Luận văn thạc sĩ nghiên cứu văn hóa doanh nghiệp của công ty tnhh vàng bạc Đá quý bảo tín minh châu

Xuất phát từ những vấn để lý luận và thực tiễn mang tỉnh cấp thiết ở trên, với mong muốn ứng dụng những kiến thức đã được học nhằm nghiên ctu va tìm hiểu rõ hơn về văn hóa doanh nghiệp

DAL HOC QUOC GIA HA NOL

'TRƯỜNG ĐẠI QC KINH TẾ

LẺ THANH TUNG

NGHIÊN CỨU VĂN HÓA DOANH NGHIỆP CỦA CÔNG

TY TNHH VÀNG BẠC ĐÁ QUÝ BẢO TÍN MINH CHÂU

LUẬN VĂN THẠC Si QUAN TRỊ KINH DOANH

CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀKH

Hã Nội 2015

DAL HOC QUOC GIA HA NOL

'TRƯỜNG ĐẠI QC KINH TẾ

1Ÿ THANH TÙNG

NGHIÊN CỨU VĂN HÓA DOANH NGHIỆP CỦA CÔNG

TY TNHH VÀNG BẠC ĐÁ QUÝ BẢO TÍN MINH CHÂU

Chuyêu ngành: Quản trị kinh doanh:

Mã số: 60 34 01 02

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH

CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀKH

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PG5.TS NGUYÊN DUY DŨNG

Hà Nội 2015

CAM KET

Tác giả xin cam đoan Juan van nay 14 céng trinh nghién citu do tu ban

thân thực hiện và không sao chép các công trình nghiên cứu của người khác

để làm sản phẩm riêng của mình Các thông tin thứ cấp sử dụng trong luận

văn này có nguồn gốo và được trích dẫn rõ ràng Tác giả hoàn toàn chịu trách

nhiệm về tỉnh xác thực vả nguyên bắn của luận văn

Hà Nội, 2015 Táo giả

Tê Thanh Tùng,

LOI CAM ON

Tác giả xin chân thành cảm ơn PGS.TS Nguyễn Duy Dũng đã tận tỉnh

hướng dẫn, đóng góp ý kiến giúp đỡ tác giá hoàn thành luận văn này Xin

chân thành cảm ơn đến nhả trường, khoa và các ban ngảnh đoàn thể của

Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội đã tạo mọi thuận lợi chủ

học viên trong suốt quá trinh học tập và nghiên cửu tại trường,

Trong suốt quá trình thực hiện luận văn này, không tránh khỏi những

han chế khách quan và kinh nghị êm nghiên cứu khoa học chưa nhiều nên luận văn còn nhiều thiểu sớt Tác giá rất mong nhận ý kiến dóng góp của Thầy/Cô

để luận văn được hoàn thiện hơn

Tac gid xin chân thành cám ơn !

Lê Thanh Tùng

TOM TAT

Đại hội IX của Dảng ta đã khăng định vai trò của văn hỏa trong các

hoạt động kinh tỂ - xã hội: “Xây dựng nên văn hóa tiên tiến, đậm đà bán sắc

dan tộc, vừa lả mục tiêu vừa là động lực thúc đấy sự phát triển kinh tế - xã

hội” Văn hóa sẽ góp phần vào tăng trưởng nhanh, bền vững, oó hiệu quả hoại

động kinh tế kinh doanh Và thực tiễn sắn xuất, kinh doanh dã chứng minh

ring một doanh nghiệp có hoạt động kinh doanh theo kiểu kinh đoanh cỏ văn

hóa sẽ có diễu kiện Lồn Lại lâu dải và phát triển bền vững khi má doanh nghiện

đó coi trọng yếu tổ văn hóa

Văn hóa doanh nghiệp là một bộ phận của văn hóa kinh doanh và như

thể nó là một nội dung không còn mới ứ Việt Nam Văn hóa doanh nghiệp đã

được biết đến khá rõ qua nhiễu nghiên cứu, nhưng cho đến năm 2007 khi Việt

Nam ra nhập sân chơi chung của niên kinh tế thế giới thi vấn để này mới dần

nhận được sự chú ý quan tâm nhiều hơn của Nhả nước, các doanh nghiệp mới

chú trọng Lá một doanh nghiệp kinh doanh mặt hàng nhạy cảm trên thị

trường lại có tiếng trên địa bàn Tà Nội, được nhiều người tiêu dùng biết đến

nên Bảo Iín Minh Châu rất quan tâm tới xây dựng văn hóa doanh nghiệp

riêng Đề tài “Nghiên cứu văn hóa doanh nghiệp của Công ty TNIHI Vàng bạc đá quý Bảo Tỉn Minh Châu” được thực hiện nhằm tìm hiểu thực trạng văn hóa doanh nghiệp của doanh nghiệp này đúc rút kết quả đạt được, hạn chế và nguyên nhân Từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm xây dựng và phát triển văn hỏa doanh nghiệp là một yếu tổ cho sự phát triển bễn vững của doanh

nghiệp này Sụ bền vững của đoanh nghiệp nỏi chung là gớp phần vào tăng

trưởng bên vững kinh tỂ quốc gia

MUC LUC

TDanh muc các ký hiệu viết tắt

Danh muc cae bing

Danh mue cae hinh

Danh mue cae biéu

LOINOI DAU

Chương 1: Téng quan tinh hinh nghién citu và sơ sở lý luận về văn hóa

1.1 Tổng quan tình hình nghiên oứu

1.1.1 Tình hình nghiên cứu trên thế giới

1.1.2 Tình hình nghiên cứu tại Việt Nam

1.2 Các khái niệm cơ bản

1.2.1 Văn hóa

1.2.2 Văn héa doanh nghiệp

1.2.3 Vai trò của văn hóa doanh nghiệp

1.3 Các biểu trưng của văn hóa doanh nghiệp

1.3.1 Các biểu trưng trực quan của văn hóa doanh nghiệp - hữu

1.43 Văn hóa doanh nghiệp khích lệ quá trình dỗi mới và sảng

tao

1.44 Tạo môi trường làm việc

143 Gáp phần nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp

5 Những yếu tổ ảnh hưởng đến văn hóa doanh nghiệp của các doanh

nghiệp Việt Nam

1 51 Điều kiện tự nhiên và phương thức sản xuất của quốc gia

1 52 Xã hội truyền thống vả quá trình giao lưu văn hóa

1 53 Môi trường thể chế

1 5.4 Quá trinh toàn cầu hóa

Chương 2: Phương pháp và thiết kế nghiên cứu

2.1 Quy trình nghiên cửu

2.2 Phương pháp nghiên cứu được sử đụng

2.3 Dịa điểm và thời gian thực hiện nghiên cứu

2.3.1 Dia điểm nghiên cứu

2.3.2 Thời gian thực hiện nghiên cứu

2.4 Các công cụ được sử dụng

2.5 Mô tả các chỉ tiêu nghiên cứu, phương pháp phân tích số liệu

2.5.1 Các chỉ tiêu nghiên cứu

2.5.2 Thiết kế thang đo nghiên cứu

2.5.3 Phương pháp phân tích số liệu

Chương 3 Thực trạng văn hóa doanh nghiệp của Công ty TNHH Vàng

bạc đá quý Bao ‘Tin Minh Chau "

3.1 Giới thiệu về Công ty 'NHH Vàng bạc đá quý Hảo 'Tín Minh

3.1.4 Cơ cấu tổ chức và nhân sự

3.2 Thực trạng văn hóa đoanh nghiệp BTIC

3 2.1 Biểu tượng logo

3 2.2 Ngôn ngữ, khẩu hiệu

3 2.3 Nghi lễ, lễ hội

3 2.4 Án phẩm điển hình

3 2.5 Tầm nhìn, sứ mệnh

3 2.6 Định hưởng chiến lược đến 2020

3 2.7 Triết lý kih đoanh

Chương 4: Dịnh hướng và giải pháp phát triển văn hóa doanh nghiệp

tại Công ty TNHH Vàng bạc đá quý Bảo Tín Mũnh Châu

4.1 Dịnh hướng phát triển

4.2 Các giải pháp phát triễn văn hóa doanh nghiệp

4.2.1 Giải pháp về tổ chức nhân sự

4.2.2 Xây dựng bô quy chuẩn về ứng xử

4.2.3 Giải pháp về truyền thông văn hóa nội bộ

DANH MUC CAC KY HIEU VIET TAT

1 HIMC — Bảo Tín Minh Châu

3 WTO 'tễ chức Thương mại Thế piới

DANII MUC CAC BANG

1 Bảng 2.1 | Tổng hợp số kết quả phát và thu phiêu khảo sát 45

2 Hãng 3.1 | Cơ cấu nhân sự theo phòng, ban, bộ phân 50

3 Băng 32 Một sô chỉ tiêu trong chính sách đãi ngộ năm 2014 63

10

3 | Hinh3.1 Sơ đề tổ chức Công ty BTMC 49

11

DANII MUC CAC BIEU

1 Biểu 31 | Điểm số giá tri cốt lỗi 56

2 Biểu 32 Biển động doanh thu và nhân sự từ 2010 - s

2014

3 Biểu 33 | Biến động lợi nhuận trước thuế từ 2010 - 2014 | 58

5 Biểu 35 Pin số về lãnh đạo trong công việc hing 61

6 Biéu3.6 | Điểm số về đãi ngộ 62

8 Biểu 3.8 | Diễm số về môi trường làm việc 64

9 Biểu 3.9 | Điểm số về chính sách đảo tạo 66

10 Biếu 3.10 | Diễm số về sự gắn bé oT

12

LỜI NÓI ĐÁU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Ngày 11 tháng 1 năm 2007, Việt Nam chính thức trở thành thánh viên

