 (28/07/2019)
T9 – T12.2019: VinFast ra mắt mẫu xe máy điện Ludo, Impes và Klara S tại Việt Nam
23.10.2019: VinFast nhận chứng nhận an toàn ASEAN NCAP 5 sao cho VinFast Lux và 4 sao cho VinFast Fadil
07.09.2020: VinFast ra mắt mẫu SUV V8 phiên bản giới hạn tại Việt Nam: President
21.01.2021: VinFast ra mắt hai dòng xe máy điện Theon và Feliz tại Việt Nam
22.01.2021: VinFast ra mắt 3 mẫu ô tô điện VF e34, VF e35, VF e36; đồng thời công bố kế hoạch, tầm nhìn toàn cầu
16.02.2021: VinFast nhận giải thưởng “Hãng xe mới có cam kết cao về an toàn” của Asean NCAP
Th 03.2021: VinFast được trao giải “Mẫu xe được yêu thích nhất” ở cả 3 phân khúc trong giải thưởng “Xe của năm 2021” tại Việt Nam, do thành viên 2 cộng đồng Otofun và OtoSaigon bình chọn
Th 03.2021: VinFast ra mắt mô hình bán hàng O2O, showroom xe máy điện kết hợp trung tâm trải nghiệm sản phẩm, dịch vụ Vin3S trên toàn quốc, khai trương đồng loạt 64 showroom đầu tiên
Th 03.2021: VinFast khai trương và vận hành Green Bus – xe buýt điện đầu tiên tại Việt Nam
24.03.2021: VinFast mở đặt hàng trước mẫu ô tô điện đầu tiên tại Việt Nam VF e34
12.07.2021: VinFast chính thức hoạt động tại 5 thị trường ở Bắc Mỹ và Châu Âu
15.10.2021: VinFast VF e34 chính thức ra mắt với nhiều tính năng thông minh lần đầu được công bố
15.12.2021: VinFast bàn giao những chiếc VF e34 – ô tô điện thông minh đầu tiên của Việt Nam tới khách hàng
06.01.2022: VinFast công bố chiến lược thuần điện và dải sản phẩm hoàn thiện tại CES 2022 và mở bán toàn cầu VF 8, VF 9
15.01.2022: VinFast là hãng xe được đánh giá cao nhất về chất lượng dịch vụ trong lễ trao giải Car Awards 2021 do VnExpress-Xe tổ chức
Vào ngày 15 tháng 01 năm 2022, VinFast Fadil và VinFast Lux A2.0 đã được vinh danh là “Ô tô của năm” trong phân khúc xe nhỏ cỡ A và sedan cỡ D-E tại lễ trao giải Car Awards 2021 do VnExpress-Xe tổ chức.
Vào ngày 20 tháng 01 năm 2022, mẫu xe VF e34 đã xuất sắc giành vị trí dẫn đầu trong hai hạng mục: “Xe ô tô phổ thông giá dưới 1 tỷ yêu thích nhất” và “Xe điện đáng mong chờ nhất” tại chương trình “Tinh tế Bình chọn 2021”.
Vào ngày 29 tháng 3 năm 2022, VinFast đã ký kết ghi nhớ với chính quyền bang Bắc Carolina, Mỹ, để xây dựng nhà máy sản xuất đầu tiên của VinFast tại thị trường Bắc Mỹ.
Vào ngày 30 tháng 3 năm 2022, VinFast đã được vinh danh là “Xe được yêu thích nhất phân khúc” cho cả 4 dòng xe Fadil, Lux A2.0, Lux SA2.0 và VF e34 trong cuộc bình chọn “Xe của năm 2022” do cộng đồng OTOFUN và OTOSAIGON tổ chức.
Vào ngày 07.04.2022, 111 xe VF e34 đã chinh phục Sa Vĩ, điểm cực Đông Bắc của Tổ quốc, và được vinh danh với kỷ lục “Đoàn caravan xe điện nhiều nhất Việt Nam” Tiếp theo, vào ngày 26.04.2022, VinFast đã ra mắt 5 mẫu xe máy điện thế hệ mới sử dụng pin LFP.
