Luận văn thạc sĩ hoạt Động chống buôn lậu và gian lận thương mại của ngành hải quan trong bối cảnh việt nam hội nhập kinh tế quốc tế

Mục tiêu nghiên cửa "Thông qua việc phân tích, đánh giá thực trạng chồng buôn lậu và gian lận thương mạn của ngành Hải quan, luận văn đề xuất một số giải pháp nhằm nang cao hoạt động ch

ĐẠI HỌC QUỐC GIÁ HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

VU THUY TRANG

HOẠT ĐỘNG CHÓNG BUÔN LẬU VÀ GIAN LẬN

THUONG MAI CUA NGANH HAI QUAN TRONG BOL

CANII VIET NAM IIQI NIIAP KINII TE QUOC TE

LUAN VAN THAC SI KINH TE QUOC TE

CHUONG TRINH DINH HUGNG NGHIEN CUU

Năm 2018

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỌI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

VŨ THÙY TRANG

HOAT DONG CHONG BUON LAU VA GIAN LAN THUONG MAI CUA NGANTI IAI QUAN TRONG BOT

CANH VIET NAM HOI NHAP KINH TE QUOC TE

Chuyên ngành: Kinh tế quốc tế

Mã số: 6l) 31 01 06

LUẬN VĂN THẠC SI KINH TE QUOC TE

CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG NGHIÊN CỨU

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS IIà Văn Hội

LOI CAM DOAN

Tôi xin cam doan bản luận văn là công trình nghiên cứu khoa học độc

lập của tôi Các số liêu, kết quả đưa ra trong luận văn là trung thực, có nguồn

gốc rõ rằng và chưa từng được công ba trong bắt kỳ công trình nào khác

“Tôi xin chịu trách nhiệm về nghiền cửu của mình

Tác giả luận văn

Vũ Thùy Trang

LỜI CẢM ƠN

Lời đầu tiên, cho phép om được bày tỏ lời cắm ơn và lòng biết ơn sâu sắc

tới tập thể thầy giáo, cô giáo trường Dại học Kinh tế, Dại học Quốc gia Ha Nội trong thời gian qua da day dỗ, đìu đất em trong suốt quá trình học tập và nghiên cửu tại Nhà trường,

Dặc biệt, cho phép em được bảy tô lòng biết ơn chân thành vả trí ân sâu

sấu Loi Thay giáo, PGS.TS Hà Hội, người đã hết lòng chỉ báo động viên

và hướng dẫn em trong việc định hướng, lựa chọn vả thực hiện để tải luận văn

của mình

Xim chân thành cảm ơn các cả nhân, tổ chức đã cung cấp và cho phép sử

dụng tải liêu trong quá trình thực hiện luận văn này

Hà Nội, ngày tháng năm 2018

Tiọc viên

Vũ Thùy Trang

1.1.2 Binh giá các công trình nghiên cứu đã tổng quan 1

1.2 Cơ sẽ lý h chống buôn lậu, gian lận thương mại 12

1.2.1 Khái niệm về buôn lậu và gian lận trong thương xnại quốc tế 12 1.2.2 Nguyên nhân xuất hiện buôn lậu và gian lận thương mại 14 1.2.3 Méi quan hệ giữa buôn lậu và gian lận thương mại 16 1.2.4 Tác động của hoạt động buồn lậu và gian lận thương mai 19 1.2.5 Tính tất yếu của hoạt động chống buôn lậu trong thương mại

1.3 Cơ sở thực tiễn về dấu tranh chống buôn lậu và gian lận thương mại của

143.1 Quy định quốc tế liên quan đến chông buôn lậu vả gian lận

1.3.2 Cáo quy định của Nhà nước Việt Nam - 27 1.4 Vai trò của ngành TIãi quan đối với hoạt động chống buôn lậu và gian lận

2.1 Phương pháp nghiên cứu “ wed]

2.1.1 Phương pháp luận và cách tiếp c cận nghiên ¢ cứu 31 2.1.2 Các phương pháp nghiên cửu cụ thể 31

CHUONG 3: THUC TRANG HOAT PONG CHONG BUON LAU VA GIAN LAN THUONG MAI CUA NGANH HAI QUAN TRONG BOI

3.1 Khái quát về hoại đông buôn lậu và gian lận thương mại 36

3.1.1 Khái quát hoạt động buôn lậu trên các tuyến đường 36

3.1.2 Khái quát về hoạt động gian lận thương mại - 43

3.2 Thựu trạng hoạt động chống buôn lậu và gian lận thương mại ở Việt Nam

3.2.1 Kết quả đạt được trong hoạt động chống buôn lậu và gian lận thương mại của ngành LIải quan từ năm 2015-2017 50

3.2.2 Đánh giá về hoạt dộng chông buôn lậu và gian lận thương mai61

CHƯƠNG 4 GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG HOẠT ĐÔNG CHÔNG BUÔN LẬU VÀ GIAN LẬN THƯƠNG MAI CỦA NGÀNH HẢI QUAN TRONG

BOI CANH VIET NAM HOI NHAP KINH TE QUOC TE - 72

4.1 Quan điểm của Đáng và nhà nước Việt Mam và định hướng của ngành Hai quan Việt Nam về hoạt động chông buôn lậu vả gian lận thương mại 72

4.11 Quan điểm của Đáng và nhà nước Việt Nam về hoạt động chống buôn lậu và gian lận thương mại - 72 4.1.2 Định hướng về hoạt động chống buôn lậu và gian lận thương

mại của IIải quan Việt Nam trong bồi cảnh hội nhập - T6

42 Một số giải pháp nhằm đây mạnh hoạt động chỗng buôn lậu và pian lận

4.2.1 Cáo giải pháp có tính chất vĩ mô - 81

DANIIMUC TU VIET TAT

1 ACITA Tliép dinh thong mai ASEAN-TRUNG QUOC

2 ASEAN Hiệp hội các quốc gia Dông Kam A

3 ATIGA Tliép dinh thuong mai hang héa ASEAN

4 CIF Cost, Insurance and Freight- Gid than, Bao hiém va Cước

5 CITES Công ước về thương mại quốc tÊ các loài động, thực vật

hoang di nguy cấp

6 CO Giấy chúng nhận xuất xứ

7 ĐTCBL Điều tra chồng buôn lận

8 FroB tree On Hoard- Miễn trách nhiệm lrên Boong tau noi di

9 FTA Tliép định thương mại tự dơ

10 EDI Đầu tư trực tiếp nước ngoài

11 GATT lIiệp ước chung về thuế quan và mậu địch

12 GPS Global Posilioning System —116 thing dinh vj loan chu

13 HS Mã số của hệ thống hải hỏa hải quan

14 KSHQ Kiểm soát Hải quan

15 MEM "Lỗi huệ quốc

l6 RILO A/P | Tỉnh báo Hãi quan khu vực châu A-Thai Binh Ditong

18 TANIHI Trach nhiém hữu hạn

19 TPP hép định đổi tác xuyên Thái Bình Dương

20 VCCI Phòng thương mại và công nghiệp Việt Nam

21 WCO Tổ chức Hải quan thể giới

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết và ý nghĩa của đề tài

Toàn cầu hoá kinh tế đang lá một xu thể tất yêu có ảnh hướng đến mọi quốc pia trên thể piới, xu thế nảy dã tạo ra sự gia tăng mạnh mẽ các đóng lưu

chuyển hàng hoá, địch vụ, vần - công nghệ, nguồn nhân lực lao động, giữa các quốc gia củng với sự tăng lên không ngừng của lượng hành khách,

phương tiện xuất nhập cảnh Yêu cầu của việc thực hiện lộ trình dỡ bỏ các rào cản thương mại đang là áp lực rất lớn đối với các quốc gia, đặc biệt là đối với

các nước dang phát triển, trong đó có Việt Nam Trong bối cảnh đẻ, hội nhận

kinh tế quốc tế đã trở thành một đòi hỏi tất yếu khách quan mang lại nhiều cơ hội để phát triển kinh tế đồng thời cũng đặt ra không ít những thách thức, khó

khăn cho Việt Nam nói riêng và các nước dang phát triển nói chung Tuy

nhiên, cũng chính quá trình hội nhập kinh tế quéc tế đã kéo theo sự gia tăng

của các loại tội phạm, các hành vị vỉ phạm pháp luật khác, đặc biệt là hoạt

đồng buôn lâu và gian lân thương mai Diểu nay dang đặt ra yêu cầu đối với

các cơ quan quản lý nhà nước cần nghiên cứu, xây dựng các giải pháp tăng,

cưởng khám phá, ngắn chặn hoạt đông buôn lậu, gian lận thương mại, trong,

đỏ ngành Hải quan đóng vai trò hết sức quan trọng Dã có nhiều để tài về vẫn

để chống buôn lậu nhưng lại đi vào nhiễu khia cạnh riêng lé như: chống mà

tủy, chống vi phạm sở hữu trí tuê, hay nghiên cứu về chống buôn lậu ở một vải địa bản trọng điểm chứ nghiên cửu tổng hợp ở tầm vĩ mô trên toàn ngành

thì chưa cỏ để tái nào thực hiện trong thời gian 05 năm gần dây

Chính vi vậy, em xin chọn để tài “1oạt động chồng buôn lậu và gian lận

thương mại của ngành Hải quan trong bối cảnh Việt Nam hội nhập kính tế quốc fẾ” làm nội đụng nghiên cứu của luận văn tốt nghiệp thạc sĩ chuyển ngành kinh tế quốc tế,

2 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục tiêu nghiên cửa

"Thông qua việc phân tích, đánh giá thực trạng chồng buôn lậu và gian lận

thương mạn của ngành Hải quan, luận văn đề xuất một số giải pháp nhằm nang

cao hoạt động chống buôn lậu và gian lận thương mại của ngành Hải Quan

trong bối cảnh Việt Nam hội nhập kinh tế quốc tế

ĐỀ thực hiện mục tiêu nêu trên, luận văn sẽ trá lời những cầu hỏi sau:

- Thực trạng hoạt động chếng buôn lậu và gian lận thương mại của ngành

Hai Quan trong thời gian 2015-2017? Thanh qua đã đạt dược và tồn tại cần khắc phục là gì? Nguyên nhân của tổn tại trong hoạt dộng chống buồn lậu vả

gian lận thương mại của ngành lIải quan là gi?

~ Ngành Hải Quan cần phải làm gì dễ đây mạnh hoạt động chống buôn lậu

và gian lận thương mại trong bối cảnh Việt Nam hội nhập kinh tế quốc tế?