thứ 150 của Tổ chức Thương mại Lhế giới (WTO) Sau § năm, chúng ta đã và

đang ngảy cảng hội nhập sâu rộng hơn với các nước trong khu vực và trên thể

giới Việc dị chuyển dé dang cac nguồn tải chính, thương mại quốc tế trở nên

nhanh chóng hơn bao giờ hết Hơn nữa, các thành tựu khoa học kỹ thuật tiên

tiến nói chung đã tạo diểu kiện phát triển các ngành nghề, lĩnh vực mới cho các quốc gia trong bối cảnh đó, Việt Nam có nhiều cơ hội mới, song phải đối mặt không ít thách thức Các doanh nghiệp Việt Nam đang đứng trước sự cạnh tranh gay pắt với những đối thủ đến từ khắp thể giới, trong khi dé điểm xuất phát của nước ta thấp hơn so với nhiều nước khác Bài toán đặt ra cho các doanh nghiệp nội là làm thế nào để phát huy thế mạnh, loại bỏ đần những điểm yếu của mình nhằm tạo dược lợi thể cạnh tranh của riêng mình ? Làm thế nào để giữ vững thị trường, Šn định và phát triển thời kỳ hôi nhập ? Liệu

chỉ lập trung khai thác nguồn lực hữu hình như lăng quy mô, cải tiến công nghệ, quy trỉnh, tăng cường marketing thì đã đủ chưa ? Cần thiết phải khai thác những nguồn lực nào ? Phải chăng đỏ là sức mạnh của văn hóa, trong đó

có văn hóa doanh nghiệp Thực tế chỉ ra rằng

Văn hóa doanh nghiệp là chất keo gắn kết các thành viên của doanh nghiệp, nó giúp các thành viên thống nhất về cách hiểu các van dé nay sinh Ur

đó lựa chon và định hướng hành động, những yếu tổ lắm giảm xung đột trong

hệ thống, làm tăng sự hiểu về bản thân, đồng cảm với đồng nghiệp

Văn hóa doanh nghiệp diều nhốt và kiểm soát hành vì cả nhân bằng các câu chuyện, các chuẩn mực, thủ tục, nội quy, quy trình khi phẩi ra một

quyết định phức tạp

13

Văn hóa doanh nghiệp giúp vác thành viên thấy rõ sứ mệnh, mục tiêu

mả doanh nghiệp hướng tới mà hiểu được bản chất công việc mình làm, vai

trò vị trí của mình trong hệ thống 'Văn hóa còn tạo ra các mối quan hệ tốt đẹp

giữa các thành viên và mỗi trường làm việc thoái mái, lành mạnh Văn hóa

doanh nghiệp phủ hợp giúp các thành viên có cảm giác mình làm công việc có

ý nghĩa hãnh diện khi ở trong doanh nghiệp Điều này cảng có ý nghĩa khi

tỉnh trạng “chdy mau chất xảm” dang phổ biến không chỉ cấp quốc gia mà ngay tại các doanh nghiệp Lương và thu nhập chỉ là một phần của động lực

làm việc Khi thu nhập dạt đến một mức nảo đó, người la sẽ cơi trọng mỗi trường hòa dồng, thoải mái, dược lãnh dạo ghi nhận, được đồng nghiệp tôn

Nhu vậy, văn hóa doanh nghiệp là tài sản vô dùng quý giá và cần thiết

của doanh nghiệp, nó là yếu tế không thể thiểu để doanh nghiệp phát triển bền vững Trong xu thế phát triển chung hiện nay của nền linh tế toàn cầu là đang

tiễn dẫn đến tầm cao cua nén kinh tế Irì thức, ở nơi đó văn hỏa đượ coi trọng

hơn bao giờ hết Hơn nữa, văn hóa doanh nghiệp góp phần khẳng đỉnh văn hỏa kinh doanh quốc gia, nâng cao uy tín và thương hiệu trên trường quốc tế

Hiện nay, Công ty Báo Tín Minh Châu đang hoạt dộng sắn xuất kinh

đoanh trong ngành mỹ nghệ kim hoàn trang sức đá quý với mục tiêu chiến

lược phát triển ngang theo bá hình thức: mở rộng quy mê, hợp tác và liên minh, hop nhất và sát nhập Điều đó dòi hỏi nhất thiết phải phát triển văn hóa doanh nghiệp phủ hợp

14

Xuất phát từ những vấn để lý luận và thực tiễn mang tỉnh cấp thiết ở

trên, với mong muốn ứng dụng những kiến thức đã được học nhằm nghiên

ctu va tìm hiểu rõ hơn về văn hóa doanh nghiệp cũng như thực trạng xây

dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp Lại Công ty TNHH Vàng bạo đá quý

Bao ‘lin Minh Chau, tác giả quyết định lựa chọn nghiên cửu để tải “Nghiên

cửu văn hỏa doanh nghiện của Công y TNHH Vàng bạc đa quỷ Bảo Tin

Minh Chau”

Dé thc hién được để tài này, tác giả đặt ra các câu hỏi nghiên cứu sau:

Câu 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về văn hỏa doanh nghiệp báo gồm những van dé pi ?

Câu 2: Thực trạng văn héa doanh nghiệp của Bảo Tin Xinh Châu như thé nao ? Qua nghiền cửu thực trạng tìm ra dược những ưu điểm, hạn chế gì trong quá trình phát triển văn hóa doanh nghiệp của Bảo 'Tín Minh Châu ?

Câu 3: Những giải pháp nào cần được áp dụng để phát triển văn hóa

doanh nghiệp của Hảo 'Iín Minh Châu ?

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

- Mục đích nghiên cứu

“trên cơ sở khái quát các vấn đề lý luận và thực tiễn về văn hóa doanh nghiệp, để tài làm sáng tổ thực trạng văn hóa doanh nghiệp của Công ty

TNHH Vàng bạc đá quý Báo Tin Minh Châu vả gợi ý uáo giải pháp phủ hợp

góp phần xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp hiện nay và trong thời

gian tới

- Nhiêm vụ nghiên cửu

+ Làm rõ những lý luận cơ bản về văn hóa doanh nghiệp, chỉ rõ các yêu

tố cấu thành và các nhân tổ ảnh hưởng dến văn hóa doanh nghiệp

15

| Phan lich, danh giá thực trạng văn hóa hóa doanh nghiệp của Công ly

'ƑNHH Vâng bạc đá quý Bảo 'Tín Minh Châu, chỉ ra những mặt mạnh và hạn

chế của Công ty về lĩnh vực này

+ Đưa ra cáo giải pháp nhằm xây dựng văn hỏa đoanh nghiệp Báo Tin

Minh Châu

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiền cứu là những đặc diém văn hỏa nỗi bật của văn hóa doanh nghiệp của Công ty TNHH Vàng bạc đá quý Bảo Tin Minh Châu

- Phạm vi nghiên cứu lá thực trạng việc thực hiện văn hóa doanh

nghiệp của Công ty TNHH Vàng bạc đá quý Hảo Tín Minh Châu từ năm

2010 - 2014 và các giải pháp phát triển văn hóa doanh nghiệp đến năm 2020

4 Những đóng góp của luận văn

- tiớp phần hệ thông hóa một số nội đung lý luận căn bản về văn hóa

doanh nghiệp

- Phân tích và làm rõ thực trạng văn hóa doanh nghiệp của Công ty

'NHH Vàng bạc đá quý Bảo 1ín Minh Châu

- Đề xuất giải pháp nhằm khắc phục hạn chế và phát triển văn hóa

doanh nghiệp của Công ty TNHH Văng bạc đá quý Hảo Tin Minh Châu

5 Kết cầu của luận văn

Ngoài phần Lời nói đầu, Kết luận thì nội dung của Luận văn được kết cấu thành 4 chương;

Chương 1 Tổng quan tỉnh hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về văn hóa

doanh nghiệp

Chương 2: Phương pháp và thiết kế nghiên cứu

Chương 3: Thực trạng văn hóa doanh nghiệp của Công ty TNHH Vàng bạp đá quý Bảo ‘Tin Minh Châu