07.10.2022: Ra mắt Cộng đồng VinFast Toàn cầu
15.07.2022: VinFast khai trương 6 trung tâm bán hàng (VinFast Store) tại Mỹ 10.09.2022: Mẫu xe điện VinFast VF 8 chính thức giao đến tay khách hàng Việt Nam
25.11.2022: Lô xe 999 chiếc VF 8 lên tàu ở cảng Hải Phòng để xuất khẩu sang
05.12.2022: VinFast khai trương 2 cửa hàng đầu tiên tại châu Âu (ở Cologne và Paris)
09.12.2022: Ra mắt Cộng đồng VinFast Mỹ
14.12.2022: VinFast khai trương thêm 4 VinFast Store tại Mỹ (ở Los Angeles và Orange County)
20.12.2022: Lô xe 999 chiếc VF 8 đầu tiên của VinFast cập cảng California, Mỹ (Vinfast, 2024b)
1.2 Những giải thưởng nổi bật
2018: VinFast được Auto Best trao giải thưởng “A star is born”
2019: VinFast Fadil đạt chuẩn an toàn 4 sao ASEAN NCAP
2019: VinFast Lux A2.0 và VinFast Lux SA2.0 đạt chuẩn an toàn 5 sao ASEAN
2020: Các mẫu xe Fadil, Lux A2.0, Lux SA2.0 dẫn đầu doanh số bán xe tại các phân khúc tham gia
2020: VinFast được ASEAN NCAP vinh danh “Hãng xe mới có cam kết cao về an toàn” Grand Prix Award 2020
2021: VinFast chiến thắng giải xe được yêu thích nhất phân khúc tại Chương trình
“Bình chọn xe của năm 2021” bởi hai cộng đồng Otofun và OtoSaiGon
2021: VinFast là hãng xe được đánh giá cao nhất về chất lượng dịch vụ trong lễ trao giải Car Awards 2021 do VnExpress-Xe tổ chức
2021: VinFast Lux A2.0 được bình chọn là Ô tô của năm phân khúc sedan cỡ D-E trong khuôn khổ lễ trao giải Car Awards 2021 do VnExpress-Xe tổ chức
2022: VinFast được trao kỷ lục “Đoàn caravan xe điện nhiều nhất Việt Nam” do
Hội Kỷ lục giao chứng nhận
2022: VinFast tiếp tục được vinh danh “Xe được yêu thích nhất phân khúc” cho cả
4 dòng xe gồm Fadil, Lux A2.0, Lux SA2.0, VF e34 tại bình chọn “Xe của năm 2022” bởi hai cộng đồng Otofun và OtoSaiGon
2022: VinFast đã được AUTOBEST – tổ chức đánh giá ô tô uy tín tại châu Âu – vinh danh là “Ngôi sao đang lên – The Rising Star”
Năm 2022, mẫu xe ô tô điện VinFast VF 8 đã được vinh danh là “Xe hơi điện của năm”, trong khi mẫu xe máy điện Evo200 được chọn là “Xe máy điện đáng mua nhất” trong chương trình bình chọn của Tinhte (bảng Mod Choice).
2022: Mẫu xe VinFast VF 8 được vinh danh là “Ngôi sao mới” tại Lễ trao giải Car
Awards 2022 do VnExpress tổ chức
2023: Mẫu xe VF e34 được bình chọn “Xe xanh 2022”; VF 8 được bình chọn “Xe trang bị nổi bật 2022” cùng trong giải thưởng Car Choice Arwards 2022 (Vinfast, 2024b).
Tầm nhìn - sứ mệnh - Triết lý thương hiệu - Giá trị cốt lõi
“Trở thành thương hiệu xe điện thông minh thúc đẩy mạnh mẽ cuộc cách mạng xe điện toàn cầu”
VinFast cần phát triển mạnh mẽ để khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế và trong nước Để đạt được tầm nhìn này, công ty phải bán hàng thành công ở cả hai thị trường, điều này đặt ra thách thức lớn khi VinFast mới chỉ gia nhập thị trường quốc tế Để thực hiện mục tiêu dài hạn, VinFast cần tự lực trong sản xuất công nghệ phụ trợ, đảm bảo đủ quy mô để không còn phụ thuộc vào các đối tác như Đức hay BMW.
“Vì một tương lai xanh cho mọi người”
VinFast cam kết mạnh mẽ trong việc sáng tạo sản phẩm chất lượng và đẳng cấp, cung cấp dịch vụ thông minh và trải nghiệm khách hàng xuất sắc Thương hiệu đã truyền cảm hứng cho khách hàng toàn cầu cùng nhau xây dựng một tương lai bền vững với xe điện thông minh.
2.3 Triết lý thương hiệu Đặt khách hàng làm trọng tâm, Vinfast không ngừng sáng tạo để tạo ra các sản phẩm đẳng cấp và trải nghiệm xuất sắc cho mọi người
2.4 Giá trị cốt lõi Được xây dựng dựa trên những tiêu chí:
Chữ TÍN là vũ khí cạnh tranh và được xem như bảo vệ danh dự của Vingroup
Nỗ lực đảm bảo chất lượng sản phẩm - dịch vụ và tiến độ thực hiện, với sự chuẩn bị đầy đủ năng lực thực thi
Thượng tôn pháp luật và duy trì đạo đức nghề nghiệp ở tiêu chuẩn cao nhất
Coi trọng khách hàng, lấy lợi ích và mong muốn của khách hàng làm trung tâm, và coi sự hài lòng của khách hàng là thước đo thành công
Coi sáng tạo là sức sống, khuyến khích tinh thần dám nghĩ và dám làm, ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ mới
Chủ động cải tiến, nâng cao chất lượng sản phẩm - dịch vụ, và lựa chọn chủ trương "Doanh nghiệp học tập"
Lấy "Tốc độ, hiệu quả trong từng hành động" làm tôn chỉ, chúng tôi chú trọng đến việc ra quyết định nhanh chóng, đầu tư kịp thời, triển khai hiệu quả và thích ứng linh hoạt Mặc dù đề cao tốc độ, chúng tôi luôn tuân thủ nguyên tắc "Không nhanh ẩu đoàng" để tự nhắc nhở mình.
Tạo ra sản phẩm - dịch vụ tinh hoa, xây dựng một xã hội tinh hoa, và có đội ngũ nhân sự tinh gọn
Tập trung vào tinh thần "chiêu hiền đãi sĩ" và "đãi cát tìm vàng" là cách hiệu quả để tìm kiếm những nhân tài phù hợp, từ đó xây dựng một đội ngũ nhân sự xuất sắc.
Quan hệ với khách hàng, đối tác, đồng nghiệp, nhà đầu tư và xã hội được xây dựng bằng thiện chí và tình nhân ái
Xem người lao động như tài sản quý giá nhất, xây dựng môi trường làm việc chuyên nghiệp và nhân văn (Vinfast, 2025).
Sản phẩm
Công nghệ bứt phá kết nối mọi hành trình, mang đến sự lựa chọn hoàn hảo cho khách hàng trong trải nghiệm xa xỉ với các dòng xe Vento S, Theon S và Vento Neo.