3.2 Nhiệm tụ nghiên cứu

+ Hệ thống hóa cơ sở lý luận về chống buôn lậu và gian lận thương mại

của cơ quan Hải quan

| Đánh giá thực trạng hoạt động chống buôn lậu và gian lận thương mại

của Hải quan Việt Nam giai đoạn 2015-2017

! Đề xuất một số giải pháp nhằm đây mạnh hoạt động chỗng buôn lậu và

gian lận thương mại oũa Hải quan Việt Nam đến 2020

3 Đấi tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đấi tượng nghiên cửa

Taiận văn tập trung nghiên cứu thực tiễn hoạt động chống buôn lậu và

gian lận thương mại đối với hàng hoá xuất nhập khẩu và đề xuất một số biện

pháp tăng cường hoạt dộng chống buôn lậu và gian lận (hương mại đối với nganh Hai quan

3.2 Phạm vì ngÌHên cứ:

+ Phạm vi không gian: nghiên cửu hoạt động chống buôn lâu trên tuyến

đường biển, đường bộ biên giới, đường hàng không; các hình thức của hoạt

động gian lận thương mại tại Việt Nam theo các báo cáo của Cục Điều Tra

Chống Buôn Lậu — Lỗng cục Hải quan

+ Phạm vi thời gian: khoảng thời gian nghiên cứu từ 2015-2017 Lý do

chọn mắc thời gian nêu trên: Thử nhất, dây là khoáng thời gian sau khi Chinh

phủ ban hành Nghị quyết số 4l/NQ-CP ngày 09 tháng 6 năm 2015 về việc

“dây mạnh công tac dẫu tranh chồng buôn lậu, gian lận thương mại và hàng

giả trong tình hình mới” Thứ hai, theo nhận dịnh của ngành Hải quan cũng như các ngành khác đều cho thấy, kể tử năm 2015, tỉnh hình buôn lậu, gian lận thương mại dang ngày cảng diễn biến phức tạp, phương thức phức tạm, vĩ phạm nghiệm trọng hơn, hoạt động buôn lậu và gian lân thương mại có tổ

chức và chuyên nghiệp cao, lợi dụng những bất cập về cơ chế, chính sách

trong diều hành xuất nhập khẩu Bên cạnh đó, ngành Hải quan nói riêng và

các cơ quan quản lý nhả nước khác nói chung đang tùng bước thay đổi hoàn

thiện để từng bước nâng cau công tác chẳng buôn lậu, gian lận thương mại

4 Những dúng gúp của luận văn

Luận văn có những đóng góp như sau:

- Làm rõ được mỗi quan hệ giữa buôn lậu và gian lận thương mại

~ Dánh giá thực trạng của hoạt động chống buôn lậu vả gian lận thương mại một cách Lỗng quan nhất

- ĐỀ xuất một số giải nháp nhằm tăng cường hoạt động dấu tranh phỏng,

chéng tuôn lậu và gian lận thương mại của ngành Hải quan

5 Bỗ cục nội dung của luận văn

Ngoài phần mở dầu, kết luận, tải liệu tham khảo và phụ lục, Luận văn

được chia làm 04 Chương gồm:

Chương 1: Tổng quan lình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận, thực

tiễn về hoạt động chống buôn lậu và gian lận thương mại của ngành Hải

quan

Chương 2: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3: Thực trạng hoạt động chống buôn lậu và gian lận thương

mại của ngành hãi quan trong bối cảnh Việt Nam hội nhập kinh tế quốc

TẾ

Chương 4: Giải phán tăng cường hoạt động chống buôn lậu và gian lận

thương mại của ngành IIải quan trong boi cảnh Việt Nam hội nhập kinh

†ế quốc tế

CHƯƠNG 1: TÔNG QUAN TÌNH HÌNH NGITÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ

LUẬN, THỰC TIỀN VẺ HOẠT ĐỘNG CHÓNG BUÔN LẬU VÀ GIAN

LẬN THƯƠNG MAI CUA NGANH HAI QUAN

1.1.Tẳng quan tình hình nghiên cứu

1.1.1.Nội dụng tống quan

Trong xu thế Việt Nam ngày cảng hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế

giới, tình hình buôn lậu, gian lận thương mại dự báo còn điễn biển phức tạp

vả có chiêu hướng gia tăng Đối tượng của hoạt động buôn lậu có những

phương thức ngày cảng da dạng, biển dỗi với lực lượng tham gia ting, phạm

vi hoạt động rộng Nghiên cúu thực tế cho thấy, hiện nay các đối tượng buôn

lậu, gian lận thương mại sử dựng nhiều cách, lợi đụng kẽ hở của cơ chế chỉnh

sách để thực hiện các hành vi gây khó khan cho các lực lượng chức năng,

tra và xử lý

Trên đường biên giới và cáo cửa khẩu, lỗi mở oác đối tượng buôn lậu tập trung vận chuyến các mặt hàng nhạy câm, có lợi nhuận lớn như thuốc lá,

nguyên liệu thuốc lá, rượu, đồ điện tử đần dụng, vải, mỹ phẩm, dược liệu,

thuốc báo về thực phẩm, thuốc thú y, động vật hoang đã quý hiểm Trên

đường không, việc lợi dụng hành lý mang theo để nhập lậu thuốc chữa bệnh, xmỹ phẩm, thực phẩm chức năng, hàng hiệu cũng diễn biến phức lạp Hoạt đông buôn lậu, vận chuyển trái phép ma túy dang heroin, ma túy tống hợp từ nước ngoài vào Việt Nam cũng có chiều hướng gia tăng Gian lận thương mại

thông qua các hoạt đồng xuất nhập khẩu hàng hóa tập trung lợi dụng sự thông

thoáng trong quy trình thủ tục hải quan và các kẽ hở của chế độ chính sách Trong đó, tỉnh trạng đoanh nghiệp lợi dụng việc được phân vào luồng xanh,

được miễn kiểm tra để khai báo sai về trị giả, số lượng, chất lượng hảng hóa

gia tăng Dặc biệt, cỏn có tỉnh trạng làm giả hồ sơ chúng từ, thông đồng với

đối lác nước ngoài, lập hóa đơn hạ thấp giá trị thực để trên thuế, thông đồng

nhập khẩu hàng cầm, hàng kém chất lượng nhưng khi bị phát hiện thì lấy lý

do là nhằm lẫn trong việc gửi hàng có xác nhận của người gửi để trồn tránh

trách nhiệm Hàng tạm nhập tái xuất vẫn có nguy cơ thẩm lậu vào thị trường

nội địa chủ yêu là những mặt hàng cắm, có thuế suất cao 'Lhực tế này đổi hỏi

việu thực thi chính sách chẳng buôn lậu, gian lận thương mại thời gian tới cẳn

hướng tới những giải pháp bên vig Do đỏ, nghiên cứu về hoạt động chống

buôn lậu, gian lận thương mại đã được các nhà nghiền cứu quan tâm và đây

mạnh trong thời gian vừa qua Ngoài một số bài báo nghiên cửu theo tỉnh

huống, theo thực trạng của từng don vi dia phương cỏn có một số luận văn

tiến sỹ, thạc sĩ cũng nghiên cứu về vấn dé nảy Trong các nghiên cửu ở trên

thể giới, vấn để chống buôn lậu vả gian lận thương mại dược Tổ chức Hải

quan thể giới khá quan tâm bằng cách tạo ra một diễn đàn trao đối kinh nghiệm giữa các đoàn đại biểu của hải quan, WCO xây đựng và phát triển

nhiều công ước và sông cụ quốc, cũng như cung cấp các trợ giúp kỹ thuật va

đảo tạo cho các thành viên Củng với phát triển của thương mại quốc tế thì

hoại động buôn lậu, gian lận thương mại ngày càng gÌa tầng và ảnh hưởng

nghiềm trọng tới quyền lợi chính đảng của các nước tham gia hoạt đông

thương mại quốc tế, hơn nữa buôn lậu - gian lận thương mại không chỉ giới

hạn trong từng quốc gia mà côn mang tinh quốc tế với võ số phương thức,

hình thức, do đỏ cẩn thiết phải có sự phối hợp chặt chế giữa hải quan các nước, vùng lãnh thổ Xuất phải từ lý do này WCO đã thông qua một số Công tước quan trọng như: Công ước về hễ trợ hảnh chính lẫn nhau trong ngăn

chặn, trần áp và điều tra các vi phạm Hải quan - Công trớc Nairobi, có hiệu

lực từ năm 1980 (dã nêu ở trên), Công ước về hỗ trợ hành chính lẫn nhau trong các vấn dễ Hải quan - Công ước Johannesburg, thông qua tháng 7 năm

2003 Ngoài ra WCO còn tổ chức nhiều hội nghị quốc tế về chuyên đề về

6

“chống gian lận thương mại” tại các khu vực khác nhau trên thế giới Đây là

những điểu kiên hết quan trọng giúp Hải quan các nước, vùng lãnh thổ tăng cường hợp tác, hỗ trợ lẫn nhau trong đâu tranh chống buôn lậu, gian lận

thương mại Bên cạnh đó, huạt động chỉu số thông tin nói chung và thông tin

tỉnh báo (thông tim nghiệp vụ) nói riêng lá một trong những trụ cột trong chiến lược kiểm soát của WCO, do đó WCO đã thiết lận một mạng lưới thu

thập, thông tm tình bảo thông qua 11 Văn phỏng dẫu mỗi liên lạc tình bảo khu vực (gọi tất là RILO) trên khắp thế giới Chức năng của các Văn phòng tình báo này là thu thập, phân tích các dữ liêu cũng như phổ biến gác thông tin về

xu hướng, phương thức thú doạn, tuyển dường trọng diễm và các vụ việc

buôn lậu, gian lận thương mại điển hình Cơ chế hoạt động của RILO được hỗ trợ bởi Mang kiểm soát hãi quan ( mạng CEN) Đây là một cơ sở dữ liệu toản

cầu vẻ thu thập, phân tích thông tin với các mục tiêu trao đối thông tin tỉnh báo, mục đích của cơ chế hoạt động này là nhằm tăng cường tỉnh hiệu quả

trong trao dỗi chia sẽ thông tin cũng như hợp tác giữa các cơ quan Hải quan

nhằm chống lại các loại tội phạm xuyên quốc gia Việc tìm hiểu các nghiên

cứu chuyên sâu từ lý luận đến vận dụng thực tiễn của các nước trên thể giới là khó khăn và không khả thí đối với nội dung của một luận văn thạc sĩ, thậm

chí đối với Ngành 1]di quan khi nghiên cứu tìm hiểu về vấn đề chống buôn

lậu cũng gặp khó khăn như vậy

Déi véi công trình nghiên cứu ở trong nước có: luận văn tiến sỹ của

Nguyễn Phi Hùng - “Giải pháp nẵng cao hiệu quả hoạt động kiểm tra, giảm

sát, kiêm soát của cơ quan Hải quan Liệt Nam ở các cửa khẩu Cảng háng không quốc tế nhằm đâm bảo an mình quốc gia” nim 2007 tap trung chủ yêu

vào việc dua ra cic ton tại, sai sói trong kiểm tra, giám sát, kiểm sóaL hoạt động của cán bộ hải quan trong các khâu từ dó đề xuất các giải pháp để nâng

cao hoạt động nghiệp vụ hãi quan trong kiểm tra giám sát khu vực cảng hàng

Luận văn thạc sỹ của Nguyễn Văn Thọ “Náng cao hiệu quả công tác phòng, chồng tội phạm của cơ quan lãi quan tiệt Nam ở cửa khẩu hàng

không quốc tê Nội Hài và Tân Sơn Nhất thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tẾ” năm