16

Chương 4 Dinh hướng và giải pháp phát widn vin hoa doanh nghiện

tại Công ty 'NHH Vàng bạc đá quý Bảo 'Iín Minh Châu

17

CITUONG 1

TÔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VẺ VĂN HÓA DOANH NGHIỆP

1.1 Tổng quan tỉnh hình nghiên cứu

1.1.1 Tỉnh hình nghiên cứu trên thế giới

Nghiên cửu vỀ Văn hóa kinh doanh và Văn hóa doanh nghiệp bắt dầu nhận được sự chú ý ở nước ngoài từ đầu những năm 1980 và 1990 của thế kỷ

XX, nhất lá sự thành công của các Công ty Nhật Bán Kế từ đó đã có nhiều công trình nghiên cứu khác nhau dược thực hiện, tạo ra sự phát triển mới về

lý luận Văn hóa doanh nghiệp Trong số các công trình nổi bật tạo cơ sở nghiên cứu sâu về Văn hóa kinh doanh, Văn hóa doanh nghiệp có thể kể đến

G Hofstede (1994), John Kotter (1992), về Đạo đức kinh doanh (Farrell, Ö.C,

Traedrich, J & Farrell, L 2002) như là những nên táng lý luận vững chắc đế

nghiền cứu sầu về Văn hóa kinh doanh [25] Nhiều công trình nghiền cứu về vai trò của các nhân tố văn hỏa như lễ hội tập quán, truyền thông, hệ thống

cdc gia tr] cla công ty, văn hỏa của người lãnh đạo doanh nghiệp trong hoại

động kinh doanh mà điển hình là các nghiền cửu của P.I3ucke (19893 'P &

R.Walterman (1996) [26,27]

Richard J Black (2003), “Creating The Influence Needed For Strategic

Success”, nghién ewu nay chi ra ring từ văn hóa tổ chức có thể tạo ra được

các ảnh hưởng cần thiết cho thành công chiến lược Gabriclle O’Donovan

(2006), “How To Plan, Implement And Measure A Successful Culture Change Programme”, day cé thé duge coi là một cuốn cẩm nang thực tiễn về thiết kể,

xây dựng văn hóa doanh nghiệp, nó chỉ ra rằng văn hỏa doanh nghiệp là tài

sản vô hình nhưng cỏ thể do lường được và nêu ra các bước thực hiện

18

1.1.2 Tình hình nghiên cứu tại Việt Nam

'Irong nước, cũng có nhiều nhả nghiên cứu, giảng viên đã có các để tài

nghiên cứu cấp bộ, cấp nhà nước, cập trường đại học về văn hỏa doanh

nghiệp vả doanh nhân Ví dụ: PGS.TS Phủng Xuân Nhạ (201 1) đã hoàn thành

xuất sắc đề tải nghiên cứu khoa học cấp nhả nước về “hân cách doanh nhân

và văn hóa doanh nghiệp” PGS.TS Đã Minh Cương (2009) “Vấn hóa doanh

nghiệp: một số vẫn để và giải pháp ” DG8.TS Dương Thị Tiểu “Nghiên cứu,

đề xuất các giải pháp khai thắc, phát huy giả trị văn hóa kinh doanh trong

các dounh nghiệp trên địa bản Hà 1 ác cơ sở lý luận về văn hóa

đoanh nghiệp Các nghiên cứu trong nước hiện nay chủ yếu dễ cập dến các vấn đề như: lý luận về văn hóa doanh nghiệp, nghiên cửu về văn hóa doanh nghiệp của một số tập doàn tiêu biểu, vùng miền hoặc đặc trưng của một vài

quốc gia Một số nghiên cửu khác có đưa ra những giải pháp, gợi ý chính sách

xây đựng văn hóa doanh nghiệp của Việt Nam như của Nguyễn Iloàng Ánh

(2004), Đỗ Minh Cương (2001, 2009), Trần Quốc Lan (2008) Một số nghiên cứu khác phân tích ảnh hưởng của việc xây dựng và phát triển Văn hóa kinh

doanh tới đạo đức kinh doanh và hoạt động kinh doanh như Nguyễn Iloành

Anh (2004), Nguyễn Mạnh Quân (2003) [5-6, 9-11, 18, 20-23], Nguyễn Mạnh Quân (2007)

Tác giả Lễ Minh Phụng (2008) trình bảy thực trạng Văn hóa doanh

nghiệp tại Việt Nam va mét số giải pháp cần phải thực hiện kịp thời trong giai

doan hiện nay Theo tác giả, Văn hóa doanh nghiệp có vai trỏ rất quan trọng,

trong sự phát triển cúa mỗi loại hình doanh nghiép Do do nếu thiếu văn hóa

đoanh nghiệp thì khó có thể đứng vững và tồn tại được trên thị trường ở bắt

ky thoi điểm, hay hình thái kinh tế xã hội nào Ngày nay ở Việt Nam cũng như trên thể giới, nguồn nhân lực của doanh nghiệp là con người mà vẫn hóa doanh nghiệp lá sự liên kết và nhân lên nhiều lần các giá trị của tựng nguồn

19

lực riêng lẻ tổng hợp lại Không những thế, văn hóa doanh nghiệp con thé

hiện qua phong cách của người lãnh đạo đứng đầu các vị trí của doanh nghiệp

va tác phong làm việc của nhân viên Bởi vậy, đối tác khi quan hệ thì ngoài

việu quan tâm tới lợi nhuận cúa Công ty họ còn đánh giá doanh nghiệp qua

văn hóa của doanh nghiệp đó Bên cạnh đánh giá những mặt tích cực các công

trình nghiên cứu đã cho rằng: văn hóa công sở và văn hóa doanh nghiệp của

nước ta còn có những mặt hạn chế nhất đình Đỏ lả một nền văn hóa được xây

dựng trên nên tảng dân trí thấp, môi trường làm việc có nhiều bất cập, dẫn đến

có những cái nhìn ngắn hạn, chưa có quan niệm dúng đắn về cạnh tranh và hợp tác, chưa có tính chuyên nghiệp, còn bị ảnh hưởng bởi các tàn dư của nền

kinh tế bao cấp, chưa có cơ chế dùng người thỏa đáng với từng vị trí làm việc,

có sự bất cập trong giao duc va dao tao Thực tế, văn hóa doanh nghiệp còn có những yếu tổ khác chỉ phối, nhất là phái đặc hiệt cơi trọng và lấy con người làm gốc; Xây dựng quan niệm hưởng thị trường, xem khách hàng là trên hết; Hướng tới vẫn đề an sinh xã hội, Xây dựng tỉnh thần trách nhiệm xã hội [32]

Phân tích văn hóa làm sáng tổ sự phát sinh năng động các tiểu nhóm

trong cáo tổ chức, hiểu được các công nghệ mới tương lắc với tổ chức như thé

nảo, cẦn thiết cho việc quản lý xuyên qua các đường biên quốc gia và dân tộc Vấn đề này được để cập đến rong một số nghiên cứu của: Nguyễn Văn Dung,

Than Đình Quyền, Lê Việt Hưng (2010) qua cuốn sách “Văn hóa Lễ chức vả

lãnh đạo” [12] Cuén sách này thể hiện quan hệ của Văn hóa tổ chức với lãnh

đạo, là một khải niệm có thể

giải thích nhiều hiện Lượng trong tổ chức, và còn

giúp các nhà lãnh đạo vận dụng dễ tạo ra tổ chức hiểu quả hơn Phân tích văn thỏa sẽ làm sáng tỏ sự phát sinh năng động các tiểu nhóm (Subcultures) trong

các tổ chức, hiểu được các công nghệ mới tương tác với tổ chức thể nào, cần

thiết cho việc quản lý xuyên qua các đường biên quốc gia và dần tộc

20

Tuy nhiên, với sự thay đổi của bối cảnh mới, còn nhiều nội đụng về văn

hóa doanh nghiệp chưa được nghiên cứu đẩy đủ Đặc biệt việc di sâu vào từng

bộ phận doanh nghiệp, các đặc trưng riêng của các lĩnh vực, trong đó có các

doanh nghiệp mỹ nghệ vàng bạo đá quý còn íL được đề cập Vấn đồ này ớ Việt Nam vẫn còn nhiều khoảng trống cần phải đầu tư nghiên cứu sâu sắc

Văn hóa là khái niệm có nhiều cách hiểu tủy vào cách Liếp cận của

người nghiên cứu Là một lĩnh vực đa dạng và phức tạp, vì vậy khó có thể

thống nhất được một khái niệm đầy đú và chính xác về văn hỏa Nên việc củng tổn tại nhiều khái niệm văn hóa khác nhau cảng làm vẫn dề dược hiểu

biết một cách phong phú vả toàn diện hơn

Theo Chi tich 116 Chi Minh: “Văn héa là toàn bộ những giá trị vật chất

và tỉnh thần đo loài người tạo ra trong lịch sử của mình trong mối quan hệ với con người, với tự nhiên và với xã hội” [3.1r.431]