“Vận hành bền bỉ - Toàn năng cho cuộc sống xanh” là lựa chọn lý tưởng cho những ai yêu thích trải nghiệm thú vị trên mọi địa hình với mức giá hợp lý Các sản phẩm nổi bật bao gồm Feliz S, Feliz Neo, Klara S2 và Klara Neo.
Với thiết kế hiện đại và trẻ trung, sản phẩm của chúng tôi thu hút mọi ánh nhìn và mang đến nhiều lựa chọn màu sắc phong phú cho khách hàng Các sản phẩm tiêu biểu bao gồm: Evo200, Evo Neo, Evo200 Lite và Evo Lite Neo.
VinFast động cơ điện không chỉ là một phương tiện di chuyển thông thường mà còn là biểu tượng cách mạng trong cuộc sống đô thị Với thiết kế hiện đại, hiệu suất vận hành linh hoạt và tính năng an toàn tiên tiến, các sản phẩm như VF3, VF5, VF6, VF7, VF8, và VF9 mang đến chi phí vận hành siêu rẻ, đáp ứng nhu cầu di chuyển hiện đại.
Các mẫu hatchback như Fadil, Lux A2.0, Lux SA2.0 và President kết hợp thiết kế châu Âu với tinh thần Việt, tạo nên những chiếc xe nhỏ gọn, thông minh, lý tưởng cho đô thị, sẵn sàng chinh phục mọi cung đường thành phố.
Thiết kế nhỏ gọn của các dòng xe Minio Green, Herio Green, Nerio Green không chỉ đáp ứng nhu cầu chở bốn người mà còn có gầm cao vượt mọi địa hình Không gian đủ cho những túi đồ tạp hóa hàng ngày, giúp xe dễ dàng di chuyển qua các con hẻm nhỏ, từ phố thị đông đúc đến đường quê yên bình của Việt Nam.
PHÂN TÍCH MÔI TRƯỜNG ĐẦU TƯ VÀ CHIẾN LƯỢC ĐẦU TƯ
Phân tích các yếu tố của môi trường đầu tư
Strengths - Điểm mạnh Weaknesses - Điểm yếu
- Nền kinh tế lớn nhất thế giới, sức mua cao, GDP đầu người cao
- Chính sách hỗ trợ tích cực
- Hệ sinh thái công nghệ phát triển
- Rào cản cạnh tranh lớn
- Chi phí vận hành cao
- Biến động chính trị ngắn hạn do sự phân cực đảng phái
- Các rào cản pháp lý phức tạp giữa liên bang và từng bang
Opportunities - Cơ hội Threats - Thách thức
- Nhu cầu tiêu dùng EV và công nghệ xanh ngày càng tăng
- Dân số đa dạng, mở ra nhiều phân khúc thị trường mới
- Xu hướng tiêu dùng thân thiện môi trường và công nghệ cao
- Biến động kinh tế vĩ mô
- Cạnh tranh với các đối thủ lớn
- Yêu cầu tiêu chuẩn an toàn, chất lượng sản phẩm cực kỳ khắt khe
• Nền kinh tế lớn nhất thế giới, sức mua cao, GDP đầu người cao
Hoa Kỳ là một siêu cường và là thành viên thường trực của Liên hợp quốc Hoa
Kỳ có thể ảnh hưởng đến mọi nơi trên thế giới với quy mô toàn cầu vô song Hoa Kỳ thường dễ dàng xây dựng đồng minh nhờ sức mạnh, danh tiếng và sự tham gia tích cực vào các vấn đề toàn cầu.
Mỹ có GDP cao nhất thế giới, ước tính đạt 25,035 nghìn tỷ đô la Mỹ vào năm 2022 Với thu nhập bình quân đầu người hàng năm là 75.179 đô la, Mỹ đứng thứ 7 toàn cầu Sức mạnh tài chính của quốc gia này quyết định vị thế thống trị trên thị trường toàn cầu, cho thấy người dân có sức mua cao nhờ vào nguồn thu nhập ổn định Tỷ lệ việc làm cao cũng góp phần vào khả năng chi tiêu của người tiêu dùng Mỹ, khiến họ không lo lắng về chi phí mua sắm.
• Chính sách hỗ trợ tích cực
Chính phủ Hoa Kỳ đã triển khai nhiều chính sách hỗ trợ đầu tư vào ngành công nghiệp xe điện (EV), đặc biệt thông qua Đạo luật Giảm Lạm Phát (IRA) với ưu đãi thuế lên đến 7.500 USD cho xe điện mới và 4.000 USD cho xe đã qua sử dụng, nhằm khuyến khích người tiêu dùng chuyển sang sử dụng xe điện Đạo luật này cũng hỗ trợ tài chính cho các dự án năng lượng sạch và cơ sở hạ tầng liên quan Bên cạnh đó, Đạo luật Đầu tư Cơ sở Hạ tầng và Việc làm (IIJA) phân bổ 7,5 tỷ USD để xây dựng mạng lưới trạm sạc xe điện trên toàn quốc, tạo điều kiện thuận lợi cho việc sử dụng xe điện và hỗ trợ các nhà sản xuất mở rộng hoạt động Chương trình NEVI thuộc Đạo luật này đầu tư hàng tỷ đô la vào mạng lưới trạm sạc Các bang như California cũng có chính sách khuyến khích mua xe điện và lắp đặt năng lượng mặt trời, tạo điều kiện cho các nhà sản xuất như VinFast mở rộng tại thị trường Mỹ.