2011 đã chỉ ra những sai phạm, vụ việu vì phạm pháp luật điển hình tiêu biểu

tại hai cửa khẩu căng hang không lửn nhất Việt Nam, dưa ra cải nhìn tổng

quan nhất về công tác phòng chồng tội phạm của cơ quan Hải quan tại hai

điểm nóng này, déng thời đưa ra các giải pháp dễ đây mạnh công tác phòng chống tội phạm nói chưng cũng như chống buôn lậu và gian lận thương mại

Tiôi riêng

Luận văn thạc sỹ của Nguyễn Hải Đăng “Nâng cøo hiệu quả quản lý nhà

nước của cơ quan hải quan về phòng, chống buôn lậu tại cửa khẩu Cảng hàng không sân bay quốc tê Nội Bài” năm 2016, đã cho thấy việc tăng cường

chống buôn lậu và gian lận thương mại: kế từ năm 2015, tỉnh hình buồn lậu,

gian lân thương mại đang ngày cảng diễn biến phức tap, phương thức thủ

đoạn tỉnh vi hơn, vì phạm nghiệm trọng hơn, hoạt động buôn lậu có tổ chức

và chuyên nghiệp cao, lợi dụng những bất cập về cơ chế, chỉnh sách trong,

điều hành xuất nhập khẩu Nhiều vụ vi phạm bị phát hiện có sự câu kết của

các đối tượng buôn lậu trong nước với cáu đối tượng ở nước ngoài và một số cán bộ tha hóa, biến chất của các lực lượng chức năng Hên cạnh đó, ngảnh

Tải quan nói riêng và cáo cơ quan quản lý nhà nước khác nói chung đang

từng bước thay dỗi hoàn thiên dễ tửng bước nâng cao hoạt động chống buôn

lậu, gian lận thương mại

Bên cạnh đó, trong hoạt động nghiên cứu của ngành Hải quan cũng có

một số dễ tài nghiên cứu khoa học cấp ngảnh có liên quan như: để tài "Giải

pháp nâng cao hiệu quả công lác phòng ngừa, đâu tranh đối với hoạt động

8

buôn lậu và vận cinuyễn trái phép mặt hàng khoảng sẵn qua biên giới của cư

quan hãi quan” của Nguyễn Phi Hùng,

Dông thời, Dê tài “Giải pháp nâng cao năng lực giảm sát hàng hoả xuất nhập khẩu tại sân bay quấo lễ Tân Sơn Nhất” của Phan Minh Lễ, đã cho thấy

'Thông kê của cục Hải quan 'LP Hỗ Chí Minh cho thấy, chỉ trong 2 tháng cuối năm 2017, lực lượng chức năng của đơn vị này đã phát hiện và bắt giữ 5 vụ

liên quan tới hàng lả quà biếu chửa ma tủy, thuốc lắc và cocaine với số lượng,

gần 2kg Năm 2017, các đội hải quan đã phát hiện vả bất giữ 25 vụ tu giữ

1,6ky heroin, gan 1,8ky cocainc, 554g Micthamphcusminc, gần 4kg thuốc lắu

và 30kg cần sa Theo quy định, trừ các loại hàng hóa nằm trong danh mục

cấm nhập khẩu, quả biếu, tặng có thể thuộc đủ loại mặt hàng Tuy nhiên, lợi

dụng chính sách thông thoảng, nhiều dối tượng đã nhập hàng cắm dưới vỏ

bọc nảy rên thực tế, đã có những trường hợp hàng tudn về Việt Nam nap trong các vỏ bọc là các loại bánh kẹo, mỹ phẩm, quần áo dưới danh nghĩa là

quả biếu, quả tặng nhưng thực chất chủ yếu là thuốc lắc, ma tủy các loại Hải

quan ‘TP Hỗ Chí Minh cho biết đây là những mặt hàng có lợi nhuận cao nên

các đổi tượng bất chấp quy định của pháp luật tìm cách nhập về Việt Nam để

tiêu thụ Bên cạnh đó, ma túy, thuốc lắc là nhóm mặt hàng nhỏ, dễ cất giấu,

vận chuyển nên cũng được các đối tượng chọn để thực hiện trong thời điểm

hiện nay đưới đanh nghĩa quả biểu, quả tặng

Dé tai “Nang cao năng lực đầu tranh chẳng gian lận về số lượng đối với

của Trần

hàng xuất khẩu tại các Cục Hải Quan tại Khu vực Tây Nam Bộ

Quốc Hoàn, đã chỉ rõ: Tỉnh hình buôn lậu, gian lận thương mại, sẵn xuất kinh

đoanh hàng giả, hàng kém chất lượng, đặc biệt lả nhóm hàng mỹ phẩm, thực

phẩm chức năng, dược liệu và vị thuốc y học cổ truyền vẫn dang diễn ra rất

phức tạp 1ÿ lệ phát hiện, xử lý còn thấp, vị phạm diễn ra ngày một da dạng, với phương thức thủ đoạn tỉnh vi, phạm vi rộng từ thành thị đến nông thôn,

kì

miễn núi Các đối tượng vi phạm đã lợi dụng những bắt cập về cơ chế chính sách, những sơ hử trong quản lý và những hạn chế của người tiêu dùng để sản xuất, phân phôi, hình thành các đường dây, băng nhỏm sản xuất, tiêu thụ các

mặt hang nói trên Tình hình trên đây có nguyên nhân chủ yếu là gác bộ,

ngành, các địa phương, các lực lượng chức năng chưa nhận thức sâu sắc và để

cao trách nhiệm, chưa chủ động, quyết hệt trong đấu tranh chẳng buôn lậu,

gian lần thương mạn, hàng giả, sẻ nơi buông lỏng quản lý; hệ thống văn ban

pháp luật liên quan còn chưa đẳng bộ, tính khả thi không cao, chế tài xử lý

chưa đủ mạnh, còn thiếu các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật để quần lý đối

với các mặt hàng thực phẩm chức năng, vị thuốc y học cỗ truyền, dược liệu,

việc thanh tra, kiểm tra chưa kịp thời và kiên quyết,tuyên truyền mới tập

trung phản ánh vì phạm, chưa coi trọng cổ vũ động viên những tổ chức, cá

nhân làm tốt, chưa phát huy tốt vai trò giám sắt, phát hiện và tố giác vi phạm của các tổ chức, doanh nghiệp và người đân Sự bùng nỗ của dịch vụ Internet

và hoạt động kinh doanh, quảng cáo trên các trang thông tin điện tử, trang

mạng xã hội khiến người tiêu dùng dễ dàng tiếp nhân thông tin và thực hiện

việu mua bản các sản phim chăm sóc sức khỏe, nhưng trong đó có rất nhiều

thông tin không chính xác về công dụng của nhiễu loại mỹ phẩm, thực phẩm

chức năng, vị thuốc y học cỗ truyền, đã kích thích nhu cầu sử dụng các sản

phẩm nảy ngày cảng gia Lăng manh trên thị trưởng,

'Thực tế trên đây là đáng bảo động, đã gây ra những tác hại nghiêm trọng, đến sức khỏe và đời sống của người tiêu dùng, làm nhiễu loạn thị trường, tốn

hại sản xuất kinh doanh

Bên cạnh đó còn có một sẽ đề tải như: Dễ tài: “Iloàn thện thê chế lăng

cường năng lực của lực lượng kiém sodt hai quan trong diễu kiện hội nhập

quốc lễ” của Nguyễn Khánh Quang dã chỉ rõ: mở cửa hội nhập đã và dang, thúc đẩy nền kinh tế Việt Nam phát triển mạnh mẽ, tuy nhiên cũng đem lại

10

không iL khó khăn cho Việt Nam khi phải đổi mặt với nguy cơ khủng bể quốc

tế, rửa tiễn, buôn bán, vận chuyển trái phép các mặt háng cắm, hàng gid, hang kém chất lượng, ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, an toàn cộng đồng Diều đó

đã đặt ra nhiều nhiệm vụ nặng nề cho các lực lượng chức năng thực hiện

nhiệm vụ phòng, chồng buôn lậu, trong đó có lực lượng Kiểm soát hải quan,

đòi hỏi Ngành Hải quan phải nâng cao hiệu quả hoạt động, kiện toản, tổ chức

lại lực lượng chuyên trách lắm chống buôn lậu một cách toản diện Để dap

ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới, Tổng cục Hải quan đã trình Bộ Tài

chính phê duyệt “Để án nâng cao năng lực cho lực lượng hỏi quan chuyên

trách chẳng buôn lậu đến năm 2020, “Đề ín ting cường năng lực phòng,

chéng ma tuy cua nganh []4i quan” nhằm tăng cường năng lực cho lực lượng

kiểm soát hãi quan theo hướng chuyên sâu- chuyên nghiệp- hiệu quả

'Theo đó, trong thời gian tới, Lỗng cục Hải quan sẽ tập trung kiện toàn về tổ chức và hoạt động của các đơn vị LIải quan các cấp, trong đó sẽ thành lập một

số đơn vị chuyên trách mới, nhằm đâm bảo thực hiện só hiệu quả hoạt dộng

kiểm soát hải quan trong tình hình mới, hình thành cơ chế đặc thủ trong tuyển

dụng, bố nhiệm, luấn chuyển cán bộ chuyên trách, hoàn thiện hệ thống chính

sách đảm bảo đối với cản bộ chuyên trách để cán hô, công chức làm nhiệm vụ kiểm soát hải quan yên tâm làm việc, nâng cao trình độ nghiệp vụ của cán bộ

chuyên trách kiểm soát hãi quan, từng bước xây dựng lượng kiểm soát hãi

quan trong sạch, vững mạnh, hiệu quả

1.1.2 Đánh giả các công trình nghiên cứu đã tông quan

Có thể thấy rằng, những nghiên cứu trên dều tập trung vào van dé buôn

lậu và gian lận thương mại, tuy nhiên đều chủ yêu xem xét trên phương điện

tội vi phạm pháp luật, cấu thành tội phạm, di sâu phân tích điều kiện và

nguyên nhân của sự gia tăng hoạt đông buôn lậu và gian lận thương mai theo

phạm vi từng vùng, từng miễn; chưa chỉ ra họat động buôn lậu và gian lận

if

thương mại giữa các vùng, miền, giữa Việt Nam với các quố gia khác Đồng

thời các tác giả cũng đưa ra dự báo về về hình thức, phương thức, quy mô của hoạt động buôn lậu và gian lận thương mại trong thời gian tới và giải pháp