Năm 2002, UNESCO phat trién định nghĩa về văn hóa: “Văn hóa nên

được để cập đến như là một tập hợp của những đặc trưng về tâm hỗn, vật

chất, tri thức vả xúc cẩm của một xã hội hay một nhóm người trong xã hội và

nó chữa đựng, ngoài văn học nghệ thuật, cả cách sống, phương thức chung

sống, hệ thống giá trị, truyền thống và dite tin,

Theo EE Ilerriot: “Văn hóa là cái còn lại sau khi người tạ quên đi Lất cả,

là cải vẫn côn thiểu sau khi người ta đã học tất cá”|1,tr.27]

Theo PữS.T§ Dỗ Minh Cương: “Văn hỏa là nguồn lực nội sinh của con người, là kiểu sống va báng giá trị của các tổ chức, cộng đồng người, trung

tâm là các giá trị chân - thiện - mỹ”[1,tr.28]

21

Thea PGS.TS Bùi Xuân Phong: “Văn hóa là toàn bộ những hoạt động

vật chất và tỉnh thần mà loài người đã sáng tạo ra trong lịch sử của minh trong

quan hệ với con người, với tự nhiên và với xã hội, được đúc kết lại thành hệ

giá tr và chuẩn mực xã hội Nói tới văn hóa lả nói tới con người, nói lới việ

phát huy những năng lực bản chât của con người, nhằm hoàn thiện cơn người,

hoàn thiện xã hội Có thể nói văn hóa là tất cả những gì gắn liên với con

người, ý thức con người để rồi lại trở về với chính nỏ”|4,tr.33]

Theo PGS.TSKH Trần gọc Thêm “Văn hóa là một hệ thống hữu cơ những giá tri val chat va tinh thin do con người sáng Lao va tích lấy quá quả trình hoạt đông thực tiễn, trong mỗi quan hệ với môi trường tự nhiên và xã

hội của mình”[6,tr.25]

Một cách khái quát thi văn hóa là toàn bộ những hoạt dộng vật chất và

tinh thin mả loài người đã sảng tạo ra trong lịch sử của mình trong quan hệ

với con người, với tự nhiên và xã hội, được đúc kết lại thành hệ giá trị và

chuẩn mực xã hôi Nói tới văn hóa là nói tới con người, nói tới việc phát huy

những năng lực bản chất của con người nhằm hoàn thiên con người, hoàn

thiện xã hội Có thể nói văn hóa là tắt cả những gì gắn liền với con người, ý

thức con người để rồi lai trở về với chính nó

Ngoài ra còn rất nhiều các khái niệm, định nghĩa khác nhau của nhiều nhả nghiên cứu mả các khát niệm đã được đưa ra ở trên là những khát niệm

về văn hóa theo phạm vi nghiên cứu rộng nhất

1.2.2 Văn hóa dơanh nghiệp

Xã hội rông lớn có một nền văn hóa lớn rmả doanh nghiệp là một bộ

phận của xã hội Do đó trong mỗi đoanh nghiệp sẽ tồn tại những hệ thông hay

chuẩn mực về giá trị dặc trưng, hình tượng, phong cách dược doanh nghiệp tôn trong và truyền từ thánh viên này sang thành viên khác, từ lớp cũ đến lớp mới, trở thành những giá trị, những quan niệm và tập quán, truyền thống ấn

22

sâu vào hoại động của doanh nghiệp ấy và chỉ phối Linh cảm, nếp suy nghĩ vả

hành vi của mọi thành viên của doanh nghiệp trong việc theo đuổi và thực

hiện các mục đích Khái niệm được sử dung để phản ánh những hệ thống này

được gới với nhiều tơn khác nhau như văn hỏa doanh nghiệp, văn hĩa cơng ly,

văn hĩa tập đồn, hay văn hĩa tổ chức Mỗi doanh nghiệp cĩ một bản sắc văn

hỏa doanh nghiệp oủa riêng mình Tương tự văn hĩa, oĩ rất nhiều quan điểm

khác nhau ban vé vin hĩa doanh nghiệp TẤt cả các quan diểm dỏ sẽ giúp ta hiểu về văn hĩa doanh nghiệp một cách tồn diện và dây đủ hơn

Một định nghĩa phố biển và được chấp nhận rộng rãi do chuyên gia

nghiên cứu các tổ chức Idgar Schein đưa ra: “Văn hỏa doanh nghiệp là tổng

hợp các quan niệm chưng mà các thành viên trong cơng ty học được trong quá

trình giải quyết các vin dé nội bộ vả xử lý các vấn để với mơi trường xung

quanh”

“Theo PG8.T8 Nguyễn Mạnh Quân: “Văn hĩa doanh nghiệp được định

nghĩa là một hệ thống các ý nghĩa, giá trị, niễm tin chủ đạo, nhận thức và

phương pháp tư duy được mợi thành viên của một tổ chức óng đồng thuận và

cĩ ánh hưởng ở phạm vi rộng đến cách thức hành đơng của các thành

viên"[5,tr.249]

Theo PGS.TS Dương Thị Tái

“Van hoa doanh nghiệp lả một hệ

thống các giá trị, các chuẩn mực, các quan niệm và hảnh vi của doanh nghiệp,

chi phổi hoạt động của mọi thành viên trong doanh nghiệp vả Lạo nên bản sắc

kinh doanh riêng của doanh nghiệp” [2tr 234]

23

Thea Stephen P.Robins, Tymothy A Judge: “Van hoa doanh nghiép là

một hệ thống những ý tưởng chung được xây đựng bởi thành viên của một

doanh nghiệp nhằm phân biệt đoanh nghiệp với các doanh nghiệp khác”

Tuy những khái niệm về văn hóa doanh nghnệp nêu ở trên chưa phải là

tất cả, song đó cũng là những nét chung va tương đổi đầy đủ vẻ văn hóa

doanh nghiệp thi khải quát lại có thê nói văn hóa doanh nghiệp toàn bộ các

giả trị văn hóa được gây đựng nên trong suốt quá trình tồn tại và phát triển

của một đoanh nghiệp, trở thánh các giá trị, các quan niệm vả tập quán, truyền

thống ăn sâu vào hoạt động của doanh nghiệp vá chỉ phối tình cảm, nếp suy nghĩ và hành vi của mọi thành viên trong doanh nghiệp trong việc theo đuổi

vả thực hiện các mục đích chung Đó là phạm vi nghiên cứu của luận vấn này

1.2.3 Vai trò của văn hóa duanh nghiệp

Một khi công ty có một văn hóa mạnh và phủ hợp với mục tiêu và

chiến lược đài hạn mà doanh nghiệp đã đề ra thi tạo ra niễm ty hao của nhân viên về doanh nghiệp, từ đỏ mọi người luôn sống, phấn dấu và chiến đầu hết minh vì mục tiêu chung của doanh nghiệp một cách tự nguyên,bgiúp cho

Lãnh đạo dễ dàng hon trong công việc quân lý công ty, giúp cho nhân viên

thoải mái và chủ đông hơn trong việc định hưởng cách nghĩ và cách làm của

minh, tạo ra lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp Lợi thé cạnh tranh của

đoanh nghiệp được xem xét trên các khía cạnh như: chất lượng sẵn phẩm, chi phí, sự linh hoạt (tước phần ứng của thị trưởng), thời gian giao hàng

Để có được những lợi thế này doanh nghiệp phải có những nguồn lực

như nhân lực, tài chính, công nghệ, máy móc, nguyên vật liệu, phương pháp

làm việc (phương pháp 5 M: man, money, material, machine, method) Nguén

lực tài chính, máy móc, nguyên vật liệu đóng vai trỏ lợi thế so sảnh với đối

thủ canh tranh trước khách hàng Nguồn nhân lực đóng vai trò tham pia toàn

bộ quá trình chuyển hoá các nguồn lực khác thành san phim dau ra

24

Vì vậy có ý nghĩa quan trọng trong việc quyết định tạo ra những lợi thé

cạnh tranh như chất lượng sản phẩm, thời gian giao hàng, tác động đến hiệu

quả của hoạt động sản xuất kinh doanh của đoanh nghiệp, doanh nghiệp phụ thuộc rất lớn vào yếu tô văn hoá doanh nghiệp Nó ảnh hướng trực tiếp tò lớn đến việc hình thánh mục tiểu, chiến lược và chính sách, nó tạo ra tính định

hướng oó tính chất chiến lược cho bản thân doanh nghiệp, đồng thời cũng tạo

thuận lợi cho việc thực biện thành công chiến lược đã lựa chọn của doanh

nghiệp

Môi trường văn hoá của doanh nghiệp cón có ý nghĩa tác động quyết

định đến tỉnh thần, thải độ, động co lao dong của các thành viên và việc sử đụng đội ngũ lao động và các yếu tổ khác, giúp cho doanh nghiệp trở thánh một cộng đồng lảm việc trên tính thần hợp tác, tin cậy, gắn bó, thân thiện và

tiên thủ Trên cơ sở đó hình thành tâm lý chung và lỏng tín vào sự thành công,

của doanh nghiệp Do đó nó xây dựng một nễ nếp văn hoá lành mạnh tiễn bộ trong tổ chức, dâm bảo sự phát triển của mỗi cá nhân trong đoanh nghiệp, thu hút nhân tải, tăng cường sự gắn bó người lao động, tạo ra khả năng phát triển

bên vững, văn hoá doanh nghiệp là tài sản tình thần của doanh nghiệp và phân

biệt doanh nghiệp với các doanh nghiệp khác tạo nên bản sắc (phong thải, sắc

thái, nề nếp, tập tục) của doanh nghiệp

Văn hoá doanh nghiệp di truyền, bảo tổn cái bản sắc của doanh nghiệp

qua nhiêu thể hệ thành viên, tạo ra khả năng phát triển ban vững của doanh

nghiệp, tuyển tảiý thức, giả tri của LỔ chức tới các thành viên trong

tổ chức đó,văn hoá tạo nên một cam kết chung vì mục tiêu vả giả trị của tổ

chức, nó lớn hơn lợi ích của từng cá nhân trong tổ chức đó, văn hoá tạo nên

sự On định của tổ chức

Chỉnh vì vậy có thể nói rằng văn hoá như một chất keo kết dinh các thành viên trong tế chức, để giúp việc quản lý tế chức bằng cách đưa Ta