• Hệ sinh thái công nghệ phát triển
Các tập đoàn lớn tại Mỹ đang đầu tư mạnh mẽ vào trí tuệ nhân tạo (AI), phát triển từ tự động lái xe đến trợ lý ảo Sự phát triển công nghệ này không chỉ thúc đẩy nền kinh tế quốc gia mà còn có tác động tích cực đến toàn cầu Nhờ vào sự đầu tư và nghiên cứu liên tục, Mỹ duy trì vị thế hàng đầu trong lĩnh vực công nghệ, áp dụng hiệu quả vào xã hội và đời sống người dân.
California, đặc biệt là Thung lũng Silicon, là trung tâm của hơn 2.000 công ty khởi nghiệp công nghệ, với nhiều công ty tập trung vào AI, công nghệ xe tự lái, pin và phần mềm điều khiển EV Ngoài ra, các bang như Texas, Michigan và North Carolina đang nổi lên như những trung tâm sản xuất và nghiên cứu phát triển (R&D) cho ngành công nghiệp xe điện (EV).
Tính đến tháng 8 năm 2024, tổng vốn đầu tư vào sản xuất xe điện và pin tại Hoa
Kỳ đạt 312 tỷ USD, trong đó 223 tỷ USD đã được phân bổ cho các cơ sở cụ thể Đáng chú ý, 66% số vốn này được công bố sau khi Đạo luật Đầu tư Cơ sở Hạ tầng và Việc làm (IIJA) được thông qua vào tháng 11 năm 2021.
Tính đến năm 2024, các nhà sản xuất đã đầu tư 312 tỷ USD vào sản xuất xe điện và pin EV tại Hoa Kỳ, với 223 tỷ USD được phân bổ cho các cơ sở cụ thể Trong số đó, 133 tỷ USD (59%) dành cho sản xuất pin, 70 tỷ USD (32%) cho sản xuất xe điện, và 21 tỷ USD (9%) cho các thành phần chuỗi cung ứng Các bang như Georgia, North Carolina và Michigan đang nổi lên như những trung tâm sản xuất pin và xe điện, thu hút hàng chục tỷ USD đầu tư và tạo ra hàng chục nghìn việc làm mới.
Hoa Kỳ là quốc gia hàng đầu thế giới về hệ sinh thái khởi nghiệp, với hơn 4.600 startup AI được thành lập từ năm 2013 đến 2022 Các trung tâm đổi mới như Silicon Valley, Austin (Texas) và Boston vẫn giữ vị trí dẫn đầu trong việc phát triển công nghệ AI, xe tự hành và các giải pháp phần mềm tiên tiến.
• Chi phí vận hành cao
Chi phí lao động ở Mỹ, đặc biệt tại các thành phố lớn, rất cao, cùng với chi phí thuê mặt bằng đắt đỏ ở các khu vực trung tâm thương mại Các quy định nghiêm ngặt về môi trường và lao động cũng làm tăng chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp Mức lương trung bình cho kỹ sư và kỹ thuật viên dao động từ 70.000 đến 120.000 USD mỗi năm, trong khi tại nhà máy VinFast ở Bắc Carolina, mức lương trung bình dự kiến chỉ khoảng 51.000 USD, thấp hơn 15.000 USD so với công nhân tại các hãng xe lớn như Ford hay GM.
Chi phí tiện ích cho một nhà máy sản xuất xe điện có thể đạt tới 1 triệu USD mỗi năm, tùy thuộc vào quy mô và địa điểm, với chi phí năng lượng chiếm từ 5% đến 10% tổng chi phí vận hành, đặc biệt cao ở các bang có giá điện đắt đỏ (Lam Le & Ben Rappaport, 2023) Để xây dựng nhận diện thương hiệu tại thị trường Mỹ, các nhà đầu tư cần đầu tư mạnh vào tiếp thị và quảng cáo, chiếm khoảng 5% đến 8% ngân sách vận hành Thiếu nhận diện thương hiệu có thể dẫn đến doanh số bán hàng thấp.
2023, VinFast chỉ bán được dưới 1.000 xe tại Bắc Mỹ
Chi phí tuân thủ quy định tại Hoa Kỳ có thể chiếm từ 4% đến 6% tổng chi phí vận hành, bao gồm các khoản chi cho kiểm định an toàn, chứng nhận pin và đánh giá tác động môi trường Ngoài ra, các nhà đầu tư cũng phải đối mặt với các vấn đề pháp lý liên quan đến mô hình bán hàng trực tiếp, do nhiều bang yêu cầu phải có giấy phép đại lý.
• Biến động chính trị ngắn hạn do sự phân cực đảng phái
Mỹ hoạt động theo mô hình lưỡng đảng với Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa, dẫn đến mâu thuẫn sâu sắc trong các lĩnh vực như thuế, thương mại, và chăm sóc sức khỏe Sự chia rẽ này gây khó khăn trong việc ra quyết định chính sách, thường dẫn đến tình trạng đình trệ hoặc thay đổi nhanh chóng sau mỗi kỳ bầu cử Sự phân cực đảng phái cũng ảnh hưởng đến hành vi tiêu dùng, với 71% cử tri Cộng hòa không xem xét mua xe điện, so với chỉ 17% cử tri Dân chủ Tỷ lệ sở hữu xe điện ở các bang "xanh" cao hơn đáng kể so với các bang "đỏ", cho thấy sự khác biệt trong việc chấp nhận công nghệ mới.