phỏng, chống buôn lậu và gian lần thương mại Mặc dù các giải pháp và định

thướng và giải pháp đều rất rõ ràng va khả thi, nhưng với tình trạng buôn lậu

và gian lận thương mại diễn biến phire tap như hiện nay cần có sự đi sâu

không chi gidi pháp chơ ngành Tải quan nói ring ma con cho cả nước nói

chung

Trên tính thần và thực tế như vậy, học viền chủ yếu tìm hiểu tỉnh hình

quốc tế qua các báo cáo của các đoàn công tác của Tổng cục IIải quan trong

các chuyển di nghiên cứu Lìm hiểu thực tế Lại nước ngoài Kết quá nghiên cứu

đó được đưa vào phần kinh nghiệm thực tế của luận văn

1.2 Cơ sở lý luận về chống buôn lậu, gian lận thương mại

1.2.1 Khủi niệm về buôn lậu và gian lận trong tưởng mại quốc tễ

Buôn lậu và gian lận thương mại không gòn là một khái miệm mới mẻ

Ngày 9/6/1977, các nước thành viên tổ chức Hải quan thể giới (WCO) hợp tại

Nairobi (cộng hoà Kenia) đã đưa ra định nghĩa “buôn lậu và gian lận thương

mại trong Tinh vec Hải quan là hành vì vì phạm pháp luật Hải quan, làa dấi Hải quan đề lẫn tránh một phần hoặc toàn bộ việc nộp thuê xuất nhập khẩu,

ví phạm các biện pháp cẩm hoặc hạn chế do luật pháp Hỏi quan quy định, đễ

thu dược một khaăn lợi nào dò thông qua việc vi phạm pháp luật này”

Để phủ hợp với xu thể toàn cầu hoá thương mại, hội nghị quốc tế lần thứ

5 về chống gian lận thương mại trong lĩnh vực Hải quan của WCO tại

Brussels (H) từ ngây 9/10 đến ngày 13/10/1995 đã thống nhất đưa ra một định nghĩa mới như sau “buồn lậu và gian lận thương mại trong lĩnh vực Hải

quan là hành vi vị phạm các diều khoản pháp quy hode pháp luật Hỏi quan

nhằm trấn tránh hoặc cổ ÿ trấn tránh nộp thuê Hải quan, phí và các khoản

12

thu khác đối với việc di chuyên hàng hoá thương mại và/hoặc: nhận và có ỷ

định nhận việc hoàn trả trợ cấp hoặc phụ cấp cho hàng hoá không thuộc đổi

tượng đó và/hoặc: đạt được hoặc cổ ý đạt được lợi thể thương mại bắt hẹp

pháp gây hại cho các nguyên tẲc lập trung canh tranh thương mại chân

chính ”,

1.2.1.1 Khái niệm về buôn lậu

Theo một số văn bản nước ngoài “buôn lậu là việc xuẩtnhập khẩu không được đăng ký ở cơ quan hải quan cũng như vì phạm những chế định pháp luậi có lên quan dễn việc bảo quản và vận chuyển hàng hod trong dia ban giảm sát Hải quan”, hay nhưt công ước quốc tễ Nairobi dinh nghĩa "buôn

lậu là gian lận thương mại nhằm che giấu sự kiểm tra, kiếm soái của Hải

quan bằng mọi thủ doạn, mọi phương tiện trong việc đưa hàng hoá lên lit

qua biên giới.”

Theo tài liệu của tổ chức 114i quan thế giới dành cho các điều tra viên về

gian lận thương mại thì hành vi buôn lậu dược hiểu như sau:

“Buôn lậu là hành vi đưa hàng hoá vào trong lãnh thô một quắc gia hay

đưa hàng hoà ra khôi lãnh thổ đô mà vì phạm pháp luậi bạ các quy định

hiện hành của quốc gia đó, trấn tránh hay có ý định trốn tránh nộp thuÊ Hải

quan bằng cách không khai bảo hoặc trần tránh không chị sự kiểm tra của

cứ quan chức năng" Từ khải niệm mày chà thấy thuật ngữ buôn lậu được chia làm hai loại:

s 'trốn tránh hoặc cố tình trốn tránh thuế/ lệ phí theo quy định, hoặc

« Nhập khẩu/ xuất khẩu hay có tìm cách nhập khẩu / xuất khẩu hàng hoá

nằm trong những mặt hàng cẩm theo quy định của pháp luật, các chính sách

hay hạn ngạch khác

1.3.1.2 Khái niệm về gian lận thương mại

Gian lận thương mại trong lĩnh vực hải quan: “là những hành vi gian lận

thương mại của chủ hàng thực hiện trong quá trình, làm thủ tục xuất nhập

khẩu nhằm trồn trảnh việc kiểm tra, kiểm soát của cơ quan hải quan để trồn thuế xuất nhập khẩu của một phần hoặc toàn bộ hàng hoá”

Vấn để xáo định rõ khái niêm gian lân thương mại trong lĩnh vực hải

quan cũng được Hội đồng hợp tác Hải quan quốc tế (nay là Lỗ chức Hải quan thể giới WCO) đề cập, thảo luận nhiều lần Ngày 9-6-1977, các nước thành

viên họp tai Nabi (Công hoá Kênia) đã ký kết Công ước quốc tế về giúp đỡ

hành chính giữa các nước nhằm ngăn ngừa, diêu tra, trấn ấp các hành vị vi

phạm hải quan (gợi tắt là Công ước NAIROBI) và dua ra dinh nghia: "Gian lận thương mại trong lĩnh vực hải quan là hành vì vi phạm pháp luật hải

quan, lừa đối hải quan dé lan trénh mOt phan hoặc toàn bộ việc nộp thuê xuất

nhập khẩu, vi phạm các biện nháp cẩm hoặc hạn chế do luật pháp hài quan

quy dinh, aé thu được một khoản lợi nàn đó do việc vi phạm nay"

Tại hội nghị quốc tế lần thứ 5 về chống gian lận thương mại do WCO tổ

chức tại thủ đô Brussels (Bï) từ ngày 9-10 đến ngày 13-10-1995, các nước

tham đự đã đưa ra định nghĩa mới là: "Gian lận thương mại trong lĩnh vực hải

quan là hành vi vì phạm pháp luật hai quan và các quy định liền quan khác,

nhằm đạt mục đích:

-Trén tránh việc nộp thuế hải quan, phi va các khoản thu khác đổi với

việu đi chuyển hàng hoá trong thương mại:

~tiếp nhận việc hoàn trả trợ cấp hoặc phụ cấp cho hàng hoá không thuộc

đối tượng đó (mạo nhận);

- Cố ý đoạt dược lợi thế thương mại bất hợp pháp gây tac hai cho cáp

nguyên tắc và tập tục cạnh tranh thương mại chân chính"

1.2.2 Nguyên nhân xuất hiện buôn lậu và gian lận thương mại

Buồn lậu và gian lận thương mại là hiện tượng kinh tế - xã hội xuất hiện

trong hoạt động lưu thông hang hoá củng với sự ra đời của hàng rào thuế

14

quan Nếu như hoạt động lưu thông hàng hoá góp phần cân bằng quan hệ cung - cầu trên thị trường thỉ những nguyên nhân cơ bản của su tan tai va phát

triển của tình trạng buôn lậu và gian lận thương mại là sự chênh lệch giả cả,

nhu cau si dung hảng hoá ở các vừng địa lý khác nhau, do hành ví kiếm lời

bắt chính, cạnh tranh trái pháp luật, không lành mạnh

Doanh số bán lẻ trên thị trường xã hội là chỉ tiêu phân ánh nhu cầu tiêu dùng thực đã dược thực hiện của toàn xã hội Cón chí số giá cả, và theo dó là

sự biển động của né là chỉ tiêu phản ánh tương quan giữa hai đại lượng hàng

hoá và sức mua Nói cách khác đó là chỉ tiêu phản ảnh mỗi quan hệ cung cầu

về hàng hoá Hiểu được bản chất kinh tế của vấn đề nảy, các nhà sản xuất tìm cách tiết kiệm chỉ phi, hạ giá thành trên cơ sở cải tiến mẫu mã hấp dẫn, phù hợp thị hiểu sử dụng, nâng cao chất lượng sán phẩm, bán ra với giả thị trường

chấp nhận, nhằm quay vòng vốn nhanh, thu lợi nhuận cao Để làm được

những điều này không phải là việc đễ dàng và lại nhất là trong điều kiện cạnh tranh gay gắt hiện nay Một trong những hiện tượng cạnh tranh, kinh doanh dễ

kiếm lời nhưng trái pháp luật lả lao vào "buôn lâu và gian lân thương mại"

Mật số nhà kinh doanh thuộc các thành phần kinh tế, đủ ở mức độ khác nhau

đã tìm đủ mọi cách luồn lách để thắng trong cuộc chạy dua " một vến bốn

lời", chạy theo lối sống giàu sang nhưng lại không đủ khả năng làm giàu hợp

pháp mà kinh doanh một cách bất hợp pháp đổ kiểm lời nhanh và để dang

Lợi Ích cá nhân của họ đặt lên quá cao mà không nghĩ đến lợi ích tập thể, lợi ích quốc gia Từ đó mả buôn lậu và gian lận (hương mại ngày càng nấy sinh

và phát triển, hành vi buôn lậu và gian lận thương mại ngảy cảng tình vị, diễn

biến ngày cảng phúc tạp là điều bức xúc đối với xã hội hiện nay

Nhu cầu sử dụng hàng hoá ở các vimg dịa lý khác nhau vả hàng hoá có

chất lượng cao, giá thấp hơn ở nơi này sẽ có xu hướng chuyển sang nơi khác

có hàng hoá với chất lượng thấp hơn, giá cao hơn Đây cũng là quy luật cạnh

l5

tranh trong lưu thông hàng hoá Tuy nhiên trong một số trường hợp để bảu vệ

sản xuất nội địa Nhà nước phải ding dén hang rào thuế quan (thâm chí thuế

tất cao), dẫn đến các đơn vị kinh doanh tìm mọi cách để trồn thuế kiểm lời bất

chính

Đôi với mỗi quốc gia tuỳ thuộc quy định của pháp luật, chính sách quản lý

kinh tế, yêu dầu bảo hộ nền sản xuất nội địa và khả năng quản lý khác nhau

thì quy mô, tính chất, mức độ buôn lậu và gian lận thương mại cũng khác nhau Buôn lậu và gian lận thương mại gan bỏ rất chặt chẽ với các tệ nạn

tham những, tiêu cực và các tệ nạn xã hội khác Trong xu thế toàn cầu hỏa

hiện nay thì những tệ nạn nảy không ngừng gia tăng và diễn biến ngày cảng,

phức tạp

1.3.3 Môi quan hệ giữa buôn lậu và gian lận thương mui

‘Theo Hội nghị Quốc tế lần thứ năm (1995) về chống gian lận thương mại của

Tế chức [14i quan thể giới tại Brussels (Bi) da xép buôn lậu vào trong các

hình thức gian lân thương mại, nhưng cơi đó lả loại hình gian lận thương mại

nguy hiếm đặc biệt

Công ước quốc tế Nairobi cũng đã đưa ra khái niệm buôn lậu và gian lận

thương mại nhằm che đầu sự kiểm tra, kiểm soát của Hải quan bằng mọi thủ

đoạn, mọi phương tiện trong việc đưa hàng hoá lén lút qua biên giới

So sánh khải niệm gian lận thương mại với khái niệm buôn lậu có thể

thấy có những điểm khác nhau sau:

- Gian lận thương mại thực chất đó là tiễn hành hoạt động xuất nhập

khẩu có phép tắc, công khai đến cơ quan Hai quan để làm thủ tục (khai báo,

kiểm tra, nộp thuế) và công khai, hợp pháp đưa hảng hóa qua cửa khẩu

nhung lợi dụng những kế hở dễ khai báo sai về mẫu mã, về số lượng, về chất

lượng nhằm dat được kết quả cuối cùng là gian lận về mức thuế phải nộp

16

TIảnh vị gian lận thương mại thường nhằm tới giá trị lớn, do đơn vị doanh nghiệp thực hiện hoặc móc nối với lực lượng Hải quan

- Buôn lậu là hành vi lén lút đưa hàng hóa xuất nhập khẩu qua các tuyên

đường trốn tránh hoặc chống lại sự kiếm tra, kiểm soát của Hải quan bằng

cách không đi qua cửa khẩu, hoặc tuy cỏ đi qua cửa khẩu nhưng nhưng sử

dụng cáo cách thức để chơ giấu hàng hóa, trốn tránh, chẳng lại sự kiểm tra của Hai quan, nhằm đạt dược lợi ích cuối củng là thu dược lợi nhuận thing du

siều ngạch Hành vi buôn lậu có khi chỉ có giá trị nhỏ, nhưng hầu hết phải do

những tổ chức bất hợp pháp có dường đây bất hợp pháp qua biến giới, có khi xuyên quốc gia thực hiện

Vấn đề đặt ra là ở Việt Nam cũng như nhiều nước trên thế giới, hai khái

niệm nảy chưa dược phân dịnh rõ rằng Nhiều nước coi buôn lậu cũng là hành

vi pian lận thương mại 'LỄ chức Hải quan Thế giới tại hội nghị lần thứ 5 về chống gian lận thương mại đã xếp buôn lậu vào một trong những hình thức

gian lận thương mại nhưng cơi đó là loại hình gian lận thương mại dặc biệt

nguy hiểm

Ở Việt Nam hiện nay, buôn lậu được cơi là hành vì vị phạm pháp luật,

không đẳng nhất với gian lận thương mại

Theo Bộ Luật hình sự 2000 quy định tại điều 153 và điều 154, buôn lậu

va van chuyển trái phép bảng hóa, tiền Lê quá biên giới, là hánh vi vì phạm

pháp luật hình sự và bị coi là phạm tội Hai tội danh nảy tương ứng với hai khung hình phạt khác nhau Tội buôn lậu (Điều 153) hình phạt thấp nhất là

phạt tiền 10 triệu dẳng hoặc phạt tủ tử sáu tháng, cao nhất là tử hình Tôi vận

chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ qua biên giới (Diều 154) hình phạt thấp

nhất là phạt trền tử năm triệu đồng, cải tạo không giam giữ hai năm hoặc vào

tủ ba tháng, hình phạt cao nhất là phạt tủ 10 năm

Trong Bộ luật hình sự 2000, hành vị gian lận thương mại không được đề

cập đến, như vậy có thể nói gian lận thương mại có sự tách biết với tôi danh thuôn lậu Xét về góc độ áp dụng luật pháp có thể khởi tố hình sự tất cả các

chủ thể có hành vi thỏa mãn dấu hiệu cấu thành tội "vận chuyển trái phép

hàng hóa, tiên tệ qua biên giới" (Diéu 154 Bộ luật hình sự) Diễu nảy cho

phóp xác định ranh giới giữa buôn lậu, vận chuyển hàng hoá trái phớp qua biển giới với hành vi gian lận thương mại

Tuy nhiên, đối với trường hợp chủ hàng giấu điểm hàng hóa hoặc không

có giấy tờ hợp lê khi xuất nhập khẩu hoặc khai báo gian đối khi qua biển giới,

thì cũng có thể coi là vận chuyển trái phép hàng hoá để khởi tổ theo Điều 153

Bộ luật hình sự hoặc xử phạt theo quy định tại điều 12,13 Nghị định

138/2004/NĐ-CP về xứ phạt hành vi trong lĩnh vực hái quan Ở day, một vẫn

đề nỗi côm là cùng một hành vi vi phạm như không khai báo hoặc khai báo

không đúng khi vận chuyển hang hoá qua biển giới việc xử lý có thể áp

dựng diều 153 Bộ luật hình sự ghép vào tôi danh "tội buôn lâu", nhưng cũng,

hành vi đó cũng có thể áp dụng điêu 12 Nghị dinh 130/2004/ND- CP về quy

định xử phạt vì phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý nhà nước về Hải

quan I2o đó, việc phân định rõ ràng ranh giới để xác định tôi danh buôn lậu

và gian lận thương mại lả một vấn đề bức xúc cần được nghiên cưú giải

gian lận thương mại còn bao gồm nhiều yếu tổ khảo như: buôn bán hàng giả,

ăn cắp mẫu mã, khai báo sai về số lượng, chất lượng hàng hóa

1.2.4 Túc động của hoạt động buôn lậu và gian lận thương tmợi

a) Tác động tới nền kinh lễ: buôn lậu, gian lận thương mại cô tác động rất lớn đổi với nên kinh tế, tạo nguy cơ kìm hãm tốc độ phát triển của nên

kinh tế, từ đó hình thành cân lớn đối với quá trình công nghiệp hoá, hiện đại

hoá đất nước Hàng hoá nhập lậu, trốn thuế sẽ làm mắt tính cân bằng trong,

cạnh tranh thương mại giữa hàng nội địa và hàng ngoại nhập, đồng thời làm

thất thu thuế xuất, nhập khẩu và các sắc thuế khá fin dén thét thu cho ngần

sách nhà nước Thuế quan dánh trên hàng hoá xuất, nhập khẩu, nhằm mục

đích làm tăng giá của hàng nhập khẩu, bảo vệ và kích thích sân xuất nội địa

Vì vậy, hàng nhập lậu - gian lận trấn thuế dã phá vỡ cạnh tranh lảnh mạnh

giữa hàng nội và hàng ngoại nhập Hàng ngoại nhập lâu vảo thị trường do trốn

thuế nhập khẩu nên giá rẻ hơn, chất lượng cao hơn hàng nội do có công nghệ

sin xuất tiên tiến, thiết bị khoa học hiện dại lrong khi đỏ, những doanh

nghiệp cơ sở sẵn xuất trong nước vẫn phải nhập khẩu và chịu thuế một số

nguyên vật liệu, trong quá trình sẵn xuất và tiêu thụ sản phẩm, họ sòn phải

nộp các khoản thuế khác như: thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh

nghiệp Mặt khác, hệ thống công nghệ kỹ thuật trong một sé lĩnh vực sẵn

xuất hiện vẫn cỏn đang lạc hậu, không đồng bộ, năng suất vá hiệu quả thấn,

hàng hoá không phủ hợp thị hiểu người tiêu dủng, nên không đủ sức cạnh

tranh với hàng ngoại ngay trên chỉnh thị trường của mình Theo quy luật cưng

- cầu và giá trị hàng hoá trên thị trường thi cuộc cạnh tranh giữa hàng nội và

hang nhập thì hàng nhập lậu đo giá rẻ hơn, chất lượng cao hơn, làm cho hàng

nội không tiêu thụ dược trên thị trường dẫn dến dọng vn, thiếu nợ vốn Điều

nay dé lam cho các doanh nghiệp sản xuất dứng trước nguy cơ phá sản, nhất

là những doanh nghiệp và những ngành công nghiệp nen trẻ, mới ra đời Đây

19

thực sự là mỗi đe dọa đời sống của hàng nghìn công nhân trong các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất trong nước Cạnh tranh giữa hàng nội và hàng nhập lậu

không chỉ gây thiệt hại cho người sản xuất, mà còn ảnh hưởng đến người tiêu

dùng Hàng ngoại tràn ngập thị trường với giá rẻ tạo nôn thị hiểu, tâm lý ưa

đủng hàng ngoại Tuy hàng ngoại với giá rẻ hơn giá thành hang nội là do trốn

được thuế nhưng rất bấp bênh vì không phải lúc nảo nhập hàng cũng trốn

được thuế Mặt khác, các hoạt động tăng cường dấu tranh chống buồn lậu,

gian thương mại của các lực lượng chức năng sẽ lảm cho nguén hang khan

hiểm, vì vậy trong từng thời kỳ sẽ nảy sinh cơn sốt về giá, về hàng, làm đảo

lộn sự Ổn định piá cả trên thị trường Với cạnh tranh dó, kết cục tất yếu là

hảng ngoại lần át hàng nội địa, phá vỡ thé binh ổn giá cả, sản xuất trong nước

bị đình dén Nhập lậu hay xuất lậu cũng gây thiệt hại như nhau về kinh tế, bởi

nhập lậu Š at biển thị trường trong nước thành thị trường tiêu thụ hàng hoá của nước ngoài, đặc biệt là hàng dư thừa, ế Âm Còn xuất lậu hàng hoá, đặc

biết là nguyên liệu, khoáng sản, nhiên liệu thô, các mặt hàng chiến lược, hàng,

quốc cắm sẽ làm cho tài lực của đất nước cạn kiệt Hậu quả rõ nhất làm mất

cân đối giữa sẵn xuất và tiêu dùng, làm chệch hướng phát triển của nền kinh

tế Mặt khác, buôn lậu và gian lận thương mại còn làm cho đất nước thất thu lớn về thuế xuất, nhập khẩu và các sắc thuế khác gây ảnh hưởng đến quá trình

cân đối thu - phi ngân sách của Nhà nước, làm thất thoát ngoại tệ mạnh ra

ngoai biển giới

b) Tác động đối với văn hoá - xã hội: buôn lậu, gian lận thương mại gây

nên những hậu quả phức tạp và năng nề về mặt văn hoá - xã hội Đây là một

trong những yếu tô làm gia tăng khoảng cách giau và nghéo, tao đà cho việc

thuê mướn, bóc lột sức lao động Hiện Lượng buôn lậu xuất hiện đã lôi kéo một lực lượng lao dộng khá lớn tham gia vào đội quân cửu vạn mang vic