25

những chuẩn mực để hướng sáo thành viên nên nói gì và làm gì, văn hoá Lạu

ra như một cơ chế khẳng định mục tiêu của tố chức, hưởng dẫn và uốn nắn

những hành vi vàứng xử của các thành viên trong tổ chức Như một

nhả nghiên cứu về văn hoá tổ chức có nói rằng “văn hoá xác định luật chơi”

1.3 Nội dưng của văn hóa doanh nghiệp

1.3.1 Các biểu trưng trực quan của văn hóa doanh nghiệp - hữu

hình

1.3.1.1 Kiến trúc đặc trưng

Kiến trúc đặc trưng gồm kiến trủc nguại thất và kiến trúc nội thất công

sở dược sử dụng như những biểu tượng vả hình ảnh về doanh nghiệp, dễ tạo

an tượng thân quen, thiện chí trong doanh nghiệp

Sự dộc đáo, sức mạnh vá thành công của doanh nghiệp dược thể hiện

bằng những công trình kiến trúc đặc biệt và đồ sô như: cổng vào, mặt tiền trụ

sở, bổ cục các bộ phận Những công trỉnh kiến trúc này được sử đụng như biểu tượng và hình ảnh về doanh nghiệp Các công trình nảy rất dược các doanh nghiệp, chủ trọng như một phương tiện thể hiện phong cách đặc trưng

của doanh nghiệp

Không chỉ những kiến trúc bên ngoài mả những kiển trúc nội thất bên

trong cũng được các doanh nghiệp quan tâm Từ những vấn để lớn như tiêu

chuẩn hóa về màu sắc, kiểu đáng của bao bì đặc trưng, thiết kể nội thất như

mat bằng, quầy, bản ghế, phòng, giá để hàng, lỗi đi, loại dịch vụ, trang

phục đến những chỉ tiết nhỏ như đỗ ăn, vị trí công tắc điện, thiết bị và vị trí

của chúng trong phòng Tất cả dều dược sử dụng dễ tạo ấn tượng thân quen,

thiện chí và được quan tâm

Thiết kế kiến trúc dược quan lâm là do

- Kiến trúc ngoại thất có ảnh hưởng quan trọng dén hanh vi con người

về phương diện, cách thức giao tiếp, phản ứng và thực hiện công việc

26

- Cơng trình kiến trúc cĩ thể được coi như một “linh vậU" biểu thị một ý nghĩa, giá trí nảo đỏ của một tổ chức xã hội Chẳng hạn như Khuê Văn Các

của Việt Nam, Khải Hoản mơn ở Pháp, tượng đài Lincol ở MIỸ

- Kiểu đáng két sấu cĩ thể được coi là biểu tượng cho phương châm

chiến lược của tổ chức

- Cơng trình kiến trúc trở thành một bộ phận hữu cơ trong các sản phẩm

của doanh nghiệp

- Trong mỗi cơng trình kiến trúc đều chửa đựng những giá trị lịch sử gắn liên với sự ra đởi vả trưởng thanh của tổ chức

1.3.1.3 Nghị lễ Cúc lễ hội

Nghỉ lễ hay lễ hội là những hoạt động đã được dự kiến từ trước và

chuẩn bị kỹ lưỡng dưới hình thức các hoạt dơng, sự kiên văn hỏa - xã hội chính thức, nghiêm trang, tình cảm được thực hiên định kỳ hoặc bắt thường

nhằm thất chặt mắi quan hệ tế chức và thường được tổ chức vì lợi ích của

người tham dự Những người quân lý cĩ thể sử dựng lễ nghỉ như một sơ hội

quan trọng để giới thiêu về những giá trị được tổ chức coi trong Dĩ cũng là

dịp đặc biệt để nhân mạnh những giá trị riêng của lơ chức, tạo cơ hội cho mọi

thành viên củng chia sẽ cách nhận thức về những sự kiện trọng đại, để nêu

gương và khen tặng những tấm gương điển hình đại biểu cho những niềm tin

vả ốch thức hành động cần lồn trọng của tổ chức Cĩ bổn loại nghỉ lễ cư bán

~ Chuyển giao (như các lễ khai mạc, giới thiệu thành viên mới, lễ ra mắt )

- Cũng cố (như lễ phát phân thưởng)

- Khắc nhở (như sinh hoạt văn hộ, chuyên mơn }

- Liên kết (như lễ hội, hiên hoan )

1.3.1.3 Giai thoại, truyền thuyét, huyén thoại

Giai thoại thường được thêu dệt, thêm thắt, hư cầu từ những sự kiện,

27

những nhân vật có thực được mợi thành viên trong tổ chức cùng chia sé va

nhắc lại với những thành viên mới Nhiều mẫu chuyện kể về những nhân vật

anh hừng của doanh nghiệp như những mẫu hình lý tưởng về những chuẩn

mực và giá trị văn hóa doanh nghiệp Một số mẫu chuyện trở thành những

giai thoại do những sự kiện đã mang tính lịch sử và có thể được thêu dệt

thêm Một số khác oó thé biển thành huyền thoại chứa đựng những giá trị va

niềm tin trong tổ chức và không dược chứng minh bằng các bằng chứng thực

tế, Các mẫu chuyện có tác dụng duy trì sức sống cho các giá trị ban đầu của tổ

chức vả giúp thẳng nhất về nhận thức của IẤt cả mọi thành viên

Các nhân vật hình mẫu là hiện thân cỗa các giá trị và sức mạnh trường

tồn của doanh nghiệp Đây là những nhân vật nòng cắt của doanh nghiệp góp phan tao nên hỉnh ảnh khác biệt của doanh nghiép, lam cho các kết quả xuất

sắc trở nên bình dị, thúc đấy nhiều lớp nhân viên noi theo nhở đó củng cố,

thúc đẩy môi trường văn hoá trong doanh nghiệp

1.3.1.4 Các biểu tượng, logo

Biểu tượng lả một thứ gi dé không phải là chính nó và có tác dụng giúp

mọi người nhận ra hay hiểu được thứ mà nó biểu thị [5,tr.724] Nói cách khác

biểu tượng là sự biểu trưng những giá trị, những ý nghĩa tiểm Ấn bên trong của tổ chức thông qua các biểu tượng vật chất cụ thể Những đặc trưng của biểu Lượng đều được chữa đựng trong các công trình kiến trù:

lễ nghị, giai

thoại, khẩu hiệu Bởi lẽ thông qua những giả trị vật chất cu thé, hữu hình, các

biểu trưng này đều muốn truyền đạt những giá trị, ý nghĩa tiém Ân bên trong cho những người tiếp nhận theo các cách thức khác nhau

Theo quan điểm truyền thống của Hiệp hội Marketing Hoa Kỳ: Thương hiệu là một cải Lên, một từ ngữ, mộ dấu hiệu, một biểu tượng, một hình vẽ hay tổng hợp tất cả các yếu tế kể trên nhằm xác dịnh một sản phẩm hay dịch

vụ của người bán, phân biệt các sắn phẩm địch vụ đó với các đổi thủ cạnh

28

tranh Như vậy, theo quan điểm nảy, quan trọng nhất trong việc Lạo ra một

thương hiệu là chọn tên, logo, biểu tượng, thiết kế mẫu mã bao bì vả các

thuộc tinh khác nhau nhận dạng một sản phẩm và phân biệt chính nỏ với các

hàng hoá khác Thuật ngữ thương hiệu duoc ding không chỉ đơn thuần là chỉ

các dấu hiệu phân biệt hang hoa, dich vy ma cao hon nhiều đó là hình ảnh về

hang hoá hoặc hình tượng về doanh nghiệp trong lâm trí của khách hàng, nó

gin liền với chất lượng hàng hoá va phong cách kinh doanh, phục vụ của doanh nghiệp khu vậy, thương hiệu về bản chất là uy tín, danh tiếng của sản phẩm hàng hoá, dịch vụ hoặc của doanh nghiệp má khách hàng nhận biết, nhớ đến thông qua nhãn hiệu hàng hoá vả những yếu tố ẩn chứa bên trong nhãn