Sự thay đổi chính quyền đã dẫn đến những biến động lớn trong chính sách năng lượng và môi trường, khi chính quyền Trump bãi bỏ hơn 140 quy định môi trường và khuyến khích khai thác nhiên liệu hóa thạch, đảo ngược các chính sách xanh của chính quyền trước Chính sách này đã tạo ra hiệu ứng "ping-pong" trong ngành năng lượng, gây khó khăn cho các doanh nghiệp trong việc lập kế hoạch dài hạn.
Sự thiếu ổn định trong chính sách có thể làm giảm đầu tư vào năng lượng sạch, ảnh hưởng đến mục tiêu phát triển bền vững Các ưu đãi tài chính như Đạo luật Giảm Lạm phát (IRA) có thể bị thay đổi hoặc hủy bỏ theo từng chính quyền, ví dụ như chính quyền Trump có thể giảm hoặc hủy bỏ các khoản tín dụng thuế trong IRA, từ đó tác động đến lợi nhuận của các công ty Những khoản tín dụng thuế như Section 30D và 45X đang đối mặt với nguy cơ, khiến cho các khoản đầu tư hàng tỷ USD trở nên không chắc chắn.
• Các rào cản pháp lý phức tạp giữa liên bang và từng bang
Sự không đồng nhất pháp lý gây khó khăn cho việc triển khai chuỗi cung ứng và dịch vụ xuyên bang, đặc biệt là đối với doanh nghiệp khởi nghiệp và nhà đầu tư nước ngoài Họ thường gặp rủi ro pháp lý do thiếu kinh nghiệm với hệ thống phân quyền của Mỹ Ví dụ, California đã lên kế hoạch cấm bán xe chạy xăng mới từ năm 2035, được 11 bang khác ủng hộ, chiếm khoảng 40% thị trường ô tô Hoa Kỳ Tuy nhiên, Hạ viện Hoa Kỳ đã bỏ phiếu để ngăn chặn kế hoạch này, dẫn đến mâu thuẫn giữa các cấp chính quyền.
Phân tích chiến lược đầu tư mà doanh nghiệp sử dụng để khai thác thị trường
2.1.1 Thành lập các công ty con tự chủ
Chiến lược công ty con tự chủ mà VinFast áp dụng khi thâm nhập thị trường Mỹ là quyết định chiến lược quan trọng trong quá trình mở rộng quốc tế Đối mặt với thách thức về tài chính, cạnh tranh và nhận thức thương hiệu, VinFast đã chọn mô hình này nhằm xây dựng một hệ sinh thái độc lập tại Mỹ, phù hợp với nhu cầu của khách hàng bản địa.
Chiến lược công ty con tự chủ được áp dụng khi doanh nghiệp thiết lập các đơn vị kinh doanh độc lập tại các quốc gia nhận đầu tư, cho phép các công ty con có quyền tự chủ cao trong việc quyết định chiến lược và điều hành hoạt động kinh doanh phù hợp với thị trường địa phương Các công ty con không hoàn toàn phụ thuộc vào hệ thống toàn cầu của công ty mẹ, mà có thể tự tổ chức các hoạt động từ marketing đến hậu mãi Chiến lược này đặc biệt hữu ích trong giai đoạn thâm nhập vào thị trường mới, giúp doanh nghiệp hiểu và thích nghi với các yếu tố văn hóa, chính trị và kinh tế của quốc gia nhận đầu tư.
VinFast đã triển khai chiến lược thâm nhập thị trường Mỹ từ năm 2021, nổi bật với việc thành lập trụ sở chính tại California và xây dựng hệ thống showroom độc lập Các showroom này hoạt động như những đơn vị tự chủ, có quyền quyết định cao trong kinh doanh, từ trưng bày sản phẩm đến dịch vụ hậu mãi Chiến lược này giúp VinFast kiểm soát toàn bộ quy trình bán hàng và dịch vụ, tạo ra sự khác biệt so với các đối thủ trong ngành ô tô, vốn phụ thuộc vào đại lý bán lẻ truyền thống.
VinFast đã áp dụng mô hình bán hàng trực tiếp (direct-to-consumer) giống như Tesla, giúp công ty tránh được chi phí và phức tạp từ các đại lý, đồng thời tạo mối quan hệ trực tiếp với khách hàng Mô hình này thể hiện rõ chiến lược tự chủ của VinFast tại Mỹ, cho phép công ty kiểm soát quy trình bán hàng và chất lượng dịch vụ, đáp ứng nhanh chóng nhu cầu của khách hàng Mỹ (Caleb Miller, 2022).
VinFast không chỉ xây dựng hệ thống phân phối độc lập mà còn triển khai các chiến lược truyền thông và chính sách giá đặc thù cho thị trường Mỹ Các chiến dịch quảng cáo tại Los Angeles Auto Show 2022 và chương trình bảo hành lên đến 10 năm được thiết kế riêng cho thị trường Mỹ, khác biệt hoàn toàn với Việt Nam Điều này cho thấy quyết sách chiến lược của VinFast tại Mỹ không phải là sao chép từ thị trường nội địa mà phù hợp với nhu cầu và thị hiếu của người tiêu dùng Mỹ Các chính sách tài chính, ưu đãi và chương trình hỗ trợ khách hàng đều được xây dựng dựa trên đặc điểm của thị trường này, khẳng định VinFast đang thực hiện chiến lược công ty con tự chủ một cách triệt để.
Chiến lược xây dựng một hệ sinh thái độc lập tại thị trường Mỹ của VinFast đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt về tài chính, do cần đầu tư lớn trong khi thương hiệu vẫn còn non trẻ Tuy nhiên, việc duy trì tính độc lập trong vận hành và phát triển giúp VinFast thích ứng linh hoạt với các thay đổi và yêu cầu của thị trường Mỹ, đặc biệt trong giai đoạn cuối năm.