hing qua biên giới Lực lượng đó không chỉ bao gầm lao động tại chỗ, mà

20

còn có cả lao động từ nơi khác đến làm cho sản xuất bị buông lỏng, tình hình trật tự an toàn xã hội cũng bị biển động Thành phần lao động bị tiển thuê mnướn cám đỗ, có cả trẻ em ở tudi đến trường, bỏ sản xuất, bỏ học hành Dây

là những thánh phần trực tiếp tham giá và gián tiếp làm lớn mạnh hoạt động,

buôn lậu Có những làng thuộc khu vực biên giới đường bộ người dân ở đây

bổ cả sản xuất, coi việc mang vá, vận chuyển thuê hàng hoá nhập lậu là một

nghề dễ sinh sống, Tế nạn buôn lậu, gian lận thương mại cũng là nguyên nhân

làm suy thoái đạo đức xã hội, ảnh hưởng xâu đến thuần phơng, mỹ tục và

truyền thống văn hoá dân tộc Đằng mọi hành động dễ thu được nhiều lợi

nhuận bắt chính, dễng tiền bất chính dã làm hại những người di buôn lậu, làm

nấy sinh các tệ nạn xã hội như: cờ bạc, rượu chè ảnh hưởng nghiêm trọng

đến nhân cách con người, làm cho đạo đức bị tha hoá Không dừng lại ở dỏ, buôn lậu và gian lận thương mại dẫn đến tiêu cực, tham những một bộ phận

cắn bộ công chức hả nước Thực tế cho thấy những ngành chức năng trong

hoạt đông chống buôn lậu, gian thương mại, trong diều hành, thực thi chính

sách thương mại hoặc liền quan đến hoạt đông thương mai nếu không vững

vàng sẽ bị lôi kéo, mua chuộc Do bị lôi kéo bởi khoản lợi nhuận khổng lồ, đối

tượng tìm cách để móc nối với một số cán bộ Nhà nước để lợi dụng vị trí, quyền

lực nhà nước giao cho, hinh thành những đường dây phức tạp, khó phát hiện

©) Tác động tới hiệu quá quản lý kinh tẾ - xã hội: một hậu quả khác

không kém phần nguy hại của hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại dưới góc đô vĩ mô và vi mô đó là đánh mất khả năng kiểm soát của cơ quan quân

lý nhà nước vẻ tỉnh hình xuất nhập khẩu và liên doanh đầu tư với ngoài; điều

hành gặp nhiều khó khăn và hoạt động kém hiệu quả Xét về gúc độ quản lý

vĩ mô, buôn lậu và gian lần thương mại là một trong những nguyên nhân lam

hang hod nội dịa bị đình trệ trong khâu phân phối và tiêu dùng, sẵn xuất trong

nước bị đình đốn Nhiễu doanh nghiệp sản xuẤt ra hàng hóa không cạnh tranh

nổi trên thị trường, nợ nin ching chất dẫn đến phá sẵn, kéo theo sự gia tăng

của đội quân thất nghiệp J2o đó, hoạt động quản lý của Nhà nước thêm khó

khăn, phức tạp Mặt khác, buôn lậu và gian lận thương mại trực tiếp dẫn đến

thất thu về thuế xuất , nhận khấu và các sắc thuế khác, đây là khoản thu lớn

của ngân sách nhà nước Liễu nảy ảnh hưởng đến các kê hoạch về kinh tế, tài

chính khiến nhà nước mắt cân đối vẻ thu - chỉ ngân sách Buôn lậu, gian lận thương mại còn phả vỡ sự bình ổn của thị trường, tạo nên cơn sốt về hàng hoá

và giá cả làm cho nhà nước không quản lý được hoạt động xuất nhập khẩu,

việc hoạch dịnh chính sách, xây dựng chiến lược phát triển kinh tế - xã hồi bị sai lệch Hàng nhập lậu, gian lận trắn thuế làm cho thị trường hỗn loạn, đời sống kinh tế của một bộ phận nhân dân gặp khỏ khăn, tệ nạn xã hội phát triển; công bằng, vấn mình xã hội không được thiết lập; nhà nước thất thu thuế nên không cân đối được thu - chỉ ngân sách, một số quỹ phúc lợi bảo hiểm xã hội

tị giảm sút

Những hậu quả của buôn lậu, pian lận thương mại dối với quản lý vĩ mô

đã trực tiếp và gián tiếp ảnh hưởng đến quản lý vi mô Hệ thống pháp luật của

ta về quản lý hoạt động xuất nhập khẩu còn chưa day đủ, thiếu đồng bộ, nêu

không nói là chỗng chéo, mâu thuẫn nhau Chính vỉ thế, những chủ thế buôn lậu, gian lận thương mại đã lợi dụng kế hở, những quy định thiếu chặt chẽ của

nhà nước để thực hiện hảnh vĩ buôn lậu, gian lận trốn thuế Từ đỏ việc quản

lý của cơ quan nhà nước ở cơ sở gặp nhiều khó khăn do sự lũng đoạn thị

trường của hàng ngoại nhập lậu Giải pháp đấu tranh chẳng buôn lậu, gian lận thương mại, tăng cường hiệu lực kiểm tra, kiểm soát của các ngành chức năng,

vẫn chưa được giải quyết tận gốc, buôn lậu đã làm cho một số cơ quan quản lý

lúng túng, bị dộng, khó khăn trong việc thực hiện nhiệm vụ chính trị - xã hội

Cling dưới góc dộ quản lý, trong lĩnh vực lưu thông hàng hoá, hang

ngoại nhập với lợi thế về gid cd ré hơn hàng nội do trốn được thuế, chất lượng

22

tối, mẫu mã đẹp nên được tiêu thụ mạnh, tạo nên tâm lý ưa dủng hàng ngoại

(như hàng điện tử, gia đụng, ) trong nhân dân Nhưng do nguồn hàng khơng,

ổn định, giá cả khơng ổn định nên buơn lậu là nguyên nhân gây nên những

cơn sốt về hàng, về giá ộ hàng hố làm cho thị trường nội địa khơng thiết

lập, lưu thơng hàng hố bị rồi loạn vả gây ách tắc cho sản xuất và tiêu dùng,

trong nước

4) Ảnh hướng đến sức khoĩ cộng dơng: hành vì buơn lậu cị ảnh hưởng

trục tiếp tới sức khoẻ của cộng đồng thơng qua việc đưa hàng giả, hàng nhái

hoặc những loại hàng kém phẩm chit, khong dam bảo các tiêu chuẩn theo quy

định cđa nhà nước tuổn vào tiêu thụ trong nội dia đặc biệt là các loại hàng hố phải

đảm bảo tiêu chuẩn về vệ sinh zn tồn thực phẩm, tiêu chuẩn về y tế, tiêu chuẩn chất lượng như: tân được, để chơi trẻ em, mũ bảo hiểm, rượu, nước giải khát

'Tĩm lại những hậu quá và tác hại do buơn lậu, gian lân thương mại gây nén đĩ là: làm mất ấn định giá cả thị trường, kim hãm sản xuất trong nước,

ảnh hướng dến mỗi trường dầu tư, gây thất thu cho ngân sách cho nhà nước,

tạo nên sự cạnh tranh khơng bình đẳng giữa hàng nơi vả hảng ngoại là

niguyên nhân phát sinh các Liêu cực trong xã hội Vi vậy tệ nạn buơn lậu, gian

lận thương mại phải được ngăn chặn một cách triệt để và là nhiệm vụ của tồn

xã hội, trong đĩ cĩ ngành IIải quan

1.2.5 Tính tất yêu của haạt động chẳng buơn lậu trong thương mại quốc tế

"Trong nên kinh tế sản xuất giản đơn, hàng hố được lưu thơng thơng qua

trau đổi chứ khơng phải quan hệ mua bán thì khơng cĩ hiện tượng buơn lậu

Thư vậy cũng khơng cần quan tâm tới vẫn dễ buồn lậu Khi lực luợng sẵn

xuất phát triển, hàng hố sản xuất ra tất nhiều, thương mại quốc tế hình thành,

thị trường ngồi nước được các nhá sản xuất chú ý đặc biệt Chỉnh sách xuất

khẩu luơn được các quốc gia cơi trọng hàng dầu Vì thế tắt yêu dẫn dến cuộc chiến tranh giảnh giật thị trường, và cuộc chiển khơng khĩi này ngày cảng trở

nên khẩu liệt làng rào thuế quan và phì thuế quan được các nước sử dụng dé

bảo vệ sản xuất trong nước Huôn lậu cũng phát sinh từ đó Buôn lậu ngay từ

khi xuất hiện đã mang lại những hậu quả nghiêm trọng Nó gây tốn hại đến

tiềm lực phát triển kinh LẾ một nước, gầy thiệt hại cho xã hội, xáo trộn trong

chính trị và quản lỷ Nhà Nước Luy nhiên, vẫn có những ý kiến báo vệ cho buôn lậu Thøo họ, hàng nhập lậu về nhiều thì chủng loại số lượng hàng hoá

cảng phong phú, giá cả lại thấp thì cảng được lợi cho người tiêu dùng Hàng,

lậu được ưa chuộng vỉ nó giá rẻ, mẫu mã phong phú, chất lượng cao còn

những nhà sản xuất nào không đáp ứng dược yêu cầu đó của thị trường thì tất yếu bị thị trường từ chối Sự phá sản, khó khăn của một số nhà sẵn xuất trong

trước phát sinh chính từ tiềm lực sẵn xuất nội tại của họ chứ không phải do sự

có mặt của hàng lậu Nhiều ý kiến cho rằng buôn lậu còn mang lại hiểu quá

cao vì nó buộc các nhà sản xuất trong nước phải làm hết sức mình đưa ra

những sản phẩm mẫu mã đẹp, chất lượng cao, giá câ lại hạ để có thể cạnh

tranh dược với hàng lâu Như vậy, hàng lậu đã làm tăng khả năng cạnh tranh

của nền sản xuất trong nước, kích thích sắn xuất phát triển Nhưng những

quan điểm bảo vệ buôn lậu, cho rằng buôn lậu có lợi đã không nhìn thấy hết

hau qua thực sự của buôn lậu, chưa nhin nhận đúng về bản chất của buôn lậu

Đúng là sự có mặt của hàng ngoại buộc các nhà sẵn xuất trong nước phải luôn

gái tiến máy mỏc, nâng cao hiệu quả sản xuất đỂ oạnh tranh với hàng ngoại

Nhưng việc nâng cấp trang thiết bị sản xuất, lắp đặt công nghệ hiện đại không thể áp dụng ngay được ở những nước dang phát triển Những nước nảy