hiệu đó

Một biểu tượng khác 14 Logo hay một tác phẩm sáng tạo được thiết kể

để thế hiện hình tượng về một tổ chức, một doanh nghiệp bằng ngôn ngữ nghệ

thuật phổ thông Các biểu tượng vật chất nảy thường có tầm ảnh hưởng rất lớn vì chúng hướng sự chủ ý của mọi người vào những điểm nhắn cụ thể của

nó Vì vậy nó có thế diễn đạt được giá trị chủ đao mà tổ chức, doanh nghiệp

muốn tạo ấn lượng, để lại đấu ân đến đối lượng cần quan tâm Logo là loại

biểu trưng đơn giản nhưng lại có ý nghĩa rất lớn nên được các doanh nghiệp

hết sức coi trọng Ngày nay Logo của các thương hiệu hàng đầu thế giới như

Coca-Cola, Microsoll, IBM, Genvral Eleciric, Intcl, Nokia, Disney, McDonald’s, Toyota, Marlboro di danh được sự quan tâm vả có tầm ảnh

hưởng trên toàn thế giới Xây dựng Logo của thương hiệu phải có ý nghĩa văn

hoa dic thi, mang ban sắc của một nén van hoa Logo của thương hiệu phải

có khả năng thích nghỉ trong các nền văn hoá hay ngôn ngữ khác nhau

1.3.1.5 Ngôn ngũ, khẩu hiệu

Những doanh nghiệp đã sử dụng những câu chữ đặc hiệt, khẩu hiệu ví

vơn hoặc một sắc thái ngôn từ để truyền tâi một ý nghĩa cụ thể đến nhân viên

29

của mình và những người có liên quan Như công ty TDM sử dụng cach noi an

du “vit trời” đề thế hiện quan điểm tôn trọng tinh sáng tạo của nhân viên; 4

chữ YEGA (Your Employment Guaranteed Always: Công việc của bạn được

đăm báo mãi mãi)

Khau hiệu (slogan) là hình thức dễ nhập tâm và được cả nhân viên của

doanh nghiệp, các khách hàng và những người khác trích dẫn Khẩu hiệu

thường rất ngắn gon, cô đọng, xúc tích, thường sử dụng các câu từ đơn piẫn,

đễ nhớ đôi khi còn hơi “sảo rỗng” về hinh thức Khẩu hiệu là cách diễn đạt cô đọng nhất của triết lý hành động, kinh doanh của một tổ chức, một doanh nghiệp Vỉ vậy, chứng cần được liên hệ với bản tuyển bố sứ mệnh cúa tổ chức

để hiểu được ý nghĩa tiềm của chúng Chẳng hạn như Slogan của Bristish

Airway 1a “Hing hàng không cả thể giới yêu thích”; Vieqel là “Hãy nói theo cách của bạn”, “Khơi nguồn sáng tạo” của cafe ITung Nguyên

1.3.1.6 An phẩm điển hình

Đây là những tư liệu chính thức có thể giúp những người có liên quan

có thế nhận thây được rõ hơn về câu trúc văn hoá của một doanh nghiệp

Chúng có thể là bản tuyên bề sứ mệnh, báo cáo thường miền, lai liệu giới thiệu

về tỗ chức, công ty, ấn phẩm định kỳ, tài liệu quảng cáo giới thiệu sản phẩm

và công ty (trang Web) Những tải liệu này giúp làm rõ mục tiêu của tổ

chức, phương châm hành động, niềm tin vả giá trị chú đạo, triết lý quản lý,

thái đệ đối với lao động, người tiéu ding, xã hội

1.3.1.7 Văn hóa ứng xử trong doanh nghiệp

Văn hỏa ứng xử trong doanh nghiệp là một phần văn hóa doanh nghiệp

Các mỗi quan hệ trong nội bộ doanh nghiệp được xây dụng và duy trì, phát

triển bền vững sẽ tạo ra mối liên kết chặt chế trơng loàn doanh nghiệp và day

là nguồn nội lực to lớn của mỗi đoanh nghiệp Bên cạnh đó, môi trường làm

30

việc ngây càng trở nên đa dạng, nên cảng đôi hỗi vã hóa ứng xứ phải được

thiết lập bên vững

Tể xây dụng doanh nghiệp và văn hóa doanh nghiệp bền vững, mỗi

doanh nghiệp cần phải xây dựng được những nguyên tắc ứng xử trong nội bộ

phủ hợp với văn hóa doanh nghiệp riêng

Nguyên lắc ứng xử của nhà lãnh đạo với cắp đưới

Tà người đứng đầu doanh nghiệp, nhà lãnh dạo cỏ vai tra rat quan trong trong quá trình xây dựng văn hóa ứng xử trong doanh nghiệp Lãnh đạo phải gương mẫu và đám chịu trách nhiệm, công bằng khách quan, tuyển chọn, dùng người dúng việc, đúng chỗ, thưởng phạt công minh, trao quyền hợp lý,

tao dựng bầu không khí tin cậy thân thiện, lắng nghe, tiếp nhận thông tin phắn hỗi từ nhân viên, giải quyết mẫu thuẫn, xung dột nội tại có hiệu quả Khi thực

hiện những nguyên tắc nảy, lãnh đạo sẽ xây dựng dược nét văn hóa ứng xử tốt

đẹp trong doanh nghiệp

Nguyên tắc ứng xử cấp dưới với nhà lãnh dạo

Cấp đưới phải thể hiên được vai trò của mình là phải hoản thành tốt

công việc được giao với tình thân trách nhiệm cao nhất Đông thời ấp dưới

phải trở thành hỗ trợ đắc lực của nhà lãnh đạo

"Nguyên tắc ứng xử giữa các đồng nghiệp

Muốn xây dựng văn hóa ứng xử trong doanh nghiệp bền vững, mọi thành viên phải xây dựng được mốt quan hệ đồng nghiệp, xây dựng được thái

độ cởi mớ, hợp tác với nhau Mỗi cá nhân dù có mạnh đến đầu, cũng khó làm

nên thánh công nến không hop tác, piủp dỡ nhau Mối quan hệ dồng nghiện xây dựng vững chắc, sẽ tạo nên sức mạnh của doanh nghiệp

Nguyên (Ắc ứng xử với công việc

Hù là nhà lãnh dạo hay là nhân viên thi thai độ ứng xử của bạn với

công việc đều lả phải tôn trọng công việc của mình Chỉ khi đó bạn mới có thể

31

làm việc hiệu quả và mới tìm thấy miém vui trong công việc

Nguyên tắc ửng xử với khách hàng

Khach hang là trọng tâm và khách hàng là “thượng đế" Phải lắng nghe

khách hàng, chăm sóc khách hãng và xây dựng lỏng trung thành của khách

hang

Nguyên lẮo ứng xử trong đàm phân với đổi tác

Đảm phán hướng tới mỗi quan hệ hiểu biết và tôn trọng lẫn nhau giữa hai bên đối tác, xây đựng mỗi quan hệ lâu dải trên cơ sở tin tưởng, bình đẳng,

đôi bền cúng có lợi |2,Ir.271 - 290-4|

1.3.1.8 Lich sit phat trién va trayén thing vin hoa

Lịch sử và truyền thống văn hoá có trước và tồn tại bất chấp mong muốn và quan điểm thiết kế của người quản lý hôm nay Theo hưởng tích cực thì các giá trị truyền thống này sẽ trở thành những động lực làm việc, những điều tốt đẹp và những bài học quý báu để các nhân viên lớp sau noi theo Và cũng gó khi những truyền thống dó có thể trở thành rào cần cho việc sáng tạo,

mở rộng những quan điểm sản xuất Vì đó là những giá tri cứng nhắc, máy

móc, ngại thay đổi gây kìm hãm việc phát triển sản xuất của doanh nghiện

+)ây là biểu hiện rất gần gũi và luôn được các thể hệ đi theo sau tiếp thu

và không ngừng phát huy những truyền thống quý báu và vô cùng ý nghĩa của

nhan Mức dộ nhận thức cảng cao, tác động của triết lý và giá trị của văn hóa

đoanh nghiệp cảng mạnh vả cảng có khả năng dễ chuyển biến thành động lực

32

vả hành động

1.8.3.1 Tỷ hưởng Sứ mệnh

Lý tưởng v nghĩa là sự vận dung lý thuyết vào thực tiễn, văn hỏa

doanh nghiệp được hiểu theo hướng nảy là muôn nhân mạnh những động lực,

ý ngÌĩa, giả trị cao cả, căn bản, sâu sắc giúp con người cảm thông, chia sẻ và

dẫn dắt con người trong nhận thức, cảm nhận và xúc đông trước sự vật, hiện

tượng T.ý tưởng hình thành mệt cách tự nhiên và khó giải thích dược một

cách rõ ràng Lý tưởng được hình thành từ niềm tin, từ những giá trị và cảm xúc của cơn người Như “Vinamilk mong muốn trở thành sản phẩm được yêu thích ở mọi khu vực, lãnh thổ Vì thể chúng tôi tâm niềm chất lượng và sáng tạo là người bạn đẳng hành, xem khách hàng là trung tâm và cam kết vi nhu cầu của khách hàng”