Năm 2023, VinFast đã điều chỉnh chiến lược bằng cách kết hợp mô hình bán hàng trực tiếp với hợp tác cùng các đại lý độc lập tại Mỹ Sự điều chỉnh này mang tính chiến thuật và không làm thay đổi bản chất của chiến lược công ty con tự chủ mà VinFast đang theo đuổi.
Chiến lược công ty con tự chủ của VinFast tại thị trường Mỹ là một lựa chọn hợp lý cho việc thâm nhập và định vị thương hiệu Chiến lược này giúp VinFast xây dựng nền tảng vững chắc, đáp ứng yêu cầu của khách hàng và thị trường địa phương mà không phụ thuộc vào công ty mẹ Mặc dù đối mặt với thách thức tài chính và cần điều chỉnh chiến lược, nhưng nó vẫn cho phép VinFast duy trì sự độc lập và linh hoạt cần thiết để phát triển trong thị trường khó tính này.
2.1.2 Chiến lược hội nhập phức hợp
Hội nhập phức hợp là chiến lược mà công ty mẹ tổ chức và điều hành tài sản ở các quốc gia nhận đầu tư, đồng thời chuyển dịch một số hoạt động quan trọng trong chuỗi giá trị cho các công ty con Mối quan hệ giữa công ty mẹ và công ty con trong chiến lược này rất chặt chẽ, cho phép các công ty con thực hiện một số công đoạn sản xuất hoặc cung cấp dịch vụ dưới sự kiểm soát của công ty mẹ Chiến lược này thường bao gồm việc outsourcing một số hoạt động cho các công ty con để tối ưu hóa chi phí và tận dụng lợi thế so sánh tại các thị trường địa phương, với mối quan hệ chặt chẽ giữa các công ty con và công ty mẹ là yếu tố quyết định thành công.
• Nghiên cứu và phát triển (R&D)
VinFast chú trọng vào nghiên cứu và phát triển (R&D) như một yếu tố then chốt trong chiến lược hội nhập phức hợp tại Mỹ Thị trường ô tô Mỹ yêu cầu tiêu chuẩn cao về công nghệ, hiệu suất và an toàn, vì vậy việc tùy chỉnh sản phẩm và phát triển công nghệ mới là điều cần thiết.
VinFast đã đầu tư mạnh mẽ vào việc thiết lập các trung tâm nghiên cứu và phát triển tại California, trung tâm của ngành công nghiệp ô tô điện Trung tâm này không chỉ chú trọng vào việc phát triển các mẫu xe điện mà còn nhằm đáp ứng nhu cầu của thị trường.
VinFast không chỉ tối ưu hóa công nghệ tự lái và kết nối 5G cho các dòng xe của mình, mà còn cung cấp sản phẩm công nghệ cao, góp phần xây dựng hình ảnh thương hiệu mạnh mẽ tại thị trường Mỹ.
Các công ty con của VinFast tại Mỹ có quyền tự chủ trong việc quyết định chiến lược nghiên cứu sản phẩm và công nghệ, nhưng các quyết định lớn về chiến lược sản phẩm vẫn do công ty mẹ tại Việt Nam kiểm soát Điều này là một phần quan trọng trong chiến lược hội nhập phức hợp, giúp VinFast duy trì linh hoạt trong phát triển sản phẩm đồng thời đảm bảo tuân thủ các tiêu chuẩn chiến lược toàn cầu của công ty mẹ.
• Sản xuất và chuỗi cung ứng
Trong chiến lược hội nhập phức hợp, VinFast đã tận dụng chuỗi cung ứng toàn cầu để tối ưu hóa sản xuất và giảm chi phí Mặc dù có cơ sở sản xuất tại Việt Nam với chi phí lao động thấp, công ty vẫn duy trì mối quan hệ với các đối tác tại Mỹ nhằm khai thác lợi thế chuỗi cung ứng và giảm thiểu chi phí vận chuyển cũng như thuế quan.
Công ty con tại Mỹ của VinFast không chỉ tự chủ trong sản xuất xe mà còn tổ chức phân phối, bảo hành và dịch vụ sau bán hàng Họ đã xây dựng một chuỗi cung ứng linh hoạt, kết hợp sản xuất tại Mỹ với việc nhập khẩu linh kiện từ Việt Nam và các quốc gia khác, giúp giảm chi phí vận chuyển và thuế quan, đồng thời nâng cao khả năng kiểm soát quy trình sản xuất và cung cấp.
Kết quả hoạt động đầu tư của Vinfast
VinFast, thương hiệu xe điện hàng đầu của tỷ phú Phạm Nhật Vượng, đang khẳng định vị thế vững chắc trên thị trường quốc tế Với sứ mệnh đưa sản phẩm Việt vươn xa, VinFast đã đầu tư xây dựng nhiều nhà máy hiện đại cả trong và ngoài nước, bao gồm các cơ sở sản xuất tiên tiến tại Việt Nam và các dự án tiềm năng tại Mỹ, Ấn Độ và Indonesia.