có nền kinh tế còn yếu kẻm, dang từng bước di lên, dang thiếu rất nhiều vốn

để đầu tư cho sản xuất Họ cần phải có thời gian đề phát triển kinh tế, khi đó

xới có thể cạnh tranh dược với hàng hoá các nước khác Đấy là chưa kể đến

sự thua thiệt của những nhà sản xuất làm än chân chính so với những k trên

thuế Người tiêu đng ưa chuộng hàng lậu mới chỉ nhìn thay cái lợi trước mắt

24

mà không thấy hậu quả của nó Chính họ đã không góp phần xây dựng kinh tế

trong nước, họ không tin vào những nhà sẵn xuất nội địa Bên cạnh đó họ rất

đễ bị thiệt hại vì hàng lậu thường xen lẫn hàng giả, hàng độc hại và họ đễ chịu

xihững xáo lrộn trong nguồn hàng cung cấp Nghiêm trọng hơn, mục dich cudi

cùng của buôn lậu là ngoải lợi nhuận kinh tế côn nhằm áp đặt sự lệ thuộc về

chính trị Buôn lậu làm suy yếu kinh tế, từ đỏ dẫn đến chịu sự điều khiển về

chính trị

Nhu vay, qua nghiên cứu về buôn lậu thì thấy rằng buôn lậu dù núp dudi hình thức nào déu gay hậu quả nghiềm trọng trên mọi lĩnh vực Hàng hoá trốn thuế làm mất tính công bằng trong cạnh tranh thương mại giữa hàng nội và

hàng ngoại, đánh bật hàng nội ngay trên thị trường nội địa, biến thị trưởng

trong nước thành nơi tiểu thụ hàng nước ngoài, phá thể bình ổn giá cá lắm cho

sin xuất trong nước đình đốn và nhiều doanh nghiệp có nguy cơ phá sản

Trong khi đó, xuất lậu làm cho tiềm lực đất nước cạn kiệt Buôn lậu làm cho

tài nguyên quốc gia, tiền của và sức lao dộng bị bóc lột và tước đoạt Ngoài

những ảnh hưởng về kinh tế buôn lậu còn gây hâu quả nghiêm trọng về chính

trị, văn hoá, xã hội hay quản lý Nhà Nước Từ đó thấy được sự cần thiết phải

ngăn chin buôn lậu, thấy được tính tất yếu của chống buôn lậu vả vai trò quan

trọng của các cơ quan chức năng thực hiện nhiệm vụ chống buôn lậu

1.3 Cơ sử thực tiễn về đấu tranh chống buôn lậu và gian lận thương mại

của ngành Hải quan

13.1 Quy định quốc tế liên quan đến chông buôn lậu và gian lận thương

mại trong lĩnh vực Hải quan

- Công wúc quốc tế về giúp đỡ hành chính lẫn nhau, ngăn ngùa, điều tra

và trần dp các ví phạm Hải quan

Công tước này còn gọi là Công ước NAIROBI dược ký kết ngày 9-6-

1977 tai Nairobi, thủ đô Cộng hòa Kênia

Nội dung chính của Công ước Nairobi xoay quanh vấn đề các quốc gia thành viên đồng ý hỗ trợ lẤn nhau nhằm thực hiện mục tiêu của Công ước, theo các điều khoản của Công ước này; nhằm giúp đỡ lẫn nhau trong việc

ngăn ngừa, điều tra, trấn áp cáo vi phạm hải quan Công ước NAIROBI cũng

nêu rõ, các vi phạm pháp luật hái quan trong đó có buôn lậu vả gian lận thương mại trong lĩnh vực hải quan đã làm tổn hại tới những lợi ích kính tế,

xã hội và thuế khỏa của các quốc gia cũng như làm tổn hại đến quyền lợi

chính đáng của thương mại quốc tế Công ước cho răng, cuộc đấu tranh chống

các vi phạm Luật Hỏi quan có thể thụ dược những kết quả tốt hơn, nếu như công dỗng quốc tế thông qua việc hợp tác piúp đỡ hành chính lẫn nhau tích

cực nhằm ngăn ngừa điều tra và trấn äp các vi phạm hải quan giữa các quéc

gia Công tước dã đưa ra nhiều biện pháp phỏng chống gian lận thương mại

thông qua việc hợp tác giúp đỡ hành chính lẫn nhau giữa hãi quan các nước

Tóm lại, các công ước quốc tế đã vạch ra xu hướng phát triển tất yếu của

thương mại quốc tế là ngày cảng có tỉnh toàn cầu hóa Vì vậy để hòa nhập,

hôi nhập với thị trưởng thế giới, từng quốc gia phải tích cực cải tiến thủ tục,

hoàn chỉnh luật pháp theo hướng đơn giản hoá, đồng hộ, khoa học hoá để tiên

tối từng bước thông nhất hoá thủ tục hải quan phục vụ cho thương mại quốc

tế hoạt động có hiệu quả Biện pháp lâu dài, đúng đắn là các quốc gia cần chủ

động tham gia ký kết các công ước quốc tế liên quan

Mặt khác, các công ước quốc tế cũng nhắn mạnh rằng, muốn tham gia các công ước quốc tế có hiệu quả, các quốc gia phải tích cực đầu tranh chẳng

gian lân thương mại, dồng thời cũng nêu lên những biên pháp chồng gian lận

thương mại cụ thể và đề ra những yêu cầu cần thiết mà các nước muôn tham

gia vào các công ước quốc tế phải thoả mãn như

-_ Không thể tham gia ký kết thực hiện Hiệp dinh tri gid GATT ma lai

không có hệ thông kiểm toán 114i quan

36

- Tham gia ky kết Công ước KYOTO phải gắn liền với hoàn chỉnh Luật

pháp Quốc gia Phải quy định cụ thé về quyền lợi, trách nhiệm vả nghĩa vụ của người xuất nhập khẩu trong việc tuân thủ pháp luật, chấp hành, các quy

định của các cơ quan quản lý Nhà nước, cỏ các khung hình phạt cụ thể, rã

ràng phủ hợp với từng vi phạm (tính chất, ức độ)

-_ Muốn chống gian lân thương mại có hiệu quả hải quan các nước phải

hợp tác chặt chế với nhau, giúp đỡ lẫn nhau trong việc trao đổi thông tin, cung

cấp đữ liệu và hỗ sơ, chứng từ, hàng hoá gian lận thương mại, củng thống

nhất phối hợp hành dộng và biên pháp xử lỷ về gan lận thương mại, tổ chức trao đỗi kinh nghiệm piữa các nước v.v Để làm dược các diều trên, các nước

rên tham gia ký kết Công ước NAIROBI

Nết cách khác, ngày nay hoạt dồng thương mại mang tính toàn cầu và hoạt động hải quan theo đó cũng mang tính toản cần Vì vậy, hoạt động chống

gian lận thương mại phải được quốc tế hoá và chắc chắn sang thé kỹ tới các tổ

chức quốc tế vẫn phải tiến tục bỗ sưng, hoản thiên các văn bân cũ, ký kết

thêm những hiệp ước, công ước mới để phù hợp với hoàn cảnh quốc tế lúc đó 1.3.2 Các quy định của Nhà nước Liệt Nam

“Trong những năm gần đây, chống buôn lậu vả gian lận thương mại đã trở

nên quyết liệt vả nóng bỏng Nghị quyết lội nghị Trung ương 4 Ban chấp

hành Trung ương Đáng khóa VIII đã nhắn mạnh: "Tăng cường sự phổi hợp

giữa các cơ quan chức năng, phát huy vai trò của nhân dân đễ tiên hành có

hiệu quà những biện phản chẳng buôn lậu trên các hgyền biên giới, vùng biển

và trên thị trường nội địa Ngăn chặn và xứ lý nghiêm mọi hành vi buôn lậu,

gian lận thương mại hoặc tiếp tay, bao che cho bọn buôn lậu

Chinh vi thé, từ nhiều năm nay Đáng và Nha nude ta rit quan tam chi dao hoạt động này Năm 1982 Héi ding Nha nude ban hảnh Pháp lệnh trừng trị các tội đầu cơ, buôn lậu, làm hàng giả, kinh doanh trái phép; năm L990

37

Ban Bi thu có Chỉ thị số 64, lội đẳng Bộ trưởng có Quyết định số 240 về chống tham những, buôn lậu Đặc biệt ngày 20/11/1992, Hộ Chỉnh trị ra Chi

thị số 15/CT-TW về tiếp tục ngăn chặn và bải trừ tệ tham nhũng, buôn lậu; chỉ tụ xáo định: ngăn chặn và bải trừ Lệ nạn tham những và buôn lậu là nhiệm

vụ cấp bach hang đầu của cấp ủy Dảng Có loại trừ tệ tham những và buồn lậu thì chính quyền mới vững mạnh, củng cố niềm tin của dân đổi với Dang Tir

năm 1996 - 1997 Chính phú đã có nhiều văn bản chỉ đạo quyết liệt như Quyết định số 114/TTg về các biện pháp cấp bách bài trừ tham những, buôn lậu, Nghị quyết 85/CP ngày 11/7/1997 để ra một số biện pháp cấp bách về

chống buôn lậu; Chính phủ đã thành lập Ban chi dao chống buôn lậu và gian

lận thương mại (gọi tắt là Ban 853TW), giao cho Tổng cục trưởng Tổng cục

Hai quan làm trưởng ban Đến ngày 27/8/2001 Thu tướng Chính phủ tiếp tục

ký Quyết định số 127/2001/QĐ-T'Tg thành lập Ban chí đạo chẳng buôn lậu,

hàng giả và gian lận thương mại (còn gọi là Ban 127) thay thế Ban 853 TW,

đến nay Han chỉ dạo được thay thể theo Quyết định 389 (gọi là ban chi dao

389),

Ngày 25/10/2010 Thủ tướng Chỉnh phủ Nguyễn Tấn Dũng đã ký Quyết

định số 65/2010/Q-Tg ban hành Quy chế về trách nhiệm và quan hệ phối

hợp hoạt động giữa các cơ quan quản lý nhà nước trong hoạt động chống

buôn lậu và gian lận (hương mại

‘Theo đó, Quy chế xác định trách nhiệm theo lĩnh vực, địa bàn và quan hệ

phối hợp hoạt động giữa các bộ, ngành, các cơ quan chức năng, ủy ban Nhân

dan các cấp (gọi tắt là cơ quan quán lý nha nước) trong việc thực hiện chẳng

tuôn lậu, gian lận thương mại và các hành vi kinh đoanh trái phép khác (gọi

tắt là dấu tranh chống buôn lậu và gian lận thương mại)