Như vậy lý tưởng đã nây mầm trong tư duy, tỉnh cắm của con người

trước khi người đó ý thức được điều này Vì vậy chúng là trạng thái tình cảm rất phức tạp và không thé mang ra dễ đối chứng nhau

1.3.2.2 Giá tri, niềm tin, thái độ

Đỏ là niềm tin, nhận thức, suy nghĩ và tình cảm có tính vỗ thức, mặc

nhiên được công nhận trong doanh nghiệp Chứng được hỉnh thành sau quá

trình hoạt động lâu dai, va cham và xử lý nhiều tỉnh huống thực tiễn, chúng ăn

sâu vào tầm ly của hầu hết các thành viễn trong nền văn hoá đó và trở thành

điều mặc nhiên được công nhận Chúng định hướng cho cảm nhận, suy nghĩ

và hành vị của các thành viên trong các mỗi quan hệ bên trong va bên ngoài

doanh nghiệp Chẳng hạn như “Sự cổng hiển đối với công ty”, “ra quyết định tập thể" là giá trị văn hoá nên tảng trong các công ty truyền thống của Nhật

Bản “Trả lương theo năng lực” là quan niệm chung của các doanh nghuệp phương Tây côn "trả lương theo thâm niễn”là quan niệm chung của các đoanh

nghiệp phương Đông Và khi đã được hình thành, các quan niệm chung rất

33

khó thay đôi

Giá trị là khải niêm phân ảnh nhận thức của con người liên quan đến

chuẩn mực đạo đức mà họ cho biết ring cần phải làm Giá trị luôn được con

người coi trọng Những giá trị trong văn húa doanh nghiệp và triết lý hành

động của tổ chức được thé hiện thông qua các biểu trưng trực quan và được

nhắc đã nhắo lại trong oáo chương trình đạo đức được các thành viên tổ hức

và những người cỏ mối quan hệ tiếp nhận, hấp thu va dần chuyển hóa thành

các chuẩn mực hành vi trong những hoàn cảnh nhất định Các giá trị của văn

hóa doanh nghiệp một khi đã dược các thành viên hắp thụ sẽ trở thành chuẩn

mực, thước do cho hành vị của các thành viên Những cá nhân và tổ chức

đánh giá cao tính trung thực, nhất quan và sự cởi mở cho rằng họ cần hành động một cách kiên định vả thẳng thắn

Niém tin là khải niệm đề cập đến việc mọi người cho rằng thế nào là

đúng, thé nảo là sai Trong thực tế khó tách đời được hai khái niệm này bởi

trong niềm tin luôn chứa dựng những giá trị và triết lý dã nhận thức Niềm tin

có thể tạo ra nguồn sức mạnh giúp con người hành động Niễm tin là giá trị

con người luôn có xu thé hành động một cách chủ động, tự nguyện; trong

hành động luôn thấy có những trang thái tỉnh cảm ở mức độ cao hơn qua sự tự giác và sự nhiệt tỉnh

Thái độ là chất gần kết niềm tin với giá trị thông qua tinh cảm Thái độ

dược định nghĩa là một thói quen tư duy theo kính nghiêm dễ phản ứng thea

một cách thức nhất quản mon muốn hoặc không mong muốn dỗi với sự vật,

hiện tượng Thái độ được hình thành trên cơ sở những giá trị và triết lý đã

34

được nhận thức Thái độ được định hình theo thời gian từ sự tiếp thu và phân

tích những giá trị của văn hóa doanh nghiệp Thái độ của con người là tương

đối én định và có những ảnh hưởng nhất định đến hành động Thái độ luồn

dựa vào những phán xót dựa trên Lình cảm, cảm giác Như vậy, thái đô là nhân

thức phát triển ở mức độ cao hơn, trong đó thể hiện chiều hưởng chuyển hóa din các giá trị và triết lý của văn hóa doanh nghiệp thành giá trị và triết lý hành động của cá nhân 1.a cdc gid trị tinh thần của doanh nghiệp, lá một hệ

thống các giá trị, nguyễn tắc được chia sẽ, truyền bá trong cấn cán bộ công

nhân viên Các giá trị này được hình thành lừ tỉnh cách, mong muốn của người lãnh đạo, dóng góp của toàn thể nhân viên trong quá trình kinh doanh,

luôn được tích luỹ, gọt giũa, điều chỉnh theo thời gian cùng với sự hỉnh thành

và phát triển của doanh nghiệp

1.3.2.3 Chiến lược kinh doanh, mục tiêu, triết lý của doanh nghiệp

tà văn hóa

Bất kế doanh nghiệp nảo cũng có các quy dinh, nguyên tắc, triết lý, mục tiêu chiến lược hoạt đông của riêng mình và chúng được thể hiện với nôi

đưng, phạm vì mức độ khác nhau giữa các doanh nghiệp Đỏ là kim chỉ nam

cho hoạt đông của toàn bộ nhân viên trong doanh nghiệp và được doanh

nghiệp công bố rộng rãi ra công chủng để mọi thành viên củng thực hiện, chia

sở và xây dựng Đây là những giả trị được công hỗ nhằm hưởng dẫn cho các thành viên trong doanh nghiệp cách thức đối phó với các tình huống cơ bản

và rên luyện cách ứng xử cho thành viên mới

Chiến lược được dịnh nghĩa là một kế hoach/ chương trình hành dộng tổng quát dài hạn, một hệ thông quản lý hoặc một quá trình sáng tạo Mục tiêu

chiến lược của nhiều công ty: nhằm dạt được lợi thế cạnh tranh bền vững

Chiến lược góp phần tạo nên văn hóa doanh nghiệp và văn hóa doanh nghiện cũng mang đến cho chiến lược của đoanh nghiệp trở nên có sức lan toả và sức

35

ảnh hưởng đến những đối tượng mà doanh nghiệp cần hướng tới Chiến lược

và văn hóa doanh nghiệp bổ sung và hỗ trợ lẫn nhau trong quả trình xây dựng

và phát triển phát triển của doanh nghiệp

1.4 Tác động cúa văn hóa doanh nghiệp tới sự phái triển của doanh nghiệp

1.4.1 Văn hoá doanh nghiệp tạo nên phong thái của doanh nghiệp Văn hóa doanh nghiệp chứa đựng trong nỏ rất nhiều bộ phận và yếu tố

như kiến trúc, sản phẩm, tập tục, nghĩ lễ, thói quen, cách hợp hành, chiên lược

kinh doanh, logo, Ấn phẩm diễn hình, guai thoại về người sáng lập doanh nghiệp Và chỉnh những yếu tố đó đã làm nên một phong thải, một nét riêng, đặc trưng của doanh nghiệp đó mả không doanh nghiệp nào khác có thể

bị lẫn vào Những yếu tổ nảy có ảnh hưởng cực lớn dến hoạt dộng cúa doanh nghiệp

Văn hóa đoanh nghiệp giúp phân biệt doanh nghiệp này với doanh

nghiệp khác bởi những nét văn hoá đặc trưng của doanh nghiệp dó Và nó

cũng gây ấn tương manh cho người ngoài, là niễm tư hảo của các thành viên

trong doanh nghiệp

ti nhận ra phong thái của một doanh nghiện không phải lá quá khó

khăn Đặc biệt là một doanh nghiệp thành công, bởi ấn tượng của doanh

nghiệp đó với công chứng lả hết sức mạnh và nó trở thánh niềm ty hao cia

các thành viên trong doanh nghiệp Và phong thái riêng của mỗi doanh nghiệp

làm nên sự khác biệt của mỗi đoanh nghiệp

1.4.2 Văn hóa doanh nghiệp tạo nên lực hướng tâm chung cho toàn

gid Wi vật chất bình thường Để cé duoc mot van hóa doanh nghiệp đi vào

lòng công chứng là cả một quá trình với sự nỗ lực của tất cả các thành viên

trong doanh nghiệp đó

Xã hội cảng nhát triển thì nhu cầu của con người ngày cảng cau Cac

nhụ câu giờ đây không đơn giản chỉ lả ăn no, mặc âm mả còn là ăn ngon, mặc

đợp Người lao đồng làm việc không chỉ vì tiển ma con những nhu cầu khác

nita Thco Maslow, hé thống nhu cầu của con người gồm năm loại như cầu

xếp theo thử tự từ thấp đến cao: Nhu cầu sinh lý; Nhu cầu an ninh; Nhu cầu

xã hội — giao gp; Nhu cầu dược kính trọng, Nhu cầu tự khẳng dinh dễ tiến

bộ Năm nhu cầu trên là những cưng bậc khác nhau của sự ham muốn có tính

khách quan ở mỗi cá nhân

Vì vậy, doanh nghiệp mà nắm bắt dược các nhu cầu khác nhau của người lao động thì sẽ có được nhân tải cho doanh nghiệp mình Bởi con người