Quốc gia Tên dự án Quy mô Tổng mức đầu tư Vị trí
Khu phức hợp nhà máy sản xuất ô tô, xe máy điện Vinfast
Khu Công nghiệp Đình Vũ, Khu Kinh tế Đình Vũ, huyện Cát Hải, thành phố
Nhà máy Sản xuất ô tô điện Vinfast Hà Tĩnh 36 ha 7.300 tỷ đồng Khu Kinh Tế Vũng Áng, thị xã Kỳ
Anh, tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam
Nhà máy sản xuất xe điện Vinfast tại Bắc Carolina
Khu Công nghiệp Triangle Innovation Point, Hạt Chatham, Bắc Carolina, Mỹ Ấn Độ Nhà máy sản xuất xe điện tích hợp tại Ấn Độ 160 ha
Thành phố Thoothukudi, bang Tamil
Nhà máy lắp ráp xe điện Vinfast tại Indonesia
Bang Subang, tỉnh Tây Java,
Bảng 2: Toàn bộ nhà máy của Vinfast trên thế giới
Mặc dù các dự án nhà máy VinFast có quy mô khác nhau, tiềm năng của chúng là không thể phủ nhận Mỹ được VinFast xác định là thị trường chiến lược với tiềm năng lớn trong ngành công nghiệp xe điện Đây là một trong những quốc gia có thị trường xe điện phát triển nhanh nhất thế giới, nhờ vào nhu cầu ngày càng tăng từ chính sách khuyến khích của chính phủ liên bang và các bang, bao gồm ưu đãi thuế cho xe điện, đầu tư vào hạ tầng trạm sạc, và các mục tiêu cắt giảm khí thải.
Mỹ đang chuyển hướng sang xe thân thiện với môi trường, tạo cơ hội cho các hãng xe điện mới VinFast, với tầm nhìn toàn cầu và chất lượng sản phẩm ngày càng hoàn thiện, có nhiều cơ hội để chiếm lĩnh thị phần tại Mỹ, một trong những thị trường xe điện cạnh tranh và tiềm năng nhất thế giới.
3.1 Tình hình kinh doanh của công ty giai đoạn 2019 – 2023
Bộ phận sản xuất của Vingroup, bao gồm các công ty con, đã ghi nhận doanh thu và lợi nhuận trong giai đoạn 2019 – 2023 dao động từ 10.000 tỷ đồng đến 30.000 tỷ đồng, với tỷ trọng trung bình đạt 15% VinFast là yếu tố chính đóng góp vào kết quả kinh doanh của bộ phận này.
Biểu đồ 1: Kết quả kinh doanh bộ phận sản xuất của VinGroup giai đoạn 2019 – 2023 (tỷ đồng)
(Nguồn Báo cáo thường niên VinGroup)
Theo dữ liệu từ biểu đồ, doanh thu hoạt động sản xuất năm 2020 đã tăng mạnh 89% so với năm 2019 nhờ vào sự đón nhận nồng nhiệt của thị trường đối với các mẫu xe, giúp VinGroup dẫn đầu phân khúc ô tô và xe máy điện Doanh thu sau đó giảm nhẹ trong giai đoạn 2021 – 2022, thời điểm VinGroup quyết định ngừng sản xuất ô tô xăng để tập trung vào phát triển xe điện Đến năm 2023, doanh thu đã tăng trưởng 115% so với năm trước, nhờ vào việc VinFast bắt đầu bán và bàn giao hàng loạt mẫu xe điện Kể từ khi ra mắt vào năm 2017, VinFast đã khẳng định được vị thế riêng trên thị trường.
Tình hình kinh doanh của công ty giai đoạn 2019 – 2023
Tỷ trọng (%) và kết quả (Tỷ đồng) trong lĩnh vực sản xuất ô tô và xe máy điện đã cho thấy sự tăng trưởng rõ rệt, thể hiện qua số lượng xe bán ra hàng năm.
Biểu đồ 2: tổng hợp doanh số bán của VinFast giai đoạn 2020 – 2022 (xe) (Nguồn Báo Cáo thường niên VinGroup)
Trong khoảng thời gian từ 2020 đến 2022, VinFast đã bán ra một số lượng xe điện lớn và ổn định, với doanh số năm 2021 tăng 21,2% so với năm trước, bất chấp những khó khăn do đại dịch COVID-19 Điều này cho thấy tiềm năng phát triển của VinFast trong tương lai Tuy nhiên, giai đoạn 2019 – 2023, công ty đã ghi nhận khoản lỗ từ lợi nhuận sau thuế do ảnh hưởng của dịch bệnh và việc nhà máy mới khởi công, dẫn đến lợi nhuận âm trong thời gian này Số liệu doanh số bán năm 2023 được cập nhật và phân tích chi tiết trong mục 3.1 của bài khóa luận.
Vốn chủ sở hữu (Tỷ USD) 19.459 28.116 1.432 33.617 152.01
Hệ số nợ phải trả/ Vốn chủ sở hữu (lần) 3,67 2,81 76,35 3,71 10,85
Lợi nhuận sau thuế (tỷ VND) -5.702 -6.591 -28.514 -33.575 -18.298
Tỷ suất lợi nhuận sau thuế/Vốn chủ sở hữu (ROE) (%) -29 -23,44 -1991,44 -99,88 -120,3
Bảng 3: Bảng tổng hợp kết quả kinh doanh Công ty CP Sản xuất và Kinh doanh VinFast giai đoạn 2019 – 2023 (Nguồn
Báo cáo thường niên VinGroup)
Tổng hợp doanh số bán của VinFast giai đoạn 2020 – 2022 (xe)
Năm Doanh số bán (xe)
Năm 2019, VinFast lần đầu tiên công bố số lỗ ròng kể từ khi thành lập vào năm 2017, và thực tế, kịch bản lỗ này đã được dự báo từ trước.