‘Theo yéu cầu cụ thể trong từng giai doạn, trên từng dia bàn, lĩnh vực và

theo chức năng của minh trong hoạt động chống buồn lậu và gian lận thương

38

mai, cde co quan quản lý nhà nước, các cơ quan chức nẵng kiểm tra, kiểm

soát chủ động xác lập quan hệ phối hợp hoạt động trong việc phân định phạm

vi trách nhiệm quản iý và hoạt động; xây dựng kế hoạch, phương án thực

hiên, sáo biên pháp quản lý tho ngành, lĩnh vực, địa bàn, những vấn đề có

liên quan đến ngành hoặc địa phương khác cần có sự trao đổi, bản bác thông

nhất với các cơ quan liên quan, chỉ đạo thực hiên đồng bộ các biện pháp hành

chính, kinh té, giao dục, tuyên truyền để dẩy mạnh hoạt dộng chẳng buôn

lậu,và gian lận thương mại

1.4 Vai trò của ngành Ilải quan đối với hoạt động chống buôn lậu và

gian lận thương mại

dệt là, tham mưu xâu dựng chính sách, pháp luật: với vai trò 14 co quan

đại diện cho nhà mước trong quản lý hải quan, cơ quan Hải quan có trách nhiệm tham mưu xây đựng các chính sách, pháp luật có liên quan đến lĩnh vực hải

quan, như luật IIải quan, nghị định, thông tư hướng dẫn thí hành luật IIâi quan

Đối với hoạt dộng chống buôn lậu và gian lận thương rnại cũng như vậy, cơ

quan Hải quan có nhiệm vụ xây dựng chính sách pháp luật về chống buôn lâu

và gian lận thương mại Việc tham mưu, xây dựng chỉnh sách, pháp luật về

chống buôn lậu và pian lận thương mại của cơ quan Hải quan nhằm mục đích

xác định rõ vai trò, trách nhiệm, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan IIải quan trong việc chỗng buôn lậu vả gian lận thương mại trên phạm vì LẤ oã các địa

bản hoạt động của mỉnh Các văn bản nảy thưởng cỏ nội dung về quy trỉnh thủ

tục liên quan đến chống buôn lậu vả gian lận thương mại; về các biện pháp cần thực thị, về các đối tượng, mặt hàng trọng tâm, các phương thức thủ doạn mới

1Hai là tô chức bộ mắy nhân sự thực hiện hoạt động chẳng buôn lậu và

gian lận thương mại: (ỗ chức bộ máy nhân sự thực hiện hoạt động chồng buôn lậu và gian lận thương mại là việc dựa trên các chức năng, nhiêm vụ đã dược xác định để xây đựng hệ thống, bố trí vỀ cơ cấu, xắp xếp căn bộ có năng lực,

trình độ phù hợp vào các phòng, ban, đội, tổ chuyên trách về nhiệm vụ chống

buôn lậu vả gian lận thương mại sao cho việc thực hiện nhiệm vụ đạt kết qua

cao nhất Dôi với nhiệm vụ chống buôn lậu và gian lận thương mại vấn để con

người là yếu tố quyết định, năng lực thực hiện nhiệm vụ cúa người cán bộ là

yếu tổ quyết định sự thành, bại, các yếu tố khác như môi trường, hay điều kiện vật chất chỉ mang tính kích thích lăng thêm Do đó, tỗ chức bộ máy nhân sự là

vấn đễ trọng tâm cần thực hiện tốt trong chuỗi các hoạt động chống buôn lậu và

gian lận thương mại

Ba là, lễ chức thực hiện các biện pháp nghiệp vụ kiểm sodt hai quan: \ỗ

chức thực hiện các biên pháp nghiệp vụ kiểm soát hải quan là hoạt động đặc

thủ của lực lượng chống buôn lậu và gian lận thương mại của cơ quan hải quan

được Thủ tướng Chính phủ quy dịnh tại Quyết định số 65/2004/QĐ-TTg ngày

19/4/2004 và từ năm 2015 trổ đi được quy định tại Nghị định 08/2015/NĐ-CP

ngày 21/01/2015

Bén là, phối hợp với các lực lượng khác trong hoạt dộng chồng buôn lậu

và gian lận thương mại: tại các của khẩu luôn có rất nhiều các đơn vị thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước thuộc các bệ, ngành khác nhau cùng thực hiện

nhiệm vụ như cơ quan Công an, lực lượng Biên phỏng, Cảng vụ Cảng hàng

không Bên cạnh đó còn có các ngành khác không trực tiếp cỏ mặt nhưng vẫn

có liên quan như cơ quan văn hoá, cơ quan y tế, Viên kiểm sát, Toả

án, Trong

nhiệm vụ chống buôn lậu vả gian lận thương mại, hoạt động phối Với các đơn

vị trên là hoàn toàn oần thiết, đặc biệt là phối hợp với cơ quan công an và cơ

quan cảng vụ Hoạt dộng phối hợp ở dây bao gdm việc cung cấp thông tin qua

lại, phối hợp củng thực hiện các nhiệm vụ tuần tra kiểm soát, hoặc đấu tranh chuyên án Việc phối hợp mang lại hiệu quả cao trong thự hiện nhiệm vụ của

từng cơ quan và đồng thời tạo sự chặt chẽ trong mục tiêu chung chẳng buôn lậu

và gian lận thương mại của Nhà nước

30

CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP NGIIÊN CỨU

2.1 Phương pháp nghiên cứu

3.11 Phương pháp luận và cách gếp cận nghiên cứu

Để giải quyết các mục đích va dé tai hướng đên, Luận văn tiếp cận nghiên

cửu dưới góo độ kinh tế quốo tế bởi buôn lậu và gian lận thương mại được coi

là một trong những hoạt động phát sinh trong kinh doanh quốc tế

Phương pháp lận trong quá trình nghiên cúu của đề tải được thực hiện trên

cơ sở phương pháp duy vật biện chứng của chủ nghĩa Miác- Lccnin vả tư

tưởng Hỗ Chỉ Minh, các quan diễm của Đảng về quá trình hội nhập kinh tế

quốc tế

3.1.2 Các phương pháp nghiên cứu cụ thé

2.1.21.Phương pháp phân tích, tổng hợp

Phân tích tổng hợp, đánh giá số liệu, các tải liệu liên quan đến nghiệp vụ

chông buôn lậu vả gian lận thương mại tại Cục diễu tra chống buôn lậu —

'lỗng cục Hải quan lừ đó đưa ra những đề xuất, kiến nghị nâng cao hoạt

động chống buôn lậu và gian lận thương mại

Luan van sé luận giá và làm rõ

! Mối quan hệ giữa buôn lậu và gian lận thương mại

+ Thực trạng hoạt động buôn lậu và gian lận thương mại tại Việt Nam

+ Phân tích các hinh thức buôn lậu và gian lận thương mại tại Việt Nam

Thương pháp phân tích tổng hợp được thực hiện qua các bước như sau

+Phân tích các hoạt động chống buôn lậu, pian lận thương mại của ngảnh

Hải quan Việt Nam

Thương pháp phân tích được thực hiện qua các bước như sau

Bước 1 Xác dịnh vấn dễ cần phân tích

Vấn đề cần phân tích trong luận văn này là

-Cơ sở lý luận và thực tiễn của hoạt động chống buôn lậu và gian lận

thương mại của ngảnh Hải quan Việt Nam là gì?

én ra như thể

- Các hoạt động chông buôn lậu và gian lận thương mại đã

nảo? Những thánh công, tổn lại và nguyên nhân?

- Hải quan Việt Nam cần phải làm gì để đẩy mạnh hoạt động chống buôn

lậu và gian lận thương mại rong thời gian Lới?

Bước 2 Thu thập thông tin cần phân tích

Trên cơ sở xác định vẫn để cân phân tích, luận văn đã tiến hành thu thập thông tin có liên quan Đỏ là

Nguồn thông tin thứ cấp dược lấy từ các tài liệu của tổ chức Hải quan thé

giới, công trỉnh nghiên cứu lý luận như các sách giáo trình, sách tham khảo, tạp chỉ, các trang wcb Những tải liệu này được liệt kế trong danh mục tải liệu tham khảo của luận văn Trong quá trình tìm kiếm, nghiên cứu tải liệu,

những thông tin liên quan đến vấn để nghiên cứu đều được đánh dâu lại để

thuận tiên cho việc tra cứu, tham kháo trong quả trình thực hiện dễ tài

Nguồn thông tin sơ cấp được thu thập từ các hỗ sơ, tải liều về hoạt động chống buôn lậu và gian lận thương mại, các háo cáo của Cục điều tra Chẳng,

buôn lậu — Tổng cục Hải quan Day là các thông tin xác thực lắm cơ sở và dẫn chứng để luận văn thực hiện các phân tích nhằm giải quyết vấn đề nghiên

cứu

Bước 3 Phân tích dữ liệu vả lý giải

Trên cơ sở những thông trn thu thập được về lý luận hoạt động chồng buôn

lậu và gian lần thương mại của ngành Hải quan

Trên cơ sở xác định van đề cần phân tích trong hoạt động chỗng buên lậu

và gian lận thương mại của ngành Hải quan Việt Nam trong quá trình hội

nhập kinh tế quốc tễ, tác giá tiến hành thu thập thông tìn có liên quan, luận vin đã soi chiếu và các số liệu, dữ liệu, lý giải ở nghĩa củ những số liệu đó Các

32

phân tích được thực hiện đa chiều, để lý giải sự cần thiết của việc đẩy mạnh

hoạt động chống buôn lậu và gian lận thương mại

Bước 4 Tổng hợp kết quả phân tích

Sau khi phân tích oác thông tin thu thập được, luận văn tổng hợp các kết

quả phân tích để đưa ra bức tranh về hoạt động chỗng buôn lậu và gian lận

thương mại của ngành Hải quan Việt Nam Đây là cư sở quan trọng cho

những kết luận va kiến nghị của tác giá đối với việc nâng cao hoạt dộng,

chống buôn lậu và gian lận thương mại của ngành hãi quan trong bối cảnh

'Việt Nam hội nhập kinh tế quốc tế

2.1.2.2 Phương pháp thống kê

Luận văn sử đụng phương pháp này dé:

- Thu thập, tông hợp, trình bảy các kết quả dạt được của dỗi tượng nghiên

cứu là hoạt đông chống buôn lậu và gian lận thương mại của ngành Hải quan

trong thời gian qua nhằm phục vụ cho quá trình phân tích, dự đoán và để ra

các định hướng cho hoạt dông chẳng buôn lậu và gian lận thương của ngành

Hải quan Việt Nam trong thời gian tới

- Chỉ ra các đặc trung của vẫn đề nghiên cứu chính là các hính thức buôn

lậu và gian lân thương mại tại Việt Nam, phân tích các kết quả đạt được trong, hoạt động chẳng buôn lậu và gian lận thương mại: chính sách vĩ mô, hệ thống

pháp luật, yếu tổ của ngành Từ đó, Luận văn đề xuất các giải pháp nhằm

nâng cao hiệu quả hoạt động chống buôn lậu và gian lận thương mại của

ngành Hải quan Việt Nam

Truận văn thực hiện phương pháp nảy như sau:

Bước 1 Thu thập số liệu, văn bản, bảo cáo liên quan đến nội dung nghiên

cứu Ví dụ: nguyên nhân xuất hiện buôn lâu và gian lân thương mại, cáo hình thức của buôn lậu và gian lận thương mại, các hoạt đông chống buôn lậu và gian lận thương mại, kết quả đạt được