luôn là trưng tâm của mọi việc, là yếu tố quan trọng làm nên thành công của

doanh nghiệp Và mỗi một cả nhân trong doanh nghiệp mang trong mình nét

văn hoá riêng góp phần †ạo nên nét văn hoá chung cho toản doanh nghiệp đó

Trong một nền văn hóa doanh nghiệp chất lượng, các thánh viên nhận thức rõ

ràng về vai trò của bản thân trong toản bộ tổng thé, ho lam việc vì mục đích

và mục tiêu chung

1.4.3 Văn hóa duanh nghiệp khích lệ quá trình đỗi mới và sáng tạo

Ở những doanh nghiệp mà có môi trường văn hoá ngự trị mạnh mẽ sẽ

nấy sinh sự tự lập đích thực ở mức đồ cao nhất, nghĩa là các nhân viên được

khuyến khích dễ tách biết ra, hoạt dộng dộc lập và dưa ra sảng kiến, kể cả các nhân viên cấp cơ sở Sự khích lệ nảy sẽ góp phần phát huy tính năng

dộng, khởi nguồn cho những sáng Lạo của các thành viên, nhiều khi là những, sáng tạo mang tính đột phá, đem lại những lợi ich không những trước mất

mà cã về lâu đài cho công ty Từ đó tạo cơ sở cho quá trình xây dựng va

37

phat trién cia céng ty Mat khdc, nhiing thanh céng cia nhan vién trong

công việc sẽ tạo động lực gắn bỏ họ với công ty lâu đài và tích cực hơn

Diéu này có ý nghĩa vô củng to lớn cho chiến lược nhân sự, là gốc của sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp

1.4.4 Tạo mãi trường làm việc

Thân thiện, hiệu quả, tạo sự gắn kết, thống nhất ý chí; kiểm soái, định

hướng thái độ và hành vị của các thành viên, lâm tăng sự ổn định của doanh

nghiệp

1.4.5 Góp phần nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp

Văn hóa doanh nghiệp mạnh sẽ tạo bầu không khí vả tác phong làm

việc tích cực, khích lệ quá trình đổi mới và sáng chế, thu hút nhân tải và

nẵng cao lòng trung thành của nhân viên, nâng cao đạo đức kinh doanh, làm phong phú thêm các dịch vụ cho khách hàng và mang lại hình ảnh dẹp của

đoanh nghiệp trong lòng khách hàng

1.5 Những yếu tố ánh hưởng đến văn hóa doanh nghiệp cúa các

doanh nghiệp Việt Nam

Có nhiều yếu lỗ ảnh hướng, tác động tới quá trình hình thánh, phát triển

của văn hóa doanh nghiệp Việt Kam bao gồm cả những yếu tố khách quan va chủ quan, thuộc môi trường bên trong và mỗi trường bên ngoài doanh nghiệp

Là một bộ phận cấu thành văn hóa kinh doanh, là biểu hiện cụ thể cúa văn hóa

kính doanh ở cấp độ công ty nền văn hóa doanh nghiệp là một quá trình phát

triển văn hóa có sự đóng góp của các yếu tổ tác động đến văn hỏa kinh doanh

nói chung như: yếu tổ tự nhiên, lịch sứ, kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, chịu ảnh hưởng, tác động chung của con người và văn hóa Việt Nam, nhưng

dồng thởi nó có những cái riêng, cái đặc thủ do nghề nghiệp vả môi trường

hoạt dộng quy dịnh Phần dưới dây chúng ta cùng xem xét các yếu tổ khách quan đang ảnh hưởng, tác động trực tiếp và thường xuyên tới văn hóa doanh

38

nghiệp của doanh nghiệp nước ta hiện nay

1.8.1 Điều kiện tự nhiên và phương thức sắn xuất của quốc gia

Văn hóa bao gồm cả văn hóa doanh nghiệp trước hết là sản phẩm của

con người trong quá trình thích ứng và tân dung giới tự nhiên Việt Nam có

địa hình và thổ nhưỡng, thời tiết và khí hậu v.v đa dạng, phong phú vả phức

tạp Trong nhiều sự kiện của tự nhiên luôn có hiện diện của nước nên từ lâu

nước dã trở thành biểu tượng cho văn hỏa của người Việt Người Việt Nam

linh hoạt và thích ứng nhanh nhu dong nước chảy Nhưng nước cũng đứng

dầu trong các thiên tại gầy ra lũ lụt khủng khiếp làm cuộc sống mắt yên bình,

nên dần tộc ta có tâm thức cầu trời-đất cho mưa thuận pió hòa Tâm lý thích

sự quân bình, yên én hai hòa và ghét sự cực đoan trong hành xử đã nhập vào trong văn hóa đoanh nghiệp đất Việt

8 thich nghi va sinh tần với điều kiện tự nhiễn kể trên, hoạt động kinh

tế của dân tộc ta xuất phát từ nghề trồng lúa nước, kết hợp với đánh bat và muôi trằng thủy sản lừ xưa dến nay, hàng ngàn năm đã trôi qua với nhiều

thời đại nối tiếp nhau, nhưng phương thức sản xuất của dân tộc Việt Nam về

cơ bản vẫn là văn minh nông nghiệp, là nền kinh tế tiểu nông cho đến đầu

năm 2010, gần 73% dân số nước ta vẫn sống ở nông thôn, quan hệ sẵn xuất

cơ bản trong nông nghiệp vẫn là mô hình kinh tế hộ gia đình nông dân đã được tổng kết trong ca dao dân gian, những thách thức và nguồn lực lớn nhất của nên kinh tế Việt Nam hiện nay vẫn là vấn để “tam nông”: nông nghiệp,

nông dân, và nông thôn, lâm nghiệp, ngư nghiệp vẫn không tách khỏi được

nông nghiệp Bên cạnh đỏ, trình độ vả công cụ sắn xuất lạc hậu, dẫn dén ning

suất và hiệu quả sản XuẤt thấp; kinh tế mang nặng đặc tính “tự sân tự tiêu”,

“tự cung tự cắp”, yếu tố về tính kinh doanh Vì vậy, mặc dủ lan động cần củ, chỉ tiêu nhìn chung là căn cơ, tiết kiệm, công với kinh nghiệm làm nông-ngư

nghiệp rất nhiều đời nhưng nông dân Việt Nam vẫn là một cộng đồng xã hội

39

đông đảo nhất và có mức sống thấp nhất trong các giai tẰng xã hội

Mat tich cực dé thay la điều kiện tự nhiên khá thuận lợi dé phát triển

kinh tế trong một số năm, cho một số địa phương và đa số người sớm biệt tận

ở tồn tại Mất tiêu cực khó thấy là (âm lý, tư đuy kinh tế ý lại, dựa dẫm

dung di

qua nhiều vào khai thác, bóc lột tài nguyên thiên nhiên dẫn đến một nên kinh

tế thiên về sản xuất nguyễn liệu, sản phẩm thô, iL giá trị gia tăng, hiệu quả

thấp, kém bền vững Như vậy tâm lý kinh tế nhỏ (chủ yếu là tiểu nông) và phương thức sản xuất còn nhiêu lạc hậu là những yêu tổ mang tính khách quan, phổ biển ảnh hưởng tới quá trình hình thành vả phát triển văn hóa

doanh nghiệp

Vị trí địa lý của nước ta có một tâm quan trọng đặc biệt đối với sự hình

thành và phát triển cúa dân tộc Nằm giữa hai trục giao thông, là “ngã tư giữa các nền văn minh” nối lién bắc-nam và đông-tây của Châu Á, biển rộng và bờ

biển đài hơn 3200km với nhiễu đảo, quần đảo và lãnh hải bao quanh rất thuận

lợi cho giao thương hàng hãi với các nước trong khu vực và thế giới Do vi trí

chiến lược như vây nên đất nước ta luôn bị các thế lực bên ngoài có mưu đồ

thôn tính, đẳng hóa Lịch sử đài là các cuộc kháng chiến bảo vệ đất nước đã

im đậm trong tâm trí người làm kinh doanh là làm ăn kiểu du kích, muốn giữ

bí mật, “đánh nhanh thắng nhanh”, trong quan hệ với giới quyển lực thi thích

luỗn lách, “đi đêm, chạy cửa sau” cho dé được lợi đầu Điều nảy đã ảnh

hưởng phần nào tới văn hóa doanh nghiệp khi hình thành đoanh nghiệp

1.5.2 Xã hội truyền thống và quá trình giao lưu văn hóa

Xã hội Việt Nam luôn bị ảnh hưởng, chị phối bởi một di sản văn hóa

truyền thống rất mạnh mẽ và sâu đậm, được tích tụ và truyền nếi nhiều ngàn

nam lịch sử, dược hình thành trên một cơ sở hạ tẰng của một nền nông nghiệp

truyền thống và các cuộc chiến tranh bảo vệ Iỗ quốc Đời sống cả nhân, tâm

lý hanh vi của giới kinh doanh nước ta hiện nay không thể không chịu ảnh

40