Tổng vốn chủ sở hữu của công ty đạt 19.459 tỷ đồng, với hệ số nợ/vốn chủ sở hữu là 3,67 lần và nợ phải trả ước khoảng 71.414 tỷ đồng Số lỗ ròng sau thuế là 5.702 tỷ đồng, dẫn đến tỷ suất lợi nhuận sau thuế/vốn chủ sở hữu (ROE) âm 29%, giảm xuống còn âm 23,44% vào năm 2020 VinFast tiếp tục ghi nhận khoản lợi nhuận âm trong các năm tiếp theo, đặc biệt là năm 2022 với con số -33.575 tỷ đồng, năm mà công ty chuyển hẳn sang sản xuất và kinh doanh ô tô, xe máy điện.
Sau năm 2022, VinFast ghi nhận sự tăng trưởng mạnh mẽ về sở hữu và hệ số nợ phải trả/vốn chủ sở hữu Vào tháng 3/2023, công ty đã quyết định thâm nhập thị trường Mỹ, giao những chiếc xe đầu tiên tại California Đến tháng 8/2023, VinFast chính thức niêm yết trên sàn chứng khoán NASDAQ thông qua việc chuyển nhượng toàn bộ vốn góp từ VinFast Việt Nam sang VinFast Singapore, công ty có quyền truy cập hợp pháp vào các sàn giao dịch chứng khoán tại Mỹ.
3.2 Kết quả kinh doanh của Vinfast sau khi thâm nhập thị trường Mỹ (giai đoạn 2023 – nay)
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu và trong nước đầy thách thức, VinFast đã thể hiện nỗ lực lớn của một doanh nghiệp Việt Nam trong sản xuất và kinh doanh Việc niêm yết trên sàn chứng khoán Mỹ là một kế hoạch dài hạn của VinFast, nhằm thâm nhập vào thị trường xe điện lớn nhất thế giới Mở nhà máy sản xuất và niêm yết tại Mỹ không chỉ giúp VinFast tiếp cận dễ dàng với các định chế tài chính mà còn tạo cơ hội huy động vốn hiệu quả Năm 2022, VinFast đã thực hiện chiến lược đa hướng, bao gồm mở rộng mạng lưới bán lẻ toàn cầu và nâng cao năng lực sản xuất Đến cuối năm 2023, hãng đã chuyển sang mô hình xây dựng mạng lưới đại lý tại Mỹ và toàn cầu, đồng thời ra mắt sản phẩm mới chất lượng Tại Mỹ, VinFast hiện có 13 cửa hàng tại California và 6 đại lý ở các bang khác Kết quả kinh doanh của VinFast tại thị trường Mỹ được thể hiện qua báo cáo hoạt động của Công ty VinFast Auto có trụ sở tại Singapore.
Doanh số bán xe (tỷ VND) 12.392 26.179
Tổng doanh thu (tỷ VND) 14.965 28.596
Tổn thất gộp (tỷ VND) -12.267 -13.165
Tỷ suất lợi nhuận gộp (%) -82 -46
Lỗ từ hoạt động kinh doanh (tỷ VND) -42.256 -40.231
Bảng 4: Bảng tổng hợp Kết quả hoạt động kinh doanh của VinFast giai đoạn 2022 - 2023 tại Mỹ (Nguồn: Báo cáo tài chính chưa kiểm toán năm 2023 của VinFast Auto Ltd)
Doanh thu của VinFast năm 2023 đạt 28.600 tỷ đồng, tăng 91% so với năm 2022 nhờ vào việc bàn giao 34.855 ô tô điện, tăng 374% so với năm trước, cùng với 72.468 chiếc xe máy điện Mặc dù doanh thu tăng giúp giảm lỗ từ hoạt động kinh doanh chính xuống còn 40.230 tỷ đồng, nhưng chi phí tài chính cao khiến VinFast lỗ ròng thêm 57.176 tỷ đồng, nâng lỗ lũy kế lên 184.293 tỷ đồng Dù lợi nhuận vẫn âm, nhưng các con số này nằm trong kịch bản lỗ của doanh nghiệp.
Năm 2024 – 2025, lợi nhuận từ hoạt động sản xuất và kinh doanh xe điện sẽ có sự cải thiện rõ rệt VinFast đã tạo dấu ấn mới cho ngành ô tô Việt Nam với kế hoạch mở rộng sang thị trường Mỹ Tuy nhiên, việc thâm nhập vào thị trường Mỹ sẽ là một thách thức lớn cho VinFast trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt và nhu cầu giảm sút.
Mặc dù tăng trưởng doanh số xe điện đang chậm lại, một số hãng như VinFast vẫn ghi nhận mức tăng trưởng trên 50% Trong quý I/2024, người tiêu dùng Mỹ đã mua 268.909 xe điện mới, theo báo cáo từ Kelly Blue Book (KBB), một công ty hàng đầu về đánh giá và nghiên cứu thị trường ôtô Thị phần xe điện trong tổng doanh số xe mới trong cùng kỳ đạt 7,3%, giảm so với quý IV/2023.
Doanh số xe điện hàng năm tại Mỹ tiếp tục tăng trưởng, nhưng với tốc độ giảm đáng kể Trong quý I năm nay, doanh số chỉ tăng 2,6% so với cùng kỳ 2023 và giảm 15,2% so với quý IV/2023, mức tăng thấp nhất trong hai năm qua Tuy nhiên, vẫn có ít nhất 9 hãng xe ghi nhận mức tăng trên 50% so với năm ngoái, bao gồm BMW, Cadillac, Ford, Hyundai, Kia, Lexus, Mercedes, Rivian và VinFast.
Xếp hạng Thương hiệu Doanh số quý
Bảng 5: Doanh số quý I/2023, I/2024 của toàn bộ thương hiệu xe ở Mỹ
Danh sách trên chỉ gồm những thương hiệu bán được ít nhất 100 xe điện trong quý
